ಅಹಮ್ಭಾವಾಸಮ್ಭವತಶ್ ಚಿತ್ತಮ್ ಅನ್ಯತ್ ಕಿಮ್ ಉಚ್ಯತೇ । ಇತಿ ಚಿತ್ತಮ್ ಅಹಂರೂಪಂ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಅತೋ ಭವ ವಿನ್ನಭಃ
ನಾನು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಉದಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೇನು ಮನಸ್ಸೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು? ಹೀಗಾಗಿ, 'ನಾನು' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸೇ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಇರಬೇಕು.
ನಿರ್ವಾಸನಶ್ ಶಾನ್ತಮನಾ ಮೌನೀ ಪರನಭೋಮಯಃ । ಸದೇಹೋ ವಾ ವಿದೇಹೋ ವಾ ಭವ ಸ್ಥಾಯೀ ಚಲೋ ಽಥ ವಾ
ವಾಸನೆಗಳು ದೂರವಾದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಪರಮಾಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ದೇಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇರಲಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವವನಾಗಿರು, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದು.
ಸರ್ವತ್ವಾಚ್ ಛುದ್ಧವಿದ್ದೃಷ್ಟೇಃ ಪದಾರ್ಥಾಭಾವಸಿದ್ಧಿತಃ । ಭಾವನಾಭಾವತಶ್ ಚಿತ್ತೇ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವಾಹಮ್ ಅತಶ್ ಶಿವಮ್
ಎಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಣುವುದು, ವಸ್ತುಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು—ಇವುಗಳಿಂದ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಶಾಂತಿ ಇದೆ.
ಸರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ವೇದಾರ್ಥಭಾವನಾದ್ ಅನುಭೂತಿತಃ । ಚೇತಿತಾರ್ಥೈಕಸತ್ಯತ್ವಾಚ್ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ನೇರ ಅನುಭವದಿಂದ, ವಸ್ತುಗಳ ಅರಿವೇ ಒಂದೇ ಸತ್ಯವಾದಾಗ, ಮನಸ್ಸೆಂಬುದು ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ತೇನಾಸಿ ನಿರ್ಮಲಮ್ ಅಕಾರಣಮ್ ಆದಿಮುಕ್ತಂ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತಮ್ ಅಶೇಷಮ್ ಅನೇಕಮ್ ಏಕಮ್ । ಶೂನ್ಯಂ ವಿನಾಮಯಮ್ ಅಸತ್ ಸದ್ ಅನಾದಿಮಧ್ಯಂ ಸರ್ವಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಅಪಿ ಚಾಸ್ಸ್ವ ಯಥಾಸ್ಥಿತಂ ಸತ್
ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ಶುದ್ಧ, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ, ಆದಿಕಾಲದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತನಾದವನು. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಾಶ್ವತ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಅನೇಕರೂಪದಾದರೂ ಒಂದೇ, ಖಾಲಿ, ಬದಲಾಗದ, ಅಸತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಸತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಅದೇ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದಂತೆ, ಇದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವ ಸತ್ಯ.
ಚಿತ್ತಂ ನಾಸ್ತೀತಿ ಮೇ ಬೋಧೋ ಯಥಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ಫುಟೋ ಭವೇತ್ । ತಾಮ್ ಅನ್ಯಾಮ್ ಅನ್ಯಥಾ ಬ್ರೂಹಿ ಬುದ್ಧಂ ನ ನಿಪುಣಂ ಮಯಾ
ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಬರುವದು ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸು. ನೀನು ಹೇಳಿದ ವಿವರಣೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಯೇ.
ಚಿತ್ತಂ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ರಾಜರ್ಷೇ ಕದಾಚಿತ್ ಕಿಞ್ಚನ ಕ್ವಚಿತ್ । ಯಚ್ ಚೇದಂ ಚಿತ್ತವದ್ ಭಾತಿ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿಧಮ್ ಅವ್ಯಯಮ್
ರಾಜರ್ಷಿಯೇ, ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ, ಎಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾವಾಗೂ ಇಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುವದು ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮವೇ.
ಅಜ್ಞಜ್ಞಾತಾತ್ಮಕಂ ಯತ್ರ ಜಗದ್ ಏವ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ತತ್ರಾಹಂ ತ್ವಂ ತದ್ ಇತ್ಯಾದಿಕಲನಾಕಲನಾಃ ಕುತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ, ನಾನು, ನೀನು, ಅದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬರುವುದು?
ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಜಗದ್ ಏವೇದಂ ಯತ್ ತ್ವ್ ಇದಂ ಕಿಞ್ಚನೋದಿತಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮೈವಾತ್ಮನಿ ತದ್ ಭಾತಿ ಶೃಣ್ವ್ ಏತದ್ ಬುಧ್ಯತೇ ಕಥಮ್
ಈ ಲೋಕವೆಂಬುದು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ; ಇದು ಏನೋ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ಅದು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೇಳಬಹುದು, ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಮಹಾಪ್ರಲಯಸರ್ಗಾದಾವ್ ಏವೇದಂ ನೋದಿತಂ ಜಗತ್ । ನಿರ್ದೇಶಸ್ ತ್ವ್ ಅಯಮ್ ಅನ್ಯತ್ರ ತ್ವದ್ಬೋಧಾಯ ಮಯಾ ಕೃತಃ
ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನಿನ್ನಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲೆಂದು ಬೇರೆಡೆ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಉಪಾದಾನಾತ್ಮಕಾದೀನಾಂ ಕಾರಣಾನಾಮ್ ಅಭಾವತಃ । ಅಕಾರಣಂ ಚ ಭಾವಾನಾಮ್ ಅಶೇಷಾಣಾಮ್ ಅಸಮ್ಭವಾತ್
ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆಂಟು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಇದೆ.
ಏವಮ್ ಅಜ್ಞಾವಬುದ್ಧಾತ್ಮ ಜಗದ್ ಯಸ್ಮಾನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ತಸ್ಮಾದ್ ಯದ್ ಇದಮ್ ಆಭಾತಿ ಭಾಸನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಮ್ ಏವ ತತ್
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಈ ಲೋಕವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶವೇ ಆಗಿದೆ.
ಅನಾಖ್ಯೋ ಽನಾಕೃತಿರ್ ದೇವಃ ಕರೋತೀದಮ್ ಇತಿ ತ್ವ್ ಅಸತ್ । ಭಾಷಿತಂ ನೋಪಪತ್ತ್ಯಾತ್ಮ ನ ಸತ್ಯೇನಾನುಭೂಯತೇ
ಹೆಸರಿಲ್ಲದರೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ದೇವರು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಸತ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಯುಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ.
ಅನಾಖ್ಯೋ ಽಪ್ರತಿಘಃ ಖಾತ್ಮಾ ನಿರಾಕಾರೋ ಯ ಈಶ್ವರಃ । ಸ ಕರೋತಿ ಜಗನ್ತೀತಿ ಹಾಸಾಯೈವ ವಚೋ ಽಧಿಯಾಮ್
ಹೆಸರಿಲ್ಲ, ಅಡ್ಡಿಯಾಗದ, ಆಕಾಶದಂತೆ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಈಶ್ವರನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನಗೆಯ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ.
ಅನೇನೈವ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ರಾಜಂಶ್ ಚೇತೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಜಗದ್ ಏವ ನ ಸತ್ ಸಾಧೋ ಕುತಶ್ ಚಿತ್ತಾದಿ ತದ್ಗತಮ್
ಈ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಮನಸ್ಸು ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ; ಲೋಕವೇ ನಿಜವಲ್ಲ, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಹಾಗಾದರೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು?
ಚೇತೋ ಹಿ ವಾಸನಾಮಾತ್ರಂ ವಾಸ್ಯೇ ತು ಸತಿ ವಾಸನಾ । ವಾಸ್ಯಂ ಜಗತ್ ತದ್ ಏವಾಸದ್ ಅತಶ್ ಚಿತ್ತಾಸ್ತಿತಾ ಕುತಃ
ಮನಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವಾಸನೆಗಳು; ವಾಸನೆಗೆ ಆಧಾರವಾದುದು ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಆಧಾರವೇ ಲೋಕ, ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೂ ಇರುವುದೇ ಹೇಗೆ?
ಯದ್ ಇದಂ ಕಚತಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಮ್ ಆತ್ಮಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ । ಕೃತಂ ತಸ್ಯೈವ ತೇನೈವ ಚಿತ್ತಮ್ ಇತ್ಯಾದಿನಾಮಕಮ್
ಈ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವು ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನೇ ಏನನ್ನಾದರೂ ಪ್ರकटಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಅದು ತಾನೇ ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು.
ಜಗದ್ ದೃಶ್ಯಮ್ ಇದಂ ವಾಸ್ಯಂ ತದ್ ಏವೋತ್ಪನ್ನಮ್ ಏವ ನೋ । ಕಾರಣಾಭಾವತಃ ಪೂರ್ವಮ್ ಏವಾತಶ್ ಚಿತ್ತತಾ ಕುತಃ
ಈ ಕಾಣುವ ಜಗತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದದ್ದಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು?
ಅತಶ್ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮಮಾತ್ರಾತ್ಮ ಪರಮಾಕಾಶನಾಮಕಮ್ । ಸ್ಫಾರಂ ವೇದನಮ್ ಏವೇದಂ ಕಚತ್ಯ್ ಅಸ್ತೀಹ ನೋ ಜಗತ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಮಾಕಾಶವೆಂಬ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ.
ಯತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪರಮಾಕಾಶಮ್ ಈಷತ್ ಕಚಕಚಾಯತೇ । ಚಿದಾದರ್ಶೇ ನಿಜಾಚ್ಛತ್ವಾತ್ ತಚ್ ಚಿತ್ತಂ ತಜ್ ಜಗತ್ ಕೃತಮ್
ಪರಮಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಿಂದ ಚೈತನ್ಯದ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಏನಾದರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅದನ್ನೇ ಮನಸ್ಸು ಎಂದು, ಅದನ್ನೇ ಜಗತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅಹಂ ತ್ವಂ ಜಗದ್ ಇತ್ಯ್ ಏಷಾ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿರ್ ನ ವಾಸ್ತವೀ । ಮಿಥ್ಯಾ ಸ್ವಪ್ನ ಇವಾಭಾತಾ ನೂನಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅರ್ಥಕಾರಿಣೀ
ನಾನು, ನೀನು, ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ಈ ಭಾವನೆ ನಿಜವಲ್ಲ; ಇದು ಕನಸಿನಂತೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಏನೋ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
ವಾಸ್ಯಸ್ಯ ಜಗತೋ ಽಭಾವಾದ್ ಯತೋ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ವಾಸನಾ । ಅತಸ್ ತದಾತ್ಮಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಕೀದೃಶಂ ಕ್ವ ಕುತಃ ಕಥಮ್
ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ, ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಆಧಾರವೇ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ, ಆ ರೀತಿಯ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿಗೆ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು?
ಅಪ್ರಬುದ್ಧೈರ್ ಅವಗತಂ ಚೈತ್ತಂ ದೃಶ್ಯಮ್ ಇದಂ ಜಗತ್ । ಅಸದ್ ಏವ ನಿರಾಕಾರಂ ಪೂರ್ವಮ್ ಉತ್ಪನ್ನಮ್ ಏವ ನೋ
ಜಾಗೃತರಾಗದವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಇಲ್ಲದದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದು, ರೂಪವೂ ಇಲ್ಲದದ್ದು, ಹಿಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ.
ನೋತ್ಪನ್ನಂ ಕಾರಣಾಭಾವಾತ್ ಸರ್ಗಾದಾವ್ ಏವ ಸರ್ವದಾ । ಲೋಕಶಾಸ್ತ್ರಾನುಭವತೋ ನ ಚ ದೃಶ್ಯಸ್ಯ ವಸ್ತುನಃ
ಹೆತ್ತ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಇದು ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಲೋಕಾನುಭವಕ್ಕೂ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ, ಕಾಣುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ.
ಅನಾದಿತ್ವಮ್ ಅಜತ್ವಂ ವಾ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ವಾಪ್ಯ್ ಉಪಪದ್ಯತೇ । ಸಾಕಾರಸ್ಯಾಸ್ಯ ಜಗತಸ್ ಸ್ಥೂಲಸಪ್ರತಿಘಾಕೃತೇಃ
ಈ ಜಗತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ ಆದಿಯಿಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಸಮಸ್ತಕಾರಣಾಭಾವಾಲ್ ಲೋಕಶಾಸ್ತ್ರಾನುಭೂತಿಭಿಃ । ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಚ ನಿರಾಕರ್ತುಂ ನ ಮಹಾಪ್ರಲಯೋದಯಾಃ
ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಲೋಕದ ಅನುಭವ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವೂ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.
ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಭವವೇದಾರ್ಥಸಿದ್ಧಾನ್ ಏತಾಂಶ್ ಚ ಯೋ ಽಪಿ ವಾ । ಪ್ರಲಯಾದೀನ್ ನ ಸನ್ತೀತಿ ವಕ್ತ್ಯ್ ಉನ್ಮತ್ತಕ ಏವ ಸಃ
ಶಾಸ್ತ್ರ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನೂ ಒಪ್ಪದೆ, ಪ್ರಳಯಾದಿ ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುವವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹುಚ್ಚನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಲೋಕಾಶ್ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ವೇದಾಶ್ ಚ ಪ್ರಮಾಣಂ ಯಸ್ಯ ನಾಮತೇಃ । ಅಸತ್ಯೋಕ್ತೇಸ್ ಸುಮೂಢಸ್ಯ ಸ ಪಶುಸ್ ತಂ ನ ಸಂಶ್ರಯೇತ್
ಯಾರಿಗೆ ಲೋಕ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೇದಗಳ ಮಾತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಲ್ಲದೆ, ಮೂಢನೊಬ್ಬನ ಮಾತನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು ಪಶುವಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬಾರದು.
ನ ಚ ಸಪ್ರತಿಘಸ್ಯಾಸ್ಯ ದೃಶ್ಯಸ್ಯಾಪ್ರತಿಘಂ ಕ್ವಚಿತ್ । ಕಾರಣಂ ಭವಿತುಂ ಶಕ್ತಂ ಸಾಕಾರಸ್ಯ ನಿರಾಕೃತಿಃ
ರೂಪವಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಬಂಧವಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ, ರೂಪವಿಲ್ಲದದ್ದು ಎಂದಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ರೂಪವಿಲ್ಲದದ್ದು ರೂಪವಿರುವುದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಇತ್ಥಮ್ ಆಲಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಸನ್ ನ ಚೇದಂ ನಾವಭಾಸತೇ । ನ ಚ ನಾರ್ಥಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ ನ ಚೈವೇತ್ಥಮ್ ಇದಂ ಜಗತ್
ಈ ಜಗತ್ತು ಕಾಣುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದರಿಂದ ಯಾವ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ಲೋಕವೂ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.