ಅಕರ್ತೃಕರ್ಮಕರಣಮ್ ಅಕಾರಣಮ್ ಅಬೀಜಕಮ್ । ಅಪ್ರತರ್ಕ್ಯಮ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಕರ್ತೃ ಕಥಂ ಭವೇತ್
ಬ್ರಹ್ಮವು ಮಾಡುವವನು ಇಲ್ಲ, ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲ, ಸಾಧನ ಇಲ್ಲ, ಕಾರಣ ಇಲ್ಲ, ಬೀಜವೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಯುಕ್ತಿಗೆ ಅತೀತ, ಅರಿಯಲಾಗದದ್ದು. ಹಾಗಾದರೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಮಾಡುವವನಾಗಬಹುದು?
ಅಕಾರಣತ್ವಾತ್ ಕಾರ್ಯತ್ವರಹಿತಂ ತದ್ ಯದಾ ಭವೇತ್ । ಅದ್ವೈತೈಕ್ಯಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಂ ತದಾ ತದುಪಲಮ್ಭನಮ್
ಯಾವುದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಅದ್ವೈತವಾದ ಏಕತ್ವವು, ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಪ್ರತರ್ಕ್ಯಮ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ಯಚ್ ಛಿವಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಅವ್ಯಯಮ್ । ತತ್ ಕಥಂ ಕಸ್ಯ ಕೇನೇವ ಕರ್ತೃ ಭೋಕ್ತೃ ಕದಾ ಭವೇತ್
ಯಾವುದು ಯುಕ್ತಿಗೆ ಅತೀತ, ಅರಿಯಲಾಗದ, ಶುಭಕರ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗದದೋ, ಅದು ಹೇಗೆ, ಯಾರಿಗಾಗಿ, ಯಾರು, ಯಾವಾಗ ಮಾಡುವವನು ಅಥವಾ ಅನುಭವಿಸುವವನು ಆಗಬಹುದು?
ಅತೋ ನೇದಂ ಕೃತಂ ಕಿಞ್ಚಿಜ್ ಜಗದಾದಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ನ ಕರ್ತಾಸ್ತಿ ನ ಭೋಕ್ತಾಸ್ತಿ ಸರ್ವಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಅಜಂ ಶಿವಮ್
ಆದಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿಲ್ಲ; ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲ. ಮಾಡುವವನು ಇಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವವನು ಇಲ್ಲ—ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತ, ಜನನರಹಿತ, ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ.
ಕಾರಣಾಭಾವತಃ ಕಾರ್ಯಂ ನ ಕಸ್ಯಚಿದ್ ಇದಂ ಜಗತ್ । ಅಕಾರ್ಯತ್ವಾಚ್ ಚ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏತತ್ ಸರ್ಗ ಇತ್ಥಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕವು ಯಾರಿಗು ಸೇರಿಲ್ಲ. ಇದು ಫಲವಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ.
ಯದಾ ನ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರಣಸ್ಯ ಜಗತ್ ತದಾ । ಪದಾರ್ಥಾಭಾವಸಂಸಿದ್ಧಿಸ್ ತತ್ಸಿದ್ಧೌ ಕಸ್ಯ ವೇದನಮ್
ಲೋಕವು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲವಾದಾಗ, ವಸ್ತುಗಳಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾದಾಗ, ಯಾರಿಗೆ ಅನುಭವ ಎಂಬುದೇ ಇರಬಹುದು?
ಏವಂ ತು ವೇದನಾಭಾವೇ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಅಹನ್ತ್ವಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್ । ಅತಶ್ ಶುದ್ಧೋ ಽಸಿ ಮುಕ್ತೋ ಽಸಿ ಕೇವೋಕ್ತಿರ್ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಯೋಃ
ಹೀಗೆ ಅನುಭವವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಶುದ್ಧನು, ನೀನು ಮುಕ್ತನು—ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯೆಂಬ ಮಾತುಗಳು ಮಾತ್ರ.
ಆಂ ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ಽಸ್ಮಿ ಭಗವನ್ ಯುಕ್ತಮ್ ಉಕ್ತಂ ತ್ವಯೋತ್ತಮಮ್ । ಕಾರಣಾಭಾವತಃ ಕರ್ತೃ ನೇಹ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ವೇದ್ಮ್ಯ್ ಅಹಮ್
ಹೌದು ಭಗವಂತ, ನಾನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಹೇಳಿದುದು ಬಹಳ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುವವನೂ ಇಲ್ಲ—ಇದು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
ಕರ್ತ್ರಭಾವಾಜ್ ಜಗನ್ ನಾಸ್ತಿ ತೇನ ನಾಸ್ತಿ ಪದಾರ್ಥದೃಕ್ । ನಾತಶ್ ಚಿತ್ತಾದಿ ತದ್ಬೀಜಂ ನಾತೋ ಽಹನ್ತಾದಿ ಕಿಞ್ಚನ
ಕರ್ತೃಭಾವವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅದರ ಬೀಜವೂ ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತಿತರವೂ ಇಲ್ಲ.
ಏವಂ ಸ್ಥಿತೇ ವಿಶುದ್ಧೋ ಽಸ್ಮಿ ವಿಬುದ್ಧೋ ಽಸ್ಮಿ ನ ಚಾಸ್ಮಿ ಚ । ನಮೋ ಮಹ್ಯಂ ಪರಂ ನೌಮಿ ನಕಿಞ್ಚಿದ್ ಅಪಿ ಬೋಧತಃ
ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದಾಗ, ನಾನು ಶುದ್ಧನು, ನಾನು ಜಾಗೃತನು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನಾನು ಇಲ್ಲದವನೂ ಹೌದು. ನಾನು ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ—ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
ಪದಾರ್ಥವೇದನಂ ಮಿಥ್ಯೈವಾಸದ್ ಏವಾವಭಾಸತೇ । ಅಹಮಾದ್ಯ್ ಅಲಮ್ ಏತೇನ ಶಾನ್ತಮ್ ಆಸೇ ಖಕೋಶವತ್
ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಸುಳ್ಳು, ಅದು ನಿಜವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರ. ಇದರಿಂದಲೇ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ—ನಾನು ಕುಂಭದೊಳಗಿನ ಆಕಾಶದಂತೆ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಜಗತ್ಪದಾರ್ಥಪ್ರವಿಭಾಗದೃಷ್ಟಿಸ್ ಸದೇಶದಿಕ್ಕಾಲಕಲಾಕ್ರಿಯೌಘಾ । ಅಹೋ ನು ಕಾಲೇನ ಚಿರೇಣ ಶಾನ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ವಾ ನೂನಮ್ ಅವಸ್ಥಿತೇತಿ
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯೂ, ಸ್ಥಳ, ದಿಕ್ಕು, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಹರಿವೂ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
ಶಾಮ್ಯಾಮಿ ನಿರ್ವಾಮಿ ಪರಂ ಸ್ಥಿತೋ ಽಸ್ಮಿ ನ ಯಾಮಿ ನೋದೇಮಿ ನ ಚಾಸ್ತಮ್ ಏಮಿ । ತಿಷ್ಠಾಮ್ಯ್ ಅನಿಷ್ಠಂ ಚ ಯಥಾಸ್ಥಿತಾತ್ಮಾ ಶಿವಂ ಶುಭಂ ಪಾವನಮೌನಮ್ ಅಸ್ಮಿ
ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ನಾನು ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅಸ್ತಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ನಾನು ಅಚಲವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಶುಭವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಮೌನವೇ ನಾನು.
ಇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ವಿಶ್ರಾನ್ತಿಮ್ ಅವಾಪ್ಯ ಸ ಶಿಖಿಧ್ವಜಃ । ಮುಹೂರ್ತಮ್ ಆಸೀತ್ ಸಂಶಾನ್ತಮನಾ ನಿರ್ವಾಣದೀಪವತ್
ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಶಿಖಿಧ್ವಜನು, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕಾಲ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಗೊಂಡು, ನಿರ್ವಾಣದ ದೀಪದಂತೆ ಕುಳಿತಿದ್ದನು.
ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸಮಾಧಾನಪರಿಣತ್ಯಾಸ್ತಮ್ ಈಯಿವಾನ್ । ಸ್ವಲೀಲಯೇತಿ ಕುಮ್ಭೇನ ಸ ಝಗಿತ್ಯ್ ಏವ ಬೋಧಿತಃ
ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಯ ಪರಿಪಾಕದಿಂದ ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಮಿಸಿದನು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಭನು ಆತನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು.
ರಾಜನ್ನ್ ಅಜ್ಞಾನನಿದ್ರಾತಃ ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ಽಸಿ ಶಿವಸ್ ಸ್ಥಿತಃ । ಕಾರ್ಯಂ ನಾಸ್ತಮಯೇನೇತೋ ನ ಚಾನಸ್ತಮಯೇನ ತೇ
ರಾಜನೆ, ನೀನು ಅಜ್ಞಾನ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಿದ್ದೀಯ, ಈಗ ನೀನು ಶುಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದೀಯ. ನಿನಗೆ ಏನಾದರೂ ಅಸ್ತಮಿಸಿದರೂ, ಅಸ್ತಮಿಸದಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಲಾಭವಿಲ್ಲ, ನಷ್ಟವೂ ಇಲ್ಲ.
ಸಕೃದ್ ಏವ ವಿಭಾತಾತ್ಮಾ ತಿಷ್ಠಾನಿಷ್ಠಪದಾತ್ಮಕಃ । ಕಲಾಕಲನನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತೋ ಽಙ್ಗ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್
ಒಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅದು ಸ್ಥಿರ ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಿರ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಯಾವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನೀನು ಈಗ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಕುಮ್ಭೇನ ಬೋಧಿತಸ್ ತ್ವ್ ಏವಂ ಸ ಬಭೂವ ಪ್ರಬೋಧವಾನ್ । ವಿನಿರ್ಗತೋ ರರಾಜೋಚ್ಚೈರ್ ಮಹಾಮೋಹಸಮುದ್ಗಕಾತ್
ಕುಂಭನು ಹೀಗೆ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಹಾ ಮೋಹದ ಗುಹೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಹೊಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ವಿಶ್ರಾನ್ತಧೀಃ ಕ್ಷಣೇನೈವ ಪಶ್ಯನ್ ದೃಶ್ಯಸ್ಯ ವಸ್ತುನಃ । ಅಸತ್ತಾಮ್ ಏವ ಮುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಲೀಲಯಾ ಸಮುವಾಚ ಹ
ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾದಾಗ, ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲವುಗಳೂ ನಿಜವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮುಕ್ತಾತ್ಮನು ಆಟದಂತೆ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಜ್ಞಾತಪ್ರಾಯಮ್ ಅಪೀದಂ ತು ಯತ್ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತದ್ ಉಚ್ಯತಾಮ್ । ಭೂಯೋ ನಿಪುಣಬೋಧಾಯ ಮಮ ಮಾನದ ಮೋಹಹನ್
ನಾನು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಈಗ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಾನ್ಯನೆ, ಮೋಹವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನೆ, ನನಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅರಿವಿಗಾಗಿ.
ಶಿವೇ ಶಾನ್ತೇ ನಿರಾಭಾಸೇ ಪರೇ ಽನುಲ್ಲಙ್ಘಿತಾತ್ಮನಿ । ದ್ರಷ್ಟೃದರ್ಶನದೃಶ್ಯಾಖ್ಯೋ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಕುತಃ
ಶುಭವಾದ, ಶಾಂತವಾದ, ರೂಪರಹಿತವಾದ, ಪರಮ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮೀರಲಾಗದ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ, ನೋಡುವವ, ನೋಡುವುದು, ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವದ ಭಾವನೆ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಬಹುದು?
ಸಾಧು ಪೃಷ್ಟಂ ಮಹಾರಾಜ ರಾಜಸೇ ಬೋಧಭಾಸ್ವತಾ । ಏತದ್ ಏವ ಹಿ ತೇ ಶಿಷ್ಟಂ ಜ್ಞತಾಯಾಸ್ ತದ್ ಇದಂ ಶೃಣು
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೀಯ. ನಿನಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು.
ಯದ್ ಇದಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿಜ್ ಜಗತ್ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ । ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಪ್ರಕಾರಾಢ್ಯಂ ಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ತತ್ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ
ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಚಲಿಸುವದಾಗಲಿ, ನಿಶ್ಚಲವಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದವು, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ತತಸ್ ಸ್ತಿಮಿತಗಮ್ಭೀರಂ ನ ತೇಜೋ ನ ತಮಸ್ ತತಮ್ । ಮಹಾಕಲ್ಪವಿಲಾಸಾನ್ತೇ ಸತ್ ಸಾರಮ್ ಅವಶಿಷ್ಯತೇ
ಆಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲ, ಕತ್ತಲೂ ಇಲ್ಲ. ಮಹಾಯುಗದ ಆಟ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ನಿಜವಾದ ಸಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಅಮಲಂ ಕಾನ್ತಮ್ ಆಭಾತಮ್ ಅಮಲಂ ನಭಃ । ಸಮಸ್ತಕಲನೋನ್ಮುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಂ ಪರಮಯಾ ಶ್ರಿಯಾ
ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯವೇ ಇದೆ, ಅದು ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ದೋಷರಹಿತ ಆಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ವಿಭೇದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಪರಮ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಯದ್ ಏಕೋದಿತಮ್ ಅತ್ಯಚ್ಛಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಆತತಮ್ ಉಜ್ಜ್ವಲಂ । ಪರಮಾತ್ಮಾತ್ಮಕಂ ತೇಜಸ್ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಜ್ಞಪ್ತಿಮಾತ್ರಕಮ್
ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ, ತುಂಬಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ, ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿಯೇ ಆಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಅಪ್ರತರ್ಕ್ಯಮ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ಸಮಂ ಶಿವಮ್ ಅನಿಙ್ಗನಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ವಾಣಮ್ ಆಪೂರ್ಣಮ್ ಆಘೂರ್ಣದ್ ಇವ ಸಮ್ಪದಾ
ಅದು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದು, ತಿಳಿಯಲಾಗದು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ, ಶುಭಕರ, ದೋಷವಿಲ್ಲದದು, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ನಿರ್ವಾಣ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅಣೀಯಸಾಮ್ ಅಣೀಯಸ್ ತತ್ ಸ್ಥವಿಷ್ಠಂ ಚ ಸ್ಥವೀಯಸಾಮ್ । ಗರೀಯಸಾಂ ಗರಿಷ್ಠಂ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಚ ಶ್ರೇಯಸಾಮ್ ಅಪಿ
ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು, ಭಾರವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಾರಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉತ್ತಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಈದೃಶಂ ತತ್ ಪರಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಯದ್ ಇದಂ ನಭಃ । ಅಣೋಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಮಹಾಮೇರುರ್ ಇವ ಸ್ಥೂಲಾತ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ
ಆ ಪರಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ತತ್ತ್ವದ ಮುಂದೆ, ಈ ಆಕಾಶವೇ ಒಂದು ಪರಮಾಣುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಮೇರುಪರ್ವತದಂತೆ, ದೊಡ್ಡದೂ ಸ್ಥೂಲವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಈದೃಶಂ ತತ್ ಪರಂ ಸ್ಥೂಲಂ ತಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಯದ್ ಇದಂ ಜಗತ್ । ಪರಮಾಣುವದ್ ಆಭಾತಿ ಕ್ವಚಿದ್ ಏವ ನ ಭಾತಿ ವಾ
ಆ ಪರಮ ಸ್ಥೂಲವಾದ ತತ್ತ್ವದ ಮುಂದೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ಪರಮಾಣುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.