ಕಟಕತ್ವಂ ಯಥಾ ಹೇಮ್ನಿ ತಥಾಹನ್ತ್ವಂ ಚಿದಾತ್ಮನಿ । ಜಡಂ ತ್ವ್ ಅಸದ್ರೂಪತಯಾ ತೇನ ತನ್ ನಾಸ್ಮಿ ಹೇ ಮುನೇ
ಹೆಮ್ಮಿಗೆ ಹೇಗೆ ಗಟ್ಟಿತನದ ಗುಣವಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಚೈತನ್ಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇದೆ; ಆದರೆ ಜಡತ್ವವು ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪವಾದುದರಿಂದ, ಮಹರ್ಷೇ, ನಾನು ಅದಲ್ಲ.
ಸನ್ನಿವೇಶವಿಶೇಷಾತ್ಮಶಬ್ದಾರ್ಥಾದಿ ಪರೇ ಪದೇ । ವಿದ್ಯತೇ ನಾತ್ಯನನ್ತತ್ವಾನ್ ನಭಸೀವ ಮಹಾದ್ರುಮಃ
ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಎಂಬ ಪದವೂ ಅದರ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಅನಂತವಾದುದರಿಂದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ.
ಜಾನನ್ನ್ ಅಪೀತಿ ಭಗವನ್ನ್ ಅಹನ್ತ್ವಮಲಮಾರ್ಜನಮ್ । ಅನ್ತರ್ ಯದಾ ನ ಜಾನಾಮಿ ತೇನ ತಪ್ಯೇ ಮಹಾಮುನೇ
ಭಗವಂತಾ, ನಾನು ಈ ಅಹಂ ಎಂಬ ಮಲವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅದು ನನ್ನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ನೋವು ಆಗುತ್ತದೆ.
ಏತಾವನ್ಮಾತ್ರಕಂ ವೃನ್ದಂ ಯದಿ ನ ತ್ವಂ ಮಹೀಪತೇ । ಜಡತ್ವಾತ್ ತನ್ ಮಹಾಬುದ್ಧೇ ಯೋ ಽಸಿ ತಂ ವದ ಮೇ ನವಮ್
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀನು ಈ ಚಿಕ್ಕ ಗುಂಪಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ, ಮಹಾಮತಿವಂತನೆ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳು.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಅಹಮ್ ಅಚ್ಛಾತ್ಮವೇದನಂ ವಿದುಷಾಂ ವರ । ಯತ್ರ ಭಾವಾಸ್ ಸ್ವದನ್ತ್ಯ್ ಏತೇ ನಿರ್ಮೀಯನ್ತೇ ಚ ಯೇನ ವಾ
ನಾನು ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆತ್ಮಾನುಭವ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳು ಸ್ವತಃ ಆನಂದಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅದರಿಂದಲೇ.
ಏವಂರೂಪಸ್ಯ ಮೇ ಲಗ್ನಂ ನೂನಂ ಮಲಮ್ ಅಕಾರಣಮ್ । ಸಕಾರಣಂ ಚಾಹಮ್ ಇತಿ ಯತ್ ತತ್ ತ್ಯಕ್ತುಂ ನ ವೇದ್ಮ್ಯ್ ಅಹಮ್
ಈ ರೀತಿಯ ಮಲವು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ; ಆದರೆ ಕಾರಣವಿರುವ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
ಅಸದ್ ಏತದ್ ಅನಾತ್ಮೀಯಂ ಪ್ರಮಾರ್ಷ್ಟುಂ ಮಲಮ್ ಆತ್ಮನಃ । ಮುನೇ ಯದಾ ನ ಶಕ್ತೋ ಽಸ್ಮಿ ತೇನ ತಪ್ಯೇ ಸುದಾರುಣಮ್
ಮಹರ್ಷೇ, ಇದು ನಿಜವಾದದು ಅಲ್ಲ, ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೂ ಸೇರದ ಮಾಲಿನ್ಯ. ನಾನು ಇದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಲಾಗದೆ ತುಂಬಾ ಬಾಧೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಬ್ರೂಹಿ ಕಿಂ ತನ್ ಮಹಾಬಾಹೋ ಲಗ್ನಂ ತವ ಮಲಂ ಮಹತ್ । ಸ್ಥಿತೋ ಽಸಿ ಯೇನ ಸಂಸಾರೀ ಸತಾ ವಾಪ್ಯ್ ಅಸತಾಥ ವಾ
ಮಹಾಬಾಹು, ಯಾವ ದೊಡ್ಡ ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಿನಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಅದರಿಂದ ನೀನು ಈ ಜನ್ಮಮರಣ ಚಕ್ರದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಅದು ನಿಜವಾದದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ.
ಚಿತ್ತದ್ರುಮಸ್ಯ ಯದ್ ಬೀಜಮ್ ಅಹಮ್ಭಾವಸ್ ಸ ಮೇ ಮಲಮ್ । ತಚ್ ಚ ತ್ಯಕ್ತುಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ತ್ಯಕ್ತಂ ತ್ಯಕ್ತಮ್ ಉಪೈತಿ ಮಾಮ್
ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮರಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತನೆ ಆಗಿರುವ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನನ್ನ ಮಾಲಿನ್ಯ. ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಬಿಡಿದರೂ ಅದು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಕಾರಣಾಜ್ ಜಾಯತೇ ಕಾರ್ಯಂ ಯತ್ ತತ್ ಸರ್ವತ್ರ ಸದ್ ಭವೇತ್ । ಅನ್ಯತ್ ತ್ವ್ ಅಸದ್ ದ್ವಿಚನ್ದ್ರಾಭಂ ದೃಷ್ಟಮ್ ಏವ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವು ಕಾರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆ ಹುಟ್ಟಿದುದೆಲ್ಲೆಂದೂ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉಳಿದವುಗಳು, ಎರಡು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭ್ರಮೆಯಷ್ಟೆ, ಅವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾರಣಾಜ್ ಜಾಯತೇ ಕಾರ್ಯಮ್ ಅಹಮ್ಭಾವಾತ್ಮಕಂ ತತಃ । ಇತಿಕಾರಣಮ್ ಅನ್ವಿಷ್ಯ ಕಥಯಾಶು ಮಮಾತ್ಮನಾ
ಏನಾದರೂ ಕಾರಣದಿಂದ ಫಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಫಲದಿಂದ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಹರ್ಷಿಯೇ.
ಮುನೇ ಽಹಮ್ ಇತಿ ದೋಷಸ್ಯ ವೇದನಂ ವೇದ್ಮಿ ಕಾರಣಮ್ । ತದ್ ಯಥೋಪಶಮಂ ಯಾತಿ ತನ್ ಮೇ ವದ ಮುನೀಶ್ವರ
ಮಹರ್ಷಿಯೇ, 'ನಾನು' ಎಂಬ ದೋಷದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಭಾವನೆ ಹೇಗೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
ಚಿತಶ್ ಚೇತ್ಯೋನ್ಮುಖತ್ವೇನ ದುಃಖಾಯಾಹಮ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಃ । ಚೇತ್ಯೋಪಶಮನಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮುನೇ ತದುಪಶಾನ್ತಯೇ
ಚೇತನವು ವಸ್ತುಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿರುವುದರಿಂದ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಆ ಶಾಂತಿಯಿಗಾಗಿ.
ಕಾರಣಂ ಕಾರಣಜ್ಞೋ ಽಸಿ ವೇದನಸ್ಯ ವದಾಶು ಮೇ । ತತಸ್ ತ್ವಾಂ ಬೋಧಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಕಾರಣಾಕಾರಣಕ್ರಮಮ್
ನೀನು ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅರಿವಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಬೇಗನೆ ಹೇಳು. ನಂತರ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಕಾರಣವಲ್ಲದ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ವೇದ್ಯವೇದನರೂಪಸ್ಯ ಚೇತ್ಯಸಞ್ಚೇತನಸ್ಯ ಚ । ಅಕಾರಣಂ ಕಾರಣತಾಂ ಯದ್ ಗತಂ ತವ ತದ್ ವದ
ನೀನು ಹೇಳು, ತಿಳಿಯುವ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ, ಜೀವಂತವೂ ಜಡವೂ ಆಗಿರುವದು, ಯಾವ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತೆಂದು.
ಚೇತ್ಯಚೇತನರೂಪಸ್ಯ ವೇದ್ಯಸಂವೇದನಾಕೃತೇಃ । ಇಯಂ ಪದಾರ್ಥಸತ್ತೇಹ ದೇಹಾದ್ಯಾ ಕಾರಣಂ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿರುವಿಕೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ತಿಳಿಯುವ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ, ಜೀವಂತ ಮತ್ತು ಜಡ ಸ್ವರೂಪವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶರೀರಾದಿತಯೋದೇತಿ ವೇದನಂ ವಸ್ತುಸತ್ತಯಾ । ಅಸತ್ಯಾಭಾಸಯಾ ಸ್ಪನ್ದೋ ಯಥಾ ಪವನಲೇಖಯಾ
ವಸ್ತುವಿನ ಸತ್ಯತೆಯಿಂದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ದೇಹ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಚಲನೆ ಅಸತ್ಯದ ಭಾಸೆಯಂತೆ, ಗಾಳಿಯ ರೇಖೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅಸತ್ತಾಂ ವಸ್ತುಸತ್ತಾಯಾ ನಾವಗಚ್ಛಾಮ್ಯ್ ಅಹಂ ಯಯಾ । ಅಹನ್ತ್ವವೇದನಂ ಚಿತ್ತಬೀಜಂ ಸಮುಪಶಾಮ್ಯತಿ
ಯಾವ ಅಸತ್ಯದಿಂದ ವಸ್ತುವಿನ ಸತ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರೆ; ಮನಸ್ಸಿನ ಬೀಜ ಶಾಂತವಾದಾಗ, 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಕೂಡ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯತೇ ಯದಿ ದೇಹಾದಿವಸ್ತುಸತ್ತಾ ತದ್ ಅಸ್ತಿ ತೇ । ಅಭಾವಾದ್ ದೇಹಸತ್ತಾದೇಃ ಕಿಂನಿಷ್ಠಂ ತವ ವೇದನಮ್
ದೇಹ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿರುವಿಕೆ ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ನಿನಗಿದೆ. ಆದರೆ ದೇಹದಿರುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಅನುಭವ ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ?
ಯಸ್ಯೋಪಲಭ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪಂ ಕಲನಾತ್ಮಕಮ್ । ಅಸದ್ರೂಪಂ ಕಥಂ ತತ್ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕಾಶಸ್ ಸ್ಯಾತ್ ಕಥಂ ತಮಃ
ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ನಾವು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇವೋ, ಅದು ಹೇಗೆ ಅಸತ್ಯವಾಗಬಹುದು? ಬೆಳಕಿರುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅಂಧಕಾರ ಇರಬಹುದು?
ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಸಂಯುಕ್ತಃ ಕ್ರಿಯಾಫಲವಿಲಾಸವಾನ್ । ಸದಾನುಭೂಯಮಾನೋ ಽಪಿ ದೇಹೋ ನಾಸ್ತಿ ಕಥಂ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, ಕೈ ಕಾಲುಗಳಿರುವ ದೇಹವು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು?
ಕಾರಣಂ ಯಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಭೂಮಿಪಾಲ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ವಿದ್ಯತೇ ನೇಹ ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ತತ್ಸಂವಿತ್ತಿಸ್ ತು ವಿಭ್ರಮಃ
ರಾಜನೇ, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಫಲ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆ.
ಕಾರಣೇನ ವಿನಾ ಕಾರ್ಯಂ ವಿದ್ಯತೇ ನ ಕದಾಚನ । ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ನೋ ಬೀಜಂ ತದ್ ದ್ರವ್ಯಂ ಕ್ವೇವ ಜಾಯತೇ
ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಫಲ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೀಯೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವೂ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಬಹುದು?
ಅಕಾರನಂ ತು ಯತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಸದ್ ಇವಾಗ್ರೇ ಽನುಭೂಯತೇ । ತದ್ ದ್ರಷ್ಟುರ್ ವಿಭ್ರಮಂ ವಿದ್ಧಿ ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಜಲೋಪಮಮ್
ಯಾವುದಾದರೂ ಫಲವು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದನ್ನು ನೋಡುವವನ ಭ್ರಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿ; ಅದು ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯ ನೀರಿನಂತೆ ಮೋಸವಾಗಿದೆ.
ಅವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಏವ ತ್ವಂ ವಿದ್ಧಿ ಮಿಥ್ಯಾಭ್ರಮೋದಿತಮ್ । ನಾತಿಯತ್ನವತಾಪ್ಯ್ ಏತನ್ ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಮ್ಬು ಲಭ್ಯತೇ
ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದದ್ದೇ ಎಂದು ಅರಿತುಕೋ. ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರೂ ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯ ನೀರನ್ನು ಸಿಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅಸತೋ ದ್ವೀನ್ದುಬಿಮ್ಬಾದೇರ್ ನ ಯುಕ್ತಂ ಕಾರಣೇಕ್ಷಣಮ್ । ವನ್ಧ್ಯಾತನಯಸರ್ವಾಙ್ಗಮಣ್ಡನಂ ಕಸ್ಯ ರಾಜತೇ
ಇಲ್ಲದದ್ದಕ್ಕೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಂದ್ರನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕೆ, ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ವಂಧ್ಯೆಯ ಮಗನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೆ ಅದು ಯಾರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ?
ಕಾರಣೇನ ವಿನಾ ಕಾರ್ಯಂ ಶರೀರಾದ್ಯ್ ಅಸ್ಥಿಪಞ್ಜರಮ್ । ಅವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಏವೇದಂ ವಿದ್ಧ್ಯ್ ಅಸಮ್ಭವತೋ ನೃಪ
ರಾಜನೇ, ಈ ದೇಹವೂ ಅದರ ಎಲುಬುಗಳ ಹಡಕೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಉಂಟಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದದ್ದೆಂದು, ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯ ಮುನೀಶ್ವರ । ನಿತ್ಯಮ್ ಆಲಕ್ಷ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ಪಿತಾ ಕಸ್ಮಾನ್ ನ ಕಾರಣಮ್
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಕೈಕಾಲುಗಳಿರುವ ದೇಹವನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ತಂದೆಯನ್ನು ಅದರ ಕಾರಣವೆಂದು ಯಾಕೆ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ಕಾರಣಾಭಾವತೋ ರಾಜನ್ ಪಿತಾ ನಾಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಅಸತೋ ಯತ್ ತು ಸಞ್ಜಾತಮ್ ಅಸದ್ ಏವ ತದ್ ಉಚ್ಯತೇ
ರಾಜನೇ, ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ತಂದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಸತ್ಯದಿಂದ ಏನು ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಅದು ಅಸತ್ಯವೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಚ ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಕಾರಣಂ ಬೀಜಮ್ ಉಚ್ಯತೇ । ಸಮ್ಭವತ್ಯ್ ಅಙ್ಗ ಜಗತಿ ನ ಬೀಜೇನ ವಿನಾಙ್ಕುರಃ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಫಲಗಳಿಗೂ ಬೀಜವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ ಮೊಗ್ಗು ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ.