ಆಕಾರಭಾಸುರಾಪ್ಯ್ ಉಚ್ಚೈರ್ ನ ದದಾತಿ ಫಲಂ ಕ್ರಿಯಾ । ಶುಭಾಶುಭಾ ಚ ತಜ್ಜ್ಞಸ್ಯ ಫುಲ್ಲಾ ಶರಲತಾ ಯಥಾ
ಆದರೂ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅದು ಫಲ ಕೊಡದು. ಒಬ್ಬನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರೆ, ಆ ಕೆಲಸ ಶುಭವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಶುಭವಾಗಿರಲಿ, ಅದು ಹೂವಿನ ಮರದಂತೆ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ವಾಸನಾ ಚೇಹ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಸ್ವಾಹಙ್ಕಾರಾದಿರುಪಿಣೀ । ಅಸತ್ಯೈವೋದಿತಾ ಮೌರ್ಖ್ಯಾನ್ ಮರುಭೂಮಾವ್ ಇವಾಮ್ಬುಧೀಃ
ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಅಹಂಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಅವು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಕಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ.
ಯಸ್ಯ ಮೌರ್ಖ್ಯಂ ಕ್ಷಯಂ ಯಾತಂ ಸರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಭಾವನಾತ್ । ನೋದೇತಿ ವಾಸನಾ ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ಯೇವಾಮ್ಬುಧೀರ್ ಮರೌ
ಯಾರ ಅಜ್ಞಾನವು 'ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂಬ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಾಶವಾಗಿದೆ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆಗಳು ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಕಾಣಿಸದಂತೆ.
ವಾಸನಾಮಾತ್ರಸನ್ತ್ಯಾಗಾಜ್ ಜರಾಮರಣವರ್ಜಿತಮ್ । ಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಜೀವೋ ಽನ್ತರ್ ಭೂಯೋಜನ್ಮವಿವರ್ಜಿತಮ್
ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ, ಆತ್ಮವು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಸವಾಸನಂ ಮನೋ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ನಿರ್ವಾಸನಂ ಮನಃ । ಜ್ಞಾನೇನ ಜ್ಞೇಯತಾಮ್ ಏತ್ಯ ಪುನರ್ ಜೀವೋ ನ ಜಾಯತೇ
ಮನಸ್ಸು ವಾಸನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆ; ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
ಜ್ಞಾನಮ್ ಏವ ಪರಂ ಶ್ರೇಯ ಇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಽಪಿ ತೇ । ಪ್ರಾಹುರ್ ಮಹಾನ್ತೋ ರಾಜರ್ಷೇ ತ್ವಂ ಕಿಮ್ ಅಜ್ಞಾನವಾನ್ ಸ್ಥಿತಃ
ಜ್ಞಾನವೇ ಪರಮೋತ್ತಮ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜರ್ಷಿಯೇ, ನೀನು ಯಾಕೆ ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ಇರುವೆ?
ಇತಃ ಕಮಣ್ಡಲುರ್ ಇತೋ ದಣ್ಡಕಾಷ್ಠಮ್ ಇತೋ ಬೃಸೀ । ಇತ್ಯ್ ಅನರ್ಥವಿಲಾಸೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ರಮಸೇ ಕಿಂ ಮಹೀಪತೇ
ಇಲ್ಲಿ ಕಮಂಡಲು ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ದಂಡಕಷ್ಟಿ ಇದೆ, ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಚಾಪೆಯೂ ಇದೆ—ರಾಜನೇ, ನೀನು ಯಾಕೆ ಇಂತಹ ವ್ಯರ್ಥ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?
ಕೋ ಽಹಂ ಕಥಮ್ ಇದಂ ಜಾತಂ ಕಥಂ ಶಾಮ್ಯತಿ ಚೇತಿ ಭೋಃ । ರಾಜನ್ ನಾವೇಕ್ಷಸೇ ಕಸ್ಮಾತ್ ಕಿಮ್ ಅಜ್ಞ ಇವ ತಿಷ್ಠಸಿ
ನಾನು ಯಾರು? ಇದು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಇದು ಹೇಗೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ? ರಾಜನೇ, ನೀನು ಯಾಕೆ ಇದನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಯಾಕೆ ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ?
ಕಥಂ ಬನ್ಧಃ ಕಥಂ ಮೋಕ್ಷ ಇತಿ ಪ್ರಶ್ನಾನ್ ಉದಾಹರನ್ । ಪರಾವರವಿದಾಂ ಪಾದಾನ್ ಕಸ್ಮಾದ್ ಅಙ್ಗ ನ ಸೇವಸೇ
ಓ ಪ್ರಿಯನೆ, ಬಂಧನವೇನು? ಮುಕ್ತಿಯೇನು? ಎಂಬಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೀನು ಯಾಕೆ ಸೇವಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ?
ದುಸ್ಸ್ಪನ್ದಸಂವಿದಾ ಶೈಲಕೋಟರೇ ಕ್ರಿಯಯಾನಯಾ । ಜೀವಿತಂ ಕ್ಷಪಯನ್ ಕಿಂ ತ್ವಂ ಶಿಲಾಕೀಟವದ್ ಆಸ್ಥಿತಃ
ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮಂದವಾಗಿದೆ. ನೀನು ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವ್ಯರ್ಥ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾ, ಕಲ್ಲಿನ ಕೀಟದಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?
ಸಾಧೂನಾಂ ಸಮದೃಷ್ಟೀನಾಂ ಪರಿಪ್ರಶ್ನೇನ ಸೇವಯಾ । ಸಙ್ಗಮೇನ ಚ ಸಾ ಯುಕ್ತಿರ್ ಲಭ್ಯತೇ ಮುಚ್ಯತೇ ಯಯಾ
ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ, ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಮಾರ್ಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಮಾ ನರಾಧಮವದ್ ಗ್ರಾಸಂ ಭುಞ್ಜಾನೋ ವನಕೋಟರೇ । ತಿಷ್ಠಾವಷ್ಟಬ್ಧದುಶ್ಚೇಷ್ಟೋ ಧರಾವಿವರಕೀಟವತ್
ನರಾಧಮನಂತೆ ಕೇವಲ ಅರಣ್ಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟನಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಬಿರುಕಿನ ಕೀಟದಂತೆ ನಿರ್ಜೀವನಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಡ.
ಕಾನ್ತಯಾ ದೇವರೂಪಿಣ್ಯಾ ತಯೈವಂ ಪ್ರತಿಬೋಧಿತಃ । ಅಸ್ರುಪೂರ್ಣಮುಖೋ ವಾಕ್ಯಂ ಶಿಖಿಧ್ವಜ ಉವಾಚ ಹ
ಅವಳಾದ ದೇವತೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರಿಯೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುಖದಿಂದ ಶಿಖಿಧ್ವಜನು ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಅಹೋ ಽವಬೋಧಿತೋ ಽಸ್ಮ್ಯ್ ಅದ್ಯ ಚಿರಾತ್ ಸುರಸುತ ತ್ವಯಾ । ಮೌರ್ಖ್ಯಾದ್ ಆರ್ಯಸಮಾಸಙ್ಗಮುಕ್ತೋ ಽಹಮ್ ಅವಸಂ ವನೇ
ಅಯ್ಯೋ ದೇವಕನ್ಯೆ, ನೀನು ಇಂದು ನನಗೆ ಎಚ್ಚರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಜಾಗೃತನಾದೆನು. ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದೆನು.
ಅಹೋ ನು ಮೇ ಕ್ಷಯಂ ಯಾತಂ ಮೋಹಧ್ವಾನ್ತಮ್ ಅಶೇಷತಃ । ಯತ್ ತ್ವಮ್ ಏವಂ ಸಮಾಗತ್ಯ ಸಮ್ಪ್ರಬೋಧಯಸೀಹ ಮಾಮ್
ನೀನು ಈ ರೀತಿ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದುದರಿಂದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮೋಹದ ಅಂಧಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿದೆ.
ಗುರುಸ್ ತ್ವಂ ಮೇ ಪಿತಾ ತ್ವಂ ಮೇ ಮಿತ್ರಂ ತ್ವಂ ಮೇ ವರಾನನ । ಶಿಷ್ಯೋ ನಮಸ್ಕರೋಮ್ಯ್ ಅಗ್ರೇ ಪಾದೌ ತವ ಕೃಪಾಂ ಕುರು
ನೀನೇ ನನ್ನ ಗುರು, ನೀನೇ ನನ್ನ ತಂದೆ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಸುಂದರಮುಖವಳೇ; ನಾನು ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸು.
ಯದ್ ಉದಾರತಮಂ ವೇತ್ಸಿ ಯಸ್ಮಿಞ್ ಜ್ಞಾತೇ ನ ಶೋಚ್ಯತೇ । ಭವಾಮಿ ನಿರ್ವೃತೋ ಯೇನ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮೋಪದಿಶಾಶು ಮೇ
ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾತ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಅದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ದುಃಖವೇ ಇಲ್ಲದೆ, ಅದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ಅಂತಹ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಬೇಗನೆ ಉಪದೇಶಿಸು.
ಘಟಜ್ಞಾನಾದಯೋ ಜ್ಞಾನವಿಭವಾಸ್ ಸನ್ತ್ಯ್ ಅನೇಕಶಃ । ಜ್ಞಾನಾನಾಂ ಪರಮಂ ಜ್ಞಾನಂ ಕತರತ್ ತಾರಕಂ ಭವೇತ್
ಮಡಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಇತರ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಜ್ಞಾನಗಳು ಇವೆ; ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಯಾವುದು?
ಯದ್ಯ್ ಉಪಾದೇಯವಾಕ್ಯೋ ಽಹಂ ರಾಜರ್ಷೇ ತದ್ ವದಾಮಿ ತೇ । ಯಥಾಜ್ಞಾನಮ್ ಇದಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸ್ಥಾಣುಕಾಕವತ್
ರಾಜರ್ಷಿಯೇ, ನಾನು ಉಪದೇಶಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾದವನು ಎಂದರೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನುಪಾದೇಯವಾಕ್ಯಸ್ಯ ವಕ್ತುಃ ಪೃಷ್ಟಸ್ಯ ಲೀಲಯಾ । ಫಲನ್ತ್ಯ್ ಅಫಲತಾಂ ವಾಚಸ್ ತಮಸೀವಾಕ್ಷಿಸಂವಿದಃ
ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದ ಮಾತನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಹೇಳುವವನ ಮಾತು ಫಲಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕುರುಡನ ಅರಿವಿನಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಯದ್ ವಕ್ಷಿ ತದ್ ಅನುಷ್ಠೇಯಂ ಮಯಾ ವಿಧಿರ್ ಇವ ಶ್ರುತೇಃ । ಅವಿಕಾರಿತಮ್ ಏವಾಶು ಸತ್ಯಮ್ ಏತದ್ ವ್ರತಂ ಮಮ
ನೀನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀಯೋ, ಅದನ್ನೆ ನಾನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು; ಹೇಗೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆ. ಇದು ನನ್ನ ನಿಜವಾದ, ಅಚಲವಾದ ವ್ರತ.
ಯಥಾ ಬಾಲಃ ಪಿತುರ್ ವಾಕ್ಯಂ ಮುಕ್ತಹೇತೂಪಪಾದನಮ್ । ಆದತ್ತೇ ಹಿ ತಥೈವೇದಂ ಗೃಹಾಣ ತ್ವಂ ವಚೋ ಮಮ
ಹುಡುಗನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕಾರಣವನ್ನೂ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ಕೇಳದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ನೀನು ಕೂಡ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಶ್ರವಣಾನನ್ತರಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಶುಭಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಭಾವಯನ್ । ಶೃಣು ಗೀತಮ್ ಇವ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಹೇತ್ವರ್ಥಿತ್ವಂ ವಚೋ ಮಮ
ನೀನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಇದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಳು; ಕಾರಣ ಹುಡುಕದೆ, ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳುವಂತೆ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
ಸ್ವಚರಿತಸದೃಶಂ ತವೋದಯನ್ತ್ಯಾಶ್ ಚಿರಸಮಯೇನ ವಿಬೋಧನಂ ಚ ಬುದ್ಧೇಃ । ಭವಭಯಭಿದುರಂ ಮಹಾಕವೀನಾಂ ಶೃಣು ಕಥಯಾಮಿ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಮನೋಜ್ಞಮ್
ನಿನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಮಹಾಕವಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಭವಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಸುಂದರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು.
ಅಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿತ್ ಪುಮಾಞ್ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸ್ಥಾನಂ ನಿತ್ಯವಿರುದ್ಧಯೋಃ । ಗುಣಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೋರ್ ಅಶೇಷೇಣ ಯಥಾಬ್ಧಿರ್ ವಡವಾಮ್ಬುನೋಃ
ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತನು ಇದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿರುದ್ಧ ಗುಣಗಳ ನಡುವೆಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ — ಹೀಗೆಯೇ ಸಮುದ್ರವು ಅಗ್ನಿಯೂ ನೀರಿನೂ ನಡುವಿರುವಂತೆ.
ಕಲಾವಾಞ್ ಶಾಸ್ತ್ರಕುಶಲೋ ವ್ಯವಹಾರೇ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ಸರ್ವಸಙ್ಕಲ್ಪಸೀಮಾನ್ತಂ ನ ತು ಜಾನಾತ್ಯ್ ಅಜಂ ಪದಮ್
ಅವನು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನು, ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ಯವಂತನು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಅಂತ್ಯವಾದ, ಜನನರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನನ್ತಯತ್ನಸಂಸಾಧ್ಯೇ ಸ ಚಿನ್ತಾಮಣಿಸಾಧನೇ । ಪ್ರವೃತ್ತೋ ವಾಡವೋ ವಹ್ನಿರ್ ಅಬ್ಧಿಸಂಶೋಷಣೇ ಯಥಾ
ಅವನು ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸದಾ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ — ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಅಗ್ನಿಯು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುವಂತೆ.
ತಸ್ಯ ಯತ್ನೇನ ಮಹತಾ ಕಾಲೇನಾಧ್ಯವಸಾಯಿನಃ । ಸಿದ್ಧಶ್ ಚಿನ್ತಾಮಣಿಃ ಕಿಂ ವಾ ನ ಸಿಧ್ಯತ್ಯ್ ಉನ್ನತಾತ್ಮನಾಮ್
ಅವನ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸಾಧಿಸದದ್ದು ಏನು ಇದೆ?
ಪ್ರವೃತ್ತಿಮ್ ಉದ್ಯಮಂ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ಪ್ರಯುಙ್ಕ್ತೇ ಚೇದ್ ಅಖೇದವಾನ್ । ಅಕಿಞ್ಚನೋ ಽಪಿ ಶಕ್ರತ್ವಂ ತದ್ ಅವಾಪ್ನೋತ್ಯ್ ಅವಿಘ್ನತಃ
ಯಾರು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕ್ರಿಯೆ, ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಣಿಮ್ ಅಗ್ರೇ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಹಸ್ತಪ್ರಾಪ್ಯಂ ದದರ್ಶ ಸಃ । ಮೇರೋರ್ ಉದಯಶೃಙ್ಗಸ್ಥೋ ಮುನಿರ್ ಇನ್ದುಮ್ ಇವೋದಿತಮ್
ಅವನ ಕೈಗೆ ತಲುಪುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಣಿಯನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು; ಅದು ಹೇಗೋ, ಪೂರ್ವದ ಮೆರುವ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಋಷಿಯೊಬ್ಬನು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ.