ಏಕಾನ್ತೇ ಚಿನ್ತಯಾಮ್ ಆಸ ಮಹೀಪತಿರ್ ಅಸಾವ್ ಅಥ । ಜಗದ್ಯಾತ್ರಾಮ್ ಇಮಾಂ ನಿತ್ಯಮ್ ಅಸಮಞ್ಜಸಸಙ್ಕುಲಾಮ್
ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತ ರಾಜನು, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸದಾ ಗೊಂದಲದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನಡೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು.
ಪುನರ್ ದಿನಂ ಪುನಶ್ ಶ್ಯಾಮಾ ದಾನಾದಾನಾಶನಂ ಪುನಃ । ತದ್ ಏವ ಶುಕ್ತವಿರಸಂ ಲಜ್ಜ್ಯತೇ ಕರ್ಮ ಕುರ್ವತಾ
ಹಾಗೆ ದಿನದ ನಂತರ ದಿನ, ಮತ್ತೆ ಕತ್ತಲಿರಾತ್ರಿ, ಮತ್ತೆ ಕೊಡುವುದು, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತೆ ಊಟ; ಇದೇ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಲಜ್ಜೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೇನ ಪ್ರಾಪ್ತೇನ ಲೋಕೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ನಾಪ್ರಾಪ್ತಮ್ ಅವಶಿಷ್ಯತೇ । ತತ್ ಕೃತಂ ಸುಕೃತಂ ಮನ್ಯೇ ಶೇಷಂ ಕರ್ಮವಿಷೂಚಿಕಾ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಇನ್ನೇನು ಉಳಿಯದು, ಅದನ್ನೇ ನಾನು ನಿಜವಾದ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಉಳಿದದು ಎಲ್ಲವೂ ಕೆಲಸಗಳ ಜ್ವರ ಮಾತ್ರ.
ಪುನಃ ಪುನಃ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ವನ್ ನ ಲಜ್ಜತೇ । ಮೂಢಬುದ್ಧಿರ್ ಅಮೂಢಸ್ ತು ಕಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಕಿಲ ಬಾಲವತ್
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಕೂಡ, ಕೆಲವರು ಲಜ್ಜೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದವರು ಯಾರೂ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಥೈಕದೋದ್ವಿಗ್ನಮನಾಃ ಕದಾಚಿತ್ ತ್ರ್ಯುತ್ತುಲಂ ಗುರುಮ್ । ಏಕಾನ್ತೇ ಸಂಸೃತೇರ್ ಭೀತಸ್ ಸಮಪೃಚ್ಛದ್ ಭಗೀರಥಃ
ಒಂದು ದಿನ, ಭಗೀರಥನು ತುಂಬಾ ಚಿಂತೆಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಈ ಜನ್ಮಮರಣದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಭಯಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಗುರುವನೊಬ್ಬರನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದನು.
ಅನ್ತಶ್ಶೂನ್ಯಾಸು ಸುಚಿರಂ ಭ್ರಮನ್ ಸಂಸಾರವೃತ್ತಿಷು । ಅರಣ್ಯಾನೀಷ್ವ್ ಇವೈತಾಸು ಭೃಶಂ ಖಿನ್ನಾ ವಯಂ ವಿಭೋ
ಸ್ವಾಮಿ, ನಾವು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಖಾಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಬಯಲು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿದಂತೆ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
ಜರಾಮರಣಮೋಹಾದಿರೂಪಾಣಾಂ ಭವಕಾರಿಣಾಮ್ । ಭಗವನ್ ಸರ್ವದುಃಖಾನಾಂ ಕಥಮ್ ಅನ್ತಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ
ಭಗವಂತ, ವಯಸ್ಸು, ಮರಣ, ಮೋಹ ಇವುಗಳಂತೆ ಈ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸು.
ಚಿರಸಾಮ್ಯಾತ್ಮನಾಚ್ಛೇನ ನಿರ್ವಿಭಾಗವಿಲಾಸಿನಾ । ರಾಜಞ್ ಜ್ಞೇಯಾವಬೋಧೇನ ಪೂರ್ಣೇನ ಭರಿತಾತ್ಮನಾ
ರಾಜನೇ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಏಕತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ಸರ್ವದುಃಖಾನಿ ತ್ರುಟ್ಯನ್ತಿ ಗ್ರನ್ಥಯೋ ಽಭಿತಃ । ಸಂಶಯಾಶ್ ಶಮಮ್ ಆಯಾನ್ತಿ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಚಾನಘ
ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ, ಹೃದಯದ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುರಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳು ಶಾಂತಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳು ಕೂಡ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗುತ್ತವೆ.
ಜ್ಞೇಯಂ ತು ವಿದುರ್ ಆತ್ಮಾನಂ ಸಂಶುದ್ಧಜ್ಞಪ್ತಿರೂಪಿಣಮ್ । ಸ ಚ ಸರ್ವಗತೋ ನಿತ್ಯಂ ನಾಸ್ತಮ್ ಏತಿ ನ ಚೋದಯಮ್
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆತ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧವಾದ ಅರಿವಿನ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವದು, ಶಾಶ್ವತವಾದದು, ಅದಕ್ಕೆ neither ಉದಯ nor ಅಸ್ತಮಯ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಂ ಸರ್ವಗಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಅಸ್ತಿ ನಿರ್ಮಲಮ್ ಅಚ್ಯುತಮ್ । ದೇಹಾದಿ ನೇತರತ್ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಇತಿ ವೇದ್ಮಿ ಮುನೀಶ್ವರ
ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ಶಾಂತವಾದ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ, ಅಚಲವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ, ದೇಹದಂತೆಯಾದರೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಿಂ ತ್ವ್ ಅತ್ರ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿರ್ ಮೇ ಸ್ಫುಟತಾಮ್ ಏತಿ ನೋತರಾಮ್ । ಏತಾವನ್ಮಾತ್ರಸಂವಿತ್ತಿಸ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಅಹಂ ಭಗವನ್ ಕಥಮ್
ಆದರೆ ಭಗವಂತನೇ, ನನಗೆ ಈ ಅರಿವು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ನಾನು ಈ ಅರಿವಿನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಜ್ಞಾನೇನ ಜ್ಞೇಯನಿಷ್ಠತ್ವಮ್ ಏತಿ ಚೇತೋ ಹೃದನ್ತರೇ । ತತಸ್ ಸರ್ವವಪುರ್ ಭೂತ್ವಾ ಭೂಯೋ ಜೀವೋ ನ ಜಾಯತೇ
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಹೃದಯದ ಆಂತರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿ ಜೀವ ಆತ್ಮ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸಕ್ತಿರ್ ಅನಭಿಷ್ವಙ್ಗಃ ಪುತ್ರದಾರಗೃಹಾದಿಷು । ನಿತ್ಯಂ ಚ ಸಮಚಿತ್ತತ್ವಮ್ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟೋಪಪತ್ತಿಷು
ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ вещೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಇಷ್ಟ ಅಥವಾ ಅನಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತವಾಗಿರುವುದು—
ಆತ್ಮನೋ ಽನನ್ಯಯೋಗೇನ ಸದ್ಭಾವನಮ್ ಅನಾರತಮ್ । ವಿವಿಕ್ತದೇಶಸೇವಿತ್ವಮ್ ಅರತಿರ್ ಜನಸಂಸದಿ
ಸ್ವಯಂನಿಜಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸುವುದು, ಏಕಾಂತವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದು, ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು—
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠತ್ವಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥದರ್ಶನಮ್ । ಏತಜ್ ಜ್ಞಾನಮ್ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್ ಅಜ್ಞಾನಂ ಯದ್ ಅತೋ ಽನ್ಯಥಾ
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುವ ದೃಷ್ಟಿ—ಇದೆ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಅಜ್ಞಾನ.
ರಾಗದ್ವೇಷಕ್ಷಯಾಕಾರಾತ್ ಸಂಸಾರವ್ಯಾಧಿಭೇಷಜಾತ್ । ಅಹಮ್ಭಾವೋಪಶಾನ್ತೌ ತು ರಾಜಞ್ ಜ್ಞಾನಮ್ ಅವಾಪ್ಯತೇ
ರಾಜನೇ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಅವು ಸಂಸಾರದ ರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯಂತೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ. 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಶಾಂತವಾದಾಗ, ಸತ್ಯ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಶರೀರೇ ಽಸ್ಮಿಂಶ್ ಚಿರಂ ರೂಢೋ ಗಿರೌ ತರುರ್ ಇವೋಚ್ಚಕೈಃ । ಅಹಮ್ಭಾವೋ ಮಹಾಭೋಗೋ ವದ ಮೇ ತ್ಯಜ್ಯತೇ ಕಥಮ್
ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಮರವು ಬಲವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಹಳ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಿದೆ. ಹೇಳಿ, ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು?
ಪೌರುಷೇಣ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಭೋಗೌಘಭಾವನಮ್ । ಗತ್ವಾನ್ವಿಷ್ಯ ಚಿತಾ ತತ್ತ್ವಮ್ ಅಹಙ್ಕಾರೋ ವಿಲೀಯತೇ
ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ, ಭೋಗಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅರಿತಾಗ, ಅಹಂಕಾರವು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಯನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪಞ್ಜರಂ ಯಾವದ್ ಭಗ್ನಂ ಲಜ್ಜಾದಿ ನಾಖಿಲಮ್ । ಅಕಿಞ್ಚನತ್ವಶೇಷೇಣ ಸ್ಫುಟಾ ತಾವದ್ ಅಹಙ್ಕೃತಿಃ
ಯಂತ್ರಗಳ ಪಂಜರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುರಿದುಹೋಗದೆ, ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಡತನ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅಹಂಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವಮ್ ಏವ ಧಿಯಸ್ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಯದಿ ತಿಷ್ಠಸಿ ನಿಶ್ಚಲಃ । ತದ್ ಅಹಙ್ಕಾರವಿಲಯೀ ತ್ವಮ್ ಏವ ಪರಮಂ ಪದಮ್
ನೀನು ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದರೆ, ಅಹಂಕಾರವು ಕರಗಿದಾಗ ನೀನೇ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯುವೆ.
ಶಾನ್ತಾಶೇಷವಿಶೇಷಣೋ ವಿಗತಭೀಸ್ ಸನ್ತ್ಯಕ್ತಸರ್ವೈಷಣೋ ಗತ್ವಾ ನೂನಮ್ ಅಕಿಞ್ಚನತ್ವಮ್ ಅರಿಷು ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸಮಗ್ರಾಂ ಶ್ರಿಯಮ್ । ಶಾನ್ತಾಹಙ್ಕೃತಿರ್ ಅಸ್ತದೇಹಕಲನಸ್ ತೇಷ್ವ್ ಏವ ಭಿಕ್ಷಾಮ್ ಅಟನ್ ಮಾಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಉಜ್ಝಿತವಾನ್ ಅಲಂ ಯದಿ ಭವಸ್ಯ್ ಉಚ್ಚೈಸ್ ತದ್ ಉಚ್ಚೈರ್ ಅಸಿ
ಯಾವನು ಎಲ್ಲ ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಯವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಶತ್ರುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಏನೂ ಇಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ದೇಹದ ಭಾವನೆಗಳು ಕರಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನನನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟರೂ, ನೀನು ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿದರೆ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎತ್ತರವಾದವನೇ ಆಗುತ್ತೀಯೆ.
ಅಥ ತಸ್ಯ ಗುರೋರ್ ವಕ್ತ್ರಾದ್ ಇತ್ಯ್ ಆಕರ್ಣ್ಯ ಭಗೀರಥಃ । ಮನಸ್ಯ್ ಆಹಿತಕರ್ತವ್ಯಸ್ ಸ್ವವ್ಯಾಪಾರಪರೋ ಽಭವತ್
ಗುರುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭಗೀರಥನು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.
ತತಃ ಕತಿಪಯೇಷ್ವ್ ಏವ ವಾಸರೇಷು ಗತೇಷ್ವ್ ಅಸೌ । ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಮಖಂ ಚಕ್ರೇ ಸರ್ವತ್ಯಾಗೈಕಸಿದ್ಧಯೇ
ಅನಂತರ, ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಗೋಭೂಮ್ಯಶ್ವಹಿರಣ್ಯಾದಿ ದದೌ ಧನಮ್ ಅಶೇಷತಃ । ದ್ವಿಜದೇವಾರ್ತಬನ್ಧುಭ್ಯೋ ಗುಣ್ಯಗುಣ್ಯವಿಚಾರವಾನ್
ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎತ್ತು, ಹಸು, ಭೂಮಿ, ಕುದುರೆ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಧನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳು, ಬಾಧೆಪಟ್ಟವರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಿಗೆ, ಯಾವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಯಾವುದು ಕೆಟ್ಟದು ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.
ದಿವಸತ್ರಯಮಾತ್ರೇಣ ಸರ್ವಮ್ ಏವಂ ಪರಿತ್ಯಜನ್ । ಸ್ವವಸ್ತ್ರಮಾತ್ರಶೇಷೋ ಽಸಾವ್ ಆಸೀದ್ ರಾಜಾ ಭಗೀರಥಃ
ಈ ರೀತಿ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಭಗೀರಥನಿಗೆ ತನ್ನ ಉಡುಪು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು.
ಅಥ ಸರ್ವಾರ್ಥರಿಕ್ತಂ ತಂ ಖಿನ್ನಪ್ರಕೃತಿಪೌರಕಮ್ । ಸೀಮಾನ್ತಿನೇ ತೃಣಮ್ ಇವ ರಾಜ್ಯಂ ಸ್ವಮ್ ಅರಯೇ ದದೌ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳು ದುಃಖದಿಂದಿದ್ದಾಗ, ಭಗೀರಥನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶತ್ರುವಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.
ಆಕ್ರಾನ್ತೇ ದ್ವಿಷತಾ ರಾಜ್ಯೇ ಪುರೇ ಸದ್ಮನಿ ಮಣ್ಡಲೇ । ಅಧೋವಾಸೋಽವಶೇಷೋ ಽಸೌ ನಿರ್ಜಗಾಮ ಸ್ವಮಣ್ಡಲಾತ್
ಶತ್ರು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು, ನಗರವನ್ನು, ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ಕೆಳ ಉಡುಪು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನು.
ಯತ್ರ ನ ಜ್ಞಾಯತೇ ನಾಮ್ನಾ ಯತ್ರ ನ ಜ್ಞಾಯತೇ ಮುಖಾತ್ । ತತ್ರ ಗ್ರಾಮೇಷ್ವ್ ಅರಣ್ಯೇಷು ದೂರೇಷೂವಾಸ ಧೈರ್ಯವಾನ್
ಹೆಸರಿನಿಂದಲೋ ಮುಖದಿಂದಲೋ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದಂತಹ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೋ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಇತ್ಯ್ ಅಲ್ಪೇನೈವ ಕಾಲೇನ ಪ್ರಶಾನ್ತಸಕಲೈಷಣಃ । ಪರಮೇಣ ಶಮೇನಾಸೌ ಪ್ರಾಪ ವಿಶ್ರಾನ್ತಿಮ್ ಆತ್ಮನಿ
ಹೀಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳು ಶಾಂತವಾಗಿದವು; ಅತ್ಯಂತ ಮನಶ್ಶಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಆತನು ತನ್ನೊಳಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕಂಡನು.