ಸಮಗ್ರಾಕಾರರೂಪಂ ತತ್ ಸಮಗ್ರಾಕಾರವರ್ಜಿತಮ್ । ವಾಗತೀತಂ ಪರಂ ವಸ್ತು ಕೇನ ನಾಮೋಪಮೀಯತೇ
ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಅತೀತವಾದ, ಮಾತಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗದ, ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಯಾವದರಿಂದ ಹೋಲಿಸಬಹುದು?
ವಿಷಯವಿಷವಿಷೂಚಿಕಾಮ್ ಅತಸ್ ತ್ವಂ ನಿಪುಣಮ್ ಅಹಂಸ್ಥಿತಿವಾಸನಾಮ್ ಅಪಾಸ್ಯ । ಅಭಿಮತಪರಿಹಾರಯತ್ನಯುಕ್ತ್ಯಾ ಭವ ವಿರುಜೋ ಭುವನೈಕನಾಥಮೂರ್ತಿಃ
ಆದುದರಿಂದ, ವಿಷದ ರೋಗದಂತೆ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಹಂಕಾರದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಈ ಲೋಕದ ಒಬ್ಬನೇ ಒಡೆಯನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗು.
ಇತಿ ಗದಿತವತಿ ತ್ರಿಲೋಕನಾಥೇ ಕ್ಷಣಮ್ ಇವ ಮೌನಮ್ ಅವಸ್ಥಿತೇ ಪುರಸ್ತಾತ್ । ಅಥ ಮಧುಪ ಇವಾಸಿತಾಬ್ಜಷಣ್ಡೇ ವಚನಮ್ ಉಪೈಷ್ಯತಿ ತತ್ರ ಪಾಣ್ಡುಪುತ್ರಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪಾಂಡುಪುತ್ರನು ನೀಲಿ ಕಮಲಗಳ ಗುಚ್ಛದೊಳಗಿನ ಜೇನಿನಂತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಮಾತನಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.
ಪರಿಗಲಿತಸಮಸ್ತಶೋಕಭಾವಾ ಪರಮ್ ಉದಯಂ ಭಗವನ್ ಮತಿರ್ ಗತೇಯಮ್ । ಮಮ ತವ ವಚನೇನ ಲೋಕಭರ್ತುರ್ ದಿನಪತಿನಾ ಪರಿಬೋಧಿತಾಬ್ಜಿನೀವ
ಭಗವಂತನೆ, ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳೂ ಕರಗಿ ಹೋಗಿ, ಲೋಕದ ಪಾಲಕನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಕಮಲವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ, ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವೋತ್ಥಾಯ ಗಾಣ್ಡೀವಧನ್ವಾ ಸ ಹರಿಸಾರಥಿಃ । ಅರ್ಜುನೋ ಗತಸನ್ದೇಹೋ ರಣಲೀಲಾಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದ ಅರ್ಜುನನು, ಹರಿ ಅವನ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
ಕರಿಷ್ಯತಿ ಕ್ಷತಗಜವಾಜಿಸಾರಥಿದ್ರುತದ್ರವದ್ರುಧಿರಮಹಾನದೀಂ ಭುವಮ್ । ಶರೋತ್ಕರಪ್ರಸರಮಯಾಭ್ರಮಣ್ಡಲೀತಿರೋಹಿತದ್ಯುಮಣಿವಿಲೋಚನಾಂ ದಿವಮ್
ಅವನು ಗಾಯಗೊಂಡ ಹಸ್ತಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಓಡಾಡಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ತದ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಏತಾಂ ದೃಷ್ಟಿಮ್ ಅವಷ್ಟಭ್ಯ ರಾಘವಾಘವಿಘಾತಿನೀಮ್ । ತಿಷ್ಠ ನಿಸ್ಸಙ್ಗಸನ್ನ್ಯಾಸಬ್ರಹ್ಮಾರ್ಪಣಮಯಾತ್ಮಿಕಾಮ್
ರಾಮಾ, ಪಾಪದ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತ್ಯಾಗದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು.
ಯಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವಂ ಯತಸ್ ಸರ್ವಂ ಯಸ್ ಸರ್ವಂ ಸರ್ವತಶ್ ಚ ಯಃ । ಯಶ್ ಚ ಸರ್ವಮಯೋ ನಿತ್ಯ ಆತ್ಮಾನಂ ವಿದ್ಧಿ ತಂ ಪರಮ್
ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವವನಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನೇ ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಸದಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ನೀನು ಅರಿತುಕೋ.
ದೂರಸ್ಥಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅದೂರಸ್ಥಂ ಸರ್ವಗಂ ತ್ವಂ ಸ್ವಮ್ ಏವ ಚ । ತತ್ಸ್ಥಸ್ ತತ್ತಾಮ್ ಅವಾಪ್ನೋಷಿ ತದ್ ಏವಾಸ್ಯ್ ಅಸ್ತಸಂಶಯಮ್
ಅದು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದೂರವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವಂತೆಯಾದರೂ ಅದು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮವೇ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದಾಗ ಅದರ ಸತ್ವವನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯುತ್ತೀ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಯತ್ ಸಂವೇದ್ಯವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಂವೇದನಮ್ ಅನಿನ್ದಿತಮ್ । ಚೇತ್ಯಮುಕ್ತಚಿದಾಭಾಸಂ ತದ್ ವಿದ್ಧಿ ಪರಮಂ ಪದಮ್
ಯಾವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ, ಗ್ರಹ್ಯವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ಕೇವಲ ಚೈತನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಅರಿವನ್ನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ತಿಳಿ.
ಸಾ ಪರಾತ್ ಪರಮಾ ಕಾಷ್ಠಾ ಸಾ ದೃಶಾಂ ದೃಗ್ ಅನುತ್ತಮಾ । ಸ ಮಹಿಮ್ನಾಂ ಚ ಮಹಿಮಾ ಗುರೂಣಾಂ ಸ ಗುರುರ್ ಗುರುಃ
ಅದು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಗುರಿಯು, ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ದೃಷ್ಟಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಮೆ, ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳಿಗೂ ಗುರು.
ಸ ಆತ್ಮಾ ತಚ್ ಚ ವಿಜ್ಞಾನಂ ತಚ್ ಛೂನ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ ಪರಮ್ । ತಚ್ ಛ್ರೇಯಸ್ ಸ ಶಿವಶ್ ಶಾನ್ತಸ್ ಸಾ ವಿದ್ಯಾಪರಮಾ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಅದು ಆತ್ಮ, ಅದು ಜ್ಞಾನ, ಅದು ಶೂನ್ಯ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ಪರಮ; ಅದು ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಅದು ಶಿವ, ಅದು ಶಾಂತಿ, ಅದು ಪರಮ ವಿದ್ಯೆಯ ಸ್ಥಿತಿ.
ಯೋ ಽಯಮ್ ಅನ್ತಶ್ಚೇತನಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಾನುಭವರೂಪಕಃ । ಯತ್ರ ಸ್ವದನ್ತೇ ಸರ್ವಾಣಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಸ್ವಾತ್ಮಸತ್ತಯಾ
ಅದು ಒಳಗಿನ ಚೇತನಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಲೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತವೆ.
ಸ ಜಗತ್ತಿಲತೈಲಾತ್ಮಾ ಸ ಜಗದ್ಗೃಹದೀಪಕಃ । ಸ ಜಗತ್ಪಾದಪರಸಸ್ ಸ ಜಗತ್ಪಶುಪಾಲಕಃ
ಅದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಣ್ಣೆಯಂತೆಯೇ ಸಾರವಾಗಿದೆ; ಜಗತ್ತಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ದೀಪವಾಗಿದೆ; ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದೆ.
ಸ ತನ್ತುರ್ ಭೂತಮುಕ್ತಾನಾಂ ಪರಿಪ್ರೋತಹೃದಮ್ಬರಃ । ಸ ಭೂತಮರಿಚೌಘಾನಾಂ ಪರಮಾ ತಿಕ್ತತಾತತಾ
ಅದು ಮುಕ್ತರಾದವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಹಾರದಂತೆ ತಂತಿಯಾಗಿದೆ; ಮೃಗಮರೀಚಿಕೆಯಂತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಅದು ಪರಮ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸ ಪದಾರ್ಥೇ ಪದಾರ್ಥತ್ವಂ ಸ ತುಚ್ಛತ್ವಮ್ ಅವಸ್ತುನಃ । ಸ ಸತೋ ವಸ್ತುನಸ್ ಸತ್ತ್ವಮ್ ಅಸತ್ತ್ವಮ್ ಅಸತಶ್ ಚ ಸಃ
ಅದು ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುತನವಾಗಿದೆ; ಅಸಾರವಾದದಲ್ಲಿಯ ಶೂನ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ; ಇರುವದಲ್ಲಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲದದಲ್ಲಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಜಗದ್ಗೃಹಕ್ರಿಯಾಭಾಣ್ಡೋಪಸ್ಕರಾಣಾಂ ಸ ದೀಪಕಃ । ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕತಾರಕಾತೇಜಸ್ ತೇನೇದಂ ಪ್ರಕಟೀಕೃತಮ್
ಈ ಲೋಕದ ಮನೆ, ಕೆಲಸಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಅವನು ದೀಪದಂತಿದ್ದಾನೆ. ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಸರ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಮ್ ಏತಸ್ಮಾಚ್ ಚೇತನಾತ್ ಪರಮಾತ್ಮನಃ । ಸ್ವಸಂವಿತ್ತಿವಿಚಾರೇಣ ಸ್ವಯಮ್ ಆತ್ಮೈಷ ಲಭ್ಯತೇ
ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲವೂ ಆ ಚೇತನ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನೇ ತನ್ನ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ತಾನೇ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸರ್ವ ಏವ ಜಗದ್ಭಾವಾ ಅವಿಚಾರಣಚಾರವಃ । ಅವಿದ್ಯಮಾನಸದ್ಭಾವಾ ವಿಚಾರವಿಶರಾರವಃ
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದ ಅಲೆಯಾಟಗಳಷ್ಟೇ. ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ, ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಅಹಮ್ ಆದೌ ಜಗಜ್ಜಾಲೇ ಮಿಥ್ಯಾಭ್ರಮಭರಾತ್ಮನಿ । ಕೋ ಭೂತ್ವಾ ಕ್ವಾನುಬಧ್ನಾಮಿ ಧೃತಿಂ ಕಥಮ್ ಅವಾಸ್ತವೀಮ್
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸುಳ್ಳು ಗೊಂದಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಯಾರು? ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತೇನೆ? ಹೇಗೆ ನಿಜವಲ್ಲದುದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ?
ಆದಿಮಧ್ಯಾನ್ತಮನನಸಙ್ಕಲ್ಪಕಲನಾಸ್ವ್ ಅಹಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾಕಾಶಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಂ ಕೇವೇಯತ್ತಾ ಮಮಾತ್ಮನಃ
ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲೂ ನಾನು ಇದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವು ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಶುದ್ಧವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಂತ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ.
ಇತಿನಿಶ್ಚಯವಾನ್ ಯೋ ಽನ್ತಸ್ ಸಮವ್ಯವಹೃತಿರ್ ಬಹಿಃ । ಉದಯಾಸ್ತಮಯೋನ್ಮುಕ್ತಸ್ ಸ್ಥಿತೋ ಽನನ್ತಸ್ ಸ ಸರ್ವದಾ
ಯಾರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಸಮಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉದಯ-ಅಸ್ತಮಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನಂತಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಸ್ತಮ್ ಏತಿ ನ ಚೋದೇತಿ ಸಾಮ್ಯಂ ಸಮಮ್ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ । ಯಸ್ಯ ಖಸ್ಯೇವ ಶೂನ್ಯತ್ವಂ ಸ ಮಹಾತ್ಮೇಹ ಸದ್ವಪುಃ
ಯಾರಿಗೆ neither ಉದಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಸ್ತಮಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಸದಾ ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿರುವರು, ಅವರ ಶೂನ್ಯತೆ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ; ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು, ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾವಾದ್ವೈತಪದಾರೂಢಸ್ ಸುಷುಪ್ತಪರಯಾ ಧಿಯಾ । ವ್ಯವಹಾರ್ಯ್ ಅಪಿ ಹೃತ್ಕ್ಷೋಭಂ ನೈತ್ಯ್ ಆದರ್ಶನರೋ ಯಥಾ
ಯಾರು ಭಾವದ್ವೈತದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಅಚಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಆದರ್ಶಪುರುಷಸ್ಯೇವ ವ್ಯವಹಾರವತೋ ಽಪಿ ಚ । ನ ಯಸ್ಯ ಹೃದಯೋಲ್ಲೇಖೋ ಮನಾಗ್ ಅಪಿ ಸ ಮುಕ್ತಿಭಾಕ್
ಹಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ, ಲೋಕದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರೂ, ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಚಲನೆಯೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಅವಿಭಾಗಮತಾವ್ ಏವ ಜ್ಞಮಣೌ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬತಿ । ಚಿತೇಃ ಪರಮವೈಮಲ್ಯಾದ್ ವ್ಯವಹಾರೋ ಯಥಾಗತಃ
ಒಂದುಪಾಟಿನ ಅರಿವಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಚಿತ್ತದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಿಂದ, ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಬಂದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಚಿಚ್ಚಮತ್ಕೃತಿರ್ ಏವೇಯಂ ಜಗದ್ ಇತ್ಯ್ ಅವಭಾಸತೇ । ನೇಹಾಸ್ತ್ಯ್ ಐಕ್ಯಂ ನ ಚ ದ್ವಿತ್ವಮ್ ಉಪದೇಶೋ ಽಪಿ ತನ್ಮಯಃ
ಈ ಜಗತ್ತು ಚೈತನ್ಯದ ಅದ್ಭುತವೆಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಇಲ್ಲ, ದ್ವೈತವೂ ಇಲ್ಲ, ಉಪದೇಶವೂ ಅದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ವಾಚ್ಯವಾಚಕಶಿಷ್ಯೇಹಾಗುರ್ವಾಖ್ಯೈಸ್ ಸ್ವಚಮತ್ಕೃತೈಃ । ಆತ್ಮನಾತ್ಮನಿ ಶಾನ್ತೈವ ಚಿಚ್ ಚಮತ್ಕುರುತೇ ಚಿತಿ
ಪದಗಳು, ಅರ್ಥಗಳು, ಶಿಷ್ಯ, ಗುರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲಕ, ತನ್ನದೇ ಅದ್ಭುತದಿಂದ, ಚಿತ್ತವು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಶಾಂತವಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಆನಂದಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ಪ್ರಸ್ಪನ್ದೋ ಹಿ ಸಂಸಾರಸ್ ತದಸ್ಪನ್ದಃ ಪರಂ ಪದಮ್ । ಚಿತ್ಸ್ಪನ್ದಶಮನೇನೇಯಂ ಪರಿಶಾಮ್ಯತಿ ಸಂಸೃತಿಃ
ಚೇತನೆಯ ಚಲನೆ ಎಂದರೆ ಈ ಸಂಸಾರವೇ. ಆ ಚಲನೆ ನಿಲ್ಲಿದರೆ ಅದು ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ. ಚೇತನೆಯ ಚಲನೆ ಶಾಂತವಾದಾಗ ಈ ಜನ್ಮಮರಣದ ಚಕ್ರವೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಚಿತೇರ್ ನಞರ್ಥಾಂಶಭಾವೋ ಯೋ ಽಭಾವನಕ್ಷಯಃ । ಅಸನ್ನ್ ಇವ ಸ್ವಭಾವೇನ ಸ ಚಿತ್ಸ್ಪನ್ದ ಉದಾಹೃತಃ
ಮಹಾ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧದ ಭಾವನೆ ಅಳಿದುಹೋದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಚೇತನೆಯ ಚಲನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಇಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.