ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಚೇತಸಾಮ್ ಅನ್ತರ್ ಆಲೋಕೋ ಯಃ ಪ್ರಕಾಶಜಃ । ಅನುಭೂತಿಮ್ ಉಪಾರೂಢಸ್ ಸೋ ಽಯಮ್ ಆತ್ಮೇತಿ ನಿಶ್ಚಯಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುವ ಆಂತರಿಕ ಬೆಳಕು, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವವಾದಾಗ, ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತ್ಮ.
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪಯಸಾಮ್ ಅನ್ತರ್ ಯೋ ರಸಾನುಭವಸ್ ಸ್ಥಿತಃ । ಗವ್ಯಾನಾಮ್ ಅಬ್ಧಿಜಾನಾಂ ಚ ಸೋ ಽಯಮ್ ಆತ್ಮಾಸ್ಮಿ ಭಾರತ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ನೀರಿನೊಳಗಿನ ರಸವನ್ನು, ಹಸುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಭವಿಸುವವನು ಆತ್ಮ. ಭಾರತ, ನಾನು ಆ ಆತ್ಮನೇ.
ಅನ್ತಸ್ ಸರ್ವಶರೀರಾಣಾಂ ಯಸ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ಽನುಭವಸ್ ಸ ಚ । ಮುಕ್ತೋ ಽನುಭವನೀಯೇನ ಸೋ ಽಯಮ್ ಆತ್ಮಾಸ್ಮಿ ಸರ್ವಗಃ
ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳೊಳಗಿನ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅನುಭವ, ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದು—ಈ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಆತ್ಮವೇ ನಾನು.
ಸಮಗ್ರಪಯಸಾಮ್ ಅನ್ತರ್ ಯಥಾ ಘೃತಮ್ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ । ತಥಾ ಸರ್ವಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ದೇಹಾನಾಂ ಚ ಸ್ಥಿತಃ ಪರಃ
ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲಿನೊಳಗೆ ತುಪ್ಪ ಹೇಗೆ ಅಡಗಿರುವುದೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾತ್ಮನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಸರ್ವಾಮ್ಭೋನಿಧಿರತ್ನಾನಾಂ ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಯಥಾ । ತೇಜಸ್ ತಥಾಸ್ಮಿ ದೇಹಾನಾಮ್ ಅಸಂಸ್ಥಿತ ಇವ ಸ್ಥಿತಃ
ಸಮುದ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಮಣಿಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಅಗ್ನಿ ಇರುವಂತೆ, ನಾನು ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣದೆ ಇದ್ದರೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತೇನೆ.
ಯಥಾ ಕುಮ್ಭಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ನಭಃ । ಜಗತ್ತ್ರಯಶರೀರಾಣಾಂ ತಥಾತ್ಮಾಹಮ್ ಅವಸ್ಥಿತಃ
ಸಾವಿರಾರು ಕುಂಭಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಆಕಾಶ ಇರುವಂತೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಆತ್ಮವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ.
ಮುಕ್ತಾಫಲಶತೌಘಾನಾಂ ತನ್ತುಃ ಪ್ರೋತವಪುರ್ ಯಥಾ । ತಥಾಹಂ ದೇಹಲಕ್ಷಾಣಾಂ ಸ್ಥಿತ ಆತ್ಮಾಸ್ಮ್ಯ್ ಅಲಕ್ಷಿತಃ
ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರದ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾರದ ತಂತಿಯಂತೆ, ನಾನು ಅನೇಕ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದಂತೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತೇನೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಾದೌ ತೃಣಪರ್ಯನ್ತೇ ಪದಾರ್ಥನಿಕುರುಮ್ಬಕೇ । ಸತ್ತಾಸಾಮಾನ್ಯಮ್ ಏತದ್ ಯತ್ ತಮ್ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಅಜಂ ವಿದುಃ
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಾತ್ಮವನ್ನೇ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ತದ್ ಈಷತ್ಸ್ಫುರಿತಾಕಾರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ತಿಷ್ಠತಿ । ಅಹನ್ತಾದಿ ಜಗತ್ತಾದಿ ಕ್ರಮೇಣ ಭ್ರಮಕಾರಿಣಾ
ಸ್ವಲ್ಪ ಕದಲುತ್ತಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೋಗುವಾಗ ಅದು ಮೋಹವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆತ್ಮೈವೇದಂ ಜಗದ್ರೂಪಂ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ಕಿಮ್ । ಶುಭಾಶುಭೈರ್ ಜಗದ್ದುಃಖೈಃ ಕಿಮ್ ಅಸ್ಯಾರ್ಜುನ ಲಿಪ್ಯತೇ
ಈ ಜಗತ್ತು ಆತ್ಮವೇ ಆಗಿರುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯಾರು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ? ಜಗತ್ತಿನ ಸುಖ ದುಃಖಗಳಿಂದ, ಅರ್ಜುನ, ಅದು ಹೇಗೆ ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗಬಹುದು?
ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬೇಷ್ವ್ ಇವಾದರ್ಶಂ ಸಮಂ ಸಾಕ್ಷಿವದ್ ಆಸ್ಥಿತಮ್ । ನಶ್ಯತ್ಸು ನ ವಿನಶ್ಯನ್ತಂ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ
ಹೆಮ್ಮೆಯಲ್ಲಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ನಾಶವಾದರೂ ಆ ಚಿತ್ರ ನಾಶವಾಗದು, ಅದನ್ನು ಯಾರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡಿದವರೇ.
ಇದಂ ಚಾಹಮ್ ಇದಂ ಚಾಹಮ್ ಇತೀದಂ ಕಥ್ಯತೇ ಮಯಾ । ಏವಮ್ ಆತ್ಮಾಸಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಮಾಮ್ ಏವಂ ವಿದ್ಧಿ ಪಾಣ್ಡವ
ಇದು ನಾನು, ಅದು ಕೂಡ ನಾನು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಈ ರೀತಿ ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಆತ್ಮ. ಪಾಂಡವ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿ.
ಇಮಾಸ್ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಸರ್ಗಪ್ರಲಯವಿಕ್ರಿಯಾಃ । ಆತ್ಮತನ್ತೋಶ್ ಚಿತೋ ಽನ್ತಸ್ಸ್ಥಾಃ ಪಯಸ್ಸ್ಪನ್ದಾ ಇವಾಮ್ಬುಧೌ
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೃಷ್ಟಿ, ಲಯ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆತ್ಮದ ಹಾರದೊಳಗಿಂದ, ಚಿತ್ತದೊಳಗೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಯಥೋಪಲತ್ವಂ ಶೈಲಾನಾಂ ದಾರುತ್ವಂ ಚ ಮಹೀರುಹಾಮ್ । ತರಙ್ಗಾಣಾಂ ಜಲತ್ವಂ ಚ ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ತಥಾತ್ಮತಾ
ಹೆಬ್ಬಟ್ಟೆಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ವಭಾವ, ಮರಗಳಿಗೆ ಮರದ ಸ್ವಭಾವ, ಅಲೆಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸ್ವಭಾವ ಇರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಆತ್ಮಸ್ವಭಾವ ಇದೆ.
ಸರ್ವಭೂತಸ್ಥಮ್ ಆತ್ಮಾನಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಚಾತ್ಮನಿ । ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ತಥಾತ್ಮಾನಮ್ ಅಕರ್ತಾರಂ ಸ ಪಶ್ಯತಿ
ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಆತ್ಮನಲ್ಲೇ ಇರುವುದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮನು ಯಾವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಕಾರಣನಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೋಡಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ನಾನಾಕಾರವಿಕಾರೇಷು ತರಙ್ಗೇಷು ಯಥಾ ಪಯಃ । ಕಟಕಾದಿಷು ವಾ ಹೇಮ ಭೂತೇಷ್ವ್ ಆತ್ಮಾ ತಥಾರ್ಜುನ
ಅರ್ಜುನ, ಹೇಗೆ ವಿವಿಧ ರೂಪದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಬದಲಾಗದೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಅಥವಾ ಕಂಗಣAdi ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಹೇಗೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ನಾನಾತರಙ್ಗವೃನ್ದಾನಿ ಯಥಾ ಲೋಲಾನಿ ವಾರಿಣಿ । ಕಟಕಾದೀನಿ ವಾ ಹೇಮ್ನಿ ತಥಾ ಭೂತಾನಿ ಚಾತ್ಮನಿ
ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅಲೆಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಅಥವಾ ಕಂಗಣAdi ಆಭರಣಗಳು ಚಿನ್ನದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಜೀವಿಗಳು ಆತ್ಮನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಪದಾರ್ಥಜಾತಂ ಭೂತಾದಿ ಬೃಹದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಭಾರತ । ಏಕಮ್ ಏವಾಖಿಲಂ ವಿದ್ಧಿ ಪೃಥಕ್ಸ್ಥಂ ನ ಮನಾಗ್ ಅಪಿ
ಭಾರತ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಭೂತAdi ಪಂಚಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಬ್ರಹ್ಮವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ; ಯಾವುದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ.
ಕಿಂ ತದ್ಭಾವವಿಕಾರಾಣಾಂ ಗಮ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ ಜಗತ್ತ್ರಯೇ । ಕ್ವ ತೇ ವಾಪಿ ಜಗತ್ ಕಿಂ ವಾ ಕಿಂ ಮುಧಾ ಪರಿಮುಹ್ಯಸಿ
ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇನಾದರೂ ಇದೆಯೆ? ಅವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಇಲ್ಲವೆ, ಈ ಲೋಕವೇನು? ನೀನು ಏಕೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತೀಯೆ?
ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾವಗಮ್ಯಾನ್ತರ್ ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಸುನಿಶ್ಚಿತಮ್ । ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಾಶ್ ಚರನ್ತೀಹ ಸನ್ತಸ್ ಸಮರಸಾಶಯಾಃ
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರಿತು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರುವ ಮುಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ನಿರ್ಮಾನಮೋಹಾ ಜೀತಸಙ್ಗದೋಷಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿದ್ಯಾ ವಿನಿವೃತ್ತಕಾಮಾಃ । ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ ವಿಮುಕ್ತಾಸ್ ಸುಖದುಃಖಸಞ್ಜ್ಞೈರ್ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯ್ ಅಮೂಢಾಃ ಪದಮ್ ಅವ್ಯಯಂ ತತ್
ಅಹಂಕಾರವೂ ಮೋಹವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಆಸಕ್ತಿಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸುಖದುಃಖಗಳಂತಹ ಜೋಡಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭೂಯ ಏವ ಮಹಾಬಾಹೋ ಶೃಣು ಮೇ ಪರಮಂ ವಚಃ । ಯತ್ ತೇ ಽಹಂ ಪ್ರೀಯಮಾಣಾಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ
ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ನನ್ನ ಪರಮವಾದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆ.
ಮಾತ್ರಾಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ ತು ಕೌನ್ತೇಯ ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖದಾಃ । ಆಗಮಾಪಾಯಿನೋ ಽನಿತ್ಯಾಸ್ ತಾಂಸ್ ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ ಭಾರತ
ಕೌಂತೇಯ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೇ ತಂಪು, ಬಿಸಿ, ಸುಖ, ದುಃಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಭಾರತ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಹಿಸು.
ತೇ ತು ನೈಕಾತ್ಮನಶ್ ಚಾನ್ಯೇ ಕ್ವಾತೋ ದುಃಖಂ ಕ್ವ ವಾ ಸುಖಮ್ । ಅನಾದ್ಯನ್ತೇ ಽನವಯವೇ ಕುತಃ ಪೂರಣಖಣ್ಡನೇ
ಆವು ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವದವುಗಳಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ದುಃಖವೇ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಸುಖವೇ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಭಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಾಖ್ಯಾ ಕಲಾಸ್ಮಿನ್ ಪರಮಾತ್ಮನಿ । ಅನನ್ತೇ ಽಸನ್ನಿವೇಶಾದೌ ಹೇಮ್ನೀವ ಕಟಕಾದಿತಾ
ಈ ಸ್ಪರ್ಶವೆಂಬ ರೂಪಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅನಂತನಾದ ಆತನಲ್ಲಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾರದೊಳಗಿನ ಆಭರಣಗಳಂತೆ ಇವುಗಳೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಸೇರಿವೆ.
ಯಂ ಹಿ ನ ವ್ಯಥಯನ್ತ್ಯ್ ಏತೇ ಮಾತ್ರಾಸ್ಪರ್ಶಾ ಭ್ರಮಾತ್ಮಕಾಃ । ಸಮದುಃಖಸುಖೋ ಧೀರಸ್ ಸೋ ಽಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ
ಈ ಇಂದ್ರಿಯಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದವುಗಳು. ಅವು ಯಾರನ್ನು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರು ಸುಖ ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಆ ಧೀರನು ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು.
ಸರ್ವತ್ವಾದ್ ಆತ್ಮನಸ್ ತ್ವ್ ಏತೇ ಆಭಾಸಾಸ್ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಇವ । ಅಸದ್ರೂಪಾಸ್ ತ್ವ್ ಅಸದ್ರೂಪಂ ಕಥಂ ಸೋಢುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ
ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲಾದರೂ, ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಪಂಚದ ರೂಪಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ನಿಜವಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಿಜವಲ್ಲದವು ಮತ್ತೊಂದು ನಿಜವಲ್ಲದದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಾಳಬಹುದು?
ಮನಾಗ್ ಅಪಿ ನ ವಿದ್ಯೇತೇ ಸುಖದುಃಖೇ ಅಸರ್ವಗೇ । ಸರ್ವತ್ವಾದ್ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಸತ್ತಾ ಕಥಮ್ ಇವಾನಯೋಃ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವುದಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ತತ್ವ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಎರಡು ಹೇಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಬಹುದು?
ನಾಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವೋ ನಾಭಾವೋ ವಿದ್ಯತೇ ಸತಃ । ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಸುಖದುಃಖಾದಿ ಪರಮಾತ್ಮಾಸ್ತಿ ಸರ್ವಗಃ
ನಿಜವಲ್ಲದದಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ, ನಿಜವಾದದಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಂತಿಲ್ಲ. ಸುಖ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ.
ಸತ್ತ್ವಾಸತ್ತ್ವಮತೀ ತ್ಯಕ್ತ್ವೈವೈತಯೋರ್ ಜಗದಾತ್ಮನೋಃ । ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನಕಿಞ್ಚಿನ್ ಮಧ್ಯಂ ಚ ಶೇಷೇ ಬದ್ಧಪದೋ ಭವ
ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಆತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ಅವೆರಡನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಉಳಿದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲಸಿರು.