ಚಟಿಕಾ ವಞ್ಜುಲೀ ಶಾರೀ ಮಕ್ಷಿಕಾ ಷಟ್ಪದೀ ಶುಕೀ । ಧೀಶ್ ಶ್ರೀರ್ ಹ್ರೀಃ ಪ್ರೀತಿರ್ ಆರ್ತಿಶ್ ಚ ಶವರೀ ಶರ್ವರೀ ಶಶೀ
ಚಿಟ್ಟೆ, ಬಿಳಿಬಿಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪುಹಕ್ಕಿ, ಜೇನುಹುಳು, ಹಕ್ಕಿಪಟ, ಗಿಡುಗ, ಬುದ್ಧಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಲಜ್ಜೆ, ಪ್ರೀತಿ, ದುಃಖ, ಕಾಡುಹೆಣ್ಣು, ರಾತ್ರಿಯು, ಚಂದ್ರನು—
ಏತಾಸ್ವ್ ಅನ್ಯಾಸು ಚಾನ್ಯಾಸು ಪರಿಭ್ರಮತಿ ಯೋನಿಷು । ವಿವರ್ತಮಾನಾ ಸಂಸಾರೇ ಜಲಾವರ್ತೇ ತೃಣಂ ಯಥಾ
ಈ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಜೀವನದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ, ನೀರಿನ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಂತೆ.
ಬಿಭೇತ್ಯ್ ಏಷಾ ಸ್ವಸಙ್ಕಲ್ಪಾತ್ ಸ್ವಶಬ್ದಾದ್ ಇವ ಗರ್ದಭೀ । ನಾನಯಾ ಸದೃಗ್ ಅನ್ಯಾಸ್ತಿ ಮುಗ್ಧಾ ಬಾಲಾಬಲಾ ಚಲಾ
ಅವಳು ತನ್ನದೇ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಭಯಪಡುವಳು, ಹೆಣ್ಣುಕತ್ತೆ ತನ್ನ ಗಲಾಟೆಗಿಂತ ಭಯಪಡುವಂತೆ. ಅವಳಂತಹ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳಿಲ್ಲ—ಮೂರ್ಖೆ, ಬಾಲಿಶ, ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದವಳು.
ಏಷಾ ಸಾ ಕಥಿತಾ ತುಭ್ಯಂ ಜೀವಶಕ್ತಿರ್ ಮಯಾ ಮುನೇ । ಪ್ರಾಕೃತಾಚಾರವಿವಶಾ ವರಾಕೀ ಪಶುಧರ್ಮಿಣೀ
ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ಈ ಜೀವಶಕ್ತಿ—ಇವಳು ಸಹಜವಾದ ನಡೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ದಯನೀಯಳಾಗಿ, ಪಶುವಿನ ಸ್ವಭಾವವಿರುವವಳು.
ಕರ್ಮಾತ್ಮೇತ್ಯ್ ಅಭಿಧಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಶೋಚ್ಯಾಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ । ಅನನ್ತದುಃಖಬಹಲಂ ಸ್ವಯಂ ಸಮ್ಭ್ರಮಮ್ ಆಶ್ರಿತಾ
ಈ ಪರಮಾತ್ಮನು 'ಕರ್ಮಾತ್ಮ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅನಂತ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನಿಗೆ ಕರುಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಅಸದ್ ಏವಾನಯಾಕ್ರಾನ್ತಂ ವಿನಾಶಿ ಸಹಜಂ ಮಲಮ್ । ತಣ್ಡುಲೇನೇವ ಕಮ್ಬೂಕಮ್ ಅನನ್ಯಚ್ ಚಾನ್ಯವತ್ ಸ್ಥಿತಮ್
ಇದರಿಂದ, ನಾಶವಾಗುವ, ಅಸತ್ಯವಾದ ಮಾಳಿನ್ಯವು ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ — ಹೇಗೋ ಅಕ್ಕಿ ಹುಲ್ಲು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವಂತೆ. ಆದರೆ ಆತನು ಸ್ವತಃ ಏನೂ ಬದಲಾಗದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
ಅನನ್ತವಿಭವಭ್ರಷ್ಟಾ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯಪರಿತಾಪಿನೀ । ಶೋಚತಿ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಜೀವತ್ವಂ ಭರ್ತೃಹೀನೇವ ನಾಯಿಕಾ
ಅನಂತ ವೈಭವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ದುರ್ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಆತನು ಜೀವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ — ಪ್ರಿಯತಮನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾಯಕಿಯಂತೆ.
ಜಡರತೇರ್ ಅವಲೋಕಯ ಶಕ್ತತಾಂ ನಿಜಪದಸ್ಮರಣೇನ ವಿನೇಹ ಯತ್ । ವ್ರಜತಿ ಪೃಷ್ಠಮ್ ಅಧಃಪತನಾಯ ಖಾದ್ ದುರರಘಟ್ಟಘಟೀಪುಟಪೀಠವತ್
ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಜಡ ಆಸಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡು; ಅದು ಹೊಡೆದ ಮೇಲೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಗಾಳಿ ಚಪ್ಪೆಯಂತೆ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿನೋತ್ಯ್ ಅಲೀಕಮ್ ಏವೈವಂ ದುಃಖಿತಾಸ್ಮೀತಿ ಭಾವನಾತ್ । ಚಿದ್ ವಧೂಃ ಕ್ಷೀವಸುಪ್ತೈವ ಪತಿತಾಸ್ಮೀತ್ಯ್ ಅಲಂ ಯಥಾ
ಹೀಗೇ, 'ನಾನು ದುಃಖಿತೆ' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅರಿವು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಲಗಿರುವ ವಧುವಿನಂತೆ, ಏನೂ ಆಗದಿದ್ದರೂ 'ನಾನು ಬಿದ್ದೆ' ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅಮೃತೈವ ಮೃತಾಸ್ಮೀತಿ ವಿಪರ್ಯಸ್ತಮತಿರ್ ವಧೂಃ । ಯಥಾ ರೋದಿತ್ಯ್ ಅನಷ್ಟೈವ ನಷ್ಟಾಸ್ಮೀತಿ ತಥೈವ ಚಿತ್
ಹೆಣ್ಣು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ 'ನಾನು ಸತ್ತೆ' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದು ಅಳುವಂತೆ, ಅರಿವೂ ಏನೂ ಕಳೆದುಹೋಗದಿದ್ದರೂ 'ನಾನು ಕಳೆದುಹೋದೆ' ಎಂದು ಅಳುತ್ತದೆ.
ಅಕಾರಣವಿಪರ್ಯಸ್ತಮತಿರ್ ಭ್ರಾನ್ತಮ್ ಅಪಿ ಸ್ಥಿರಮ್ । ಯಥಾ ಜಗತ್ ಪಶ್ಯತೀದಂ ತಥಾಹನ್ತಾಭ್ರಮಂ ಚಿತಿಃ
ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಾಗ, ನಿಜವಲ್ಲದದ್ದನ್ನೂ ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತದೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಅರಿವು 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ತ್ವಂ ಹಿ ಕಾರಣಂ ತಸ್ಯಾಸ್ ಸಂಸಾರಾನುಭವೇ ಚಿತೇಃ । ನ ಚ ತತ್ಕಾರಣಂ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ ಚಿತ್ತ್ವಾನ್ಯತ್ವಾತ್ಯಸಮ್ಭವಾತ್
ಈ ಲೋಕದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇ ಅರಿವು; ಅರಿವಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅರಿವಿನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಏವಂ ಹಿ ಕಾರಣಾಭಾವಾಚ್ ಚೇತ್ಯಸ್ಯಾಸಮ್ಭವಾದ್ ಅಪಿ । ನಾಸೌ ಚಿನ್ ನ ಚ ತಚ್ ಚೇತ್ಯಂ ನ ಚ ತಚ್ ಚೇತ್ಯತೇ ತಯಾ
ಹೀಗಾಗಿ, ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣದ ವಸ್ತುವೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದು ಚೈತನ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ಗ್ರಹಣದ ವಸ್ತುವೂ ಅಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಯಾವುದು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ.
ನ ದೃಶ್ಯದರ್ಶನದ್ರಷ್ಟೃರೂಪಂ ತೈಲಮ್ ಇವೋಪಲೇ । ನ ಕರ್ತೃಕರ್ಮಕರಣದೃಗ್ ಇನ್ದಾವ್ ಇವ ಕೃಷ್ಣತಾ
ಅದು ನೋಡುವವ, ನೋಡುವಿಕೆ, ನೋಡುವುದಾದರೂ ಅಲ್ಲ — ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅದು ಮಾಡುವವ, ಕ್ರಿಯೆ, ಸಾಧನವೂ ಅಲ್ಲ — ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿರುವ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದಂತಿಲ್ಲ.
ನ ಮನೋಮೇಯಮಾನಾನಿ ನಭಸೀವ ನವಾಙ್ಕುರಃ । ನ ಚಿಚ್ಚೇತನಚೇತ್ಯಾದಿ ನನ್ದನೇ ಖದಿರೋ ಯಥಾ
ಅದು ಮನಸ್ಸೂ ಅಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸು ಗ್ರಹಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ, ಗ್ರಹಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ — ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೊಗ್ಗು ಹುಟ್ಟದಂತೆಯೇ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅದು ಚೈತನ್ಯ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಣದ ವಸ್ತುವೂ ಅಲ್ಲ — ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಖದಿರ ಮರ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ.
ನಾಹನ್ತ್ವತ್ವತ್ತ್ವತತ್ತ್ವಾದಿ ಪರ್ವತತ್ವಮ್ ಇವಾಮ್ಬರೇ । ನ ಚೇಹತ್ವಾನ್ಯದೇಶತ್ವೇ ಶಙ್ಖತ್ವಕ್ಷ್ವ್ ಇವ ಕಜ್ಜಲಮ್
ಅದು 'ನಾನು', 'ನೀನು', 'ಅದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳೂ ಅಲ್ಲ — ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತತ್ವ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ — ಶಂಖದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ.
ನಾನಾನಾನಾ ನ ಚಾಪ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ಅಣಾವ್ ಇವ ಸುಮೇರವಃ । ನ ಚ ಶಬ್ದಾರ್ಥಶಬ್ದಶ್ರೀರ್ ಮಹೋಷರಲತಾ ಯಥಾ
ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲ, ಭಿನ್ನತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಒಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಪರ್ವತ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಶಬ್ದ, ಅರ್ಥ, ಅಥವಾ ಶಬ್ದದ ಮಹಿಮೆ ಇಲ್ಲ, ಬಿಸಿಲು ಬಾಡಿದ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಇಲ್ಲದಂತೆ.
ನೇತಿ ನೇತಿ ನ ಚೈವಾರ್ಕಮಣ್ಡಲೇ ರಜನೀ ಯಥಾ । ನ ವಸ್ತುತಾವಸ್ತುತೇ ಚ ತುಷಾರೇಷು ಯಥೋಷ್ಣತಾ
ಇದು 'ಇದು ಅಲ್ಲ, ಅದು ಅಲ್ಲ' ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ. ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಾಸ್ತವಿಕತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.
ನ ಶೂನ್ಯತಾಶೂನ್ಯತೇ ಚ ಶಿಲಾಕೋಶ ಇವ ದ್ರುಮಃ । ಶೂನ್ಯತಾಶೂನ್ಯತಾ ನಾಪಿ ಮಹತೀ ಖ ಇವಾಖತಾ
ಇಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಶೂನ್ಯತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಗಟ್ಟಿದ ತುಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮರ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ. ಶೂನ್ಯತೆಯ ಶೂನ್ಯತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಲ್ಲದದ್ದು ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.
ಕೇವಲಂ ಕೇವಲೀಭಾವಸ್ ಸ್ವಸ್ಥತೈವಾವಶಿಷ್ಯತೇ । ನ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕಸ್ಯಚಿದ್ ದೋಷೋ ಜ್ಞತಯೈತದ್ ಅವಾಪ್ಯತೇ
ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ವಭಾವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗೂ ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಞರ್ಥಾಭಾವನಾಮಾತ್ರೇಣಾನರ್ಥಃ ಪ್ರಸೃತಶ್ ಚಿತೇಃ । ನಞರ್ಥಭಾವನಾಮಾತ್ರೇಣಾನರ್ಥ ಉಪಶಾಮ್ಯತಿ
ನಿರಾಕರಣೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂತು ಅಂದರೆ ದುಃಖಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅದೇ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂತು ಅಂದರೆ ದುಃಖಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ.
ನಞರ್ಥಭಾವನಾಮಾತ್ರಾದ್ ಋತೇ ಽತ್ರಾಙ್ಗೋಪಯುಜ್ಯತೇ । ನ ತೃಣಂ ನ ಚ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮ್ ಇತಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತಾತ್ರ ತೇ
ಇಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದು ಸಹ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯೂ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಾಯತ್ತ ಏವ ಹ್ಯ್ ಏಷೋ ಽರ್ಥೋ ದುಸ್ಸಾಧೋ ಽಭಾವನಾತ್ ಸ್ಥಿತಃ । ಯದ್ ಯನ್ ನ ಸಾಧ್ಯತೇ ಪುಂಸಾ ತತ್ ಕಥಂ ಕಿಲ ಲಭ್ಯತೇ
ಈ ವಿಷಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಧಿಸಲಾಗದು; ಯಾವುದು ಮಾನವನಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದು ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುವುದು?
ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾದ್ವಿತೀಯಾ ಚಿದ್ ಯಾಸೌ ಸಕಲಗಾ ಸತೀ । ಪರಮೈಕಾ ಪರಾ ಸಾಚ್ಛಾ ದೀಪಿಕಾ ತೇಜಸಾಮ್ ಅಪಿ
ಯಾವ ಚೈತನ್ಯವು ವಿಭೇದವಿಲ್ಲದೆ, ಎರಡನೆಯದೇ ಇಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆವೋ, ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಜವಾದದ್ದು, ಬೆಳಕುಗಳಿಗೂ ಬೆಳಕು ನೀಡುವದು.
ಸೈಷಾವಭಾಸನಕರೀ ಸರ್ವಗಾ ನಿತ್ಯನಿರ್ಮಲಾ । ನಿತ್ಯೋದಿತಾ ನಿರ್ಮನಸ್ಕಾ ನಿರ್ವಿಕಾರಾ ನಿರಞ್ಜನಾ
ಅವಳು ಎಲ್ಲಿಗೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿರುವಳು, ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧಳೂ, ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಯಳೂ, ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧನವಿಲ್ಲದವಳೂ, ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದವಳೂ, ದೋಷರಹಿತಳೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸುವವಳೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಘಟೇ ಪಟೇ ವಟೇ ಕುಡ್ಯೇ ಶಕಟೇ ವಾನರೇ ಸುರೇ । ಅಸುರೇ ಸಾಗರೇ ಭೂತೇ ನರೇ ನಾಗೇ ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಾ
ಅವಳು ಮಡಕೆ, ಬಟ್ಟೆ, ಆಲದ ಮರ, ಗೋಡೆ, ಗಾಡಿ, ಕೋತಿ, ದೇವತೆ, ದಾನವ, ಸಮುದ್ರ, ಭೂತ, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.
ಸಾಕ್ಷಿವತ್ ತಿಷ್ಠತಿ ಸತೀ ಸ್ಪನ್ದತೇ ಚ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್ । ದೀಪಃ ಪ್ರಕಾಶನಾಯೈವ ಕರೋತಿ ನ ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್
ಅವಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದೀಪವು ಬೆಳಕು ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಮಾಡುವುದು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ, ಅವಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
ಮಲಿನಾಪ್ಯ್ ಅಮಲೈಷಾ ಸಾ ವಿಕಲ್ಪಾಢ್ಯಾವಿಕಲ್ಪಿನೀ । ಜಡೈವಾಜಡತಾಸಾರಾ ನಸರ್ವಾ ಸರ್ವಮ್ ಏವ ಚ
ಅವಳು ಹೊರಗೆ ಅಶುದ್ಧಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಒಳಗೆ ಶುದ್ಧಳೇ; ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅವಳಿಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಜಡವಾದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅವಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಜಡವಲ್ಲ; ಅವಳು ಎಲ್ಲವಲ್ಲದಂತೆಯೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾ ಪರಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಚಿಚ್ ಚಿನೋತಿ ಸ್ವಸಂವಿದಮ್ । ವಾತ ಏವಾಙ್ಗಮರ್ಮಾದಿ ಯಥಾ ಯನ್ತ್ರಾದಿ ಚೇಷ್ಟತೇ
ಭೇದವಿಲ್ಲದ, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪರಮ ಚೈತನ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅರಿವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾಳಿಯು ದೇಹದ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರವಲಿತಾ ಚಿದ್ ಅಬೋಧತಃ । ಬೋಧತಸ್ ಸೈವ ಭವತಿ ನೈಷಾ ಸದಸತೀ ಯತಃ
ಚೈತನ್ಯವು ರೂಪ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದು ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅದು ತಾನೇ ಆಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸತ್ತೂ ಅಲ್ಲ.