ಹೃತ್ಕ್ಷೀರೋದಕಸಸ್ಪನ್ದಮನ್ದರೇಷು ಚಲೇಷ್ವ್ ಅತಿ । ಸ್ವಸಙ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪೇಷು ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸುಸ್ಥಿರಂ ಶುಭಮ್
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಅಂತರದ ಸತ್ವದ ಚಲನೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ ಅಶಾಂತವಾಗಿರುವಾಗ, ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಏರುಪೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಏನೂ ಒಳ್ಳೆಯದೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನಾರತಾಗಮಾಪಾಯಪರಾಸ್ವ್ ಅಶಿಶಿರಾಸ್ವ್ ಅತಿ । ಚಿತ್ರಾಚಾರಾಸು ಚೇಷ್ಟಾಸು ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸುಸ್ಥಿರಂ ಶುಭಮ್
ಯಾವಾಗಲೂ ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುವ ನಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನೂ ಒಳ್ಳೆಯದೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ವರಮ್ ಏಕಮಹೀತಲರಾಜತಾ ನ ಚ ವರಂ ವಿವಿಧಾಮರರೂಪತಾ । ನ ಚ ವರಂ ಧರಣೀತಲನಾಗತಾ ಸ್ಥಿತಿಮ್ ಉಪೈತಿ ಹಿ ಯತ್ರ ಸತಾಂ ಮನಃ
ಒಂದೇ ದೇಶದ ರಾಜತ್ವವೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪಗಳೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಯಾವುದೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ವರಮ್ ಆಕುಲಶಾಸ್ತ್ರವಿಚಾರಣಂ ನ ಚ ವರಂ ವರಕಾವ್ಯವಿವೇಚನಮ್ । ನ ವರಮ್ ಅಗ್ರ್ಯಕಥಾಕ್ರಮಚರ್ವಣಂ ಸ್ಥಿತಿಮ್ ಉಪೈತಿ ಹಿ ಯತ್ರ ಸತಾಂ ಮನಃ
ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಚಾರವೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾವ್ಯಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಗಳ ಆಸ್ವಾದನೆಯೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ವರಮ್ ಆಧಿಮಯಂ ಚಿರಜೀವಿತಂ ನ ಚ ವರಂ ಮರಣಂ ದೃಢಮೂಢತಾ । ನ ಚ ವರಂ ನರಕೋ ನ ಚ ವಿಷ್ಟಪಂ ಸ್ಥಿತಿಮ್ ಉಪೈತಿ ಹಿ ಯತ್ರ ಸತಾಂ ಮನಃ
ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೀರ್ಘವಾದ ಜೀವನವೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಗಾಢ ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾವು ಕೂಡ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ನರಕವೂ ಬೇಡ, ಸ್ವರ್ಗವೂ ಬೇಡ; ಏಕೆಂದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಇತಿ ವಿವಿಧಜಗತ್ಕ್ರಮಾಸ್ ಸಮಸ್ತಾಶ್ ಚಲಮತಿಮೂಢತಯಾ ನರಸ್ಯ ರೂಢಾಃ । ಚಲತರಕಲನಾಹಿತೇ ಪದಾರ್ಥೇ ಕಥಮ್ ಉಪಯಾನ್ತಿ ಚಿರಂ ಸ್ಥಿತಿಂ ಮಹಾನ್ತಃ
ಈ ರೀತಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ನಡೆಯೂ, ಗಾಢ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ; ಇಂತಹ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಗೆ ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆ ಕಾಣಬಹುದು?
ಏಕೈವ ಕೇವಲಂ ದೃಷ್ಟಿರ್ ಅನಪಾಯಾ ಗತಭ್ರಮಾ । ವಿದ್ಯತೇ ಸರ್ವವಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಸಮುನ್ನತಾ
ಒಂದು ಶುದ್ಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಇದೆ—ಅದು ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಆತ್ಮಚಿನ್ತಾ ಸಮಸ್ತಾನಾಂ ದುಃಖಾನಾಮ್ ಅನ್ತಕಾರಿಣೀ । ಚಿರಸಮ್ಭೃತಸನ್ತಪ್ತಸಂಸಾರಶ್ರಮಹಾರಿಣೀ । ನಿಷ್ಕಲಙ್ಕಮನೋಮಾರ್ಗವಿಪುಲಾಙ್ಗನಚಾರಿಣೀ
ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಸಂಚಯವಾದ ಸಂಸಾರದ ದೊಡ್ಡ ಬಾಧೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೋಷರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಶಾಲ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ತಯಾ ಸಮಸ್ತದುಃಖಾನಾಂ ಸತ್ತಾನರ್ಥವಿಲಾಸಿನಾಮ್ । ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಯೇವಾನ್ಧಕಾರಾಣಾಮ್ ಅಲಮ್ ಅನ್ತಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ
ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಪೀಡಿತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಕಾಶವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ—ಹಾಗೆಂದರೆ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಹಗುರವಾಗಿ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವಂತೆ.
ಸಾ ಸ್ವಾತ್ಮಚಿನ್ತಾ ಭಗವನ್ ಸರ್ವಸಙ್ಕಲ್ಪವರ್ಜಿತಾ । ಯುಷ್ಮದಾದಿಷು ಸುಪ್ರಾಪಾ ದುಷ್ಪ್ರಾಪೈವಾಸ್ಮದಾದಿಷು
ಭಗವಂತನೇ, ಈ ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ನಿಮ್ಮಂತಹವರಿಗೆ ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಮ್ಮಂತಹವರಿಗೆ ಅದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಮಸ್ತಕಲನಾತೀತಂ ಪರಾಂ ಕೋಟಿಮ್ ಉಪಾಶ್ರಿತಮ್ । ಪದಮ್ ಆಸಾದಯನ್ತ್ವ್ ಏತತ್ ಕಥಂ ಸಾಮಾನ್ಯಬುದ್ಧಯಃ
ಎಲ್ಲಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಗೂ ಮೀರಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿರುವ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯವರು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ?
ಆತ್ಮಚಿನ್ತಾವಿಲಾಸಿನ್ಯಸ್ ತ್ವ್ ಅಸ್ಯಾಸ್ ಸಖ್ಯೋ ಮಹಾಮತೇ । ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸಾಮ್ಯಮ್ ಉಪಾಯಾತಾ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ಶಶಿಶೀತಲಾಃ
ಓ ಮಹಾಮತಿ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಸಖಿಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನಂತ ಶೀತಳಾದ ಕೆಲವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆತ್ಮಚಿನ್ತಾಸಮಾನಾನಾಂ ವಿವಿಧಾನಾಂ ಮುನೀಶ್ವರ । ಆತ್ಮಚಿನ್ತಾವಯಸ್ಯಾನಾಂ ಮಧ್ಯಾದ್ ಏಕತಮಾ ಮಯಾ
ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಗೆ ಸಮಾನರಾದ ವಿವಿಧ ಸ್ನೇಹಿತರೊಳಗಿಂದ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯ ಗೆಳೆಯರ ನಡುವೆ ನಾನು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ಸರ್ವದುಃಖಕ್ಷಯಕರೀ ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯವರ್ಧಿನೀ । ಕಾರಣಂ ಜೀವಿತಸ್ಯೇಯಂ ಪ್ರಾಣಚಿನ್ತಾ ಸಮಾಶ್ರಿತಾ
ಈ ಪ್ರಾಣಚಿಂತನೆ ಎಂಬುದು ಜೀವದ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತವನ್ತಂ ವಿಹಗಂ ಭುಸುಣ್ಡಂ ಪುನರ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಹಮ್ । ಜಾನನ್ನ್ ಅಪೀದಮ್ ಅವ್ಯಗ್ರಃ ಪೃಷ್ಟವಾನ್ ಕ್ರೀಡಯಾ ಪುನಃ
ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಭುಸುಂಡ ಎಂಬ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ ಆಟವಾಡುವ ಹಗುರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಕೇಳಿದೆ.
ಸರ್ವಸಂಶಯವಿಚ್ಛೇದಿನ್ನ್ ಅತ್ಯನ್ತಚಿರಜೀವಿತ । ಯಥಾರ್ಥಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಸಾಧೋ ಪ್ರಾಣಚಿನ್ತಾ ಕಿಮ್ ಉಚ್ಯತೇ
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕಿದ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಪ್ರಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು.
ಸರ್ವವೇದಾನ್ತವೇತ್ತಾಸಿ ಸರ್ವಸಂಶಯನಾಶಕಃ । ಮಾಮ್ ಏತತ್ ಪರಿಹಾಸಾರ್ಥಂ ಮುನೇ ಪೃಚ್ಛಸಿ ವಾಯಸಮ್
ನೀನು ಎಲ್ಲ ವೇದಾಂತಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು; ಮಹಾತ್ಮನೇ, ನೀನು ಕಾಗೆಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?
ಅಥ ವಾ ಭವತಾಮ್ ಏವ ಭವದ್ಭ್ಯಃ ಪರಿಶಿಕ್ಷಿತಮ್ । ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯುಚ್ಚರಾಮೀದಂ ಕಾ ಮೇ ಕ್ಷತಿರ್ ಉಪಸ್ಥಿತಾ
ಅಥವಾ, ನಿಮ್ಮವರನ್ನು ನೀವು ಬೋಧಿಸುವುದು ನಿಮ್ಮ ರೂಢಿಯೇನೋ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನನಗೆ ಇದರಿಂದ ಯಾವ ಹಾನಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಭುಸುಣ್ಡಜೀವಿತಕರಂ ಭುಸುಣ್ಡಸ್ಯಾತ್ಮಲಾಭದಮ್ । ಶೃಣು ಪ್ರಾಣಸಮಾಧಾನಂ ಕಥ್ಯಮಾನಮ್ ಇದಂ ಮಯಾ
ಭುಸುಂಡನಿಗೆ ಜೀವವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾನುಭವವನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಾಣದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ.
ಪಶ್ಯೇದಂ ಭಗವಂಸ್ ತಾವದ್ ದೇಹಗೇಹಂ ಮನೋರಮಮ್ । ತ್ರಿಪ್ರಧಾನಮಹಾಸ್ಥೂಣಂ ನವದ್ವಾರಸಮಾವೃತಮ್
ಪೂಜ್ಯನೇ, ಈ ಮನೋಹರವಾದ ದೇಹವೆಂಬ ಮನೆಗೆ ನೋಡಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇವೆ.
ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಕಲತ್ರೇಣ ತನ್ಮಾತ್ರಸ್ವಜನೇನ ಚ । ಅಹಙ್ಕಾರಗೃಹಸ್ಥೇನ ಸರ್ವತಃ ಪರಿಪಾಲಿತಮ್
ಈ ಮನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಂಟು ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಣವೆಂಬ ಹೆಂಡತಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವೆಂಬ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅನ್ತಸ್ಸುಷಿರಸತ್ಕರ್ಣಶಷ್ಕುಲೀಚನ್ದ್ರಶಾಲಿಕಮ್ । ಶಿರೋರುಹಾಚ್ಛಾದನವದ್ ವಿಪುಲಾಕ್ಷಗವಾಕ್ಷಕಮ್
ಈ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಒಳಗಿನ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳು, ಚಕ್ಕೆರೆಯಂತೆ ಕಿವಿಗಳು, ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಎದೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂದಲು, ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ.
ಆಸ್ಯಪ್ರಧಾನಸದ್ದ್ವಾರಂ ಭುಜಪಾರ್ಶ್ವೋಪಮನ್ದಿರಂ । ದನ್ತಾಲಿಕೇತಕಸ್ರಗ್ಭಿರ್ ಭೂಷಿತದ್ವಾರಕೋಟರಂ
ಈ ದೇಹದ ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲು ಆಗಿರುವ ಬಾಯಿಗೆ, ಕೈಗಳು ಎರಡೂ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪಗಳಂತೆ ಇವೆ; ಅದರ ಬಾಗಿಲು ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅನಾರತರಟದ್ರೂಪರಸನಾದ್ವಾರಪಾಲಕಮ್ । ಅಙ್ಗುಲೀಲೋಕವಲಿತಪಾದಾಲಿನ್ದಕೃತಸ್ಥಿತಿ
ಎಂದೂ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ರುಚಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ನಾಲಿಗೆ ಬಾಗಿಲಿನ ಕಾಯುವವನಂತೆ ಇದೆ; ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚನ್ನು ಬೆರಳುಗಳು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳು ಗಡಿಯಾರಿಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ.
ರಕ್ತಮಾಂಸರಸಾದಿಗ್ಧಸ್ನಾಯುಸನ್ತತಿವೇಷ್ಟಿತಮ್ । ಸ್ಥೂಲಾಸ್ಥಿಕಾಷ್ಠಸದ್ಬನ್ಧಂ ಸುಕುಡ್ಯಂ ಸುಪ್ರಮಾರ್ಜಿತಮ್
ಈ ದೇಹವು ಕೆಂಪು ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ದಪ್ಪ ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಿದ್ದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹತ್ತಿರಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈದೃಶಸ್ಯಾಸ್ಯ ದೇಹಸ್ಯ ಗೇಹಸ್ಯ ಮುನಿನಾಯಕ । ಸುಷಿರೇ ಕೋಮಲೇ ಮಧ್ಯೇ ಪಾರ್ಶುಕಾಭಿತ್ತಿಮಾಲಿತೇ
ಮುನಿಗಳ ನಾಯಕನೇ, ಈ ದೇಹವೆಂಬ ಮನೆಗೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕೋಮಲವಾದ ಒಳಗಡೆ, ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಂಜುಗಳು ಗಡಿಯಂತೆ ಇದ್ದು, ಅದರೊಳಗೆ ಇನ್ನೂ ಏನೋ ಇದೆ.
ಪದ್ಮಯುಗ್ಮಮಯಂ ಯನ್ತ್ರಮ್ ಅಸ್ಥಿಮಾಂಸಮಯಂ ಮೃದು । ಊರ್ಧ್ವಾಧೋನಾಲಮ್ ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಮಿಲತ್ಕೋಶಂ ಲಸದ್ದಲಮ್
ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ, ಎರಡು ಕಮಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ಮೃದು ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಯಂತ್ರ ಇದೆ. ಅದರ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ದಂಡಗಳಿವೆ, ಆ ಅಂಗಗಳ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅದರ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಗಳು ಮೃದುವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಸತತಸ್ಪನ್ದರೂಪೇಣ ಸಕಲಾಕಾಶಚಾರಿಣಾ । ತಸ್ಯ ಯನ್ತ್ರಸ್ಯ ಪತ್ತ್ರಾಣಿ ಮೃದೂನ್ಯ್ ಆತ್ತಾನಿ ವಾಯುನಾ
ಆ ಯಂತ್ರದ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಗಳು ಸದಾ ತಾಳಮೇಳದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಹರಡುತ್ತಿರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಲಸತ್ಸು ತೇಷು ಪತ್ತ್ರೇಷು ಸ ಮರುತ್ ಪರಿವರ್ಧತೇ । ವಾತಾಹತಲತಾಪತ್ತ್ರಜಾಲೇ ಬಹಿರ್ ಇವಾಭಿತಃ
ಆ ಹಾಳೆಗಳು ಅಲೆಯುವಾಗ, ಒಳಗಿನ ಗಾಳಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿ, ಕಂಪಿಸುವ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ತಟ್ಟಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ವೃದ್ಧಿಂ ಗತೋ ಽಸೌ ಪವನಃ ಕೃತ್ವಾತ್ಮಾನಮ್ ಅನೇಕಧಾ । ಊರ್ಧ್ವಾಧೋ ದಿಕ್ಷು ಚಾನ್ಯಾಸು ದೇಹೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಸರತ್ಯ್ ಅಥ
ಆ ಗಾಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡುತ್ತದೆ.