ಘನತಾಮ್ ಉಪಯಾತಂ ಹಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಮಾನ್ದ್ಯಮ್ ಅಚೇತಸಾಮ್ । ಯಾತಿ ಸ್ಥಾವರತಾಮ್ ಅಮ್ಬು ಜಾಡ್ಯಾತ್ ಪಾಷಾಣತಾಮ್ ಇವ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಢತೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಜ್ಞಾನವು ಅಚಲವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ತಣ್ಣನೆಯಿಂದ ನೀರು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವ ಹಾಗೆ, ಅಥವಾ ಕಲ್ಲು ಹೀಗೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ.
ತ್ವಂ ತು ರಾಘವ ಸೌಜನ್ಯಗುಣಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದೃಷ್ಟಿಭಿಃ । ವಿಕಾಸಿತಾನ್ತಃಕರಣಸ್ ಸ್ಥಿತಃ ಪದ್ಮ ಇವೋದಯೇ
ಆದರೆ ನೀನು, ರಾಮ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳೂ, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಹೊಂದಿರುವವನು. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬೆಳಗಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ತಾವರೆ ಹೂವಿನಂತೆ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ.
ಇಮಾಂ ಜ್ಞಾನದೃಶಂ ಶ್ರೋತುಮ್ ಅವಬೋದ್ಧುಂ ಚ ಸನ್ಮತೇ । ಅರ್ಹಸ್ಯ್ ಉದ್ಧೃತಕರ್ಣಸ್ ತು ಜನ್ತುರ್ ವೀಣಾಧ್ವನಿಂ ಯಥಾ
ನೀನು ಜ್ಞಾನದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಇದು ವೀಣೆಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ವೈರಾಗ್ಯಾಭ್ಯಾಸಯೋಗೇನ ಸಮಸೌಜನ್ಯಸಮ್ಪದಾ । ತತ್ ಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ರಾಮ ಯತ್ರ ನಾಶೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ವೈರಾಗ್ಯ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಚಿತ್ತತೆಯಂತಹ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ, ರಾಮಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಶಾಸ್ತ್ರೈಸ್ ಸುಜನಸಮ್ಪರ್ಕಪೂರ್ವಕೈಸ್ ಸುತಪೋದಮೈಃ । ಆದೌ ಸಂಸಾರಮುಕ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಜ್ಞಾಮ್ ಏವಾಭಿವರ್ಧಯೇತ್
ಮೊದಲು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ವಿವೇಕವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
ಸಂಸಾರವಿಷವೃಕ್ಷೋಗ್ರಸೇಕಮ್ ಆಸ್ಪದಮ್ ಆಪದಾಮ್ । ಅಞ್ಜನಂ ಮೋಹಯಾಮಿನ್ಯಾ ಮೌರ್ಖ್ಯಂ ಯತ್ನೇನ ನಾಶಯೇತ್
ಸಂಸಾರದ ವಿಷವೃಕ್ಷದ ಮೂಲವಾದ, ಎಲ್ಲಾ ಅಪಾಯಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವ, ಮೋಹದ ಕತ್ತಲಿಗೆ ಅಂಜನದಂತೆ ಇರುವ ಮೂರ್ಖತನವನ್ನು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ದೂರ ಮಾಡಬೇಕು.
ಏತದ್ ಏವ ಚ ಮೌರ್ಖ್ಯಸ್ಯ ಪರಮಂ ವಿದ್ಧಿ ನಾಶನಮ್ । ಯದ್ ಇದಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯತೇ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಂಸ್ಕೃತಯಾ ಧಿಯಾ
ಮೂರ್ಖತನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಶುದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲಾದರೂ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಓದುವದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ದುರಾಶಾಸರ್ಪಗರ್ತೇನ ಮೌರ್ಖ್ಯೇಣ ಹೃದಿ ವಲ್ಗತಾ । ಚೇತಸ್ ಸಞ್ಕೋಚಮ್ ಆಯಾತಿ ಚರ್ಮಾಗ್ನಾವ್ ಇವ ಯೋಜಿತಮ್
ಅಸಾರವಾದ ಆಶೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳ ಗುಂಡಿಯಂತೆ ತಿರುಗಾಡಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಚರ್ಮದಂತೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಜ್ಞೇ ಯಥಾರ್ಥಭೂತೇಯಂ ವಸ್ತುದೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಸೀದತಿ । ದೃಗ್ ಇವೇನ್ದೌ ನಿರಮ್ಭೋದಸಕಲಾಮಲಮಣ್ಡಲೇ
ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಈ ಲೋಕದ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೋಡರಹಿತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವಾಪರವಿಚಾರಾರ್ಥಚಾರುಚಾತುರ್ಯಶಾಲಿನೀ । ಸವಿಕಾಸಾ ಮತಿರ್ ಯಸ್ಯ ಸ ಪುಮಾನ್ ಇತಿ ಕಥ್ಯತೇ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸುಂದರವಾದ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಹಳೆಯದನ್ನೂ ಮುಂದಿನದನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾಗಿದೆ, ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಕಸಿತೇನ ಸಿತೇನ ಮನೋಮುಷಾ ವರವಿಚಾರಣಶೀತಲರೋಚಿಷಾ । ಗುಣವತಾ ಹೃದಯೇನ ವಿರಾಜಸೇ ತ್ವಮ್ ಅಮಲೇನ ನಭಶ್ ಶಶಿನಾ ಯಥಾ
ನೀನು ವಿಶಾಲವಾದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಚಾರದಿಂದ ಶಾಂತ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಗುಣಪೂರ್ಣ ಹೃದಯದಿಂದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
ಪರಿಪೂರ್ಣಮನಾ ಮಾನ್ಯಃ ಪ್ರಷ್ಟುಂ ಜಾನಾಸಿ ರಾಘವ । ವೇತ್ಸಿ ಚೋಕ್ತಂ ಚ ತೇನಾಹಂ ಪ್ರವೃತ್ತೋ ವಕ್ತುಮ್ ಆದರಾತ್
ರಾಘವ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ, ನೀನು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು, ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವೆ, ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಂ ರಹಿತಾಂ ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಾನುಪಾತಿನೀಮ್ । ಮತಿಮ್ ಆತ್ಮನಿ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಜ್ಞಾನಂ ಶ್ರೋತುಂ ಸ್ಥಿರೋ ಭವ
ನೀನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ಸತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು. ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧನಾಗು.
ವಿದ್ಯತೇ ತ್ವಯಿ ಸರ್ವೈವ ಪೃಚ್ಛಕಸ್ಯ ಗುಣಾವಲೀ । ವಕ್ತುರ್ ಗುಣಾಲೀ ಚ ಮಯಿ ರತ್ನಶ್ರೀರ್ ಜಲಧೌ ಯಥಾ
ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವವನ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿವೆ. ನನ್ನಲ್ಲೂ ಉತ್ತರಿಸುವವನ ಗುಣಗಳು ಇವೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳ ಹೊಳಪಿನಂತೆ ಇದೆ.
ಆತ್ತವಾನ್ ಅಸಿ ವೈರಾಗ್ಯಂ ವಿವೇಕಾಸಙ್ಗಜಂ ಮುನೇ । ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತ ಇವಾರ್ದ್ರತ್ವಂ ಲಗ್ನಚನ್ದ್ರಕರೋತ್ಕರಃ
ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನೀನು ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ. ಇದು ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಮಣಿಗೆ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಂಪು ತಾಗುವಂತೆ ಇದೆ.
ಚಿರಮ್ ಆ ಶೈಶವಾದ್ ಏವ ತವಾಭ್ಯಾಸೋ ಽಸ್ತಿ ಸದ್ಗುಣೈಃ । ಶುದ್ಧೈಶ್ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ದೀರ್ಘೈಶ್ ಚ ಪದ್ಮಸ್ಯೇವಾತಿಸನ್ತತೈಃ
ನೀನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧವಾದ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಇದು ಕಮಲದ ಶುದ್ಧವಾದ, ದೀರ್ಘವಾದ ದಂಡಗಳಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ.
ಅತಶ್ ಶೃಣು ಕಥಾಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ತ್ವಮ್ ಏವಾಸ್ಯಾ ಹಿ ಭಾಜನಮ್ । ನ ಹಿ ಚನ್ದ್ರಂ ವಿನಾ ಶುದ್ಧಾ ಸವಿಕಾಸಾ ಕುಮುದ್ವತೀ
ಆದುದರಿಂದ, ನಾನು ಹೇಳಲಿರುವ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಹನು ನೀನೇ. ಹೇಗೆ ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದೆ ಕಮಲವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೂವನ್ನೆತ್ತುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಕಥೆಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗದು.
ಯೇ ಕೇಚನ ಸಮಾರಮ್ಭಾ ಯಾಶ್ ಚ ಕಾಶ್ಚನ ದೃಷ್ಟಯಃ । ತೇ ಚ ತಾಶ್ ಚ ಪದೇ ದೃಷ್ಟೇ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ಯಾನ್ತಿ ವೈ ಶಮಮ್
ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳು ಇರಲಿ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಉದಯಿಸಲಿ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಯದಿ ವಿಜ್ಞಾನವಿಶ್ರಾನ್ತಿರ್ ನ ಭವೇದ್ ಭವ್ಯಚೇತಸಃ । ತದ್ ಅಸ್ಯಾಂ ಸಂಸೃತೌ ಸಾಧುಶ್ ಚಿನ್ತಾಂ ಸೋಢುಂ ಸಹೇತ ಕಃ
ಒಬ್ಬ ಸಾಧಕನ ಮನಸ್ಸು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯದೆ ಇದ್ದರೆ, ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯು ಯಾರಿಗಿರಬಹುದು?
ಪರಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ವಿಲೀಯನ್ತೇ ಸರ್ವಾ ಮನನವೃತ್ತಯಃ । ಕಲ್ಪಾನ್ತಾರ್ಕಗಣಾಸಙ್ಗಾತ್ ಕುಲಶೈಲಶಿಲಾ ಇವ
ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಗಳು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅದು ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಹೊಳೆಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ಬಂಡೆಗಳು ಕರಗಿಹೋಗುವಂತೆ.
ದುಸ್ಸಹಾ ರಾಮ ಸಂಸಾರವಿಷಾವೇಶವಿಷೂಚಿಕಾ । ಯೋಗಗಾರುಡಮನ್ತ್ರೇಣ ಪಾವನೇನ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ
ರಾಮಾ, ಈ ಭವಸಾಗರದ ದುಃಖರೂಪವಾದ ವಿಷವಾತದ ಬಾಧೆಯನ್ನು, ಯೋಗದ ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರವು, ಗರುಡನ ಪ್ರತಿವಿಷದಂತೆ, ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಕೌತುಕಾ ವಿಗತವಿಕಲ್ಪವಿಪ್ಲವಾ ಯಥಾ ಸ್ಥಿತಾ ಹರಿಹರಪದ್ಮಜಾದಯಃ । ನರೋತ್ತಮಾಸ್ ಸಮಧಿಗತಾತ್ಮದೀಪಕಾಸ್ ತಥಾ ಸ್ಥಿತಾ ಜಗತಿ ವಿಬುದ್ಧಬುದ್ಧಯಃ
ಹರಿ, ಹರ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಹೇಗೆ ಯಾವ ಕುತೂಹಲವಿಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುವರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮದ ಬೆಳಕನ್ನು ಅರಿತ ಮಹಾನ್ ಮಾನವರು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪರಿಕ್ಷೀಣೇ ಮೋಹೇ ಗಲತಿ ಚ ಘನೇ ಽಜ್ಞಾನಜಲದೇ ಪರಿಜ್ಞಾತೇ ತತ್ತ್ವೇ ಸಮಧಿಗತ ಆತ್ಮನ್ಯ್ ಅಭಿಮತೇ । ವಿಚಾರ್ಯಾರ್ಯೈಸ್ ಸಾರ್ಧಂ ಗಲಿತವಪುಷೋರ್ ವಾ ಸದಸತೋರ್ ಧಿಯಾ ದೃಷ್ಟೇ ತತ್ತ್ವೇ ರಮಣಮ್ ಅಟನಂ ಜಾಗತಮ್ ಇದಮ್
ಮೋಹವು ತೀರಿದಾಗ, ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಗಾಢವಾದ ಮೋಡವು ಕಳೆಯುವಾಗ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ—ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಜೊತೆ ವಿಚಾರಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡವರಿಂದ ತಿಳಿದರೂ—ಈ ಲೋಕಸಂಚಾರವು ಆನಂದಕರವಾದ ಆಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸನ್ನೇ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವೇ ಹೃದಿ ಸವಿಭವೇ ವಲ್ಗತಿ ಪರೇ ಸಮಾಭೋಗೀಭೂತಾಸ್ವ್ ಅಖಿಲಕಲನಾದೃಷ್ಟಿಷು ಪುರಃ । ಶಮಂ ಯಾನ್ತೀಷ್ವ್ ಅನ್ತಃಕರಣಘಟನಾಸ್ವ್ ಆಹಿತರಸಂ ಧಿಯಾ ದೃಷ್ಟೇ ತತ್ತ್ವೇ ರಮಣಮ್ ಅಟನಂ ಜಾಗತಮ್ ಇದಮ್
ಮನಸ್ಸಿನ ತತ್ತ್ವವು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಒಂದೇ ಅನುಭವವಾಗಿ ಎದುರು ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಒಳಗಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಶಾಂತಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಈ ಲೋಕಸಂಚಾರವು ಆನಂದದ ಆಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಥಸ್ ಸ್ಫಾರೋ ದೇಹಸ್ ತುರಗರಚನಾ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಗತಿಃ ಪರಿಸ್ಪನ್ದೋ ವಾತಾದ್ ಅಹಮ್ ಅಕಲಿತಾನನ್ತವಿಷಮಃ । ಪರೋ ವಾರ್ವಾಗ್ ದೇಹೀ ಜಗತಿ ವಿಹರಾಮೀತ್ಯ್ ಅನಘಯಾ ಧಿಯಾ ದೃಷ್ಟೇ ತತ್ತ್ವೇ ರಮಣಮ್ ಅಟನಂ ಜಾಗತಮ್ ಇದಮ್
ಏತಾಂ ದೃಷ್ಟಿಮ್ ಅವಷ್ಟಭ್ಯ ಪುಷ್ಟಾತ್ಮಾನಸ್ ಸುಬುದ್ಧಯಃ । ವಿಚರನ್ತ್ಯ್ ಅಸಮುನ್ನದ್ಧಾ ಮಹಾನ್ತೋ ಽಭ್ಯುದಿತಾ ಇವ
ಈ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಬಲವಾದ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾತ್ಮರು ಯಾವ ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದವರಂತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನ ಶೋಚನ್ತಿ ನ ಯಾಚನ್ತೇ ನ ವಾಞ್ಛನ್ತಿ ಶುಭಾಶುಭಮ್ । ಸರ್ವಮ್ ಏವ ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ
ಅವರು ದುಃಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಸ್ಥಮ್ ಏವಾವತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸ್ವಸ್ಥಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯಾನ್ತಿ ಚ । ಹೇಯೋಪಾದೇಯತಾಪಕ್ಷರಹಿತಾಸ್ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಾಃ
ಅವರು ಸದಾ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಇತರರನ್ನೂ ಅವರ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆ, ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವರು.
ಆಯಾನ್ತಿ ಚ ನ ಚಾಯಾನ್ತಿ ವನಂ ಯಾನ್ತಿ ನ ಯಾನ್ತಿ ಚ । ನ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯ್ ಅಪಿ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನ ವದನ್ತಿ ವದನ್ತಿ ಚ
ಅವರು ಬರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏನು ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾತಾಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಾತಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೇ ಕೇಚನ ಸಮಾರಮ್ಭಾ ಯಾಶ್ ಚ ಕಾಶ್ಚನ ದೃಷ್ಟಯಃ । ಹೇಯಾದೇಯದೃಶೋ ಯಾಸ್ ತಾಃ ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ಽಧಿಗತೇ ಪದೇ
ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸಗಳು ಇರಲಿ, ಯಾವ ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಉದಯಿಸಲಿ, ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೋ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೋ ಅನ್ನಿಸುವವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಈ ದೇಹವೇ ರಥ, ಇದರ ಸ್ಥೈರ್ಯವೇ ಅದರ ಬಲ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಲನೆಗಳು ಕುದುರೆಗಳ ಓಟದಂತಿವೆ. ದೇಹದೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಲನೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಅನಂತ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಭಿನ್ನವಲ್ಲದವನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ. ದೇಹಿಯಾಗಿಯೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಅಥವಾ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಆಟವಷ್ಟೆ.