ಅಜ್ಞೇನೇನ್ದ್ರಿಯಶಯ್ಯಾರ್ಥಂ ರಾಗಾಸೃಗರುಣಾ ತನುಃ । ಸಂಸಾರಾರಣ್ಯ ಆಸ್ತೀರ್ಣಾ ಪುನರ್ ಆಮಿಷಪಿಣ್ಡವತ್
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷದಿಂದ ಈ ದೇಹವು ಸಂಸಾರದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಆಮಿಷದ ತುಂಡಿನಂತೆ ಹರಡಿದೆ.
ಭೂತಶೈಲಮಯೀ ಸೃಷ್ಟಿರ್ ಮೃನ್ಮಾಂಸಲವಮಾತ್ರಿಕಾ । ಮೋಹಾತ್ ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಚಿತ್ತಪದಾರ್ಥಾನರ್ಥರಞ್ಜನಾ
ಈ ಸೃಷ್ಟಿ ಭೂತಗಳ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಣ್ಣು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಮೋಹದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳ ಆಟದಿಂದ ಬಣ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಜಯತ್ಯ್ ಅನಲ್ಪಸಙ್ಕಲ್ಪಕಲ್ಪನಾಕಲ್ಪಪಾದಪಃ । ಅಜ್ಞಾನಾಂ ಪ್ರಸೃತಾ ಯಸ್ಮಾಜ್ ಜಗತ್ಪರ್ಣಪರಮ್ಪರಾಃ
ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಶಾಖೆಗಳಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಯ ವೃಕ್ಷವು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ; ಅದರಿಂದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲೆಗಳ ಸರಣಿ ಹರಡಿದೆ.
ಯಸ್ಮಿಂಸ್ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ರಾಜನ್ತೇ ಲಸನ್ತಿ ವಿಲಸನ್ತಿ ಚ । ವಿಚಿತ್ರರಚನೋಪೇತಾ ಭೂರಿಭೋಗವಿಹಙ್ಗಮಾಃ
ಆ ವೃಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಭೋಗಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಿಚಿತ್ರ ಆಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಯತ್ರ ಜನ್ಮಾನಿ ಪರ್ವಾಣಿ ಕರ್ಮಜಾಲಂ ಚ ಕೋರಕಾಃ । ಫಲಾನಿ ಪುಣ್ಯಪಾಪಾನಿ ಮಞ್ಜರ್ಯೋ ವಿಭವಶ್ರಿಯಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಗಳು ಗಿಡದ ಗಟ್ಟೆಗಳು, ಕರ್ಮಗಳ ಜಾಲವು ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಫಲಗಳು ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪ, ಹೂವುಗಳು ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ.
ಅಜ್ಞಾನೇನ್ದೂದಯಾದ್ ಏತಾ ಯೋಷಿದೋಷಧಯಸ್ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಸಂಸಾರವನಷಣ್ಡೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ಪರಾಂ ಶೋಭಾಮ್ ಉಪಾಗತಾಃ
ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಚಂದ್ರನು ಉದಯವಾದಾಗ, ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಸಂಸಾರದ ಕಾಡಿನ ಈ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಘನಜಾಡ್ಯಃ ಕಲಾಪೂರ್ಣಸ್ ತಮಃಕಾಲಕೃತೋದಯಃ । ಶೂನ್ಯೋದಿತಾತ್ಮಾ ದೋಷೇಶೋ ಜಯತ್ಯ್ ಅಜ್ಞಾನಚನ್ದ್ರಮಾಃ
ಘನವಾದ ಜಡತೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ, ಖಾಲಿತನದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ, ದೋಷಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಅಜ್ಞಾನಚಂದ್ರನು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಅಜ್ಞಾನೇನ್ದೋಃ ಪ್ರಸಾದೇನ ವಾಸನಾಮೃತಶಾಲಿನಾ । ತರ್ಪಿತಾಶಾಚಕೋರೇಣ ಚಿತ್ತರತ್ನರಸೈಷಿಣಾ
ಅಜ್ಞಾನಚಂದ್ರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ವಾಸನೆ ಎಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಆಸೆಯ ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿ ಮನಸ್ಸಿನ ರತ್ನಸಾರದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ರಾಜಹಂಸವಿಲಾಸಿನ್ಯಃ ಪ್ರಾಲೇಯಶಿಶಿರಾಙ್ಗಿಕಾಃ । ಭಾನ್ತಿ ಕಾನ್ತಾಕುಮುದ್ವತ್ಯೋ ಲೋಲಲೋಚನಷಟ್ಪದಾಃ
ರಾಜಹಂಸಗಳು ತಮ್ಮ ಸುಂದರ ಆಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಹಿಮದಂತೆ ತಂಪಾದ ದೇಹದಿಂದ, ಆಕರ್ಷಕ ಚಂದ್ರಕಮಲಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅವರ ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣುಗಳು ಜೇನಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
ಧಮ್ಮಿಲ್ಲತಿಮಿರೋಲ್ಲಾಸಾ ಯತ್ ಪ್ರಪಾಣ್ಡುಪಯೋಧರಾಃ । ರಾಮಾರಜನ್ಯೋ ರಾಜನ್ತೇ ತನ್ ಮೌರ್ಖ್ಯೇನ್ದುವಿಜೃಮ್ಭಿತಮ್
ಕೂದಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಿಳಿ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ ರಾಜವಂಶದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮೂರ್ಖತೆಯ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯವು ಅರಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಪಾತಮಾತ್ರಮಧುರತ್ವಮ್ ಅನರ್ಥವತ್ತ್ವಮ್ ಆದ್ಯನ್ತವತ್ತ್ವಮ್ ಅಖಿಲಸ್ಥಿತಿಭಙ್ಗುರತ್ವಮ್ । ಅಜ್ಞಾನಶಾಖಿನ ಇತಿ ಪ್ರಸೃತಾನಿ ರಾಮ ನಾನಾಕೃತೀನಿ ವಿಪುಲಾನಿ ಫಲಾನ್ಯ್ ಅಮೂನಿ
ರಾಮ, ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಮರದ ಫಲಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಬಹಳವಾಗಿಯೂ ಹರಡಿವೆ. ಅವು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಿಹಿಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವಿದೆ, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ.
ಯನ್ ಮುಕ್ತಾವಲಿತಾ ರತ್ನಭೂಷಿತಾ ಭಾನ್ತಿ ಯೋಷಿತಃ । ಮದೇನ್ದಾವ್ ಉದಿತೇ ಕ್ಷುಬ್ಧಕಾಮಕ್ಷೀರಾರ್ಣವೋರ್ಮಯಃ
ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ಮತ್ತು ರತ್ನಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮದಮತ್ತಾದ ಚಂದ್ರನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳು ಎದ್ದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸೌವರ್ಣಾಮ್ಭೋಜಕೋಶಸ್ಥಲೋಲಾಲಿಪಟಲಶ್ರಿಯಮ್ । ಧಾರಯನ್ತಿ ದೃಶಸ್ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕಪೋಲದಲದೋಲಿತಾಃ
ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಕೆನ್ನೆಗಡ್ಡೆಗಳು ತಿರುಗುವಾಗ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಆಲೋಚಿಸುವಂತೆ ಆಳವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ, ಬಂಗಾರದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಜೇನುಹುಳಗಳ ಗುಂಪಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಉದ್ಯಾನವನಷಣ್ಡೇಷು ಭೂಮೌ ಕೃತಪದಾ ಮಧೌ । ಹೃದ್ಯಾಸ್ ಸುಮನಸೋ ಭಾನ್ತಿ ಹಾಸಾ ಇವ ಮನೋಭುವಃ
ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲು ಹಾದಿರುವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಹೂಗಳು ಅರಳುತ್ತವೆ; ಅವು ಮನಮೋಹಕನ ನಗುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಕ್ರವ್ಯಾದಗೃಧ್ರಗೋಮಾಯುಕೌಲೇಯಕವಲಾಙ್ಗಿಕಾಃ । ಸ್ತ್ರಿಯಸ್ ಸಮುಪಮೀಯನ್ತೇ ಚನ್ದ್ರಚನ್ದನಪಙ್ಕಜೈಃ
ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಿಡುಗ, ನರಿ, ಕಾಡುನಾಯಿ ಇವುಗಳ ದೇಹಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆ, ಚಂದನ, ಕಮಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೌವರ್ಣಕಲಶಾಮ್ಭೋಜಕೋರಕೋತ್ತುಙ್ಗಲಿಙ್ಗವತ್ । ದೃಶ್ಯತೇ ಸ್ತ್ರೀಸ್ತನಶ್ರೇಣೀ ರಕ್ತಪ್ರತಿಸಮುದ್ಗಿಕಾ
ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಸ್ತನಗಳ ಸಾಲು, ಕೆಂಪು ತುದಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಂಗಾರದ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗು ಮತ್ತು ಕುಂಭಗಳಂತೆ ಎತ್ತವಾಗ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ರಸಾಯನೇನ್ದುನಿಷ್ಷ್ಯನ್ದಮಧುಬಿಮ್ಬಾಸವದ್ರವೈಃ । ಓಷ್ಠಾಭಿಧೋ ಮಾಂಸಲವೋ ಲಾಲಾಕ್ತ ಉಪಮೀಯತೇ
ಮಾಂಸಪೂರ್ಣವಾದ ತುಟಿಯನ್ನು, ಅಮೃತದ ಹರಿವು, ಚಂದ್ರನ ಸಾರು ಅಥವಾ ಜೇನು ಹಾಗೂ ಮದ್ಯದ ದ್ರವದಂತೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಲ್ಮಲ್ಯಷ್ಠೀಲಿಕಾಕಾರಾ ಭುಜಾಃ ಕ್ರೂರಾಸ್ಥಿಶಙ್ಕವಃ । ಬಾಹೂಬಾಹು ಲತಾಶಬ್ದೈರ್ ವರ್ಣ್ಯನ್ತೇ ಕವಿಭಿಶ್ ಶುಭೈಃ
ಶಾಲ್ಮಲಿಯ ಕಂಟೆಗಳಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗಿರುವ ಕೈಗಳನ್ನು, ಸುಂದರವಾದ ಕವಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಲತೆಯಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕದಲೀಸ್ತಮ್ಭಸಮ್ಭಾರಸುನ್ದರೀ ಸುನ್ದರೀರತಾ । ಊರುಶೋಭೋದಿತಾನಙ್ಗತೋರಣಶ್ರೀರ್ ವಿರಾಜತೇ
ಬಾಳೆಕೋಲಿನ ಗುಚ್ಚದಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಜಂಗೆಗಳು, ಕಾಮದ ತೋರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಂದರಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಆಪಾತಮಾತ್ರಮಧುರಾ ಮಧ್ಯೇ ದ್ವನ್ದ್ವಾನುಪಾತಿನೀ । ಶೀಘ್ರಾವಸಾನವಿರಸಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಭಿವಾಞ್ಛ್ಯತೇ
ಆನಂದವು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಧುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಲಹವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಬೇಗನೆ ಮುಗಿದು ರುಚಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಕೂಡ ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಮುಪೈತಿ ಮತಿರ್ ದುಃಖಂ ದುಃಖಂ ಚ ಶತಶಾಖತಾಮ್ । ದುಃಖಶಾಖಾಸು ಜಾಯನ್ತೇ ನಾನಾಕರ್ಮಫಲಶ್ರಿಯಃ
ಮನಸ್ಸು ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಆ ದುಃಖವು ನೂರಾರು ಶಾಖೆಗಳಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಆ ದುಃಖದ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ಬದ್ಧಜಾಲಘನಾಕಾರಾಃ ಕಾರಾರ್ಥಮ್ ಇವ ರಜ್ಜವಃ । ವೀರುಧಃ ಪ್ರಾವೃಷೀವಾಶಾಃ ಪ್ರತಾನಗಹನಸ್ಥಿತಾಃ
ಆಶೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜಾಲದಂತೆ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಹಗ್ಗಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವ ಬಳ್ಳಿಗಳಂತೆ ಅವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇರುತ್ತವೆ.
ಸಾರತಾಂ ಮೋಹಮಿಹಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯವಿಕಾರಿಣೀ । ಯಮುನಾ ಪ್ರಾವೃಷೀವೈತಿ ತಿಮಿರಶ್ಯಾಮಲಾಚಿರಮ್
ಮೋಹದ ಮಂಜು ತೊಡೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸರಿಯಾದದು ತಪ್ಪಾದದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಾದ ಯಮುನಾ ನದಿಯಂತೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಟೂಕೃತಾನ್ತಃಕರಣೋ ನಾನಾಕಾರವಿಕಾರದಃ । ಸ್ವದತೇ ವಿಗತಸ್ನೇಹಂ ಜನ್ಮಪ್ರತಿವಿಷಾರಸಃ
ಅಂತರಂಗವು ಕಹಿಯಾಗಿದ್ದು,色色 ರೂಪ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ವಿಷದ ರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಧೂತಜರ್ಜರಾಜೀರ್ಣಜನತಾಪರ್ಣರಾಜಯಃ । ಸ್ವಕರ್ಮಪವನಾ ವಾನ್ತಿ ನಾನಾಕನಕರೇಣವಃ
ಮನುಷ್ಯರು ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಧೂಳಿನಂತೆ ಹಬ್ಬಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲಃ ಕವಲಿತಾನನ್ತಜಗತ್ಪಕ್ವಫಲೋ ಽಪ್ಯ್ ಅಯಮ್ । ಘಸ್ಮರಾಪಾರಜಠರಃ ಕಲ್ಪೈರ್ ಅಪಿ ನ ತೃಪ್ಯತಿ
ಅನೇಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನುಂಗುವ ಕಾಲ, ಅಪಾರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳವನು; ಯುಗಗಳಾದರೂ ಅವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಮೋಹಮಾರುತಪಾ ಮತ್ತಾಸ್ ತ್ವರಾವಿಷವಿಕಾರಿಣಃ । ಸ್ಫುರನ್ತೀಹಾಹಯಶ್ ಚಿತ್ತಬಿಲೇ ಬಲವದಾಪದಃ
ಮೋಹದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮದುಮತ್ತರಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಆತುರ ಎಂಬ ವಿಷದಿಂದ ಬದಲಾಗಿರುವ ಬಲವಾದ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ.
ಚಿನ್ತಾಪಿಶಾಚ್ಯೋಪಹತಾ ವಿವೇಕೇನ್ದೂದಯಂ ವಿನಾ । ತಮಸೈವ ನಿರಾಲೋಕಾ ಯಾತಿ ಯೌವನಯಾಮಿನೀ
ವಿವೇಕ ಎಂಬ ಚಂದ್ರನು ಉದಯಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಯೌವನದ ರಾತ್ರಿ ಚಿಂತೆಯ ಪಿಶಾಚಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿ, ಕತ್ತಲಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಜಿಹ್ವಾ ಜರ್ಜರತಾಮ್ ಏತಿ ಪ್ರಾಕೃತಾನುನಯಜ್ವರೈಃ । ಪದ್ಮಕೋಟರಕೋಣಸ್ಥಮ್ ಅಪಿ ಪತ್ತ್ರಂ ಹಿಮೈರ್ ಇವ
ಮನುಷ್ಯನು ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ಹದಗೆಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಕಮಲದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೂಲೆಗಿಟ್ಟಿರುವ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯು ಹಿಮದಿಂದ ಒಣಗುವಂತೆ, ನಾಲಿಗೆಯೂ ಕುಂದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ದುಃಖಜೀವಮಹಾಷ್ಠೀಲಃ ಕಷ್ಟಕಣ್ಟಕಸಙ್ಕಟಃ । ಸಹಸ್ರಶಾಖತಾಂ ಯಾತಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯದೃಢಶಲ್ಮಲಿಃ
ಬೇಸರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬದುಕು ದೊಡ್ಡ ಕಠಿಣ ಕಂಬದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನೋವು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳಿನಂತಹ ಕಷ್ಟಗಳು ತುಂಬಿವೆ. ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಆ ಜೀವನವು ಸಾವಿರ ಶಾಖೆಗಳಿರುವ ಬಲವಾದ ಸೀಮೆಎರಡು ಮರದಂತೆ ಬೆಳೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ.