ಯಥಾ ನ ಕಸ್ಯಚಿದ್ ದಾರುವಾರಿಶ್ಲೇಷೇ ಽನುಭೂತಯಃ । ತಥಾ ನ ಕಸ್ಯಚಿದ್ ದೇಹದೇಹಿಸಙ್ಗೇ ಽನುಭೂತಯಃ
ಹೆಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಅನುಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಅದೇ ರೀತಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಅನುಭವವಿಲ್ಲ.
ಅಜ್ಞಸ್ಯಾಯಂ ಯಥಾ ದೃಷ್ಟಸ್ ಸಂಸಾರಸ್ ಸತ್ಯತಾಂ ಗತಃ । ತಜ್ಜ್ಞಸ್ಯಾಯಂ ತಥಾ ನಷ್ಟಸ್ ಸಂಸಾರೋ ಽಸತ್ಯತಾಂ ಗತಃ
ಅಜ್ಞಾನಿಗೆ ಈ ಲೋಕವು ನಿಜವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಈ ಲೋಕವು ನಾಶವಾಗಿ, ಅಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗವಿಹೀನಾಸ್ ತೇ ಯಥಾ ಸ್ನೇಹಾ ದೃಷತ್ತಲೇ । ತಥಾಸಕ್ತಮನೋವೃತ್ತೌ ಬಾಹ್ಯಾಭೋಗಾನುಭೂತಯಃ
ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿರುವ ಹನಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಅಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಭೋಗಗಳ ಅನುಭವವೂ ಯಾವುದೇ ಗುರುತು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗೇನ ರಹಿತೋ ಯದ್ವತ್ ಸಲಿಲಕಾಷ್ಠಯೋಃ । ಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ ತದ್ವದ್ ಏವಾನ್ತರ್ ಅಸಙ್ಗೋ ದೇಹದೇಹಿನೋಃ
ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಒಂದೆಂದರೂ, ನೀರಿಗೂ ಮರದ ತುಂಡಿಗೂ ಒಳಗಿನ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ, ದೇಹಕ್ಕೂ ಅದರೊಳಗಿನ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ನಿಜವಾದ ಆಂತರಿಕ ಬಂಧವಿಲ್ಲ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗೇನ ರಹಿತಸ್ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಜಲಕಾಷ್ಠಯೋಃ । ಜ್ಞದೇಹದೇಹಿನೋಶ್ ಚೈವ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಾಮ್ಭಸೋಸ್ ತಥಾ
ನೀರಿಗೂ ಮರದ ತುಂಡಿಗೂ ಆಂತರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ, ತಿಳಿವಳಿಕೆಯುಳ್ಳವನು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಇವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕೂ ನೀರಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದಂತೆಯೇ ಇದು.
ಸ್ಥಿತಾ ಸರ್ವತ್ರ ಸಂವಿತ್ತಿಶ್ ಶುದ್ಧಾ ಸಂವೇದ್ಯವರ್ಜಿತಾ । ದ್ವಿತ್ವೋಪಲಾಞ್ಛಿತಾ ತ್ವ್ ಅನ್ಯಾ ದುಸ್ಸಂವಿತ್ತಿರ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಶುದ್ಧವಾದ ಸಂವೇದನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವದು, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಎರಡು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕೇವಲ ಕಾಣುವದು ಮಾತ್ರ, ಸುಳ್ಳು ಸಂವೇದನೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ.
ಅದುಃಖಮ್ ಏತಿ ದುಃಖತ್ವಮ್ ಅನ್ತಸ್ಸಂವೇದನಾತ್ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಸ್ಥಾಣುರ್ ಭವತಿ ವೇತಾಲೋ ವೇತಾಲತ್ವೇನ ಭಾವಿತಃ
ಒಳಗಿನ ಭಾವನೆಯಿಂದಲೇ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ; ಹತ್ತಿರದ ಕಂಬವನ್ನು ಪಿಶಾಚಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದು ಪಿಶಾಚಿಯಾಗುವಂತೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದದು ಕೂಡ ದುಃಖವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದು ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಹಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಭವತ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ವಿನಿಶ್ಚಯಾತ್ । ಸ್ವಪ್ನಾಙ್ಗನಾಸುರತವತ್ ಸ್ಥಾಣುವೇತಾಲಭಙ್ಗವತ್
ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದದ್ದೂ, ಮನಸ್ಸಿನ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಬಂಧವಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಗುರಾಗಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅಂದವಾದ ಹೆಂಗಸು ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಮರದ ತುಂಡು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಭೂತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ.
ಅಸತ್ಪ್ರಾಯೋ ಹಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಯಥಾ ಸಲಿಲಕಾಷ್ಠಯೋಃ । ತಥೈವ ಮಿಥ್ಯಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಶ್ ಶರೀರಪರಮಾತ್ಮನೋಃ
ಸಂಬಂಧವೆಂಬುದು ಬಹುಪಾಲು ನಿಜವಲ್ಲ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮರದ ತುಂಡಿನ ಸಂಬಂಧದಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಂಬಂಧವೂ ನಿಜವಲ್ಲ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗಂ ವಿನಾ ನಾಮ್ಬು ಕಾಷ್ಠಾಘಾತೈಃ ಪ್ರಮುಹ್ಯತೇ । ಆತ್ಮಾನ್ತಸ್ಸಙ್ಗರಹಿತೋ ದೇಹದುಃಖೈರ್ ನ ದಹ್ಯತೇ
ಒಳಗಿನ ಒಡನಾಟವಿಲ್ಲದೆ, ಮರದ ತುಂಡು ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಆತ್ಮನು ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ನೋವಿನಿಂದ ಬಾಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದೇಹಭಾವನಯೈವಾತ್ಮಾ ದೇಹದುಃಖವಶೇ ಸ್ಥಿತಃ । ತತ್ತ್ಯಾಗೇನ ತತೋ ಮುಕ್ತೋ ಭವತೀತಿ ವಿದುರ್ ಬುಧಾಃ
ದೇಹವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆತ್ಮನು ದೇಹದ ನೋವಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ಭಾವನೆ ಬಿಡಿದರೆ, ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗವಿಹೀನತ್ವಾದ್ ದುಃಖವನ್ತ್ಯ್ ಅಙ್ಗ ನೋ ಯಥಾ । ಪತ್ತ್ರಾಮ್ಬೂಪಲದಾರೂಣಿ ಶ್ಲಿಷ್ಟಾನ್ಯ್ ಅಪಿ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಂಗಗಳು ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೆಗಳು, ನೀರು, ಕಲ್ಲು, ಮರ ಇವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದರೂ ಪರಸ್ಪರಕ್ಕೆ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಅದೇ ರೀತಿ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗೇನ ರಹಿತಾ ಯಾನ್ತಿ ನಿರ್ದುಃಖತಾಂ ಪರಾಮ್ । ಶ್ಲಿಷ್ಟಾ ಅಪಿ ತಥೈವಾತ್ಮಾ ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನಾಂಸ್ಯ್ ಅಲಮ್
ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರು ಪರಮ ದುಃಖರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಆತ್ಮ, ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗೋ ಹಿ ಸಂಸಾರೇ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಾಮ ದೇಹಿನಾಮ್ । ಜರಾಮರಣಮೋಹಾನಾಂ ತರೂಣಾಂ ಬೀಜಕಾರಣಮ್
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಮರಣ, ಮೋಹ ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಬೀಜವೇ ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿ.
ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಙ್ಗವಾಞ್ ಜನ್ತುರ್ ಮಗ್ನಸ್ ಸಂಸಾರಸಾಗರೇ । ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಙ್ಗಮುಕ್ತಸ್ ತು ತೀರ್ಣಸ್ ಸಂಸಾರಸಾಗರಾತ್
ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಜೀವಿ ಸಂಸಾರದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವನು. ಆದರೆ ಆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಸಂಸಾರದ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದ್ದಾನೆ.
ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಙ್ಗವಚ್ ಚಿತ್ತಂ ಶತಶಾಖಮ್ ಇಹೋಚ್ಯತೇ । ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಙ್ಗರಹಿತಂ ವಿಲೀನಂ ಚಿತ್ತಮ್ ಉಚ್ಯತೇ
ಮನಸ್ಸು ಒಳಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದಾಗ, ಅದು ನೂರಾರು ಶಾಖೆಗಳಂತೆ ಹರಡಿರುವುದೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಭಗ್ನಸ್ಫಟಿಕವದ್ ವಿದ್ಧಿ ಮನಸ್ ಸಕ್ತಮ್ ಅಪಾವನಮ್ । ಅಭಗ್ನಸ್ಫಟಿಕಾಭಾಸಮ್ ಅಸಕ್ತಂ ವಿದ್ಧಿ ವೈ ಮನಃ
ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶುಚಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಒಡೆದ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಒಡೆದಿಲ್ಲದ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಅಸಕ್ತಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಮುಕ್ತಂ ಸಂಸಾರ್ಯ್ ಅಪಿ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಸಕ್ತಂ ತು ದೀರ್ಘತಪಸಾ ಯುಕ್ತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅತಿಬನ್ಧವತ್
ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ, ಶುಚಿತ್ವವಿರುವ ಮನಸ್ಸು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ ಬಹಳ ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಅನ್ತಸ್ಸಕ್ತಂ ಮನೋ ಬದ್ಧಂ ಮುಕ್ತಂ ಸಕ್ತಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಕ್ತಿರ್ ಏವೈಕಂ ಕಾರಣಂ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಯೋಃ
ಒಳಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದೆ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಏಕೈಕ ಕಾರಣ.
ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಕ್ತಿಮುಕ್ತಸ್ಯ ಕುರ್ವತೋ ಽಪಿ ನ ಕರ್ತೃತಾ । ಸುಖದುಃಖವತಿ ಸ್ವಪ್ನೇ ಸಮ್ಭ್ರಮೋನ್ಮುಖತಾ ಯಥಾ
ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರದು. ಇದು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಿಗಾಗಿ ಗೊಂದಲವಾಗುವಂತೆಯೇ.
ಚಿತ್ತೇ ಕರ್ತರಿ ಕರ್ತೃತ್ವಮ್ ಅದೇಹಸ್ಯಾಪಿ ವಿದ್ಯತೇ । ಸ್ವಪ್ನಾದಾವ್ ಇವ ವಿಕ್ಷುಬ್ಧಸುಖದುಃಖದಶಾಮಯಮ್
ದೇಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಕರ್ತರಿ ಮನಸ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ಅಕರ್ತೃತ್ವಂ ಸ್ಫುಟಂ ಭವೇತ್ । ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತೋ ಹಿ ಪುರುಷಃ ಕುರ್ವನ್ನ್ ಅಪಿ ನ ಚೇತತಿ
ಮನಸ್ಸು ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರದು. ಮನಸ್ಸು ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲ.
ಚೇತಸಾ ಕೃತಮ್ ಆಪ್ನೋಷಿ ಚೇತಸಾ ನ ಕೃತಂ ನ ತು । ನ ಕ್ವಚಿತ್ ಕಾರಣಂ ದೇಹೋ ನ ಚಿತ್ತಮ್ ಅಪಿ ಕರ್ತೃ ವೈ
ನೀನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡದಿದ್ದುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಹ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸೂ ನಿಜವಾಗಿ ಮಾಡುವವನು ಅಲ್ಲ.
ಅಸಂಸಕ್ತಮ್ ಅಕರ್ತ್ರ್ ಏವ ಕುರ್ವದ್ ಏವ ಮನೋ ವಿದುಃ । ನ ಕರ್ಮಫಲಭೋಕ್ತೃತ್ವಮ್ ಅಸಕ್ತಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ
ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅದು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಶ್ವಮೇಧಾಭ್ಯಾಮ್ ಅಸಂಸಕ್ತೋ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ । ದೂರಸ್ಥಕಾನ್ತಾಸಂಸಕ್ತಮನಾಃ ಕಾರ್ಯೈರ್ ಇವಾಗ್ರಗೈಃ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ತಗಲದು. ದೂರದ ಪ್ರಿಯತಮೆಯ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕೆಲಸಗಳು ಅದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದಂತೆ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಅಳಿಯದು.
ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಕ್ತಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಜೀವೋ ಮಧುರವೃತ್ತಿಮಾನ್ । ಬಹಿಃ ಕುರ್ವನ್ನ್ ಅಕುರ್ವನ್ ವಾ ಕರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾ ನ ಹಿ ಕ್ವಚಿತ್
ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಜೀವಿ ಸದಾ ಮಧುರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಯಾವತ್ತೂ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತಾ ಅಥವಾ ಭೋಕ್ತಾ ಅಲ್ಲ.
ಅನ್ತಸ್ಸಂಸಕ್ತಿಮುಕ್ತಂ ಯನ್ ಮನಸ್ ಸ್ಯಾತ್ ತದ್ ಅಕರ್ತೃಕಮ್ । ತದ್ ವಿಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಶಾನ್ತಂ ತತ್ ತದ್ ಯುಕ್ತಂ ತದ್ ಅಲೇಪಕಮ್
ಯಾವ ಮನಸ್ಸು ಒಳಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ತೃಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಏಕಾಗ್ರವಾದರೂ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಲಂಕವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ತತ್ ಸ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಶ್ಲಿಷ್ಟಾನಾಂ ನಿಶ್ಚಿತಂ ಬಹಿಃ । ಸರ್ವದುಃಖಕರೀಂ ಕ್ರೂರಾಮ್ ಅನ್ತಸ್ಸಕ್ತಿಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್
ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಖಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇದೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆಂತರಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
ವಿರಹಿತಮ್ ಅಲಮ್ ಅನ್ತಸ್ಸಙ್ಗದೋಷೇಣ ಚೇತಶ್ ಶಮಮ್ ಉಪಗತಮ್ ಆದ್ಯಂ ವ್ಯೋಮವನ್ ನಿರ್ಮಲಾಭಮ್ । ಸಕಲಕಲನಮುಕ್ತೇನಾತ್ಮನೈಕತ್ವಮ್ ಏತಿ ಸ್ಥಿರಮ್ ಅಲಿನಿಭಮ್ ಅಮ್ಭೋ ವಾರಿಣೀವಾಲಿನೀಲೇ
ಆಂತರಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೂಲ ಆಕಾಶದಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದಾಗ ಆತ್ಮದೊಡನೆ ಅಚಲ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೋಡರಹಿತ ಸ್ವಚ್ಛ ಸರೋವರದ ನೀರಿನಂತೆ.
ಕೀದೃಶೋ ಭಗವನ್ ಸಙ್ಗಃ ಕಶ್ ಚ ಬನ್ಧಾಯ ವೈ ನೃಣಾಮ್ । ಕಶ್ ಚ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಕಥಿತಃ ಕಥಂ ಚೈಷ ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯತೇ
ಭಗವಂತನೆ, ಆಸಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಏನು? ಅದು ಮಾನವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತದೆ? ಮುಕ್ತಿಗೆ ಯಾವುದು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ? ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು?