ಭೋಗಾಭೋಗತಿರಸ್ಕಾರೈಃ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ನೇಯಂ ಮನಶ್ ಶನೈಃ । ರಸಾಪಹಾರೈಸ್ ತಜ್ಜ್ಞೇನ ಕಾಲೇನಾಜೀರ್ಣಪರ್ಣವತ್
ಭೋಗವನ್ನೂ ಅಭೋಗವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಜ್ಞಾನಿಯು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ರಸವನ್ನು ತೆಗೆದಾಗ ಎಲೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಒಣಗುವಂತೆ.
ಅನಾತ್ಮನ್ಯ್ ಆತ್ಮಭಾವೇನ ದೇಹಮಾತ್ರಾಸ್ಥಯಾನಯಾ । ಪುತ್ರದಾರಕುಟುಮ್ಬೈಶ್ ಚ ಚೇತೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪೀನತಾಮ್
ನಾವು ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ದೇಹಕ್ಕೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಮಗುವು, ಹೆಂಡತಿ, ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಬಲವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಹಙ್ಕಾರವಿಕಾರೇಣ ಮಮತಾಮಲಹೇಲಯಾ । ಇದಂ ಮಮೇತಿ ಭಾವೇನ ಚೇತೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪೀನತಾಮ್
ಅಹಂಕಾರದ ವಿಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ.
ಜರಾಮರಣದುಃಖೇನ ವ್ಯರ್ಥಮ್ ಉನ್ನತಿಮ್ ಈಯುಷಾ । ದೋಷಾಶೀವಿಷಕೋಶೇನ ಚೇತೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪೀನತಾಮ್
ಹಳೆಯ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮರಣದ ದುಃಖದ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ದೊಡ್ಡತನವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ದೋಷಗಳು ವಿಷದ ಹಾವುಗಳಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆವರಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ.
ದುರಾಶಾಕ್ಷೀರಪಾನೇನ ಭೋಗಾನಿಲಬಲೇನ ಚ । ಆಸ್ಥಾದಾನೇನ ಚಾನೇನ ಚಿತ್ತಾಹಿರ್ ಯಾತಿ ಪೀನತಾಮ್
ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಆಶೆಗಳ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ, ಭೋಗಗಳ ಗಾಳಿಯ ಬಲದಿಂದ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟಿಡದೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಾವು ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ.
ಆಧಿವ್ಯಾಧಿವಿಲಾಸೇನ ಸಮಾಶ್ವಾಸೇನ ಸಂಸೃತೌ । ಹೇಯಾದೇಯಪ್ರಯತ್ನೇನ ಚೇತೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪೀನತಾಮ್
ದುಃಖ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಆಟದಿಂದ, ಲೋಕದ ಸುಳ್ಳು ಸಮಾಧಾನದಿಂದ, ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದವುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟದಿಂದ, ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿ ಹಿಗ್ಗುತ್ತದೆ.
ಆಗಮಾಪಾಯವಪುಷಾ ವಿಷವೈಷಮ್ಯಶಂಸಿನಾ । ಭೋಗಾಭೋಗೇನ ಪೀನೇನ ಚಿತ್ತಾಹಿರ್ ಯಾತಿ ಪೀನತಾಮ್
ಬರುವುದೂ ಹೋಗುವುದೂ ಇರುವ ದೇಹದಿಂದ, ವಿಷದ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ, ಭೋಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೋಗದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನ ಹಾವು ಹಿಗ್ಗಿ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ.
ಶರೀರದುಶ್ಶ್ವಭ್ರಚಿರಪ್ರರೂಢಂ ಚಿನ್ತಾಚಯೋಚ್ಚಾಕೃತಿಮಞ್ಜರೀಕಮ್ । ಜರಾಮೃತಿವ್ಯಾಧಿಫಲಾವನಮ್ರಂ ಕಾಮೋಪಭೋಗೌಘವಿಕಾಸಿಪುಷ್ಪಮ್
ದೇಹದ ಬಂಜರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಬೆಳೆದ ಚಿಂತೆಯ ಗುಚ್ಛವು ಹೂವಾಗಿ, ಕಾಮಗಳ ವಿಸ್ತಾರವು ಪುಷ್ಪವಾಗಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಮರಣ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಫಲದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷವೃಕ್ಷವು—
ವಿಚಾರಸಾರಕ್ರಕಚೇನ ಚಿತ್ತವಿಷದ್ರುಮಂ ತ್ವಂ ದ್ರುತಮ್ ಇನ್ದುಕಲ್ಪ । ಆಶಾಮಹಾಶಾಖಮ್ ಅಶಙ್ಕಮ್ ಏವ ಚ್ಛಿನ್ದ್ಧಿ ಪ್ರಸಹ್ಯಾರ್ದ್ರವಿಕಲ್ಪಪತ್ತ್ರಮ್
ಓ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೇ, ನಿಜವಾದ ವಿಚಾರದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಆ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷವೃಕ್ಷವನ್ನು, ಅದರ ಭಾರಿ ಆಶೆಗಳ ಶಾಖೆಗಳೂ, ತಾಜಾ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಎಲೆಗಳೂ ಸಹ, ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕು.
ಮತ್ತಂ ಕ್ಷಣಂ ಚೈಕತಟೋಪವೇಶವಿಶ್ರಾನ್ತಿಸೌಖ್ಯೇಷ್ವ್ ಅಸಮರ್ಥಮ್ ಉಗ್ರಮ್ । ಆಲೋಡನೋತ್ಕಂ ಸುಜನಕ್ರಮಾಬ್ಜಷಣ್ಡಸ್ಯ ಚಣ್ಡಂ ಸುಖದುಃಖಗಣ್ಡಮ್
ಮನಸ್ಸು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವನಂತೆ ಉಗ್ರವಾಗಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ ಎಂಬ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿದ ತೇಲಿನ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಸದಾ ಚಂಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದು.
ಚೇತೋಗಜಂ ಕಾಯಕುಕಾನನಸ್ಥಂ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಯಾ ಧೀಕರಜಾಗ್ರಪಙ್ಕ್ತ್ಯಾ । ವಿದಾರಯಾದೀರ್ಘವಿಕಾರದನ್ತಂ ಕ್ರಿಯಾಕರಂ ರಾಘವ ರಾಜಸಿಂಹ
ರಾಜಸಿಂಹ ರಾಘವ, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಆನೆ ದೇಹವೆಂಬ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ವಿಕೃತವಾದ ದಂತಗಳು ಭಾವನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಬಲವಾದ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
ರತಿಂ ಗತಂ ನಿತ್ಯಮ್ ಅಸತ್ಪ್ರದೇಶೇ ಶರೀರಮಾಲಾಗ್ರಸನೇನ ಪುಷ್ಟಮ್ । ಧೃಷ್ಟಂ ಕ್ರಿಯಾಕರ್ಕಶಚಞ್ಚುಚಣ್ಡಮ್ ಏಕೇಕ್ಷಣಂ ಪುಷ್ಟತಮೋಽಂಶಕೃಷ್ಣಮ್
ಅದು ಸದಾ ತಪ್ಪು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ, ದೇಹವೆಂಬ ಹಾರದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಕಠಿಣವಾಗಿ, ಚಂಚಲವಾಗಿ, ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಬಲವಾದ ಭಾಗವು ಕತ್ತಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ದೂರೇ ಸಮುತ್ಸಾರಯ ಸಾರಭೂತಂ ದುಶ್ಚೇಷ್ಟಿತಂ ಕರ್ಕಶಮ್ ಆರಟನ್ತಮ್ । ಗರ್ವೋದ್ಧತಂ ಕಾಯಕುಲಾಯಕೋಶಾದ್ ದೋಷೋಪಶಾನ್ತ್ಯೈ ನಿಜಚಿತ್ತಕಾಕಮ್
ತಪ್ಪು ನಡೆಗಳಿಂದ ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ದೇಹವೆಂಬ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಕಾಗೆಯನ್ನು, ಅದರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ, ಕಠಿಣತೆ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೂಗಾಟವನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸು, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ.
ತೃಷ್ಣಾಪಿಶಾಚ್ಯಾ ಪರಿಚರ್ಯಮಾಣಂ ವಿಶ್ರಾನ್ತಮ್ ಅಜ್ಞಾನಮಹಾವಟೇಷು । ಭ್ರಾನ್ತಂ ಚಿರಂ ದೇಹಶತೇಷ್ವ್ ಅಟವ್ಯಾಂ ಸ್ವಸಂಸೃತೌ ಚೇತನವರ್ಜಿತೇಷು
ತೃಷ್ಟೆಯ ರಾಕ್ಷಸಿ ಜೊತೆ ಇದ್ದು, ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಅನೇಕ ಶರೀರಗಳ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ತನ್ನದೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
ವಿವೇಕವೈರಾಗ್ಯಗುರುಪ್ರಯತ್ನಮನ್ತ್ರೈಸ್ ಸ್ವತನ್ತ್ರೈಸ್ ಸ್ವಚಿದಾತ್ಮಗೇಹಾತ್ । ನೋತ್ಸಾರಿತಶ್ ಚಿತ್ತಪಿಶಾಚಕೋ ಽಯಂ ಯಾವತ್ ಕುತಸ್ ತಾವದ್ ಇಹಾತ್ಮಸಿದ್ಧಿಃ
ವಿವೇಕ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಗುರುನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಂತಹ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಈ ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕದೆ ಇದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಶುಭಾಸುಭಾಶೀರ್ಹತಮಾನವೌಘಂ ಚಿನ್ತಾವಿಷಂ ಕಾಯಕುಕಞ್ಚುಕಂ ಚ । ಅಜಸ್ರಮ್ ಅಚ್ಛಶ್ವಸನಾಶನಂ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ರಾಮಾಭಯನಾಶನಂ ಚ
ಓ ರಾಮಾ, ಶುಭ-ಅಶುಭವಾದ ಅನೇಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಚಿಂತೆ ಎಂಬ ವಿಷ, ದೇಹ ಎಂಬ ಹೊದಿಕೆ, ಸದಾ ಉಸಿರಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವುಗಳು.
ಹೃದಬ್ಜದುಶ್ಶಲ್ಮಲಿಕೋಟರಸ್ಥಂ ಭೋಗೌಘಗರ್ಹಾಖಗಮನ್ತ್ರಶಕ್ತ್ಯಾ । ನೀತ್ವಾ ಶಮಂ ರಾಮ ಮನೋಮಹಾಹಿಂ ಭಯಂ ಭೃಶಂ ಪ್ರೋಜ್ಝ್ಯ ಭವಾಭಯಾತ್ಮಾ
ಓ ರಾಮಾ, ಭೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೃದಯದ ಕಮಲದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಹಾಸರ್ಪವನ್ನು ಶಾಂತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿ; ಭಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಭವಭಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆ.
ಅಮಙ್ಗಲಾಕಾರಧರಶ್ ಶರೀರಶವಾವಲೀಸನ್ತತಸೇವನೇನ । ದಿಗಾವಲೀಸಮ್ಭ್ರಮಣಶ್ರಮಾರ್ತಶ್ ಶ್ಮಶಾನಸೇವೀ ವಪುಷಾ ಕ್ಷತೇನ
ಅಶುಭವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ದೇಹ, ಶವಗಳ ಗುಡ್ಡದಂತಿದೆ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ದಣಿದಿದೆ. ಶ್ಮಶಾನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಹ, ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಕುಗ್ಗಿಹೋಗಿದೆ.
ಭೋಗಾಮಿಷೇ ದಿಕ್ಷ್ವ್ ಅಭಿಧಾವಮಾನ ಉತ್ಕನ್ಧರೋ ಧೀರವಿವೃದ್ಧಗರ್ವಃ । ಉಡ್ಡೀಯ ಚೇದ್ ಗಚ್ಛತಿ ಚಿತ್ತಗೃಧ್ರೋ ದೇಹದ್ರುಮಾತ್ ತನ್ ನಿಪುಣಂ ಜಯಸ್ ತೇ
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಗದ ಆಮಿಷವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಬೊಗಸೆಯ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಗರ್ವದಿಂದ ತಲೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಗಿಡುಗ, ದೇಹವೆಂಬ ಮರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾರಿಹೋದರೆ, ಅಯ್ಯಾ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿರುವೆ.
ಭ್ರಾನ್ತಂ ವನಾನ್ತೇಷು ದಿಗನ್ತರೇಷು ಫಲಾರ್ಥಿನಂ ಚಞ್ಚಲಮ್ ಆಕುಲಾಙ್ಗಮ್ । ಜನ್ಮಾವನೇರ್ ಜನ್ಮಮಹೀಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ಸಂಸಾರಪಾನ್ಥಂ ಜನಮ್ ಆಹಸನ್ತಮ್
ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೂರದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಫಲವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವ, ಚಂಚಲವಾದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜನ್ಮದಿಂದ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ, ಸಂಸಾರದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇತರರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿರುವ ಆ ಪ್ರಯಾಣಿಕನನ್ನು ನೋಡು.
ದ್ರುಮೇ ಽಕ್ಷಿನಾಸಾಕುಸುಮೇ ಭುಜಾದಿಶಾಖೇ ವಿಲೋಲಾಙ್ಗುಲಿಜಾಲಪತ್ತ್ರೇ । ಸಮುಲ್ಲಸನ್ತಂ ಪರಿಮಾರಯೈನಂ ಮನೋಮಹಾಮರ್ಕಟಮ್ ಅಙ್ಗ ಸಿದ್ಧ್ಯೈ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹೂಗಳಾದ, ಕೈಮೇಲೆ ಶಾಖೆಗಳಾದ, ಬೆರಳುಗಳು ಚಂಚಲವಾದ ಎಲೆಗಳಾದ ಮರದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕೋತಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದೆ. ಗೆಳೆಯಾ, ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಭಾಯಿಸು.
ಅಭ್ಯುತ್ಥಿತಂ ಸತ್ಫಲಸಙ್ಕ್ಷಯಾಯ ಲಸತ್ಸುಖಾಸಙ್ಗತಡಿತ್ಪ್ರಕಾಶಮ್ । ವರ್ಷನ್ತಮ್ ಆಸಾರಮ್ ಅನರ್ಥಸಾರ್ಥಮ್ ಆನ್ದೋಲಿತಂ ವಾಸನವಾತ್ಯಯಾನ್ತಃ
ಸತ್ಯವಾದ ಫಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಎದ್ದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೋಡ, ಸುಖಾಸಕ್ತಿಯ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ದುಃಖಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಯುತ್ತಾ, ಒಳಗಿನ ಆಸೆಗಳ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪ್ಯಸಙ್ಕಲ್ಪನವರ್ಜನೋಗ್ರಮನ್ತ್ರಪ್ರಭಾವಾದ್ ಧೃದಯಾಮ್ಬರಾತ್ ತ್ವಮ್ । ಸೋತ್ಸಾಹಮ್ ಉತ್ಸಾದಯ ಚಿತ್ತಮೇಘಂ ಮಹತ್ ಫಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭವಾಲಮ್ ಆಢ್ಯಃ
ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಅಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಹೃದಯದ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೋಡವನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ದೂರಮಾಡು; ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಿಜವಾದ ಭಾವದ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನಾಗು.
ಗ್ರನ್ಥೀಕೃತಂ ಕರ್ಮಭಿರ್ ಆತ್ಮಸೃಷ್ಟೈಶ್ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ ಅಭೇದ್ಯಂ ಜ್ವಲನೈರ್ ಅದಗ್ಧಮ್ । ಪೀಡಾಂ ಪರಾಮ್ ಆತ್ಮನಿ ಕಲ್ಪಯನ್ತಂ ಸಮಸ್ತಜಾತ್ಯನ್ತರದೀರ್ಘದಾಮ
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ, ಯಾವ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದಲೂ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗದ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಡಲಾಗದ, ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳ ದೀರ್ಘ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದುಃಖದ ಸರಪಳಿ ಇದೆ.
ಸಮ್ಪ್ರೋತನಿಸ್ಸಙ್ಖ್ಯಶರೀರಮಾಲಂ ಬಲಾದ್ ಅಸಙ್ಕಲ್ಪನಮಾತ್ರಶಸ್ತ್ರೈಃ । ಛಿತ್ತ್ವಾ ಸ್ವಯಂ ರಾಘವ ಚಿತ್ತಪಾಶಂ ಯಥಾಸುಖಂ ತ್ವಂ ವಿಹರಾಸ್ತಶಙ್ಕಃ
ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೇಹಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರಾಕಲ್ಪನೆಯ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಪಾಶವನ್ನು ನೀನೇ ಮುರಿದು, ರಾಮಾ, ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಬದುಕು.
ಫೂತ್ಕಾರದಗ್ಧಾಖಿಲಮಾರ್ಗಲೋಕಮ್ ಅತ್ಯನ್ತದುಷ್ಪ್ರಾಪಪರಪ್ರಬೋಧಮ್ । ಆಶಾವಿಷಾಶೋಷಿತಲೋಕಷಣ್ಡಂ ವಾತಾಮಿಷೋಚ್ಛೂನಶರೀರದಣ್ಡಮ್
ನಿನ್ನ ಉಸಿರಿನ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತುಂಬಾ ದುಷ್ಟಪ್ರಾಪ್ಯವಾಗಿಸಿ, ಆಸೆಯ ವಿಷದಿಂದ ಜನರ ಕಾಡನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ, ಗಾಳಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ದೇಹದ ದಂಡವನ್ನು ಊದಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆ—
ಆಮನ್ಥರಂ ದೇಹಗುಹಾಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಸಙ್ಕಲ್ಪಘೋರಾಜಗರಂ ಜವೇನ । ಅಕಾಮನಾನಾಮಮಹಾನಲೇನ ಬಲೇನ ದಗ್ಧ್ವಾ ವಿಭಯೋ ಭವ ತ್ವಮ್
ಈ ದೇಹದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಭಯಾನಕ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂಬ ಹಾವುನ್ನು, ನಿರಾಸೆಯ ಮಹಾ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ.
ಚಿತ್ತೇನ ಚೇತಶ್ ಶಮಮ್ ಆಶು ನೀತ್ವಾ ಶುದ್ಧೇನ ಘೋರಾಸ್ತ್ರಮ್ ಇವಾಸ್ತ್ರಯುಕ್ತ್ಯಾ । ಚಿರಾಯ ಸಾಧೋ ತ್ಯಜ ಚಞ್ಚಲತ್ವಂ ವಿಮರ್ಕಟೋ ವೃಕ್ಷ ಇವಾಕ್ಷತಶ್ರೀಃ
ಪವಿತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸು; ಹೇಗೆ ಭಯಾನಕ ಆಯುಧವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಆಯುಧದಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ. ಹೇ ಸಜ್ಜನನೆ, ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಸದಾ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕೋತಿ ಮರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದೆ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ.
ಅಲಮ್ ಅಲಮ್ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ಚೇತಸಾ ವೀತಶಙ್ಕಂ ವ್ಯುಪಶಮಿತಮಲೋ ಽನ್ತಸ್ ಸರ್ವಮ್ ಆದೇಹಮ್ ಏವ । ತೃಣಲವಲಘು ಪಶ್ಯಂಲ್ ಲೀಲಯಾಹೇಯದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪಿಬ ವಿಹರ ರಮಸ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತಸಂಸಾರಪಾರಃ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಸಾಕು ಸಾಕು' ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿ, ಒಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಶಯವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ, ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಎಳ್ಳಿನ ಕಾಳಿನಷ್ಟು ಲಘುವೆಂದು ನೋಡಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ತ್ಯಾಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕುಡಿಯು, ಆಡು, ಆನಂದಿಸು; ನೀನು ಈಗ ಸಂಸಾರದ ಪಾರನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೀಯ.
ಪರಿದೀರ್ಘಾಸು ತನ್ವೀಷು ಕಚನ್ತೀಷ್ವ್ ಅಸಿತಾಸು ಚ । ಕ್ಷುರಧಾರೋಪಮಾನಾಸು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಷು ತಿಷ್ಠ ಮಾ
ಬೇಗನೆ ಹರಡುವ, ಕಪ್ಪು, ಉರಿಯುವ ಚಿತ್ತದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.