ಇತಿ ಕಥಿತವತಾಥ ಭಾರ್ಗವೇಣ ಸ್ಫುಟಜಲರಾಶಿಪಥೇ ಮಹಾಜವೇನ । ಪ್ಲುತಮ್ ಅಲಿಶಬಲೇ ನಭೋಽನ್ತರಾಲೇ ತರಲತರಙ್ಗವದ್ ಆಕುಲೇ ಗ್ರಹೌಘೈಃ
ಹೀಗೆ ಭಾರ್ಗವನು ಹೇಳಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಹಾರುತ್ತ, ಜೇನುಹುಳಗಳ ಗುಂಪಿನ ನಡುವೆ, ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಹಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಾಗಿದನು.
ಸುರಾಸುರಸಭಾಪೂಜ್ಯೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಭೃಗುಸುತೇ ಗತೇ । ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಯಾಮ್ ಆಸ ಬಡಿರ್ ಬಲವತಾಂ ವರಃ
ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರುಗಳೂ ಗೌರವಿಸುವ ಭೃಗುಮುನಿಯ ಪುತ್ರನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ, ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಡಿಯು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ಯುಕ್ತಮ್ ಉಕ್ತಂ ಭಗವತಾ ಚಿದ್ ಏವೇದಂ ಜಗತ್ತ್ರಯಮ್ । ಚಿದ್ ಅಹಂ ಚಿದ್ ಇಮೇ ಲೋಕಾಶ್ ಚಿದ್ ಆಶಾ ಚಿದ್ ಇಯಂ ಕ್ರಿಯಾ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದದು ಸರಿಯೇ ಆಗಿದೆ; ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವೇ. ನಾನೂ ಚೈತನ್ಯ, ಈ ಲೋಕಗಳೂ ಚೈತನ್ಯ, ಆಕಾಶವೂ ಚೈತನ್ಯ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಚೈತನ್ಯವೇ.
ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಸರ್ವಂ ಚಿದ್ ಏವ ಪರಮಾರ್ಥತಃ । ಅಸ್ತಿ ಚಿದ್ವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ನೇಹ ಕಿಞ್ಚನ ಕುತ್ರಚಿತ್
ಹೊರಗಾದರೂ ಒಳಗಾದರೂ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಚೈತನ್ಯವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಚೈತನ್ಯವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮತ್ತೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ಅಯಮ್ ಆದಿತ್ಯ ಇತ್ಯ್ ಅರ್ಕೋ ನ ಚಿತಾ ಚೇತ್ಯತೇ ಯದಿ । ತದ್ ಅರ್ಕತಮಸೋರ್ ಭೇದಃ ಕ ಇವೇಹೋಪಲಭ್ಯತೇ
‘ಇದು ಸೂರ್ಯ’ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸದಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ?
ಇಯಂ ಭೂರ್ ಇತಿ ಭೂರ್ ಏಷಾ ಚಿತಾ ಯದಿ ನ ಚೇತ್ಯತೇ । ಭೂಮೇಃ ಕಿಂ ನಾಮ ಭೂಮಿತ್ವಂ ತದ್ ಭವೇದ್ ಭವ್ಯತಾಂ ಗತಮ್
ಈ ಭೂಮಿ ಎಂದಾಗ, ಇದನ್ನು ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸದೆ ನೋಡಿದರೆ, ಭೂಮಿಗೆ ಅದರ ಭೂಮಿತ್ವವೇನು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ಆಗ ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇಮಾ ದಿಶೋ ದಿಶ ಇತಿ ಚೇತ್ಯನ್ತೇ ನ ಚಿತಾ ಯದಿ । ತತ್ ಕಿಂ ನಾಮ ದಿಶಾಂ ದಿಕ್ತ್ವಂ ಶೈಲಾನಾಂ ವಾಪಿ ಕಾದ್ರಿತಾ
ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ನೋಡಿದರೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅವರ ದಿಕ್ಕುತನವೇನು? ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಅವರ ಬೆಟ್ಟತನವೇನು?
ಇದಂ ಜಗದ್ ಇತಿ ಜಗಚ್ ಚಿತಾ ಯದಿ ನ ಚೇತ್ಯತೇ । ತತ್ ಕಿಂ ಜಗತ್ತ್ವಂ ಜಗತೋ ನಭಸ್ತ್ವಂ ನಭಸೋ ಽಥ ಕಿಮ್
ಈ ಜಗತ್ತು ಎಂದಾಗ, ಇದನ್ನು ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ಅರಿಯದೆ ನೋಡಿದರೆ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅದರ ಜಗತ್ತಿತನವೇನು? ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಅದರ ಆಕಾಶತನವೇನು?
ಕಾಯೋ ಽಯಂ ಪರ್ವತಾಕಾರಶ್ ಚಿತಾ ಯದಿ ನ ಚೇತ್ಯತೇ । ತತ್ ಕಿಂ ನಾಮ ಶರೀರತ್ವಂ ಶರೀರಸ್ಯ ಶರೀರಿಣಾಮ್
ಈ ದೇಹವು ಬೆಟ್ಟದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದಾಗ, ಇದನ್ನು ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸದೆ ನೋಡಿದರೆ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಅದರ ದೇಹತನವೇನು? ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ದೇಹತನವೇನು?
ಚಿದ್ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚಿತ್ ಕಾಯಶ್ ಚಿನ್ ಮನಶ್ ಚಿತ್ ತದೇಷಣಾ । ಚಿದ್ ಅನ್ತಶ್ ಚಿದ್ ಬಹಿಶ್ ಚಿತ್ ಖಂ ಚಿದ್ ಭಾವಶ್ ಚಿದ್ ಭವಸ್ಥಿತಿಃ
ಚೇತನವೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಚೇತನವೇ ದೇಹ, ಚೇತನವೇ ಮನಸ್ಸು, ಚೇತನವೇ ಅದರ ಆಸೆ; ಚೇತನವೇ ಒಳಗೂ, ಚೇತನವೇ ಹೊರಗೂ, ಚೇತನವೇ ಆಕಾಶ, ಚೇತನವೇ ಇರುವಿಕೆ, ಚೇತನವೇ ಬದುಕಿನ ಸ್ಥಿತಿ.
ಚಿದ್ ಏವೈಕಮ್ ಅಹಂ ಸರ್ವಂ ಸ್ಪರ್ಶನೈಷಣಪೂರ್ವಕಮ್ । ಕರೋಮಿ ಮಾತ್ರಾಸಂಸ್ಪರ್ಶಂ ಶರೀರೇಣ ನ ಕಿಞ್ಚನ
ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಚೇತನ, ಎಲ್ಲವೂ ನಾನು, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ದೇಹದಿಂದ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ತಾಗದು.
ಕಿಮ್ ಅನೇನ ಶರೀರೇಣ ಕಾಷ್ಠಲೋಷ್ಟಸಮೇನ ಮೇ । ಅಶೇಷಜಗದೇಕಾತ್ಮಾ ಚಿದ್ ಅಹಂ ಚೇತನಾತ್ಮಕಃ
ಈ ದೇಹವು ನನಗೆ ಮರದ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯಂತಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಏನು ಉಪಯೋಗ? ನಾನು ಚೇತನ, ಈ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದೇ ಆತ್ಮ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು.
ಅಹಂ ಚಿದ್ ಅಮ್ಬರೇ ಭಾನಾವ್ ಅಹಂ ಚಿದ್ ಭೂತಪಞ್ಜರೇ । ಸುರಾಸುರೇಷು ಚಿದ್ ಅಹಂ ಸ್ಥಾವರೇಷು ಚರೇಷು ಚ
ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ನಾನು ಚೇತನ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲೂ ನಾನು ಚೇತನ, ಪಂಚಭೂತಗಳೊಳಗಿನ ಚೇತನವೂ ನಾನು; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ದಾನವಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಜಡದಲ್ಲಿಯೂ, ಚರದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಚೇತನವೇ.
ಚಿದ್ ಅಸ್ತೀಹ ದ್ವಿತೀಯಾ ಹಿ ಕಲ್ಪನೈವ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ದ್ವಿತ್ವಸ್ಯಾಸಮ್ಭವಾಲ್ ಲೋಕೇ ಕಶ್ ಶತ್ರುಃ ಕಶ್ ಚ ವಾ ಸುಹೃತ್
ಇಲ್ಲಿ ಅರಿವೇ ಮಾತ್ರ ಇದೆ; ಎರಡನೆಯದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಯಾರು ಶತ್ರು, ಯಾರು ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹೇಗೆ?
ಬಡಿನಾಮ್ನಶ್ ಶರೀರಸ್ಯ ಚ್ಛಿನ್ನೇ ಶಿರಸಿ ಭಾಸುರೇ । ಚಿತಸ್ ತತ್ ಕಿಂ ಭವೇಚ್ ಛಿನ್ನಂ ಸರ್ವಲೋಕಾವಪೂರಣಾತ್
ಬಡಿ ಎಂಬ ದೇಹದ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದರೂ, ಅರಿವಿಗೆ ಏನು ಆಗುತ್ತದೆ? ಅದು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಚಿತಾ ಸಞ್ಚೇತಿತೋ ದ್ವೇಷೋ ದ್ವೇಷೋ ಭವತಿ ನಾನ್ಯಥಾ । ತಸ್ಮಾದ್ ದ್ವೇಷಾದಯಸ್ ಸರ್ವೇ ಭಾವಾಭಾವಾಶ್ ಚಿದಾತ್ಮಕಾಃ
ದ್ವೇಷವು ಅರಿವಿನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅದು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವೇಷವೂ, ಅದರ ಕೊರತೆಯೂ ಎಲ್ಲವೂ ಅರಿವಿನ ಸ್ವರೂಪವೇ.
ನ ಚಿತೋ ವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ಪ್ರವಿಚಾರ್ಯಾಪಿ ಕಿಞ್ಚನ । ಅನ್ಯದ್ ಆಸಾದ್ಯತೇ ಸ್ಫಾರಾದ್ ಅಸ್ಮಾತ್ ತ್ರಿಭುವನೋದರಾತ್
ಅರಿವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ವಿಶಾಲತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಏನೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ದ್ವೇಷೋ ಽಸ್ತಿ ನ ರಾಗೋ ಽಸ್ತಿ ನ ಮನೋ ನಾಸ್ಯ ವೃತ್ತಯಃ । ಚಿನ್ಮಾತ್ರಸ್ಯಾತಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ವಿಕಲ್ಪಕಲನಾ ಕುತಃ
ಇಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ, ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಚಿದ್ ಅಹಂ ಸರ್ವಗೋ ವ್ಯಾಪೀ ನಿತ್ಯಾನನ್ದಮಯಾತ್ಮಕಃ । ವಿಕಲ್ಪಕಲನಾತೀತೋ ವಿಕಲ್ಪಾಂಶವಿವರ್ಜಿತಃ
ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ, ಸದಾ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಚೈತನ್ಯ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೂ ಅತೀತನು, ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಯ ಭಾಗವೂ ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಚಿತಶ್ ಚಿದ್ ಇತಿ ಯನ್ ನಾಮ ನಿರ್ನಾಮಾಯಾ ನ ನಾಮ ತತ್ । ಶಬ್ದಾತ್ಮಿಕೈಷಾ ಚಿಚ್ಛಕ್ತಿಃ ಪರಿಸ್ಫುರತಿ ಸರ್ವಗಾ
‘ಚಿತ್’ ಅಥವಾ ‘ಚೈತನ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ನಾಮರಹಿತವಾದ ಅದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲ. ಈ ಶಬ್ದರೂಪದ ಚೈತನ್ಯಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ದೃಶ್ಯದರ್ಶನನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಕೇವಲಾಮಲಮೂರ್ತಿಮಾನ್ । ನಿತ್ಯೋದಿತೋ ನಿರಾಭಾಸೋ ದ್ರಷ್ಟಾಸ್ಮಿ ಪರಮೇಶ್ವರಃ
ನಾನು ನೋಡುವವನೂ ಅಲ್ಲ, ನೋಡುವುದೂ ಅಲ್ಲ, ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಶುದ್ಧವಾದ, ಏಕಮಾತ್ರ ರೂಪವಂತನು, ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ, ಯಾವ ರೂಪದ ಭಾಸವೂ ಇಲ್ಲದ ಪರಮೇಶ್ವರನು.
ನ ಕರ್ತಾಸ್ಮಿ ನ ಭೋಕ್ತಾಸ್ಮಿ ದ್ರಷ್ಟೈವಾಸ್ಮಿ ನಿರಾಮಯಃ । ಕಲ್ಪನಾವಿಕಲಾಕಾರಕಾಲಕಾನ್ತಕಲಾಮಯಃ
ನಾನು ಮಾಡುವವನು ಅಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವವನೂ ಅಲ್ಲ; ನಾನು ಕೇವಲ ನೋಡುವವನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಯಾವುದೇ ದುಃಖವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಕಲ್ಪನೆ, ಅಕಲ್ಪನೆ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಆಭಾಸಮಾತ್ರಮ್ ಉದಿತೋ ನಿತ್ಯ ಆಭಾಸ್ಯವರ್ಜಿತಃ । ಭಾರೂಪೈಕಸ್ವರೂಪೋ ಽಸ್ಮಿ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಜಯಾಮ್ಯ್ ಅಹಮ್
ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುವ ರೂಪ ಮಾತ್ರ, ಹೊರಗಿನ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನೂ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಒಂದೇ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಚೇತ್ಯರಞ್ಜನರಿಕ್ತಾಯ ವಿಮುಕ್ತಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ । ಪ್ರತ್ಯಕ್ಚೇತನರೂಪಾಯ ಸ್ವರೂಪಾಯ ನಮೋ ಽಸ್ತು ಮೇ
ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ, ಮುಕ್ತನಾದ ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಒಳಗಿನ ಚೇತನಸ್ವರೂಪನಾದ ನನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಚಿತಯೇ ಚೇತ್ಯಮುಕ್ತಾಯ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯುಕ್ತಾಯ ಯೋಗ್ಯಯಾ । ಸರ್ವಾವಭಾಸರೂಪಾಯ ಮಹ್ಯಮ್ ಏವ ನಮೋ ನಮಃ
ಚೇತನಸ್ವರೂಪನಾದ, ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲದ, ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕಮೆಕವಾಗಿರುವ, ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರೂಪನಾದ ನನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಚೇತ್ಯನಿರ್ಮುಕ್ತಚಿದ್ರೂಪಂ ವಿಷ್ವಗ್ವಿಶ್ವಾವಪೂರಕಮ್ । ಸಂಶಾನ್ತಸರ್ವಸಂವೇದ್ಯಂ ಸಂವಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಅಹಂ ತತಮ್
ನಾನು ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಬಂಧಿತನಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ, ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾಗಿವೆ—ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಶುದ್ಧ ಅರಿವು ಮಾತ್ರ.
ಆಕಾಶವದ್ ಅನನ್ತೋ ಽಹಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಣೋರ್ ಅಣುರ್ ಆತತಃ । ನಾಸಾದಯನ್ತಿ ಮಾಮ್ ಏತಾಸ್ ಸುಖದುಃಖದಶಾದೃಶಃ
ನಾನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಅನಂತನು, ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವನಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಸುಖ-ದುಃಖದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ನನಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂವೇದನಮ್ ಅಸಂವೇದ್ಯಮ್ ಅಚೇತ್ಯಂ ಚೇತನಂ ತತಮ್ । ನ ಶಕ್ತಾ ಮಾಂ ಪರಿಚ್ಛೇತ್ತುಮ್ ಭಾವಾಭಾವಾ ಜಗದ್ಗತಾಃ
ಅನುಭವಿಸುವುದು ಹಾಗು ಅನುಭವಿಸದಿರುವುದು, ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದಾದುದು ಹಾಗು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗದಿರುವುದೆಲ್ಲ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅಥ ವೈತೇ ಜಗದ್ಭಾವಾಃ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದನ್ತು ಮಾಮ್ ಇಮಮ್ । ಯಥಾಭಿಮತಮ್ ಏತೇ ಹಿ ಮತ್ತೋ ನ ವ್ಯತಿರೇಕಿಣಃ
ಅಥವಾ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿವರಿಸಲಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಯಾವತ್ತೂ ನನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಯದಿ ಸ್ವಭಾವಭೂತೇನ ವಸ್ತುನಾ ವಸ್ತು ಮೀಯತೇ । ಹ್ರಿಯತೇ ದೀಯತೇ ವಾಪಿ ತತ್ ಕಿಂ ಕಸ್ಯ ಕಿಲ ಕ್ಷತಮ್
ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೇ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದಾದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಏನು ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ.