ತಮ್ ಏಕಮ್ ಏಕಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವ್ಯಾಮೋಹಪರಿಹೀನಯಾ । ಯದಿ ಜೇತುಂ ಸಮರ್ಥೋ ಽಸಿ ಧೀರಸ್ ತದ್ ಅಸಿ ಸುವ್ರತ
ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಮೋಹವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ಆ ಒಂದನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸದ್ಗುಣಿಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ತಸ್ಮಿಞ್ ಜಿತೇ ಜಿತಾ ಲೋಕಾ ಭವನ್ತ್ಯ್ ಅವಿಜಿತಾ ಅಪಿ । ಅಜಿತೇ ತ್ವ್ ಅಜಿತಾ ಏತೇ ಚಿರಕಾಲಜಿತಾ ಅಪಿ
ಅದು ಜಯವಾದರೆ, ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ಜಯವಾದಂತಾಗುತ್ತವೆ—even ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಜಯಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಜಯಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಜಯಿಸಿದಂತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇನ್ನೂ ಜಯವಾಗಿಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಾದ್ ಅನನ್ತಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಶಾಶ್ವತಾಯ ಸುಖಾಯ ಚ । ತಜ್ಜಯೇ ಯತ್ನಮ್ ಆತಿಷ್ಠ ಕಷ್ಟಯಾಪಿ ಹಿ ಚೇಷ್ಟಯಾ
ಆದುದರಿಂದ ಅನಂತ ಸಾಧನೆಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸಂತೋಷಕ್ಕೂ, ಆ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.
ಸಸುರಮ್ ಅಸುರನಾಗಯಕ್ಷಯುಕ್ತಂ ಸನರಮಹೋರಗಕಿನ್ನರಂ ಸಮೇತಮ್ । ತ್ರಿಜಗದ್ ಅಪಿ ವಶೀಕೃತಂ ಸಮನ್ತಾದ್ ಅತಿಬಲಿನಾ ನನು ಹೇಲಯೈವ ತೇನ
ಅತಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಆತನಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ಮಾನವರು, ಮಹಾ ಪಾಮರು, ಕಿನ್ನರರು—ಇವರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೇನೋಪಾಯೇನ ಬಲವಾನ್ ಸ ತಾತ ಪರಿಜೀಯತೇ । ಕೋ ಽಸೌ ವೇತಿ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಕಥಯಾಶು ಮೇ
ತಂದೆ, ಆ ಬಲವಂತನನ್ನು ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಜಯಿಸಬಹುದು? ಅವನು ಯಾರು? ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಬೇಗನೆ ಹೇಳಿ.
ಮನ್ತ್ರಿಣಸ್ ತಸ್ಯ ತನಯ ನಿತ್ಯಾಜೇಯಸ್ಥಿತೇರ್ ಅಪಿ । ಶೃಣು ವಚ್ಮಿ ಸುಸಾಧತ್ವಂ ಯೇನಾಸೌ ಪರಿಜೀಯತೇ
ಮಗನೇ, ಆತನ ಸ್ಥಾನ ಯಾವಾಗಲೂ ಜಯಿಸಲಾಗದಂತಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ಪುತ್ರ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಗೃಹೀತೋ ಽಸೌ ಕ್ಷಣಾದ್ ಆಯಾತಿ ವಶ್ಯತಾಮ್ । ಯುಕ್ತಿಂ ವಿನಾ ದಹತ್ಯ್ ಏಷ ಆಶೀವಿಷ ಇವೋದ್ಧತಃ
ಮಗನೇ, ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದರೆ ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಶವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಯುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಾವು ಹಗುರವಾಗಿ ಹುರಿಯುವಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುಡುವನು.
ಬಾಲವಲ್ ಲಾಲಯಿತ್ವೈನಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ನಿಯಮಯನ್ತಿ ಯೇ । ರಾಜಾನಂ ತಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಪದಮ್ ಆಸಾದಯನ್ತಿ ತೇ
ಮಗುವನ್ನು ಹೇಗೋ ಮುದ್ದಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಜಾಣತನದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡೋದು ಹೇಗೋ, ಆ ರೀತಿ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು, ಅವನನ್ನು ಕಂಡು, ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
ದೃಷ್ಟೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಮಹೀಪಾಲೇ ಸ ಮನ್ತ್ರೀ ವಶಮ್ ಏತಿ ವಃ । ತಸ್ಮಿಂಶ್ ಚ ಮನ್ತ್ರಿಣ್ಯ್ ಆಕ್ರಾನ್ತೇ ಸ ರಾಜಾ ದೃಶ್ಯತೇ ಪುನಃ
ಆ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಆಮಂತ್ರಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಆಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯಾವನ್ ನ ದೃಷ್ಟೋ ರಾಜಾಸೌ ತಾವನ್ ಮನ್ತ್ರೀ ನ ಜೀಯತೇ । ಮನ್ತ್ರೀ ಚ ಯಾವನ್ ನ ಜಿತಸ್ ತಾವದ್ ರಾಜಾ ನ ದೃಶ್ಯತೇ
ರಾಜನು ಕಾಣಿಸದವರೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲದವರೆಗೆ, ರಾಜನು ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ರಾಜನ್ಯ್ ಅದೃಷ್ಟೇ ದುರ್ಮನ್ತ್ರೀ ಸ ದುಃಖಾಯೋತ್ಫಲತ್ಯ್ ಅತಿ । ಮನ್ತ್ರಿಣ್ಯ್ ಅನಿರ್ಜಿತೇ ರಾಜಾ ಸೋ ಽತ್ಯನ್ತಂ ಯಾತ್ಯ್ ಅದೃಶ್ಯತಾಮ್
ರಾಜನು ಕಾಣಿಸದಿದ್ದಾಗ, ತಪ್ಪು ಆಮಂತ್ರಿಯು ತುಂಬಾ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ರಾಜನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಅಭ್ಯಾಸೇನೋಭಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮಮ್ ಏವ ಸಮಾಹರೇತ್ । ರಾಜ್ಞಸ್ ಸನ್ದರ್ಶನಂ ತಸ್ಯ ಮನ್ತ್ರಿಣಶ್ ಚ ಪರಾಜಯಮ್
ಆದಕಾರಣದಿಂದ, ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ, ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕು — ರಾಜನನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಹಾಗು ಸಚಿವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಎರಡೂ.
ಪೌರುಷೇಣ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಸ್ವಾಭ್ಯಾಸೇನ ಶನೈಶ್ ಶನೈಃ । ದ್ವಯಂ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ನ್ ಏತದ್ ದೇಶಮ್ ಆಪ್ನೋತಿ ಶೋಭನಮ್
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿದವನು ಆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ತ್ವಮ್ ಅಭ್ಯಾಸೇ ಫಲೀಭೂತೇ ತಂ ದೇಶಮ್ ಅಧಿಗಚ್ಛಸಿ । ಯದಿ ದೈತ್ಯೇನ್ದ್ರ ತದ್ ಭೂಯೋ ಮನಾಗ್ ಅಪಿ ನ ಶೋಚಸಿ
ನಿನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸ ಫಲ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ದೈತ್ಯರಾಧಿಪತೀ, ನೀನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತೀಯೆ — ನೀನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ದುಃಖಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ.
ಸಂಶಾನ್ತಸಕಲಾಯಾಸಾ ನಿತ್ಯಪ್ರಮುದಿತಾಶಯಾಃ । ಸಾಧವಸ್ ತತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಪ್ರಶಾನ್ತಾಶೇಷಸಂಶಯಾಃ
ಅಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಶಾಂತಗೊಂಡವರು, ಸದಾ ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯಗಳು ತೊಲಗಿದ ಸಾಧುಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶೃಣು ಕಃ ಪುತ್ರ ದೇಶೋ ಽಸೌ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಕಟಯಾಮಿ ತೇ । ದೇಶನಾಮ್ನಾ ಮಯೋಕ್ತಸ್ ತೇ ಮೋಕ್ಷಸ್ ಸಕಲದುಃಖಹಾ
ನಾನು ಹೇಳುವ ಆ ಭೂಮಿ ಯಾವುದು ಎಂದು ಕೇಳು ಮಗನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು 'ಭೂಮಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ಅದು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಮುಕ್ತಿಯೇ.
ರಾಜಾ ತು ತತ್ರ ಭಗವಾನ್ ಆತ್ಮಾ ಸರ್ವಪದಾತಿಗಃ । ತೇನ ಮನ್ತ್ರೀ ಕೃತಃ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಮನೋನಾಮಾ ಮಹಾಮತೇ
ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇರುವ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮನೇ. ಮಹಾನ್ ಬುದ್ಧಿವಂತನೆ, ಅವನ ಮಂತ್ರಿಯೆಂದರೆ ಮನಸ್ಸು.
ಮನೋ ವಿಶ್ವತಯಾ ವಿಷ್ವಗ್ ಇದಂ ಪರಿಣತಿಂ ಗತಮ್ । ಘಟತ್ವೇನೇವ ಮೃತ್ಪಿಣ್ಡಂ ಧೂಮೋ ಽಮ್ಬುದತಯೇವ ವಾ
ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಹೂಡು ಆಗುವಂತೆ, ಧೂಮದಿಂದ ಮೋಡವಾಗುವಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಇದು ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಮಿಞ್ ಜಿತೇ ಜಿತಂ ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಂ ಚಾಸಾದಿತಂ ಭವೇತ್ । ದುರ್ಜಯಂ ತದ್ ವಿಜಾನೀಯಾದ್ ಯುಕ್ತ್ಯೈವ ಪರಿಜೀಯತೇ
ಆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅದು ವಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾ ಯುಕ್ತಿರ್ ಭಗವಂಸ್ ತಸ್ಯ ಚಿತ್ತಸ್ಯಾಕ್ರಮಣೇ ಸ್ಫುಟಾ । ತಾಂ ಮೇ ಕಥಯ ತತ್ ತಾತ ಯಯಾ ಜೇಷ್ಯಾಮಿ ದಾರುಣಮ್
ಪೂಜ್ಯನೇ, ಆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಯಾವ ವಿಧಾನವಿದೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳು ತಂದೆಯೇ, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಈ ಭಯಾನಕವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಬಹುದು.
ವಿಷಯಾನ್ ಪ್ರತಿ ಭೋಃ ಪುತ್ರ ಸರ್ವಾನ್ ಏವ ಹಿ ಸರ್ವಥಾ । ಅನಾಸ್ಥಾ ಪರಮಾ ಯೈಷಾ ಸಾ ಯುಕ್ತಿರ್ ಮನಸೋ ಜಯೇ
ಮಗನೇ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಹೊಂದುವುದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಏಷೈವ ಪರಮಾ ಯುಕ್ತಿರ್ ಅನಯೈವ ಮಹಾಮದಃ । ಸ್ವಮನೋಮತ್ತಮಾತಙ್ಗೋ ದ್ರಾಗಿತ್ಯ್ ಏವಾವದಮ್ಯತೇ
ಇದು ನಿಜವಾದ ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನ. ಇದರಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಹುಚ್ಚಾಟದ ಆನೆ ಶೀಘ್ರವೇ ವಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಷಾ ಹ್ಯ್ ಅತ್ಯನ್ತದುಷ್ಪ್ರಾಪಾ ಸುಪ್ರಾಪಾ ಚ ಮಹಾಮತೇ । ಅನಭ್ಯಸ್ತಾ ಹಿ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಾ ಸ್ವಭ್ಯಸ್ತಾ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಸುಖಮ್
ಮಹಾಮತಿವಂತನೇ, ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಸುಲಭವೂ ಹೌದು; ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಮಾದ್ ಅಭ್ಯಸ್ಯಮಾನೈಷಾ ವಿಷಯಾರತಿರ್ ಆತ್ಮಜ । ಸರ್ವತಸ್ ಸ್ಫುಟತಾಮ್ ಏತಿ ಸೇಕಸಿಕ್ತಾ ಲತಾ ಯಥಾ
ಮಕ್ಕಳೇ, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಆಸಕ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ನೀರು ಹಾಕಿದ ಬೆಲ್ಲದ ಬಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬುವಂತೆ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ನಾಸಾದ್ಯತೇ ಹ್ಯ್ ಅನಭ್ಯಸ್ತಾ ಕಾಙ್ಕ್ಷತಾಪಿ ಶಠಾತ್ಮನಾ । ಪುತ್ರ ಶಾಲಿರ್ ಇವಾವ್ಯುಪ್ತಸ್ ತಸ್ಮಾದ್ ಏನಾಂ ಸಮಾಹರೇತ್
ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ, ಕುತಂತ್ರ ಮನಸ್ಸು ಬಯಸಿದರೂ ಈ ಆಸಕ್ತಿ ಸಿಗದು. ಬಿತ್ತದೆ ಇದ್ದರೆ ಅಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದು ಬರುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಅದೇ ರೀತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
ತಾವದ್ ಭ್ರಮನ್ತಿ ದುಃಖೇಷು ಸಂಸಾರಾವಟವಾಸಿನಃ । ವಿರತಿಂ ವಿಷಯೇಷ್ವ್ ಏತೇ ಯಾವನ್ ನಾಯಾನ್ತಿ ದೇಹಿನಃ
ಸಂಸಾರದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವರು, ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ವಿರಕ್ತಿ ಬರುವವರೆಗೆ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಅಭ್ಯಾಸೇನ ವಿನಾ ಕಶ್ಚಿನ್ ನಾಪ್ನೋತಿ ವಿಷಯಾರತಿಮ್ । ಅಪ್ಯ್ ಅತ್ಯನ್ತಮತಾಂ ದೇಹೀ ದೇಶಾನ್ತರಮ್ ಇವಾಗತಿಃ
ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಯಾರಿಗೂ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ವಿರಕ್ತಿ ಬರದು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಬಲವಾದ ಇಚ್ಛೆ ಇದ್ದರೂ. ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗದಂತೆ.
ಧ್ಯೇಯತ್ಯಾಗಮ್ ಅತೋ ಽಜಸ್ರಂ ಧ್ಯಾಯತಾ ದೇಹಧಾರಿಣಾ । ಭೋಗೇಷ್ವ್ ಅರತಿರ್ ಅಭ್ಯಾಸಾದ್ ವೃದ್ಧಿಂ ನೇಯಾ ಲತಾ ಯಥಾ
ಆದುದರಿಂದ, ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು ಸದಾ ತ್ಯಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು, ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಆ ವಿರಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹಸಿರು ಬೆಳೆದು ಹತ್ತುವಂತೆ.
ಪುರುಷಾರ್ಥಾದ್ ಋತೇ ಪುತ್ರ ನೇಹ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಶುಭಮ್ । ಪೌರುಷೇಣೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಫಲಮ್ ಆಪ್ಯತೇ
ಮಗನೇ, ಮಾನವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶುಭವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳ ಫಲವೂ ಕೇವಲ ಸ್ವಂತ ಶ್ರಮದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಯಾಫಲೇ ಪರಿಪ್ರಾಪ್ತೇ ಹರ್ಷಾಮರ್ಷಾದಿತೋ ಯಥಾ । ದೈವಮ್ ಇತ್ಯ್ ಉಚ್ಯತೇ ಲೋಕೇ ನ ದೈವಂ ದೇಹವತ್ ಕ್ವಚಿತ್
ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಕೆಲಸದ ಫಲ ದೊರೆತು, ಅದು ಸಂತೋಷವೋ ಕೋಪವೋ ತಂದಾಗ, ಜನರು ಅದನ್ನು 'ವಿಧಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದೇಹವಿರುವವರಿಗೆ ವಿಧಿ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.