ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಸುಖಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಲೋಕವು "ಭವ್ಯ" ಮತ್ತು "ಕಾಲ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಅವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರತು, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಂಪನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪವಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಜೀವಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಸದಾ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಕರಗುವಂತೆ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲವೂ—ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಭೋಗಭೂಮಿಯು—ಅವನ ನೃತ್ಯಮಂಟಪವಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೆಯವನು, "ಮರಣ" ಎನ್ನುವ ಭಯಾನಕ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಪಾಲಧಾರಿ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಭವ್ಯನಾದನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಮರಣ ಸದಾ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಭವ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಒ ಮಹರ್ಷೇ, ಅವನು ಪರಮ ಪ್ರೇಮಿ. ಮತ್ತಿಬ್ಬರು—ಶುದ್ಧವಾದ ಅರ್ಥಚಂದ್ರನಂತೆ, ಗಂಗಾಧರನಾದ ಶಿವನು—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಯಜ್ಞೋಪವೀತದಂತೆ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ವಲಯಗಳು, ಕೈಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಕುಂಗುಮ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವ ಕಮಲ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ದಿವ್ಯ ಕಮಲಹೃದಯ—ಈವೆಲ್ಲ ಅವನ ಆಭರಣಗಳಾಗಿವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಜಲಕಣಗಳು, ಕಂಪಿಸುವ ಕಮಲದ ದಳಗಳು, ಒಕ್ಕಟೆಯ ಸಾಗರದ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದ, ಒಂದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ—all these adorn the cosmic form. ಇಂತಹ ರೂಪದ ಮುಂದೆ, ಭವ್ಯೆ ಸದಾ ಆಸೆಯಿಂದ, ನಿರಂತರ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ನಿರಂತರ ಆರಂಭಗಳೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಮಂದಪದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವಳಾದ, ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕಂಪನದ ರೂಪವಳಾದಳು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸದಾ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವಳು. ಅವಳ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಸುಂದರ ಆಭರಣಗಳು ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳ ಸಾಲುಗಳಾಗಿವೆ; ಅವಳ ದೀರ್ಘವಾದ ಕೂದಲು ಆಕಾಶದಿಂದ ಪಾತಾಳದವರೆಗೆ垂ಗಿದ ಹಾರವಾಗಿದೆ. ನರಕದ ಕುಂಕುಮದ ಗರ್ಜನೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ದಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ, ಅವಳ ಪಾತಾಳಪಾದದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುವ ಪಾದಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಲಲಾಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಮುಸ್ಕಿನ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ರಾತ್ರಿ ಅವಳ ಲಲಾಟದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಳಿಯಾದ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು, ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ದೇವಿ ಪುನಃ ಭಯಾನಕ ಕೂಗಿನಿಂದ ಪರ್ವತಶೃಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗುತ್ತಾ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಹಿಂದೆ, ಜಂಗಮವಾಗಿರುವ, ನವಯುವಕರ ರಥಗಳು ನವಿಲುಪಿಚ್ಛೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವಳ ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವಳ ಕೂದಲು ಹಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಹಿಮದ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅವಳು ಸುಂದರವಾದ ಬಿಳಿ ಮಂದಾರಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗೌರಿಯ ಬಿಳಿ ಚಾಮರಗಳನ್ನು ಆಲೋಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಭೈರವನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದ ಮೃದಂಗಗಳನ್ನು ಅವಳು ಬಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಇಂದ್ರನ ದೇಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಕಪಾಲಗಳನ್ನು, ಸಾವಿರ ರಂಧ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವಳು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕಾಶವು ಒಣ, ಮುರಿದ ದೇಹಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಗದೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿದೆ; ಅವಳು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಕಪ್ಪುಮೇಘಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಕಮಲಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ತಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ; ಮಹಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಳ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೃದಂಗಗಳ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಸರೋವರಗಳ ಆಲೋಲನದೊಂದಿಗೆ, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬೂರು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಅವಳಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮರಣನು ಚಂದ್ರದ ವಲಯದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ತಲವಾರಿನಿಂದ, ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯ ಕೂದಲಿನಿಂದ, ಆಕಾಶದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತಪರ್ವತದ ದೀರ್ಘವಾದ ಕಣಕಣ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಹಾಮೇರುಪರ್ವತದ ಸುವರ್ಣದ ಆಭರಣ. ಅವಳ ಕಿವಿನ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಅವಳ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ; ಲೋಕಾಲೋಕಪರ್ವತಗಳ ಸರಪಳಿಯು ಅವಳ ನಡುಕಟ್ಟಿ. ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ರೇಖೆ, ಮೋಡದ ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ. ಗದೆಗಳು, ಭುಜಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಸಾಯುಜ್ಯಗಳು—ಇವೆಲ್ಲಾ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಳೆಯ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮಾರಕ ಶಕ್ತಿಗಳಂತೆ, ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಲನಿಂದ ನೇಯ್ದ ಜಗದ ಬಂಧನದ ದೀರ್ಘ ಪಾಶದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಸರ್ಪ ಶೇಷನು ಮಾಲೆಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೀವಂತ, ಹೊಳೆಯುವ ರತ್ನಹುಳಗಳ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಏಳು ಸಾಗರಗಳ ಸಾಲು ಅವಳ ಕೈಯ ಆಭರಣವಾಗಿದೆ. ಸಂಸಾರದ ಮಹಾವಿಹಂಗ, ಸುಖದುಃಖಗಳ ಸರಣಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಕತ್ತಲಾದ—ಇದು ಅವಳ ಕೂದಲರೇಖೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಣನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು, ಸರ್ವೇಶ್ವರನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಅವಳು ನಗುವಿನೂ, ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ವಯಸ್ಸು, ದುಃಖ, ಶೋಕಗಳ ಭಾವಭಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪುನಃ ಅವಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು, ಕಾನನಗಳನ್ನು, ಬೇರೆ ಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನು, ಜನರ ಜಾಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಚಲ ಜೀವಿಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಮಗುವಿನಂತೆ. ಈ ನಿರಂತರ ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಸಂಸಾರವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಂತಹವರಿಗೆ ಯಾವ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಸಾಧ್ಯ? ನಾವು ಭವ್ಯೆಯಂತಹ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾರಾಟವಾದವರಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ—ಲೋಕದ ಕುತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮೋಸಹೋಗಿ, ಕಾಡಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾಲ, ಕೆಟ್ಟ ವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಹಸಿವಿನಿಂದ, ಲೋಕವನ್ನು ವಿಪತ್ತಿನ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭವ್ಯೆ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಸುಡುವಳು, ಬೆಂಕಿಯು ಹೂವಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಸುಡುವಂತೆ. ಭಾಗ್ಯವು, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಚಂಚಲವಾಗಿದ್ದು, ರೂಪಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದರಿಂದ, ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಘ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ; ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೇರಲು ಸದಾ ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ. ಮರಣನು, ಕ್ರೂರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾನೆ, ಪವನವನ್ನು ಹೀರುವ ನಾಗನಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನ ದೇಹವನ್ನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವ ನಂತರ. ಯಮನು, ಕ್ರೂರನಾದ ರಾಜನು, ಪೀಡಿತರಿಗೆ ದಯೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ದಯೆ ವಹಿಸುವವರು ಬಹಳ ವಿರಳರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಅಮಿತ, ಕಠಿಣ ದುಃಖಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಲೋಭದಲ್ಲಿ ಬೇರುಹೂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ, ಕಾಲ, ಭವ್ಯೆ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದ ಅನಂತ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಸದಾ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ—ಅವನ ಲೀಲೆಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿ, ಕರಗಿ, ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ.