ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಮನೆಗೆ, ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ದೀಪವನ್ನು ಚಲಿಸಿ, ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿದೆನು, ಏನು ಇದೆನು ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕ್ಷಣಕೆ ದಿನಗಳು ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರ ಫಲಗಳನ್ನು ಪುರಾತನ ಅರಣ್ಯದ ಫಲಗಳನ್ನೆಂದಂತೆ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೃತ್ಯು, ಕ್ರೂರವಾದ ಬೊಕ್ಕಸದಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಳೆಯ ಗುಡಿಸಿಲುಗಳಾದ ಲೋಕಮಣಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಭಯಾನಕ ಬೊಕ್ಕಸದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಲೋಕಮಣಿಗಳ ಹಾರದಂತೆ ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಧರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಹಂಸವಾದ ಹಗಲನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ರಾತ್ರಿಯ ಕಮಲಮಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಚಪಲನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ರೇಷ್ಮೆಹಾರಗಳಂತೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಜೀವನದ ಮದ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಪರ್ವತ, ನದಿ, ಮೇಘ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕದಡು, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕೆಂಪು ಹನಿಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸಣ್ಣದಾದರೂ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ, ಈ ಚೋರಿ ಯಾವ ಯುವಕ, ಕಮಲ, ಚಂದ್ರ, ಜೀವಮಯ ಸಿಂಹದ ಕೇಶವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕುಸಿದು ಹಾಕುತ್ತಾ, ಅವನು ಉದಯ ಮತ್ತು ಲಯದ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ಕರ್ತ, ಭೋಕ್ತ, ಸಂಹರ್ತ, ಸ್ಮರ್ತ; ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ತಲುಪಿದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದಂತೆ ಇರುವವನು. ಕಾಲಶಕ್ತಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಶುಭ-ಅಶುಭ ರೂಪಗಳನ್ನೂ, ಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೂ ತಾಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಮಹಾ ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳು, ಕಾಲದಿಂದ ಅಳವಡಿಸದ ಬಲವಂತ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ದೂರವಾಗಿವೆ. ಅವನು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಗೊಂದಲಗೊಂಡ, ದುಃಖಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ಜಗತ್ತು ಸುಸ್ತಾಗಿದ್ದು, ಭವಸಮುದ್ರದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ, ಸಮುದ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಸುಂದರ ಕಮಲವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಆಟದ ಸುಂದರ ಸರೋವರ, ಪ್ರಳಯಯುಗದ ಮಹಾಸಾಗರ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಪ್ರವಾಹ, ಹುಳಿಯ ಹಸಿವಿನಂತೆ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹುಳಿ, ಕಹಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರೂರಳು, ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ತಾಯಿಯರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ, ಭವಕಾನನದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಎಂಬ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯಂತೆಯೇ. ಭೂಮಿ ಅವಳ ಪಾಣಿಯಲ್ಲಿ, ರುಚಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಡಿಯುವ ಪಾತ್ರೆಯಂತೆ, ಲಯಲಯವಾಗಿ ತೇಲುವ ಕಮಲ, ನೀಲೋತ್ಪಲ, ಹೂಮಾಲೆಗಳ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ. ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬಲಿಷ್ಠ ಕೇಶವಿರುವ ಸಿಂಹಪುರುಷನು, ಅಂಗಳದ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರಿಯ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ. ಸೋರೆಹೋಯ್ದ ಗೂಡವೀಣೆಯ ಸಂಗೀತದಂತೆ ಸಿಹಿಯಾದ, ಶರದಾಕಾಶದ ವಿಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೇವರು ಮಹಾಕಾಲನೇ, ಕ್ರೀಡಾಮಯ ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ. ಸದಾ ಗರ್ಜಿಸುವ ರೂಪದಿಂದ, ದುಃಖಬಾಣಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು, ‘ಅಗ್ರಹಣ’ ಎಂಬ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರಮ ಸ್ಪಂದನದ ಆಟದಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತನಾಗಿ, ಸಂಚರಿಸಿ, ಹಿಡಿದು, ತಿರುಗಿಸಿ, ಹರಿದು, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲವೆಂಬ ಹಳೆಯ, ಸುಸ್ತಾದ, ಚಪಲ ಕೋತಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಉಯ್ಯಾಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಈ ಕಠಿಣ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಣಿಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಜಗತ್ತು ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಕಾಲವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಅದು ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವಭಾವವೇ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ಪಂದನೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪವೇ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪರಂಪರೆ ಸದಾ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹಿಮವು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವಂತೆ ಸಂಕಟಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲವೂ—ಜಗತ್ತಿನ ಭೋಗಭೂಮಿ—ಅವನ ನೃತ್ಯಮಂದಿರ; ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಭಯಾನಕ ಹೆಸರಿನ ‘ಮೃತ್ಯು’ ಎಂಬ ಮೂರನೇವನು, ಕಪಾಲಧಾರಿ ದೇಹದಿಂದ, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತನಾಗಿ, ವಿಧಿಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಮೃತ್ಯು ಸದಾ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯವಾದ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ನೀತಿ, ಪರಮ ಪ್ರೇಮಿಯಿಂದ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದವರು, ಶುದ್ಧ ಚಂದ್ರಕಲೆಯಂತೆ, ಗಂಗಾಧರನಂತೆ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ, ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಯಜ್ಞೋಪವೀತದಂತೆ, ಹಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಹಾರದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲಗಳು, ಕೈಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಕಂಗಣಗಳಂತೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಟದ ಕಮಲ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ದಿವ್ಯ ಕಮಲಹೃದಯ—ಇವು ಅಲಂಕಾರಗಳಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಜಲಬಿಂದುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಂಪಿಸುವ ಕಮಲದ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಏಕಸಾಗರದ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಂತೆ—ಒಂದೇ ಆಕಾಶ, ಒಂದೇ ಆಕಾಶ. ಅಂತಹ ರೂಪದ ಮುಂದೆ, ಸದಾ ಬಯಸುವ ವಿಧಿ, ನಿರಂತರ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಎಂದೂ ಮುಕ್ತವಾಗದ ಆರಂಭಗಳೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಮಂದಪದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯಪ್ರಿಯಳಾದ, ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕಂಪನರೂಪಿಣಿಯಾಗಿರುವ ಅವಳು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆಗುವ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಂತೆ ಕಾಂಪುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಅಂಗಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಇತರ ಲೋಕಗಳ ಸಾಲುಗಳು; ಅವಳ ವಿಶಾಲ ಜಟಾಮಂಡಲವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಪಾತಾಳದವರೆಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಿದೆ. ನರಕದ ಪಾದಸರಣಿಯ ಘಂಟಾಮಾಲೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ಹಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವಳ ಪಾತಾಳಪಾದದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವಳ ಭಾಲದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕಸ್ತೂರಿ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು, ಯಜ್ಞಕರ್ಮದ ಮಿತ್ರನಾದ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು, ರಾತ್ರಿ ಅವಳ ಲಲಾಟದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಲಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಳಾಗಿ, ಈ ದೇವಿ ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ಘೋಷಗಳು ಪರ್ವತಶೃಂಗಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವಳ ಹಿಂದೆ, ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗೆ, ಪಿಕಪಕ್ಷಗಳ ಅಲಂಕರಿತ ಯುವ ರಥಗಳು; ಅವಳ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಭಯಾನಕವಾಗಿ, ಭೀಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಶರದಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಹಾಯಿದಂತೆ ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ; ಸುಂದರ ಬಿಳಿ ಮಂದಾರ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರಿಯ ಚಂದ್ರಿಕಾಮಾಲೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತಾಳೆ. ಭೈರವನ ಹೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದ ಡಮರುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಅವಳ ಉಗ್ರನೃತ್ಯ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇಂದ್ರನ ದೇಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಸಾವಿರ ರಂಧ್ರಗಳ ಕಪಾಲಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ, ಮುರಿದ ದೇಹಗಳ ಮತ್ತು ಗದೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ತುಂಬಿವೆ; ಅವಳು ತಾನೇ ತಾನಿಗೂ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕಮಲ ಹೂಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಕ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಅವಳು ಮಹಾಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾಳೆ.