નેદં તવ ન ચાસ્ય ત્વં ભ્રાન્તિં પુત્ર પરિત્યજ । અસત્યે સત્યવદ્ દૃષ્ટે ભાવનાં મા ન્યવીવિશઃ
આ તારો નથી, અને તું પણ તેનો નથી; એ ભ્રમ છોડ, બેટા. જે ખોટું છે, તે સાચું લાગે તો પણ, મનમાં એના વિષે વિચાર ન કર.
મમ ગુરુવિભવોજ્જ્વલા વિલાસા ઇતિ તવ માસ્તુ વૃથૈવ વિભ્રમો ઽન્તઃ । ત્વયિ સતિ વિતતાશ્ ચ તે વિલાસા વિલસતિ સર્વમ્ ઇદં તદાત્મતત્ત્વમ્
'મારા ગુરુની મહિમાથી જ મારી કીર્તિ તેજસ્વી છે' એવી ખોટી ગૂંચવણ તારા મનમાં ન રહે. તું જ્યાં છે, તારી મહિમા પણ ત્યાં વ્યાપી છે; આ બધું તારા પોતાના સ્વરૂપનું જ પ્રકાશ છે.
ઇત્ય્ આકર્ણ્ય તદા તત્ર રાત્રાવ્ આલપનં તયોઃ । અહં રઘુકુલાકાશશશાઙ્ક રઘુનન્દન
આ રીતે, રાત્રે એમની વાતો સાંભળી, હું, રઘુકુલના ચાંદની જેવો, હે રઘુનંદન...
પતિતઃ ખાત્ કદમ્બાગ્રે પત્ત્રપુષ્પલતાકુલે । તૂષ્ણીં નિર્વૃષ્ટિમૂકાત્મા શૃઙ્ગાગ્ર ઇવ તોયદઃ
કદંબના ઝાડની ટોચે, પાંદડા, ફૂલો અને વેલીઓ વચ્ચે, એક ખાડામાં પડેલો, એકદમ શાંત અને વરસાદ વિના, પર્વતની ટોચ પર ઊભેલા વાદળ જેવો લાગતો હતો.
અપશ્યં તત્ર દાશૂરં શૂરં ઇન્દ્રિયનિગ્રહે । પરેણ તપસા યુક્તં તેજસેવ હુતાશનમ્
ત્યાં મેં દાશૂરને જોયો, જે ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખવામાં બહાદુર હતો, અત્યંત તપસ્યા કરતો અને તેજથી પ્રગટતો, જાણે જ્વલંત અગ્નિ હોય.
તેજોભિર્ દેહનિષ્ક્રાન્તૈઃ કાઞ્ચનીકૃતભૂરુહૈઃ । તાપયન્તં પ્રદેશં તં ભુવનં ભાસ્કરં યથા
તેના શરીરમાંથી નીકળતા તેજના કિરણો આસપાસના કૂંપળોને સોનાની જેમ ચમકાવતાં હતા, અને તે વિસ્તારને એ રીતે તાપ આપતો હતો જેમ સૂર્ય આખા જગતને ગરમ કરે છે.
મામ્ અથાલોક્ય સમ્પ્રાપ્તં દાશૂરો ઽર્ઘ્યસપર્યયા । વિતીર્ણવિષ્ટરં પત્ત્રે પરયા પર્યપૂજયત્
પછી, જ્યારે દાશૂરે મને આવતો જોયો, ત્યારે તેણે પાનના આસન પાથરી, અર્ઘ્ય આપીને અને ઊંચી શ્રદ્ધાથી મારી પૂજા કરી.
તતઃ કુર્વન્ કથાસ્ તેન સહ દાશૂરભાસ્વતા । તાસ્ તત્તનયસમ્બદ્ધાસ્ સંસારોત્તારણક્ષમાઃ
પછી અમે દાશૂર જે સૂર્ય જેવો તેજસ્વી હતો, તેની સાથે વાતચીત કરતા, તેના વંશ સાથે જોડાયેલી એવી અનેક વાર્તાઓ કહી, જે માણસને સંસારના મહાસાગરથી પાર ઉતારી શકે એવી હતી.
દૃષ્ટવાંસ્ તમ્ અહં વૃક્ષં કોરકોત્કટકોટરમ્ । સ્મિતેનેવ સ્ફુટરદં શ્વસનસ્ફુરિતચ્છદમ્
હું એ વૃક્ષને જોયું, જેના ખોખલામાં કળીઓ ઘણી ભેગી હતી, પવનમાં તેની ડાળીઓ હલતી હતી અને તેના ફાટેલા ભાગોમાંથી સ્મિત ફૂટતું હતું.
દાશૂરસ્યેચ્છયા સર્વૈર્ અપતદ્ભિર્ મૃગદ્વિજૈઃ । સેવ્યમાનં વનમ્ ઇવ લતામણ્ડપમણ્ડિતમ્
દાશૂરની ઇચ્છાથી, ત્યાં પડેલા બધા પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ એ વૃક્ષની સેવા કરતા હતા, જાણે લતાવાળી મંડપથી શોભાયમાન થયેલું કોઈ વન હોય.
લતાકોટિતટભ્રાન્તૈશ્ ચમરૈર્ ઇન્દુસુન્દરૈઃ । શુભ્રાભ્રખણ્ડનિકરૈશ્ શરન્નભ ઇવાવૃતમ્
લતાના કિનારેથી ફરતા, ચાંદની જેવી સુંદર ચમરાઓથી ઘેરાયેલું અને ચમકતા સફેદ વાદળોના જૂથોથી ઢંકાયેલું એ વૃક્ષ, જાણે શરદના આકાશ જેવું લાગતું હતું.
પ્રાલેયકણપદ્ધત્યા મુક્તાવલ્યાભ્યલઙ્કૃતમ્ । સર્વાવયવમ્ એવાચ્છપુષ્પપૂરૈઃ પ્રપૂરિતમ્
બરફના ફાંકડાં જેવી મોતીની હારોથી શોભાયમાન, દરેક અંગ શુદ્ધ ફૂલોના ગુચ્છોથી ભરપૂર હતું.
સ્વરેણુચન્દનાલેપૈસ્ સમાલબ્ધમ્ અખણ્ડિતમ્ । સ્વચ્છદાભોગવિપુલરક્તામ્બરપરિષ્કૃતમ્
તે પાંખડી અને ચંદનના લપસથી સારી રીતે લિપ્ત, અખંડ સૌંદર્યથી ભરપૂર, અને વિશાળ, સ્વચ્છ, લાલ વસ્ત્રોથી સજ્જ હતું.
વિવાહાયેવ વેષેણ પુષ્પભારાદિહારિણા । લતાઙ્ગનાનુષક્તેન નાગરેણ કૃતોદ્યમમ્
લગ્ન માટે પહેરવેશ ધારણ કર્યો હોય તેમ, ફૂલોના ભારથી મોહક, લતાજાત સ્ત્રીની સાથે, શહેરના રહેવાસી દ્વારા તૈયારીઓ થઈ રહી હતી.
સુનિબદ્ધજટાકારલતામણ્ડલમણ્ડિતમ્ । મઞ્જરીભિઃ પતાકાભિર્ યુક્તં પુરમ્ ઇવોત્સવે
સુવ્યવસ્થિત જટાવાળી લતાની માફક વાળથી શોભાયમાન, ફૂલની મંજરીઓ અને ધ્વજાઓથી સજ્જ, ઉત્સવમાં મંડાયેલી નગરની જેમ લાગતું હતું.
મૃગકણ્ડૂયનધ્વસ્તપુષ્પધૂલિવિધૂસરમ્ । પ્રોત્સારિતોપાન્તવનં વૃક્ષમલ્લમ્ ઇવોત્થિતમ્
હરણોએ ખંજવાળીને ફૂલોની ધૂળ ઉડાડી છે, આસપાસના વનના ઝાડ પણ દૂર થઈ ગયા છે, એ વૃક્ષ હવે બધામાં wrestler જેવું ઊભું છે.
બર્હિભિઃ કુસુમોદ્વાન્તપરાગપરિપાટલૈઃ । નિક્ષેપક્ષિપ્તસન્ધ્યાભ્રબાલસાલમ્ ઇવાચલૈઃ
મોરો ફૂલોથી ભરેલા પરાગની લાઈનો ઉડાડી રહ્યા છે, સાંજના વાદળ વચ્ચે, એ પહાડ પરના નવયુવાન સાલ વૃક્ષ જેવું દેખાય છે.
પ્રવાલારુણહસ્તેન શીતલચ્છાયશાયિના । મધુના ઘૂર્ણમાનેન પ્રાલેયોત્પુલકત્વિષા
કુમળા લાલ પાંગડીઓ એના હાથ જેવાં છે, ઠંડી છાંયામાં આરામથી પડ્યું છે, મધથી લથાવું, બરફ જેવી શીતલતાથી એનું તેજ ઊભરાઈ રહ્યું છે.
નીરન્ધ્રપુષ્પપૂરેણ ઘૂર્ણિતેન વનાનિલૈઃ । નિદ્રાલુકુટ્મલદૃશા સ્તબકસ્તનધારિણા
ઘણા ફૂલોની ઘાટથી, વનપવનમાં લહેરાય છે, ઊંઘમાં અડધા મીંચાયેલા નયન, ફૂલના ગુચ્છો સ્તન જેવાં ધારણ કરે છે.
પુષ્પજાલરજઃપુઞ્જકુઙ્કુમારુણવાસસા । લતાવિતાનનિલયવાતાયનનિષઙ્ગિણા
જે ઘરનાં વસ્ત્રો ફૂલોના ગુચ્છમાંથી ઉડેલા કુંકુમ રંગના ધૂળથી લાલ પડ્યા છે, અને જેના બારીકાપા લતાવાળી વાટિકામાં છુપાયેલા છે,
નવપુષ્પલતાદોલાલીલયાલસલાસિના । આપાદમસ્તકપ્રાન્તં સસમસ્તલતાલયમ્
જ્યાં તાજા ખીલેલા લતાની ઝૂલામાં આરામથી પડેલા, આખું ઘર માથાથી પગ સુધી લતાવાળી વેલીઓથી શોભાયમાન છે,
વૃન્દેન વનદેવીનાં કોકિલાલાપશાલિના । સન્દિગ્ધમઞ્જરીજાલમ્ અલિનેત્રેણ હાસિના
જ્યાં વનદેવીઓના જૂથો, કોકિલાના મીઠા ગીતો સાથે, મધમાખી જેવી હસતી આંખોથી, સંદેહાસ્પદ કળીઓના ઘણા ગુચ્છોને નિહાળે છે,
અવશ્યાયોપશમિતરતિખેદૈર્ મદાલસૈઃ । પુષ્પધૂલિસમારબ્ધૈર્ આલબ્ધૈર્ નિબિડં મિથઃ
જ્યાં પ્રેમથી થાકેલા મનને શીતળાવતી શબનમ છે, અને ફૂલની ધૂળથી હવા ગાઢ બની, સૌ એકબીજામાં ભળી જાય છે,
પુષ્પાન્તરાન્તઃપુરગૈઃ કિમ્ અપિ પ્રણયોચિતમ્ । ધ્વનદ્ભિર્ અભિતસ્ સ્વચ્છં મત્તાલિયુગલૈર્ વૃતમ્
ફૂલોના અંદરના મહેલમાં, ક્યાંક અનોખી પ્રીતિભરી રમણીઓ ચાલે છે, અને ચારે બાજુથી મસ્ત મધમાખીના જોડાંઓની સ્વચ્છ ગુંજનથી વાતાવરણ ઘેરાયેલું છે.
કાનનોપાન્તનગરીઘુઙ્ઘુમાકર્ણનેચ્છયા । ક્ષણમ્ ઉત્કર્ણમ્ આશાન્તચારુચર્વણટાઙ્કૃતૈઃ
જ્યાં વનકાંઠાની નગરની હળવી ગુંજન સાંભળવાની ઉત્સુકતા હોય છે, ત્યાં એ મધમાખીઓ થોડા સમય માટે પોતાના કાન ઊંચા કરે છે અને નાજુક કળીઓ ચાવવાનું રોકી દે છે.
ક્ષણં દલાશ્રિવિશ્રાન્તમુગ્ધમુગ્ધશિરસ્તયા । પશ્યદ્ભિર્ ઇન્દ્વંશુકચજ્જલામ્ અર્ણવમેખલામ્
જ્યાં એ મોહક માથાં પાંદડાની ધાર પર આરામથી મૂકીને, થોડા ક્ષણ માટે, ચાંદનીની તરંગો સમુદ્રની કમરકસની જેમ ઝળહળતી જોઈ રહી છે.
વનસ્થલીનાં તનયૈર્ નયૈર્ મૂર્તિમ્ ઇવાસ્થિતૈઃ । સુપ્તૈઃ પત્ત્રપુટેષ્વ્ અન્તર્ મૃગૈશ્ શારલતાન્તરમ્
જ્યાં વનભૂમિના દીકરીઓ, સૌમ્યતા રૂપે ઊભી છે અને ઘાસની વાડીઓ વચ્ચે મૃગો પાંદડાના ખોળામાં સુતા છે.
નીડશ્વસત્સુવિશ્વસ્તસુપ્તસાર્ભકપક્ષિણમ્ । પાકચ્યુતફલોપાન્તવૃત્તલમ્બિકમણ્ડલમ્
એવી ડાળીઓનો ગોળો છે જ્યાં પંખીઓ પોતાના બચ્ચાઓ સાથે નિર્ભય અને આરામથી ઊંઘે છે, અને જ્યાં પાકેલા ફળ નીચે પડ્યા હોય છે.
સન્દિગ્ધમૂકભ્રમરં ગુચ્છેષ્વ્ અબ્જાક્ષસૂત્રકૈઃ । શ્યામલીકૃતપર્યન્તં નીલૈઃ પલ્લવમણ્ડલૈઃ
એ ડાળીઓ વચ્ચે મૂંગા મધમાખીઓ અચકાઈને ફરે છે, અને કાંઠા પર નીલાં કૂમળાં પાંદડાંની ગૂંચ, જેમ કે કમળની આંખ જેવી માળા, અંધારું પાડે છે.
સુગન્ધિતાશેષવનં પુષ્પમેઘીકૃતામ્બુદમ્ । ધૂલીકદમ્બશબલં ફલાર્થિવલિતં તલે
આ આખું વન સુગંધથી ભરેલું છે, ઉપર ફૂલોથી વાદળો જેવા દેખાય છે, નીચે જમીન ધૂળથી ચિતરાયેલી છે અને ફળની ઇચ્છાથી વળગી પડેલી છે.