સુતાલોત્તાલનારાચરાજિરેચિતચારણમ્ । કલ્પાભ્રપટલાસારધારાદલિતપર્વતમ્
તેના રસ્તાઓ પર સ્વર્ગની સ્ત્રીઓ અને દૈત્યો ફરતાં હોય છે, અને તેના પહાડો પર કલ્પયુગના ઘનઘોર વાદળોથી વરસતી ધોધથી પહાડો તૂટી પડ્યા છે.
મુષ્ટિપ્રહારપિષ્ટાંસમત્તૈરાવણવારણમ્ । મહાશનિવિનિષ્પેષપિષ્ટોડ્ડીનકુલાચલમ્
તેના હાથીઓ મજબૂત મુઠીના ઘા થી પિછડાયાં છે, અને તેના પહાડોના સમૂહો મહાન ઉલ્કાપાતના આઘાતથી ચકનાચૂર થઈ વિખરાઈ ગયા છે.
કુપિતાગ્નિજ્વલજ્જ્વાલાજાલૈર્ જ્વલિતદાનવમ્ । એકાઞ્જલિપુટાનીતસમુદ્રોત્સાદિતાનલમ્
તેના દૈત્યો ક્રોધિત અગ્નિના પ્રચંડ જ્વાળાના જાળથી દાઝાઈ ગયા છે, અને એક જ હાથે ઉઠાવેલી અગ્નિ સમુદ્ર જેવી ઉછળીને ફાટી નીકળી છે.
ચાન્દ્રશૈત્યાદિસમ્ભારશિલીકૃતમહાજલમ્ । વનવ્યૂહેન્ધનાગ્ન્યર્ચિર્દ્રાવિતામ્બુશિલોચ્ચયમ્
ચાંદનીની ઠંડકથી એની વિશાળ જળરાશિ બરફ જેવી બની જાય છે, અને જંગલની આગની જ્વાળાથી પથ્થરનાં ઢગલા પણ ઓગળી જાય છે.
અસ્ત્રનિર્મિતદુર્વારતમઃકલ્પાન્તરાત્રિકમ્ । માયાસૂર્યગણોદ્દ્યોતપીતાતનુતમઃપટમ્
એમાં કલ્પાંતની રાત અસ્ત્રોથી સર્જાયેલી ઘેરી અંધકારથી છવાયેલી છે, અને માયાના સૂર્યના તેજથી એની પાતળી અંધકારની પડછાયા પણ વિલીન થઈ જાય છે.
માયાગ્નિવર્ષનિપતત્કલ્પાન્તગણવર્ષણમ્ । સધ્રીઙ્કારાગ્નિપવનશસ્ત્રસઙ્ઘટ્ટકર્ષણમ્
એમાં કલ્પાંતના માયાજાળમાંથી અગ્નિવર્ષા વરસે છે, અને અગ્નિ, પવન અને શસ્ત્રોની અથડામણથી તોફાનો ઉઠે છે.
વજ્રવર્ષવિનિર્ધૂતશૈલવર્ષાસ્ત્રસમ્ભવમ્ । નિદ્રાબોધાસ્ત્રયુદ્ધાઢ્યં સવર્ષાવગ્રહાસ્ત્રકમ્
એમાં વીજળીના વરસાદથી પર્વતો પરના વરસાદો પણ ઉડી જાય છે, અને એના યુદ્ધોમાં ઊંઘ, જાગૃતિ અને વરસાદના શસ્ત્રો સાથે ગ્રહોના શસ્ત્રો પણ સામેલ છે.
વહત્ક્રકચવૃક્ષાસ્ત્રં જલાગ્ન્યસ્ત્રરણાન્વિતમ્ । બ્રહ્માસ્ત્રયુદ્ધવિષમં તમસ્તેજોઽસ્ત્રશારિતમ્
કટારી, વૃક્ષ કપાનાર હથિયાર, પાણી અને અગ્નિના હથિયારો, તથા બ્રહ્માસ્ત્ર જેવી ભયાનક શક્તિ — આ બધાને તેજના હથિયારે શાંત કરી દીધા.
અસ્ત્રોદ્ગીર્ણાયુધાનીકનીરન્ધ્રસકલામ્બરમ્ । શિલાવર્ષાસ્ત્રવલિતં વહ્નિવર્ષાસ્ત્રભાસુરમ્
આકાશ આખું જ શસ્ત્રોની સેના અને તીક્ષ્ણ હથિયારોના વરસાદથી છલકાઈ ગયું, પથ્થરનાં વરસાદથી શોભાયમાન અને અગ્નિના તેજથી પ્રકાશિત થઈ ગયું.
પતાકામૃષ્ટશશિકૈશ્ ચક્રચીત્કારગર્જિતૈઃ । મુહૂર્તેન રથૈર્ લઙ્ઘિતોદયાસ્તમયાચલમ્
ચાંદનીથી ઝળહળતાં ધ્વજાઓ, ચક્રના ગર્જનાથી ગૂંજતું વાતાવરણ, અને રથોએ પલકમાં જ ઉગમ અને અસ્તના પર્વતો પાર કરી લીધા.
વજ્રપ્રહારાવિરતમ્રિયમાણમહાસુરમ્ । શુક્રામરમહાવિદ્યાજાયમાનાપરાસુરમ્
વીજળીના સતત પ્રહારથી મહાદૈત્યો મરી રહ્યા હતા, અને શુક્ર તથા દેવતાઓની મહાવિદ્યા દ્વારા નવા દૈત્યઓ જન્મી રહ્યા હતા.
શુભગ્રહમહાકેતુપાલિતાનામ્ ઇતસ્ તતઃ । ઉત્પાતમઙ્ગલૌઘાનાં યુદ્ધૈર્ ઉદ્ધતકન્ધરમ્
શુભ ગ્રહો અને મહા ધૂમકેતુઓની રક્ષા હેઠળ, અહીં ત્યાં યુદ્ધના ઘમાસાણે અનેક અશુભ સંકેતો અને અપશકુનને ઊંચા કરી દીધા હતા.
સાદ્રિખોર્વીસમુદ્રદ્યુ જગદ્ રુધિરવારિભિઃ । ફુલ્લૈકકિંશુકવનં કુર્વદ્ દુર્વારવૈરતઃ
પર્વતો, સમુદ્રો અને આકાશ સહિત આખું જગત રક્તની નદીઓથી ભરાઈ ગયું હતું, અને તે અપરાધ્ય દુશ્મનાવટના કારણે એકલાં ખિમશુક વૃક્ષોના ફૂલેલા વન જેવું લાગતું હતું.
પર્વતપ્રતિમાસઙ્ખ્યશવપૂર્ણમહાર્ણવમ્ । સમગ્રતરુશાખાંસલમ્બલોલમહાશવમ્
વિશાળ સમુદ્ર પર્વત જેટલાં અનેક મૃતદેહોથી ભરાઈ ગયો હતો, અને મોટા મૃતદેહો બધા વૃક્ષોની ડાળીઓ અને તણાં પર લટકી લટકી હલનચલન કરતા હતા.
નીયમાનૈસ્ સ્વવાતાક્તૈઃ પક્ષપુષ્પલસત્ફલૈઃ । તાલોત્તાલૈશ્ શરવ્રાતવનૈર્ વ્યાપ્તનભસ્તલમ્
પાંખો, ફૂલો અને ફળો સાથે પવનમાં ઉડતા, ઊંચા તાડના વૃક્ષો અને તીરોના જંગલો આકાશમાં વ્યાપી ગયા હતા.
પર્વતપ્રતિમાસઙ્ખ્યકબન્ધવનબાહુભિઃ । નૃત્યદ્ભિઃ પતિતામ્ભોદવિમાનસુરતારકમ્
પર્વત જેટલા મૃતદેહોના ઢગલાં જેવી અનેક બાહુઓથી નૃત્ય કરતા, સ્વર્ગની અપ્સરાઓ અને તારાઓ તેમના વિમાનમાંથી પડીને નીચેના પાણીમાં ખાબકી ગયા.
શરશક્તિગદાપ્રાસપટ્ટિસપ્રોતપર્વતમ્ । લોકસપ્તકવિભ્રષ્ટકુડ્યખણ્ડાચિતામ્બરમ્
બાણ, ભાલા, ગદા, શૂળ અને તલવારોથી પર્વતો છીણી નાખવામાં આવ્યા; અને સાતેય લોકના ધરાશાયી થયેલા દિવાલોના ટુકડાઓ આકાશમાં છવાઈ ગયા.
અનારતરસન્મત્તકલ્પાભ્રદૃઢદુન્દુભિ । પૃષ્ઠશબ્દશ્રવોન્નાદપાતાલતલવારણમ્
અવિરત, ઉન્મત્ત અને ઘનઘોર યુદ્ધના ઢોલના ગર્જનાથી, જાણે ઘેરા વાદળો ગાજે તેમ, પાતાળના હાથીઓ પણ ધ્રુજી ઉઠ્યા.
વિનાયકકરાકૃષ્ટદીર્ઘદાનવપર્વતમ્ । એકદિક્તટનિસ્સ્પન્દસિદ્ધસાધ્યમરુદ્ગણમ્
વિનાયક જેવા દૈત્યોએ પોતાના હાથથી લાંબા પર્વતો ખેંચી ફેંક્યા; અને એક બાજુ સિદ્ધ, સાધ્ય અને વાયુદેવતાઓની ટોળકી નિઃસ્તબ્ધ ઊભી રહી.
પલાયમાનગન્ધર્વકિન્નરામરચારણમ્ । શવીભૂતક્ષતક્ષીણપતદ્ગન્ધર્વનાયકમ્
ગાંધીર્વ, કિનર, દેવતા અને આકાશગંગાના ઋષિઓ બધે ભાગી ગયા; તેમના નેતાઓ ઘાયલ અને થાકેલા હતા, અને જમીન પર નિર્જીવ પડી ગયા.
કિઞ્ચિલ્લબ્ધજયપ્રાયદૈત્યદાનવમણ્ડલમ્ । દૂયમાનસુરાનીકમ્ એકાન્તોદ્વિગ્નવાસવમ્
દૈત્ય અને દાનવોની સેના થોડું જ વિજય મેળવી શકી, પણ લગભગ સંપૂર્ણ નાશ પામી; દેવતાઓની સેના છિન્નભિન્ન થઈ રહી હતી અને ઇન્દ્ર એકલો ઊભો, ખૂબ ચિંતિત હતો.
ઉત્તરાશામિલદ્વહ્નિરક્તહેતિબૃહત્પ્રભમ્ । પ્રતિક્ષણં લસદ્દાહપ્રકાશતિમિરોલ્બણમ્
ઉત્તર દિશામાં લાલ શસ્ત્રોથી ઝળહળતું અગ્નિ પ્રગટ્યું, તેની તેજસ્વી જ્વાળાઓ સતત ચમકતી રહી અને અંધકારને દૂર કરતી હતી.
વવુર્ અશનિનિપાતપિણ્ડિતાઙ્ગા દલિતશિલાશકલા દિશાં મુખેષુ । પ્રલયસમયસૂચકાસ્ સુરાણામ્ ઉરુતરઘર્ઘરઘસ્મરાસ્ સમીરાઃ
ભયાનક ગર્જનારા વિશાળ સાપ જેવી પવનોએ દિશાઓમાં તોફાન મચાવ્યો; વીજળીના આઘાતથી તૂટી પડેલા પથ્થર અને શરીરોના ટુકડા ચારે તરફ ઉડતા હતા—આ બધું દેવતાઓ માટે પ્રલયના સંકેત હતું.
વહત્સ્વ્ અસૃક્પ્રવાહેષુ ગઙ્ગાપૂરેષ્વ્ ઇવામ્બરાત્ । દામ્નિ વેષ્ટિતદેવૌઘે મુક્તક્ષ્વેડાઘનારવે
લોહીની ધારો વહેતી હતી, જાણે આકાશમાંથી ગંગા પૂર આવી હોય, અને દેવતાઓના ટોળા દોરડાથી બાંધાયેલા હતા, ત્યારે તેઓ મુક્ત વીજળીના ગર્જનાની જેમ ગર્જના કરતા હતા.
વ્યાલે નિજકરાકૃષ્ટિપિષ્ટસર્વસુરાલયે । કટે કઠિનસંરમ્ભસઙ્ગરાચ્છાદિતામરે
સર્પે પોતાની જ બળથી બધા દેવલોકોને પકડીને ચકનાચૂર કરી નાખ્યા, અને તેની કમરે યુદ્ધના કઠોર હુલ્લડથી કમળને ઢાંકી દીધું.
ઐરાવણે ક્ષીણમદે પલાયનપરાયણે । પ્રવૃદ્ધે દાનવાનીકે મધ્યાહ્ન ઇવ ભાસ્કરે
એરાવતનો અહંકાર તૂટી ગયો હતો અને તે ભાગવા તૈયાર હતો, ત્યારે દાનવોની વિશાળ સેના એ રીતે વધી ગઈ હતી, જાણે મધ્યાહ્નના સૂર્યને ઘેરા વાદળોએ ઘેરી લીધો હોય.
પતિતાર્ધાયુધાઙ્ગાનિ પ્રસ્રવદ્રુધિરાણિ ચ । પયાંસીવ વિસેતૂનિ દેવસૈન્યાનિ દુદ્રુવુઃ
જ્યાં દેવસેનાના હથિયાર અને અંગો જમીન પર પડ્યા હતા અને લોહી વહેતું હતું, ત્યાં તેઓ તૂટેલા બંધમાંથી પાણીની જેમ ભાગી ગયા.
દામવ્યાલકટાસ્ તાનિ ચિરમ્ અન્તર્હિતાન્ય્ અપિ । અનુજગ્મુર્ લસન્નાદમ્ ઇન્ધનાનીવ પાવકાઃ
એ દોરડા, સાપ અને પટ્ટા, લાંબા સમય સુધી છુપાયેલા હોવા છતાં, જ્યારથી બહાર આવ્યા, ત્યારે તેઓ ધડધડાટ અવાજ સાથે એમ જ પાછળ લાગ્યા જેમ અગ્નિ લાકડાંને શોધે છે.
અન્વિષ્ટાન્ અપિ યત્નેન નાલભન્તાસુરાસ્ સુરાન્ । ઘનજાલવનોડ્ડીનાન્ સિંહા હરિણકાન્ ઇવ
દૈત્યો એ દેવતાઓને ઘણાં પ્રયત્ન કરીને શોધ્યા, પણ તેઓ મળ્યા નહીં; એ તો એવું હતું જેમ સિંહો ઘનઘોર વાદળમાં છૂપાયેલા હરણોને શોધી ન શકે.
અલબ્ધેષ્વ્ અમરૌઘેષુ દામવ્યાલકટાસ્ તદા । જગ્મુઃ પાતાલકોશસ્થં પ્રભું પ્રમુદિતાશયાઃ
જ્યારે દેવતાઓ ક્યાંય મળ્યા નહીં, ત્યારે એ દોરડા, સાપ અને પટ્ટા આનંદભેર પાતાળના ખજાનામાં રહેલા પોતાના સ્વામી પાસે ગયા.