યાવદ્ ઉદ્વેગમ્ આપન્નશ્ શમ્બરઃ કોપવાન્ ભૃશમ્ । તાર્ણો ઽભિ વાતમ્ અનલ ઇવ જજ્વાલ ચોચ્છ્વસન્
એ રીતે શમ્બરા ભારે ગુસ્સાથી તણાઈ ગયો, અને પવનથી ભડકતા અગ્નિ જેવો ઉગ્ર શ્વાસ લેતો સળગવા લાગ્યો.
ત્રૈલોક્યમ્ અપિ ચાન્વિષ્ય ન દેવાંલ્ લબ્ધવાન્ અથ । પરેણાપિ પ્રયત્નેન સુકૃતાનીવ દુષ્કૃતી
ત્રણે લોકમાં શોધખોળ કર્યા પછી પણ તેને દેવો ક્યાંય મળ્યા નહીં; ખૂબ જ મહેનત કરીને પણ, જેમ સારા માણસો મળે છે તેમ, તેને ખરાબ લોકો જ મળ્યા.
સસર્જ માયયા ઘોરાન્ અસુરાંસ્ ત્રીન્ મહાબલાન્ । બલરક્ષાર્થમ્ ઉદિતાન્ કાલાન્ મૂર્તિમ્ ઇવાસ્થિતાન્
પછી તેણે પોતાની માયાથી ત્રણ ભયાનક અને શક્તિશાળી અસુરો ઊભા કર્યા, જે બળની રક્ષા માટે અને સમયના સ્વરૂપે ઉભા રહ્યા.
નિર્મિતા માયયા ભીમાઃ કલ્પપાદપબાહવઃ । ઉદગુસ્ તે મહાકાયાઃ પક્ષક્ષુબ્ધા ઇવાદ્રયઃ
માયાથી બનેલા એ ભયાનક અસુરોના હાથ કલ્પવૃક્ષની ડાળીઓ જેવા લાંબા હતાં; તેઓ એટલા મોટા હતાં કે પાંખોથી હલનચલન થતાં પહાડો જેવા લાગતા.
દામા વ્યાલઃ કટશ્ ચેતિ નામભિઃ પરિલાઞ્છિતાઃ । યથાપ્રાપ્તૈકકર્તારશ્ ચેતનામાત્રધર્મિણઃ
દામા, વ્યાલ અને કટા એ નામોથી ઓળખાતા, તેઓ દરેકને જે રીતે મોકો મળ્યો એ રીતે કામ કરતા અને માત્ર ચેતનાની જ સ્વભાવ ધરાવતા હતા.
અભાવાત્ કર્મણાં તે ચ પ્રાક્તનાનામ્ અવાસનાઃ । નિર્વિકલ્પકચિન્માત્રપરિસ્પન્દૈકકર્મિણઃ
પહેલાંના કર્મોના સંસ્કારો ન હોવાને કારણે, એમને અંદર કોઈ વાસના જ નહોતી; એમની ક્રિયા માત્ર શુદ્ધ ચેતનાની લહેર જેવી, ભેદભાવથી રહિત હતી.
કર્મબીજં કલાં તન્વીં દધાના મનનાત્મિકામ્ । અપુષ્ટાં કૃત્રિમામ્ અન્તર્ આદાયોદયમ્ આગતાઃ
વિચારરૂપ સુક્ષ્મ કર્મબીજને, જે અંદરથી કમજોર અને બનાવટની હતી, ધારણ કરીને તેઓ અવતરી આવ્યા.
પારમ્પર્યેણ તે હ્ય્ અત્ર કાકતાલીયવદ્ ભટાઃ । પ્રકૃતામ્ અનુવર્તન્તે ક્રિયામ્ ઉજ્ઝિતવાસનાઃ
આ યોદ્ધાઓ અહીં વારસાગત રીતે, કાગળ અને તાડફળની અચાનક મુલાકાત જેવી, કુદરતી રીતે કર્મ કરે છે, કારણ કે તેઓએ વાસનાઓ ત્યજી દીધી છે.
અર્ધસુપ્તા યથા બાલાસ્ સ્વાઙ્ગૈર્ ઇઙ્ગન્તિ કેવલમ્ । વાસનાત્માભિમાનાભ્યાં હીનાસ્ તે તદ્વદ્ એવ હિ
જેમે અડધી ઊંઘમાં બાળક માત્ર પોતાનું શરીર હલાવે છે, તેવી જ રીતે, વાસના અને અહંકારથી રહિત એ લોકો પણ એમ જ વર્તે છે.
નાભિપાતં ન ચાપાતં વિદુસ્ તે ન પલાયનમ્ । ન જીવિતં ન મરણં ન રણં ચ જયાજયૌ
એ લોકો ને પડવું કે પછડાટ ખાવું, ભાગવું, જીવવું કે મરવું, યુદ્ધ, જીત કે હાર — કશું પણ ખબર નહોતું.
કેવલં સૈનિકાન્ અગ્રે દૃષ્ટ્વાભિહનનોદ્યતાન્ । અભિજઘ્નુઃ પરાન્ આજૌ પ્રહારદલિતાદ્રયઃ
માત્ર સામે ઊભેલા સૈનિકોને મારવા તત્પર જોઈ, તેઓએ યુદ્ધમાં દુશ્મનો પર હુમલો કર્યો અને પ્રહારો થી પર્વતો ફાટી જાય એમ તેમને ચકનાચૂર કરી દીધા.
શમ્બરશ્ ચિન્તયામ્ આસ પરિતુષ્ટમનાઃ પુરે । વિજેષ્યતે હિ મત્સેના માયાસુરસુરક્ષિતા
શમ્બર પોતાનાં શહેરમાં મન પ્રસન્ન કરીને વિચારી રહ્યો: 'મારી સેના તો માયાના દૈત્ય દ્વારા સુરક્ષિત છે, નિશ્ચયે જ જીતશે.'
ઇષ્ટાનિષ્ટાભિર્ એતે હિ વાસનાભિસ્ સમુજ્ઝિતાઃ । તતો રણે બિભ્યતિ નો વિદ્રવન્તિ ચ ન સ્થિરાઃ
કારણ કે એ લોકો ઇચ્છા-અનિચ્છા જેવી વાસનાથી મુક્ત છે, તેથી યુદ્ધમાં તેઓને ડર લાગતો નથી, ભાગતા નથી, ને સ્થિર પણ રહેતા નથી.
યદૈતે ન પલાયન્તે દેવૈર્ અભિહતા અપિ । તદૈષાતિબલા સેના મમેદાનીં વ્યવસ્થિતા
જ્યારે આ લોકો દેવતાઓએ માર્યા હોવા છતાં ભાગતા નથી, ત્યારે ખરેખર મારી સેના અદભુત શક્તિથી હવે મજબૂતીથી ઊભી રહી છે.
અતિબલાસુરદોર્દ્રુમપાલિતા મમ ચમૂસ્ સ્થિરતામ્ અલમ્ એષ્યતિ । અમરવારણદન્તવિઘટ્ટનેષ્વ્ અમરપર્વતહેમમહી યથા
અતિબલા નામના દૈત્યના બળથી રક્ષાતી મારી સેના નિશ્ચિતપણે સ્થિરતા પામશે, જેમ સ્વર્ગના શ્રેષ્ઠ હાથીના દાંતોથી અથડાયેલી દેવપર્વતની સુવર્ણ ધરા અડગ રહે છે.
દૈત્યાસ્ સાગરકુઞ્જેભ્યઃ કન્દરેભ્યસ્ સુરાચલાત્ । ઉદગુર્ ભીમનિર્હ્રાદાસ્ સપક્ષગિરિલીલયા
દૈત્યો ભયાનક ગર્જનાથી સાગરના ગુફાઓમાંથી, પર્વતના કંદરાઓમાંથી અને દેવપર્વતની ચોટીઓ પરથી ઉછળી આવ્યા, જાણે પાંખવાળા પર્વતોને રમતમાં ઉંચકતા હોય.
રોદસીકુહરં હસ્તપ્રહારહતભાસ્કરમ્ । દાનવાઃ પૂરયામ્ આસુર્ દામવ્યાલકટેરિતાઃ
દૈત્યો, દેવસર્પોના પ્રહારોને કારણે તેમના શરીર ફાટેલા, એમણે પોતાના હાથથી સૂર્યને ફોડી આકાશના ખોખલાને ભરવાનું શરૂ કર્યું.
અથોત્તસ્થુર્ નિકુઞ્જેભ્યઃ કન્દરેભ્યસ્ સુરાચલાત્ । પ્રલયાન્ત ઇવાક્ષુબ્ધા ભીતાસ્ સ્વર્વાસિનાં ગણાઃ
પછી, જાણે જગતના અંતે બધું તૂટી પડ્યું હોય એમ, સ્વર્ગમાં રહેતા ભયભીત દેવો અને અન્ય લોકો વન, ગુફાઓ અને દેવપર્વતમાંથી ઊભા થયા.
દેવાસુરપતાકિન્યોસ્ તદ્ યુદ્ધમ્ અભવત્ તયોઃ । અકાલોલ્બણકલ્પાન્તભીષણં ભુવનાન્તરે
એ બંને વચ્ચે દેવ અને અસુરોના મુખ્યોએ એકબીજાની સામે એવું ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું, જે જાણે જગતના અંતના તોફાન જેવું ભયાનક હતું અને બીજાં લોકમાં થયું હતું.
પેતુઃ પ્રલયપર્યસ્તસચન્દ્રાર્કાદ્રિવદ્ દિવઃ । શિરાંસિ કુણ્ડલોદ્વાન્તતેજઃપીતતમાંસ્ય્ અધઃ
જેમ પ્રલયના સમયે ચાંદ્ર અને સૂર્ય આકાશમાંથી નીચે પટકાઈ જાય, એમ આકાશમાંથી કાનના કુંડળની તેજસ્વિતા કારણે કાળી પડેલી માથાંઓ નીચે પડવા લાગી.
જુઘૂર્ણુર્ ભટનિર્મુક્તસિંહનાદવિરાવિતાઃ । પ્રલયાનિલસમ્પૂરૈસ્ સાટ્ટહાસા ઇવાદ્રયઃ
યુદ્ધમાં વીરોએ સિંહની જેમ ગર્જના કરી, અને એ ગર્જનાઓ જાણે પ્રલયના પવનમાં પહાડો ઉછળી ઉછળી હસે છે એમ સંભળાતી હતી.
રેજુર્ આત્મશિલાતુલ્યહેતિપાતાર્તવૃત્તયઃ । કુલાચલતટા ભીતવિભ્રાન્તહરિમણ્ડલાઃ
ઉચ્ચ પર્વતોના ઢોળાણો ધ્રુજી ઉઠ્યા, તેમના સુવર્ણ શિખરો ડરીને ગભરાઈ ગયા, કારણ કે શિલા જેટલી જ જોરદાર હથિયારોની અથડામણથી બધું કંપી ઉઠ્યું.
તેરુઃ પરસ્પરાઘાતહતહેતિસમુત્થિતાઃ । લોલાનલકણાઃ કલ્પવિશીર્ણા ઇવ તારકાઃ
હથિયારો એકબીજાને અથડાતા જે અગ્નિની ચિંકીઓ ઉડી, એ છૂટા પડેલા તારા જેવી વિખૂટા થઈ ગઈ, જાણે યુગના અંતે તારાઓ તૂટી પડે તેમ.
વિલેસૂ રક્તમાંસૌઘપૂર્ણૈકાર્ણવતીરગાઃ । કલ્પતાલતનૂત્તાલા વેતાલાસ્ તારતાલિનઃ
નદીના કાંઠે લોહી અને માંસની લહેરોથી ભરાઈ ગયા હતા, ત્યાં ઊંચા અને પાતળા ભૂતો, જાણે કાળના અંતે ઊભેલા તાડના વૃક્ષો, સંગીતમાં ગાતા હતા.
પ્રસ્ફુરદ્રુધિરાસારશાન્તપાંસુપયોધરે । વ્યોમ્નિ હેતિહતક્ષુણ્ણમૌલિકુણ્ડલકોટયઃ
આકાશમાં લોહી અને ધૂળની વરસાદથી વાદળો શાંત થઈ ગયા હતા, ત્યાં હથિયારોના ઘા ખાઈ તૂટી ગયેલા મુગટ અને કાનના કુંડળોની ટોચો ઝળહળી ઉઠી.
બભૂવુર્ ભાસ્કરાકારૈઃ કલ્પપાદપબાહુભિઃ । પ્રહારદલિતાદ્રીન્દ્રૈર્ દૈત્યૈર્ નિર્વિવરા દિશઃ
દિશાઓ એવી અંધકારમય બની ગઈ કે જાણે કોઈ રસ્તો જ ન હોય, કારણ કે રાક્ષસોએ, જેમના હાથ કલ્પવૃક્ષ જેવા લાંબા અને શરીર સૂર્ય જેવી તેજસ્વી હતી, તેઓએ પર્વતરાજને જોરદાર ઘા મારીને તોડી નાંખ્યો હતો.
જગ્મુર્ જ્વલદસિવ્રાતપાતપાટિતભિત્તયઃ । કણપ્રકરતાં શૈલાઃ કલ્પાગ્નિવલિતા ઇવ
પર્વતોના ઢોળાવો જ્વલંત તલવારના ઘા થી ફાટી ગયા અને જાણે પ્રલયના અગ્નિમાં બળી ગયા હોય તેમ, નાના-નાના ટુકડાઓમાં વિખૂટી ગયા.
દેવાસ્ તેજસ્ સમાજગ્મુર્ અશ્વમેધૈધિતા ઇવ । અસુરાન્ અનુસસ્રુસ્ તાઞ્ જલદાન્ ઇવ વાયવઃ
દેવતાઓએ પોતાનું તેજ એકત્ર કર્યું, જાણે ઘોડા યજ્ઞની અગ્નિથી પ્રેરણા મળી હોય તેમ, અને પછી તેઓએ રાક્ષસોને એ રીતે પછાડ્યા જેમ પવન વાદળોને હંફાવે છે.
જગૃહુસ્ તાન્ અથાક્રમ્ય જરદાખૂન્ ઇવોતવઃ । રેજુસ્ સુરાસુરાઃ ફુલ્લવનલોલાદ્રિવદ્ દિવિ
પછી દેવતાઓએ રાક્ષસોને કાબૂમાં લઈ તેમને એ રીતે પકડી લીધા જેમ જંગલી બિલાડીઓ બૂઢા ઉંદરોને ઝપટે છે; અને દેવ-રાક્ષસો આકાશમાં એ રીતે ઝગમગતા લાગ્યા જેમ પર્વતની ટોચ પર ફૂલેલા જંગલો હલતા હોય.
તે ઽન્યોઽન્યં પૂરયામ્ આસુશ્ શસ્ત્રપૂરૈર્ દિશો દશ । વનાનિ કુસુમવ્રાતૈસ્ સુમેરોર્ ઇવ મારુતાઃ
તેઓએ એકબીજાને શસ્ત્રોની વરસાદથી દસેય દિશાઓ ભરી દીધી, જેમ પવન સુમેરુ પર્વતના જંગલોમાં ફૂલોની લહેરો ફેલાવે છે.