તસ્મિન્ માયાબલે સુપ્તે દેશાન્તરગતે તથા । તત્સૈન્યાન્તરમ્ આજગ્મુશ્ છિદ્રં પ્રાપ્ય કિલામરાઃ
જ્યારે તે માયાવાન બીજા દેશમાં જઈને ઊંઘતો હતો, ત્યારે દેવતાઓએ તક જોઈને તેની સેના વચ્ચે પ્રવેશ કર્યો.
અથ શમ્બરદૈત્યેન દુદ્રિકહ્વદ્રુમાદયઃ । રક્ષાર્થં મત્તસામન્તાસ્ સ્વસેનાસુ નિયોજિતાઃ
પછી શમ્બર નામના દૈત્યએ દુદ્રિક અને હ્વદ્રુમા જેવા શક્તિશાળી સરદારોને પોતાની સેના રક્ષવા માટે નિયુક્ત કર્યા.
તાન્ અપ્ય્ અન્તરમ્ આસાદ્ય જઘ્નુર્ ગીર્વાણનાયકાઃ । વ્યોમાન્તરચરાશ્ શ્યેનાઃ કલવિઙ્કાન્ ઇવાકુલાન્
પણ દેવતાઓના નેતાઓએ એ અવસરનો લાભ લઈ, જેમ આકાશમાં ઉડતા ભયભીત પંખીઓ પર શ્યેન તૂટી પડે તેમ, એમ એ સરદારો પર આક્રમણ કર્યું.
સેનાપતીન્ પુનશ્ ચાન્યાંશ્ ચકારાસુરસત્તમઃ । ચપલાન્ ઉદ્ભટારાવાંસ્ તરઙ્ગાન્ ઇવ સાગરઃ
પછી એ અસુરોમાં શ્રેષ્ઠે ફરી બીજા સેના નાયકો નિયુક્ત કર્યા, જે ચંચળ અને ઉંચી અવાજવાળા હતા, જેમ સમુદ્રમાં તરંગો ઉછળી આવે તેમ.
દેવાસ્ તાન્ અપિ તસ્યાશુ જઘ્નુસ્ તેન સ કોપવાન્ । જગામામરનાશાય પરિપૂર્ણસ્ ત્રિવિષ્ટપમ્
દેવતાઓએ પણ તેમને તરત જ સંહાર્યા, જેના કારણે એ અસુર ક્રોધથી ભરાઈ ગયો; પછી એ સ્વર્ગને નાશ કરવા માટે તીવ્ર રોષ સાથે ત્રિવિષ્ટપ તરફ આગળ વધ્યો.
તત્રાસ્ય માયાભીતાસ્ તે સુરા અન્તર્ધિમ્ આયયુઃ । મેરુકાનનકુઞ્જેષુ મૃગા ગૌરીગુરોર્ ઇવ
ત્યાં તેની માયાથી ડરેલા દેવતાઓ અદૃશ્ય થઈ ગયા, જેમ મેરુ પર્વતના વનકાંજમાં પીળા સિંહને જોઈ હરણો છુપાઈ જાય છે તેમ.
ક્રન્દત્ક્ષુદ્રામરગણં બાષ્પક્લિન્નસુરીમુખમ્ । શૂન્યં દદર્શ સ સ્વર્ગં કલ્પક્ષીણજગત્સમમ્
એણે સ્વર્ગને ખાલી જોયું, જ્યાં દેવતાઓના ચહેરા આંસુથી ભીંજાયેલા હતા અને નાના અમરગણો રડતા હતા—બિલકુલ એવું જ લાગતું હતું જેમ કલ્પના અંતે જગત સુનામ છે.
વિહૃત્ય કુપિતસ્ તત્ર લબ્ધમ્ આહૃત્ય શમ્બરઃ । લોકપાલપુરીર્ દગ્ધ્વા જગામાત્મીયમ્ આલયમ્
ત્યાં શમ્બરાએ ગુસ્સે થઈને જે મળી શકે તે બધું લઈ લીધું, અને લોકપાલોની નગરીઓ સળગાવીને પોતાનાં ઘર તરફ પાછો ફર્યો.
એવં દૃઢતરીભૂતે દ્વેષે દાનવદેવયોઃ । દેવાસ્ સ્વર્ગં પરિત્યજ્ય દિક્ષુ જગ્મુર્ અદર્શનમ્
જ્યારે દેવો અને દાનવો વચ્ચે દુશ્મની વધારે મજબૂત બની ગઈ, ત્યારે દેવોએ સ્વર્ગ છોડીને ચારે દિશામાં છુપાઈ ગયા.
અથ શમ્બરદૈત્યેન યે યે સેનાધિનાયકાઃ । ક્રિયન્તે યત્નતસ્ તાંસ્ તાઞ્ જઘ્નુર્ યત્નપરાસ્ સુરાઃ
પછી શમ્બર દૈત્યએ જે જે સેના અધ્યક્ષને મહેનતે નિયુક્ત કર્યા, તેમને દેવોએ પણ પૂરી કોશિશથી મારી નાખ્યા.
યાવદ્ ઉદ્વેગમ્ આપન્નશ્ શમ્બરઃ કોપવાન્ ભૃશમ્ । તાર્ણો ઽભિ વાતમ્ અનલ ઇવ જજ્વાલ ચોચ્છ્વસન્
એ રીતે શમ્બરા ભારે ગુસ્સાથી તણાઈ ગયો, અને પવનથી ભડકતા અગ્નિ જેવો ઉગ્ર શ્વાસ લેતો સળગવા લાગ્યો.
ત્રૈલોક્યમ્ અપિ ચાન્વિષ્ય ન દેવાંલ્ લબ્ધવાન્ અથ । પરેણાપિ પ્રયત્નેન સુકૃતાનીવ દુષ્કૃતી
ત્રણે લોકમાં શોધખોળ કર્યા પછી પણ તેને દેવો ક્યાંય મળ્યા નહીં; ખૂબ જ મહેનત કરીને પણ, જેમ સારા માણસો મળે છે તેમ, તેને ખરાબ લોકો જ મળ્યા.
સસર્જ માયયા ઘોરાન્ અસુરાંસ્ ત્રીન્ મહાબલાન્ । બલરક્ષાર્થમ્ ઉદિતાન્ કાલાન્ મૂર્તિમ્ ઇવાસ્થિતાન્
પછી તેણે પોતાની માયાથી ત્રણ ભયાનક અને શક્તિશાળી અસુરો ઊભા કર્યા, જે બળની રક્ષા માટે અને સમયના સ્વરૂપે ઉભા રહ્યા.
નિર્મિતા માયયા ભીમાઃ કલ્પપાદપબાહવઃ । ઉદગુસ્ તે મહાકાયાઃ પક્ષક્ષુબ્ધા ઇવાદ્રયઃ
માયાથી બનેલા એ ભયાનક અસુરોના હાથ કલ્પવૃક્ષની ડાળીઓ જેવા લાંબા હતાં; તેઓ એટલા મોટા હતાં કે પાંખોથી હલનચલન થતાં પહાડો જેવા લાગતા.
દામા વ્યાલઃ કટશ્ ચેતિ નામભિઃ પરિલાઞ્છિતાઃ । યથાપ્રાપ્તૈકકર્તારશ્ ચેતનામાત્રધર્મિણઃ
દામા, વ્યાલ અને કટા એ નામોથી ઓળખાતા, તેઓ દરેકને જે રીતે મોકો મળ્યો એ રીતે કામ કરતા અને માત્ર ચેતનાની જ સ્વભાવ ધરાવતા હતા.
અભાવાત્ કર્મણાં તે ચ પ્રાક્તનાનામ્ અવાસનાઃ । નિર્વિકલ્પકચિન્માત્રપરિસ્પન્દૈકકર્મિણઃ
પહેલાંના કર્મોના સંસ્કારો ન હોવાને કારણે, એમને અંદર કોઈ વાસના જ નહોતી; એમની ક્રિયા માત્ર શુદ્ધ ચેતનાની લહેર જેવી, ભેદભાવથી રહિત હતી.
કર્મબીજં કલાં તન્વીં દધાના મનનાત્મિકામ્ । અપુષ્ટાં કૃત્રિમામ્ અન્તર્ આદાયોદયમ્ આગતાઃ
વિચારરૂપ સુક્ષ્મ કર્મબીજને, જે અંદરથી કમજોર અને બનાવટની હતી, ધારણ કરીને તેઓ અવતરી આવ્યા.
પારમ્પર્યેણ તે હ્ય્ અત્ર કાકતાલીયવદ્ ભટાઃ । પ્રકૃતામ્ અનુવર્તન્તે ક્રિયામ્ ઉજ્ઝિતવાસનાઃ
આ યોદ્ધાઓ અહીં વારસાગત રીતે, કાગળ અને તાડફળની અચાનક મુલાકાત જેવી, કુદરતી રીતે કર્મ કરે છે, કારણ કે તેઓએ વાસનાઓ ત્યજી દીધી છે.
અર્ધસુપ્તા યથા બાલાસ્ સ્વાઙ્ગૈર્ ઇઙ્ગન્તિ કેવલમ્ । વાસનાત્માભિમાનાભ્યાં હીનાસ્ તે તદ્વદ્ એવ હિ
જેમે અડધી ઊંઘમાં બાળક માત્ર પોતાનું શરીર હલાવે છે, તેવી જ રીતે, વાસના અને અહંકારથી રહિત એ લોકો પણ એમ જ વર્તે છે.
નાભિપાતં ન ચાપાતં વિદુસ્ તે ન પલાયનમ્ । ન જીવિતં ન મરણં ન રણં ચ જયાજયૌ
એ લોકો ને પડવું કે પછડાટ ખાવું, ભાગવું, જીવવું કે મરવું, યુદ્ધ, જીત કે હાર — કશું પણ ખબર નહોતું.
કેવલં સૈનિકાન્ અગ્રે દૃષ્ટ્વાભિહનનોદ્યતાન્ । અભિજઘ્નુઃ પરાન્ આજૌ પ્રહારદલિતાદ્રયઃ
માત્ર સામે ઊભેલા સૈનિકોને મારવા તત્પર જોઈ, તેઓએ યુદ્ધમાં દુશ્મનો પર હુમલો કર્યો અને પ્રહારો થી પર્વતો ફાટી જાય એમ તેમને ચકનાચૂર કરી દીધા.
શમ્બરશ્ ચિન્તયામ્ આસ પરિતુષ્ટમનાઃ પુરે । વિજેષ્યતે હિ મત્સેના માયાસુરસુરક્ષિતા
શમ્બર પોતાનાં શહેરમાં મન પ્રસન્ન કરીને વિચારી રહ્યો: 'મારી સેના તો માયાના દૈત્ય દ્વારા સુરક્ષિત છે, નિશ્ચયે જ જીતશે.'
ઇષ્ટાનિષ્ટાભિર્ એતે હિ વાસનાભિસ્ સમુજ્ઝિતાઃ । તતો રણે બિભ્યતિ નો વિદ્રવન્તિ ચ ન સ્થિરાઃ
કારણ કે એ લોકો ઇચ્છા-અનિચ્છા જેવી વાસનાથી મુક્ત છે, તેથી યુદ્ધમાં તેઓને ડર લાગતો નથી, ભાગતા નથી, ને સ્થિર પણ રહેતા નથી.
યદૈતે ન પલાયન્તે દેવૈર્ અભિહતા અપિ । તદૈષાતિબલા સેના મમેદાનીં વ્યવસ્થિતા
જ્યારે આ લોકો દેવતાઓએ માર્યા હોવા છતાં ભાગતા નથી, ત્યારે ખરેખર મારી સેના અદભુત શક્તિથી હવે મજબૂતીથી ઊભી રહી છે.
અતિબલાસુરદોર્દ્રુમપાલિતા મમ ચમૂસ્ સ્થિરતામ્ અલમ્ એષ્યતિ । અમરવારણદન્તવિઘટ્ટનેષ્વ્ અમરપર્વતહેમમહી યથા
અતિબલા નામના દૈત્યના બળથી રક્ષાતી મારી સેના નિશ્ચિતપણે સ્થિરતા પામશે, જેમ સ્વર્ગના શ્રેષ્ઠ હાથીના દાંતોથી અથડાયેલી દેવપર્વતની સુવર્ણ ધરા અડગ રહે છે.
દૈત્યાસ્ સાગરકુઞ્જેભ્યઃ કન્દરેભ્યસ્ સુરાચલાત્ । ઉદગુર્ ભીમનિર્હ્રાદાસ્ સપક્ષગિરિલીલયા
દૈત્યો ભયાનક ગર્જનાથી સાગરના ગુફાઓમાંથી, પર્વતના કંદરાઓમાંથી અને દેવપર્વતની ચોટીઓ પરથી ઉછળી આવ્યા, જાણે પાંખવાળા પર્વતોને રમતમાં ઉંચકતા હોય.
રોદસીકુહરં હસ્તપ્રહારહતભાસ્કરમ્ । દાનવાઃ પૂરયામ્ આસુર્ દામવ્યાલકટેરિતાઃ
દૈત્યો, દેવસર્પોના પ્રહારોને કારણે તેમના શરીર ફાટેલા, એમણે પોતાના હાથથી સૂર્યને ફોડી આકાશના ખોખલાને ભરવાનું શરૂ કર્યું.
અથોત્તસ્થુર્ નિકુઞ્જેભ્યઃ કન્દરેભ્યસ્ સુરાચલાત્ । પ્રલયાન્ત ઇવાક્ષુબ્ધા ભીતાસ્ સ્વર્વાસિનાં ગણાઃ
પછી, જાણે જગતના અંતે બધું તૂટી પડ્યું હોય એમ, સ્વર્ગમાં રહેતા ભયભીત દેવો અને અન્ય લોકો વન, ગુફાઓ અને દેવપર્વતમાંથી ઊભા થયા.
દેવાસુરપતાકિન્યોસ્ તદ્ યુદ્ધમ્ અભવત્ તયોઃ । અકાલોલ્બણકલ્પાન્તભીષણં ભુવનાન્તરે
એ બંને વચ્ચે દેવ અને અસુરોના મુખ્યોએ એકબીજાની સામે એવું ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું, જે જાણે જગતના અંતના તોફાન જેવું ભયાનક હતું અને બીજાં લોકમાં થયું હતું.
પેતુઃ પ્રલયપર્યસ્તસચન્દ્રાર્કાદ્રિવદ્ દિવઃ । શિરાંસિ કુણ્ડલોદ્વાન્તતેજઃપીતતમાંસ્ય્ અધઃ
જેમ પ્રલયના સમયે ચાંદ્ર અને સૂર્ય આકાશમાંથી નીચે પટકાઈ જાય, એમ આકાશમાંથી કાનના કુંડળની તેજસ્વિતા કારણે કાળી પડેલી માથાંઓ નીચે પડવા લાગી.