શાલીંસ્ તાન્ ભુક્તવાન્ પક્વાન્ દશાર્ણેષુ દ્વિજોત્તમઃ । શૌક્રાઞ્ શુક્રાઙ્ગનાગર્ભાન્ માલવેષુ ચ ભૂપતિઃ
દશાર્ણ દેશમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે તે પક્વ ધાનના દાણા ખાધા, જ્યારે માલવ દેશમાં રાજાએ સ્ત્રીના ગર્ભમાંથી ઉગેલા ધાનના દાણા ભોજનમાં લીધા.
અજાયતોશનાઃ પૂર્વં દશાર્ણેષુ દ્વિજોત્તમાત્ । નૃપાદ્ ઉત્તમસૌભાગ્યાન્ માલવેષુ તદઙ્ગના
દશાર્ણ દેશમાં એક શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણના Previously, એક બાળક ખોરાકથી જન્મ્યો હતો, અને માલવ દેશમાં રાજાના મહાન ભાગ્યથી એક સ્ત્રીનું ગર્ભાધાન થયું.
સ તત્ર વવૃધે બાલસ્ સા તત્ર વવૃધે ઽઙ્ગના । તૌ પૂર્વદમ્પતી જાતૌ સ્વર્ભ્રષ્ટાવ્ ઇવ ભૂતલે
ત્યાં એ બાળક મોટું થયું અને ત્યાં એ કન્યા પણ મોટી થઈ; એ પહેલાના પતિ-પત્ની પૃથ્વી પર ફરીથી જન્મ્યા, જાણે સ્વર્ગમાંથી નીચે પડ્યા હોય.
અથ ષોડશવર્ષો ઽભૂચ્ છુક્રસ્ સારઙ્ગનામભૃત્ । પિતુર્ ગૃહે યૌવનવાઞ્ શ્રીમાન્ વિપ્રકુમારકઃ
પછી, જ્યારે તે છોળ વર્ષનો થયો, ત્યારે શુક્ર, જેનું નામ સારંગ હતું, પોતાના પિતાના ઘરમાં યુવાન, સુંદર અને સમૃદ્ધ બ્રાહ્મણ પુત્ર તરીકે રહ્યો.
માલાનામસુરસ્ત્રી સા કુમારી રાજસદ્મનિ । ભૃઙ્ગેક્ષણા ગતા વૃદ્ધિં લતા વરવને યથા
માલા નામની એ અસુર કન્યા, ભમરા જેવી આંખોવાળી, રાજમહેલમાં કુમારી તરીકે મોટી થઈ, જાણે સુંદર વનમાં લતા ફૂલતી હોય તેમ.
રાજપુત્રી તતો માલા પૂજયામ્ આસ શઙ્કરમ્ । લભેયં પ્રાક્તનં સિદ્ધં પતિમ્ ઇત્ય્ અનિશં શુભા
પછી રાજકુમારી મલાએ શુદ્ધ હૃદયથી શંકરજીની ફૂલોની માળા વડે પૂજા કરી અને સતત પ્રાર્થના કરતી રહી કે, 'મને મારા પૂર્વ જન્મના સિદ્ધ પતિ મળે.'
અથ માલવભૂપસ્ય યજ્ઞે દ્વિજસભાગતમ્ । માલા દદર્શ સારઙ્ગં પિત્રા સહ સમાગતમ્
પછી, માલવના રાજાના યજ્ઞમાં જ્યારે બ્રાહ્મણોની સભા ભેગી થઈ, ત્યારે મલાએ પોતાના પિતા સાથે આવેલા સારંગને ત્યાં જોયો.
તં દૃષ્ટ્વા સાનવદ્યાઙ્ગી પ્રાક્તનસ્નેહભાવિતા । દૃષ્ટચન્દ્રેન્દુમણિવત્ સ્નેહસ્વિન્નાઙ્ગિકા બભૌ
તેને જોઈને, નિર્દોષ રૂપાવતી મલા, પૂર્વજન્મના પ્રેમથી ભીની થઈ, ચાંદનીના સ્પર્શથી ભીંજાયેલી ચંદ્રકાંતા પથ્થર જેવી પ્રેમથી ભીંજાયેલી દેખાઈ.
તતો યજ્ઞસભામધ્યે દાશાર્ણદ્વિજદારકમ્ । ભર્તૃત્વે વરયામ્ આસ સા માલા માલવાત્મજા
પછી યજ્ઞસભાના વચ્ચે, માલવરાજની પુત્રી મલાએ દશાર્ણ દેશના યુવાન બ્રાહ્મણને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો.
ક્રમાત્ કૃતવિવાહાય તસ્મૈ વાર્ધકજર્જરઃ । માલવેશો ઽખિલં રાજ્યં પ્રતિપાદ્ય વનં યયૌ
સમય જતાં, લગ્ન પછી વૃદ્ધ અને દુર્બળ માલવ દેશના રાજાએ આખું રાજ્ય તેને સોંપી દીધું અને પોતે વનમાં ગયો.
સ સારઙ્ગસ્ તયા સાર્ધં તસ્મિન્ માલવમણ્ડલે । ચકારાતિસુખી રાજ્યં શક્રવચ્ છરદાં શતમ્
સારંગએ તેની સાથે મળીને માલવ પ્રદેશમાં બહુ આનંદથી રાજ કર્યું, જાણે ઇન્દ્રે શત વર્ષ સુધી રાજ કર્યું હોય તેમ.
અથ કાલેન મહતા ચઞ્ચલત્વાચ્ ચ ચેતસઃ । અપ્રિયત્વં મિથો યાતૌ દમ્પતી તૌ વિધેર્ વશાત્
પછી લાંબા સમય પછી, મનની ચંચળતા અને ભાગ્યના પ્રભાવથી એ બંને પતિ-પત્ની એકબીજાથી અસંતુષ્ટ બન્યા.
સારઙ્ગસ્ તુ જરાજીર્ણઃ પાતસજ્જકલેવરઃ । દધ્રે શ્વસનશૈથિલ્યાજ્ જીર્ણપર્ણસવર્ણતામ્
સારંગ હવે વૃદ્ધ અને નબળો થઈ ગયો હતો, શરીર પડી જવા તૈયાર હતું, શ્વાસ ધીમો પડી ગયો હતો અને તે સુકાઈ ગયેલા પાન જેવો દેખાવા લાગ્યો.
જાયાજનવિરાગેણ વાર્ધકાતિશયેન ચ । મરણં મન્દમન્દેહો નિરીહો ઽભિનનન્દ સઃ
પત્ની અને સંતાનો પ્રત્યે ઉદાસીનતા અને અત્યંત વૃદ્ધાવસ્થાને કારણે, એ નબળા અને નિર્બળ શરીરે મૃત્યુને આનંદપૂર્વક સ્વીકારી લીધું.
અથ નીરસરાજ્યસ્ય દુઃખાતિશયશંસિનઃ । અરણ્ય ઇવ વેતાલો મોહો ઽતિઘનતાં ગતઃ
પછી, જેના રાજ્યમાં કોઈ સાર નહોતો અને જે સતત દુઃખની વાત કરતો હતો, તેના માટે મોહ એટલો ઘનિષ્ઠ થયો કે જાણે જંગલમાં ભૂત વાસ કરે છે એમ.
મોહાન્ધકૂપપતિતં ભોગાસઙ્ગાદ્ અનારતમ્ । અવિવેકિનમ્ અજ્ઞાનમ્ અસજ્જનપરાયણમ્
મોહના અંધકારમય ખાડામાં પડેલો, ભોગોમાં સતત આસક્ત, વિવેક વગર, અજ્ઞાનમાં ડૂબેલો અને દુષ્ટ લોકોમાં જ રસ ધરાવતો—
જહારૈનં તતો મૃત્યુસ્ તૃષ્ણાકવલિતાશયમ્ । પતઙ્ગમ્ ઇવ મણ્ડૂકઃ કૃતાક્રન્દમ્ અકિઞ્ચનમ્
એમના મનને તૃષ્ણાએ આખરે ભરમાવી દીધું હતું, ત્યારે મૃત્યુએ તેને પકડી લીધો, જેમ સાપ બબૂચકાને પકડી લે છે; એ બિચારો બેકાબૂ અને રડતો હતો.
તતઃ કર્મફલં ભુક્ત્વા સ્વં પરત્ર શુભાશુભમ્ । અઙ્ગેષુ ધીવરો જાતસ્ સ દુર્ભાવવશાત્ તદા
પછી પોતાના કરેલા સારા અને ખરાબ કર્મોના ફળને બીજા શરીરમાં ભોગવીને, તે માણસ ખરાબ સ્વભાવના કારણે માછીમાર તરીકે જન્મ્યો.
તત્ર ધીવરકર્માણિ કુર્વન્ સ શરદાં શતમ્ । દુઃખજર્જરચેતસ્ત્વાદ્ વૈરાગ્યં સમુપાયયૌ
ત્યાં તેણે સો વર્ષ સુધી માછીમારનું કામ કરતાં, દુઃખથી થાકી ગયેલા મનથી વૈરાગ્ય પ્રાપ્ત કર્યું.
દુઃખં સંસાર ઇત્ય્ એવં ચિન્તયન્ ભાસ્કરં તતઃ । સમ્પતંસ્ તેન સઞ્જાતસ્ સૂર્યવંશે મહાનૃપઃ
આ સંસાર એ દુઃખ છે એમ વિચારતાં, પછી તે સ્થિતિમાંથી પડીને તે સૂર્યવંશમાં મહાન રાજા તરીકે જન્મ્યો.
શુભભાવવશાત્ સો ઽથ કિઞ્ચિજ્ જ્ઞાનમ્ અવાપ્તવાન્ । જજ્ઞે નૃપતનું ત્યક્ત્વા ગુરુસ્ સર્વોપદેશકઃ
પછી સારા સ્વભાવના પ્રભાવથી તેને થોડું જ્ઞાન મળ્યું અને રાજાનું શરીર છોડીને તે સર્વને ઉપદેશ આપનાર ગુરુ તરીકે જન્મ્યો.
મન્ત્રસાધિતસિદ્ધિર્ હિ સો ઽથ વિદ્યાધરો ઽભવત્ । કલ્પમ્ એકં તુ બુભુજે તતો વૈદ્યાધરીં પુરીમ્
મંત્રસાધનાથી પ્રાપ્ત સિદ્ધિથી, પછી તે વિદ્યા ધર બની ગયો અને એક કલ્પ સુધી વિદ્યા ધરોની નગરીમાં આનંદપૂર્વક રહ્યો.
કલ્પાવસાનસમયં નીત્વા પવનરૂપયા । તન્વા સૃષ્ટૌ પ્રવૃત્તાયાં ભૂયો જાતો મુનેસ્ સુતઃ
કલ્પના અંતે, પવન જેવી દેહ ધારણ કરીને, જ્યારે સૃષ્ટિ ફરી શરૂ થઈ, ત્યારે તે ફરી એકવાર ઋષિના પુત્ર તરીકે જન્મ્યો.
તતો મુનીનાં સમ્પર્કાત્ તપસ્ય્ ઉગ્રે વ્યવસ્થિતઃ । અવસન્ મેરુગહને મન્વન્તરમ્ અનિન્દિતઃ
પછી ઋષિઓની સંગતથી, તેણે કઠિન તપસ્યા આરંભી અને મેરુ પર્વતની ગુફાઓમાં એક મન્વંતર સુધી નિર્દોષ રીતે રહ્યો.
તત્ર તસ્ય સમુત્પન્નો મૃગ્યાઃ પુત્રો નરાકૃતિઃ । તત્સ્નેહેન પરં મોહં પુનર્ અભ્યાયયૌ ક્ષણાત્
ત્યાં, મૃગમાંથી માનવ સ્વરૂપે તેનો એક પુત્ર થયો; તેના પ્રત્યેના પ્રેમથી, ક્ષણમાં જ તેને ફરીથી ઘન મોહ ઘેરી વળ્યો.
પુત્રસ્યાસ્ય ધનં મે ઽસ્તુ ગુણાશ્ ચાયુશ્ ચ શાશ્વતમ્ । ઇત્ય્ અનારતચિન્તાભિર્ જહૌ સત્યામ્ અવસ્થિતિમ્
હંમેશા 'મારા પુત્રને ધન મળે, ગુણો મળે અને લાંબું આયુષ્ય મળે' એવી ચિંતામાં પડીને, તેણે સત્યમાં સ્થિર રહેવું છોડી દીધું.
ધર્મચિન્તાપરિભ્રંશાત્ પુત્રાર્થં ભોગચિન્તનાત્ । ક્ષીણાયુષં તમ્ અહરન્ મૃત્યુસ્ સર્પ ઇવાનિલમ્
ધર્મની ચિંતાથી દૂર થઈને, પુત્રના સુખ માટે ભોગની ચિંતામાં ફસાઈ ગયો, અને જ્યારે તેનું આયુષ્ય પૂરુ થયું, ત્યારે મૃત્યુએ તેને સાપ જેવો પવન પકડી લે એ રીતે પકડી લીધો.
ભોગૈકચિન્તયા સાર્ધં સ સમુત્ક્રાન્તચેતનઃ । પ્રાપ્ય મદ્રેશપુત્રત્વમ્ આસીન્ મદ્રમહીપતિઃ
ભોગની એકલ ચિંતામાં મન લગાવીને, જ્યારે તેનું ચેતન છૂટી ગયું, ત્યારે તે મદ્રદેશના રાજાના પુત્ર તરીકે જન્મ્યો અને મદ્રદેશનો રાજા બન્યો.
મદ્રદેશે ચિરં કૃત્વા રાજ્યમ્ ઉચ્છિન્નશાત્રવઃ । જરામ્ અભ્યાજગામાત્ર હિમાશનિર્ ઇવામ્બુજમ્
મદ્રદેશમાં લાંબા સમય સુધી રાજ કરી, બધા દુશ્મનોને શાંત કર્યા પછી, ત્યાં જ વૃદ્ધાવસ્થા આવી, જેમ હિમ પાંખડી પર પડે તેમ.
મદ્રરાજતનું તાં તુ તપોવાસનયા સહ । તત્યાજ તેન જાતો ઽસૌ તપસ્વી તાપસાત્મજઃ
મદ્રરાજાની જે કાયામાં તે હતો, તે કાયાને અને તપસ્વીની વેશભૂષાને પણ તેણે છોડી દીધી. એ રીતે હવે તે તપસ્વી, તપસ્વીના પુત્ર તરીકે રહી ગયો.