સા પાદાવ્ અવલમ્બ્યાસ્ય વિવશેવ વરાનના । રરાજ ચ સુરેભસ્ય પાદલગ્નેવ પદ્મિની
સુંદર ચહેરાવાળી એ સ્ત્રી, બેભાન બનીને તેના પગે લપટાઈ ગઈ અને દેવોના રાજાના પગે ચોંટેલી કમળની જેમ તેજવંત લાગી.
ઉવાચ ચેદં લલિતં લસત્સ્નેહોત્કયા ગિરા । વચો મધુરમ્ આનન્દિ વિલાસવલિતાક્ષરમ્
પછી તેણે પ્રેમભરી, રમૂજી અને આનંદથી ભરેલી મીઠી વાણીમાં આકર્ષક શબ્દો સાથે这样 કહ્યું:
પશ્યામલેન્દુવદન મણ્ડલીકૃતકાર્મુકઃ । અબલામ્ અનુબધ્નાતિ મામ્ એષ કિમનઙ્ગકઃ
ચાંદના જેવો ચહેરાવાળા, જુઓ તો સાચું, આ કામદેવ ધનુષ્ય તાણીને મને, એક નિર્ભર સ્ત્રીને, પીછો કરે છે—આ શું છે, હે અનંગ?
પાહિ મામ્ અબલાં નાથ દીનાં ત્વચ્છરણામ્ ઇહ । કૃપણાશ્વાસનં સાધો વિદ્ધિ સચ્ચરિતવ્રતમ્
હે નાથ, હું નિર્વલ અને દુઃખી છું, અહીં તારી શરણ આવી છું, મને બચાવ. હે સજ્જન, હું સાચા આચરણમાં સ્થિર છું અને દયાની આશા રાખું છું, એમ જાણ.
સ્નેહદૃષ્ટિમ્ અજાનદ્ભિર્ મૂઢૈર્ એવ મહામતે । પ્રણયા અવગણ્યન્તે ન રસજ્ઞૈઃ કદાચન
હે વિદ્વાન, જે લોકો પ્રેમભરી નજરને સમજતા નથી, એ મૂર્ખો જ સ્નેહને અવગણે છે; પણ જેને એનો સાચો સ્વાદ ખબર છે, એ કદી અવગણતા નથી.
અશઙ્કિતોપસમ્પન્નઃ પ્રણયો ઽન્યોઽન્યરક્તયોઃ । અધઃકરોતિ નિષ્યન્દં ચાન્દ્રમ્ આસ્વાદિતં પ્રિય
પ્રિયે, જ્યારે બે જણ એકબીજામાં પ્રેમથી જોડાય છે અને કોઈ શંકા નથી, ત્યારે એ સ્નેહમાંથી મધુર પ્રવાહ વહે છે, જાણે ચાંદનીનો સ્વાદ માણ્યો હોય.
ન તથા સુખયત્ય્ એષા ચેતસ્ ત્રિભુવનેશતા । યથા પરસ્પરાનન્દી સ્નેહઃ પ્રથમરક્તયોઃ
ત્રણે લોકની રાજાઈ પણ મનને એટલું સુખ આપતી નથી, જેટલું પ્રથમ પ્રેમમાં પડેલા બે જણના પરસ્પર આનંદથી મળે છે.
ત્વત્પાદસ્પર્શનેનેયં સમાશ્વસ્તાસ્મિ માનદ । ચન્દ્રપાદપરામૃષ્ટા યથા નિશિ કુમુદ્વતી
તમારા પાવન પગના સ્પર્શથી, માન આપનાર પ્રભુ, હું શાંત અને સુખી થઈ ગઈ છું — જેમ ચાંદનીની કિરણોથી રાત્રે કમળ ફરીથી તાજું થઈ જાય છે.
સંસ્પર્શામૃતપાનેન તવ જીવામિ સુન્દર । ચન્દ્રાંશુરસપાનેન ચકોરી ચપલા યથા
તમારા સ્પર્શના અમૃતને પીધા પછી, સુંદર પ્રભુ, હું જીવતી રહી છું — જેમ ચકોર પક્ષી ચાંદનીની રસધાર પીધા વિના રહી શકતું નથી.
મામ્ ઇમાં ચરણાલીનાં ભ્રમરીં કરપલ્લવૈઃ । આલિઙ્ગ્યામૃતસમ્પૂર્ણે સત્પદ્મહૃદયે કુરુ
હું તો તમારી પાવન પાદે ચિત્ત લગાવનારી ભમરી જેવી છું; તમારા કમળ જેવા હાથોથી મને ભેટી લો અને તમારું અમૃતથી ભરેલું શુદ્ધ હૃદય મને અર્પો.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પુષ્પમૃદ્વઙ્ગી સા તસ્ય પતિતોરસિ । વ્યાઘૂર્ણિતાલિનયના સુતરાવ્ ઇવ મઞ્જરી
આવી રીતે બોલીને, ફૂલ જેવી કોમળ કાયાવાળી એ સ્ત્રી તેના વરનાં છાતી પર પડી ગઈ; તેના નેત્રો ભમરાના ઝૂંડ જેવી ફરતા હતા, જેમ ફૂલની મંજરી હલવે છે.
તૌ દમ્પતી તત્ર વિલાસકાન્તૌ વિલેસતુસ્ તાસુ વનસ્થલીષુ । કિઞ્જલ્કગૌરાનિલઘૂર્ણિતાસુ મત્તૌ દ્વિરેફાવ્ ઇવ પદ્મિનીષુ
એ દંપતી આનંદથી ઝગમગતા, એ વનમાળાઓમાં સાથે ફર્યા, જેમ બે મસ્ત મધમાખીઓ ફિક્કી પવનમાં હલનારી કમળીઓમાં મગ્ન હોય.
મન્દારદામાકુલયા વૈબુધાસવમત્તયા । તદા તેન તયા સાર્ધં દ્વિતીયેનામલેન્દુના
મંદારના વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા વનમાં, દેવોના અમૃતથી મસ્ત થઈ, તેણે પોતાની સાથે એ નિર્મળ ચાંદની જેવી સ્ત્રી સાથે આનંદ માણ્યો.
વિહૃતં મત્તહંસાસુ હેમપઙ્કજિનીષુ ચ । તટેષ્વ્ અમરવાહિન્યાસ્ સહ કિન્નરચારણૈઃ
તેઓ સુવર્ણ કમળવાળી સરોવરોમાં મસ્ત હંસો વચ્ચે ફર્યા, અને અમર નદીના કિનારે કિન્નર અને ચારણ સંગીતકારો સાથે વિહાર કર્યો.
પીતમ્ ઇન્દુદલસ્યન્દિ દેવૈસ્ સહ રસાયનમ્ । પારિજાતલતાજાલનિલયેષુ વિલાસિના
પારિજાતના ડાળીઓથી બનેલા મંડપોમાં, દેવો અને રમૂજી મિત્રો સાથે ચાંદનીમાંથી વહેતા અમૃતને પીધું.
ચારુચૈત્રરથોદ્યાનલતાદોલાસુ લીલયા । ચિરં વિલસિતં વ્યગ્રૈસ્ સહ વિદ્યાધરીગણૈઃ
મધુર ચૈત્રરથના બગીચાની લતાની ઝૂલામાં, તેઓ આનંદથી લાંબા સમય સુધી ઉત્સાહી વિદ્યા ધરાઓની ટોળકી સાથે રમ્યા.
નન્દનોપવનાભોગો મન્દરેણેવ વારિધિઃ । ભૃશમ્ ઉલ્લોલતાં નીતઃ પ્રમથૈસ્ સહ શામ્ભવૈઃ
નંદનવનના આનંદભર્યા બગીચાઓમાં, મંદર પર્વત સમુદ્ર જેવો લાગતો હતો, અને ત્યાં શિવના સેવકોની ટોળીએ ભારે ઉત્સાહથી બધું ધમધમતું કરી દીધું.
બાલહેમલતાજાલજટિલાસુ દરીષુ ચ । ભ્રાન્તમ્ ઉન્મત્તરાગેણ મૈરવીષ્વ્ અબ્જિનીષ્વ્ ઇવ
નવયુવાન સુવર્ણ લતાવાળી ગુફાઓમાં, તેઓ પ્રેમમાં પાગલ બનીને, મેરુ પર્વતની ખીલેલી કમળોમાં ભમતાં મધમાખી જેવું ફર્યા.
કૈલાસવનકુઞ્જેષુ તયા સહ વિલાસિના । હારેન્દુધવલા રાત્રિઃ ક્ષપિતા ગણગીતિભિઃ
કૈલાસના બગીચાના વનકુંજમાં, પોતાની પ્રિય સાથે, ચાંદની જેવી સફેદ રાત ગાણાં ગાવતી ટોળીઓ વચ્ચે આનંદથી વિતાવી.
ગન્ધમાદનશૈલસ્ય વિશ્રમ્યોપરિ સાનુષુ । સા તેન કનકામ્ભોજૈર્ આપાદમ્ અભિમણ્ડિતા
ગંધમાદન પર્વતના શિખરો પર, તે સુવર્ણ કમળોથી માથાથી પગ સુધી શોભાયમાન થઈ, તેના સાથે આરામથી રહી.
લોકાલોકતટાન્તેષુ વિચિત્રાશ્ચર્યહારિષુ । ક્રીડિતં કૃતહાસેન રામ તેન તયા સહ
લોકાલોક પર્વતના અદભુત અને મોહક કિનારાઓ પર, રામાએ તેના સાથે હસી-રમતા આનંદથી સમય વિતાવ્યો.
મન્દરાન્તરકચ્છેષુ સાર્ધં હરિણશાવકૈઃ । અવસત્ સ સમાષ્ ષષ્ટિં કલ્પિતામરમન્દિરઃ
મંદર પર્વતની ખીણોમાં, હરણના બચ્ચાંઓ સાથે, એણે જાણે સ્વર્ગના મહેલમાં રહેવું હોય એમ સાઠ વર્ષ વિતાવ્યાં.
ક્ષીરાર્ણવતટેષ્વ્ અસ્ય વનિતાસહચારિણઃ । ક્ષીણં કૃતયુગાદ્ અર્ધં શ્વેતદ્વીપજનૈસ્ સહ
ક્ષીરસાગરનાં કિનારાઓ પર, સ્ત્રીઓની સંગાથે અને શ્વેતદ્વીપના વાસીઓ સાથે, એણે કૃતયુગનો અડધો સમય શાંતિથી વિતાવ્યો.
ગન્ધર્વનગરોદ્યાનલીલાવિરચનૈર્ અસૌ । સૃષ્ટાનન્તજગત્સૃષ્ટેઃ કાલસ્યાનુકૃતિં ગતઃ
તે ગંધર્વ શહેરના બગીચાઓની રમૂજી રચનાઓ દ્વારા અનંત જગતની સર્જનાની જેમ, સમયના પ્રવાહને અનુસરીને સર્જન કરતો રહ્યો.
અથાવસદ્ અસૌ શુક્રઃ પુરન્દરપુરે પુનઃ । સુખં ચતુર્યુગાન્ય્ અષ્ટૌ હરિણેક્ષણયા સહ
પછી ફરીથી, શુક્રે પુરંદરના શહેરમાં હરિણની જેવી આંખો ધરાવતી સ્ત્રી સાથે આનંદથી આઠ ચતુર્યુગ સુધી નિવાસ કર્યો.
પુણ્યક્ષયાનુસન્ધાનાત્ તતશ્ ચાવનિમણ્ડલે । તયૈવ સહ માનિન્યા પપાતાપહૃતાકૃતિઃ
પછી, જ્યારે પુણ્યનો ક્ષય થયો, ત્યારે તે ગર્વીલી સ્ત્રી સાથે, તેજહીન સ્વરૂપે, ધરતી પર પડી ગયો.
પરાલૂનસમસ્તાઙ્ગો હૃતસ્યન્દનનન્દનઃ । ચિન્તાપરવશો ધ્વસ્તસ્ સમિતીવાહતો ભટઃ
તેના બધા અંગો તૂટી ગયા, રથ અને બગીચા ગુમાવ્યા, ચિંતા હેઠળ પીડાતો, યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા વીરની જેમ સંપૂર્ણપણે પછાડી ગયો.
પતિતસ્યાવનૌ તસ્ય ચિન્તયા સહ દીર્ઘયા । શરીરં શતધા યાતં શિલાપાતીવ નિર્ઝરઃ
જ્યારે તે જમીન પર પડ્યો, લાંબા સમયથી મનમાં ચાલતી ચિંતાઓ સાથે, તેનું શરીર પથ્થરથી તૂટી પડેલા ઝરણા જેવું સો ટુકડામાં વિખૂટી ગયું.
સંશીર્ણયોર્ દેહકયોશ્ ચિત્તે તે વાસનાવૃતે । વિચેરતુસ્ તયોર્ વ્યોમ્નિ નિર્નીડૌ વિહગૌ યથા
બન્નેના શરીર નાશ પામ્યા બાદ અને મન પર જૂની વૃત્તિઓની છાયામાં, તેઓ આકાશમાં ઘૂમતા રહ્યા, જાણે ઘરમાંથી વિહોણા પક્ષીઓ.
તત્રાવિવિશતુશ્ ચાન્દ્રં તે ચિત્તે રશ્મિજાલકમ્ । પ્રાલેયતામ્ ઉપેત્યાશુ શાલિતામ્ અથ જગ્મતુઃ
ત્યાં, તેમના મનમાં, તેઓ ચાંદનીની કિરણોથી બનેલા જાળમાં પ્રવેશ્યા; તરત જ બરફ જેવાં ઠંડા બનીને પછી તેઓ ધાનના છોડ બની ગયા.