ભૃગુર્ વરવને તસ્મિન્ સમાધાવ્ એવ સંસ્થિતઃ । સર્વકાલં સમુત્કીર્ણો વનોપલતલાદ્ ઇવ
તે ઉત્તમ વનમાં ભૃગુ મહર્ષિ સમાધિમાં સ્થિર રહ્યા, હંમેશા અડગ, જાણે વનમાં પડેલું પથ્થર હોય તેમ.
શુક્રઃ કુસુમશય્યાસુ કલધૌતાબ્જિનીષુ ચ । મન્દારતરુદોલાસુ બાલો ઽરમત લીલયા
શુક્ર બાળપણમાં ફૂલોથી બનેલા પથારી પર, ચમકતા સફેદ કમળોમાં અને મંદાર વૃક્ષની ઝૂલામાં આનંદથી રમતો હતો.
વિદ્યાવિદ્યાદૃશોર્ મધ્યે શુક્રો ઽપ્રાપ્તમહાપદઃ । ત્રિશઙ્કુર્ ઇવ રોદોઽન્તર્ અવર્તત તદા કિલ
શુક્રે હજી મહાન અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરી નહોતી, એ જ્ઞાન અને અજ્ઞાન વચ્ચે ત્રિશંકુની જેમ મધ્યમાં અટવાયો હતો.
નિર્વિકલ્પસમાધિસ્થે સ કદાચિત્ પિતર્ય્ અથ । અવ્યગ્રો ઽભવદ્ એકાન્તે જિતારિર્ ઇવ ભૂમિપઃ
ક્યારેક, જ્યારે તેના પિતા નિર્વિકલ્પ સમાધિમાં લીન હતા, ત્યારે શુક્ર એકાંતમાં નિઃચિંતા અને શાંત રહ્યો, જાણે દુશ્મનોને જીતેલો રાજા હોય.
દદર્શાપ્સરસં તત્ર ગચ્છન્તીં નભસઃ પથા । ક્ષીરોદમધ્યલુલિતાં લક્ષ્મીમ્ ઇવ જનાર્દનઃ
ત્યાં તેણે આકાશમાં જતા એક અપ્સરાને જોયી, જેમ જનાર્દને ક્ષીર સાગરમાંથી ઉદ્ભવેલી લક્ષ્મીને નિહાળી હોય તેમ.
મન્દારમાલ્યવલિતાં મન્દાનિલચલાલકામ્ । હારિઝાઙ્કારિગમનાં સુગન્ધિતનભોઽનિલામ્
તેના ગળામાં મન્દાર ફૂલોની વણાવેલી વણમાલા હતી, હલકી પવનથી તેના વાળ હલકાફુલકા લહેરાઈ રહ્યા હતા, પગમાં ઝાંઝર વાગતી હતી અને આસપાસની હવા સુગંધથી મહેકી ઉઠી હતી.
લાવણ્યપાદપલતાં મદઘૂર્ણિતલોચનામ્ । અમૃતીકૃતતદ્દેશાં દેહેન્દૂદયકાન્તિભિઃ
તે સુંદરતા રૂપે વૃક્ષની ડાળ પર લટકતી વેલ જેવી લાગી, તેના આંખોમાં મદથી લટાર હતી, અને તેના ચાંદની જેવું શરીર જે સ્થળે હતું, ત્યાં બધું અમૃત જેવું મીઠું લાગતું હતું.
કાન્તામ્ આલોક્ય તસ્યાભૂદ્ ઉલ્લાસતરલં મનઃ । દૃષ્ટે નિર્મલપૂર્ણેન્દૌ વપુર્ અમ્બુનિધેર્ ઇવ
એ સુંદર સ્ત્રીને જોઈને તેનું મન આનંદથી છલકાયું અને ચંચળ બની ગયું, જેમ કે સ્વચ્છ અને પૂર્ણ ચાંદને દરિયાના પાણીમાં જોઈને થાય.
મનસિજેષુશતાહતમ્ આશયે સ પરિરુધ્ય મનસ્ તદનૂશનાઃ । વિગલિતેતરવૃત્તિતયાત્મના સુરવધૂમય એવ બભૂવ સઃ
પ્રેમના અનેક બાણથી ઘાયલ થયેલા તેના હૃદયે મનને કાબૂમાં રાખ્યું, બીજા બધા વિચારો ઓગળી ગયા અને તે આખો જ એ સ્વર્ગની નારીમાં લય પામ્યો એમ લાગ્યો.
એષા હિ લલના વ્યોમ્નિ સહસ્રનયનાલયે । સમ્પ્રાપ્તો ઽયમ્ અહં સ્વર્ગમ્ આલોલસુરસુન્દરમ્
આ સ્ત્રી તો આકાશમાં, હજારો આંખો ધરાવનારના નિવાસસ્થાને છે; હવે હું સ્વર્ગમાં આવી ગયો છું, જ્યાં સુંદર દેવકન્યાઓથી શોભાયમાન છે.
ઇમે તે મૃદુમન્દારકુસુમોત્તંસસુન્દરાઃ । દ્રવત્કનકનિષ્ષ્યન્દવિલાસિવપુષસ્ સુરાઃ
આ દેવતાઓ છે, જેમના વાળમાં નરમ મંદારના ફૂલો શોભે છે અને જેમના શરીર પર વહેતું સોનાનું તેજ રમે છે.
ઇમાસ્ તા લોચનોલ્લાસસૃષ્ટનીલાબ્જવૃષ્ટયઃ । મુગ્ધા હાસવિલાસિન્યઃ કાન્તા હરિણદૃષ્ટયઃ
આ સુંદર સ્ત્રીઓ છે, જેમની નજરથી નીલકમળની વરસાદ થાય છે, નિર્દોષ અને હસતાં ચહેરાવાળી, મૃગ જેવી આંખો ધરાવતી પ્રિયાઓ છે.
ઇમે તે કૌસ્તુભોદ્દ્યોતા અન્યોઽન્યપ્રતિબિમ્બિતાઃ । વિશ્વરૂપોપમાકારા મરુતો મત્તકાશિનઃ
આ પવન છે, જે કૌસ્તુભ મણિના તેજથી ઝગમગે છે, એકબીજામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે, વિશ્વરૂપ જેવા આકાર ધરાવે છે અને મસ્તીથી ચમકે છે.
ઐરાવણકટામોદવિરક્તમધુપશ્રુતાઃ । ઇમાસ્ તાઃ કાકલીગીતા ગીર્વાણગણગીતયઃ
આ મધુર ગીતો, જે ઐરાવતના સુગંધિત સુંડ તરફ ઉદાસ રહેલા મધમાખીઓએ સાંભળ્યા છે, એ દેવતાઓના સંગીત છે.
ઇયં સા કનકામ્ભોજચરદ્વૈરિઞ્ચસારસા । મન્દાકિનીતટોદ્યાનવિશ્રાન્તસુરનાયિકા
આ એ જ દિવ્ય કન્યા છે, જે મન્દાકિનીના કિનારે આવેલા બગીચામાં આરામ કરે છે અને સોનાના કમળોમાં તથા બ્રહ્માના હંસો સાથે વિહરે છે.
એતે તે યમચન્દ્રેન્દ્રસૂર્યાનિલજલાનલાઃ । લોકપાલાસ્ તનૂદ્દ્યોતકીર્ણદીપ્તોજ્જ્વલાર્ચિષઃ
આ યમ, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર, સૂર્ય, પવન, પાણી અને અગ્નિ — એ બધા લોકપાળ છે, જેમના શરીર તેજસ્વી અને પ્રખર જ્યોતિથી ઝગમગે છે.
અયં સ સુરવિક્રાન્તહેતિકણ્ડૂયિતાનનઃ । ઐરાવણો રણદ્દન્તપ્રોતદૈત્યેન્દ્રમણ્ડલઃ
આ ઐરાવત છે, જેના મુખ પર દેવોના શસ્ત્રોનું નિશાન છે અને જેના ગર્જનારા દાંતોએ દૈત્યરાજાઓના વલયને ભેદી નાખ્યું છે.
ઇમે તે ભૂતલસ્થાના વ્યોમતારકતાં ગતાઃ । વૈમાનિકાશ્ ચલચ્ચારુહારચામરકુણ્ડલાઃ
આ લોકો, જેઓ પહેલાં ધરતી પર રહેતા હતા, હવે આકાશમાં તારાઓ બની ગયા છે—આકાશગામી દેવતાઓ, જેઓ હલનચલન કરતી સુંદર વણાવેલી વણમાલા, ચામર અને કુંડળોથી સજ્જ છે.
ઇમાસ્ તા વિવિધોદ્યાનમણિમન્દિરમણ્ડિતાઃ । વિમાનપઙ્ક્તયશ્ ચારુચામીકરમયાતપાઃ
આ છે વિમાનોની પંક્તિઓ, જે વિવિધ બગીચાઓ અને રત્નમંદિરોની શોભાથી શણગારી છે, અને સુંદર સુવર્ણ છાંયલીઓથી તેજસ્વી લાગે છે.
મેરૂપલતલાસ્ફાલશીકરાકીર્ણદેવતાઃ । એતાસ્ તાઃ કીર્ણમન્દારા ગઙ્ગાસલિલવીચયઃ
આ છે તેઓ દેવતાઓ, જે મેરુ પર્વતની ઢાળ પરથી ઉડેલા પાણીના છાંટાંથી છૂટા પડ્યા છે, અને ગંગાજળની એ તરંગો, જેમાં મંદારના ફૂલો છલકાઈ રહ્યા છે.
એતાઃ પ્રસૃતમન્દારમઞ્જરીપુઞ્જપિઞ્જરાઃ । દોલાલોલાપ્સરશ્શ્રેણ્યશ્ શક્રોપવનવીથયઃ
આ છે ઇન્દ્રના બગીચાની ગલીઓ, જ્યાં મંદારના ફૂલોની ગૂંચથી રંગાઈ ગયેલી અને હલકીફુલકી હલનચલન કરતી અપ્સરાઓની ટોળીઓ રમે છે.
ઇમે તે કુન્દમન્દારમકરન્દસુગન્ધયઃ । ચન્દ્રાંશુનિકરાકારાઃ પારિજાતસમીરણાઃ
અહીં કુંદ અને મંડારના ફૂલોના મધમીઠા સુગંધથી ભરેલા પવન વહે છે, જે ચાંદનીની કિરણો જેવી શીતળ અને સુમધુર લાગે છે.
પુષ્પકેસરનીહારપટવાસેરણોત્સુકૈઃ । લતાઙ્ગનાગણૈર્ વ્યાપ્તમ્ ઇદં તન્ નન્દનં વનમ્
આ નંદનવનમાં ફૂલોથી ભરેલી લતાઓના ઝૂંડો છે, જે પરાગ અને રેશમ જેવી સુગંધથી છવાયેલા અને ઉત્સાહથી ભરપૂર છે.
કાન્તગીતરવાનન્દપ્રનર્તિતસુરાઙ્ગનૌ । ઇમૌ તૌ વલ્લકીસ્નિગ્ધસ્વરૌ નારદતુમ્બુરૂ
અહીં નારદ અને તુંબરુ પોતાના વલ્લકીઓ પર મીઠાં સ્વર વગાડે છે, અને તેમના પ્રેમભર્યા ગીતોના રવમાં સ્વર્ગની સ્ત્રીઓ આનંદથી નૃત્ય કરે છે.
ઇમે તે પુણ્યકર્તારો ભૂરિભૂષણભૂષિતાઃ । વ્યોમન્ય્ ઉડ્ડયમાનેષુ વિમાનેષુ સુખં સ્થિતાઃ
અહીં પુણ્યશાળી લોકો અનેક આભૂષણોથી શોભાયમાન છે, અને આકાશમાં ઉડતાં વિમાનોમાં આનંદથી વિહરે છે.
મદમન્મથમત્તાઙ્ગ્ય ઇમાસ્ તાસ્ સુરયોષિતઃ । દેવેશ્વરં નિષેવન્તે વનં વનલતા ઇવ
આ સ્વર્ગની સ્ત્રીઓ, ગર્વ અને કામના થી મસ્ત થયેલી, દેવોના રાજાને એ રીતે સેવા આપે છે જેમ વનલતાઓ વૃક્ષને લપટે છે.
ચન્દ્રાંશુજાલકુસુમાશ્ ચિન્તામણિગુલુચ્છકાઃ । કલ્પવૃક્ષ ઇમે પક્વરત્નસ્તબકદન્તુરાઃ
આ કલ્પવૃક્ષો ચાંદની જેવી કાંતિવાળા ફૂલો, ચિંતામણિના ગૂચ્છો અને પક્વ રત્નોથી ભરેલા ડાળીઓ ધરાવે છે.
ઇહ તાવદ્ ઇમં શક્રમ્ અહમ્ આસનસંસ્થિતમ્ । દ્વિતીયમ્ ઇવ દેવેશં પૂજયૈવાભિવાદયે
હવે અહીં, હું આ આસન પર બેઠેલા ઇન્દ્રને, બીજાં દેવોના રાજા તરીકે માન આપી, વિનમ્રતાથી વંદન કરીશ.
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય શુક્રેણ મનસૈવ શચીપતિઃ । તેનાભિવાદિતસ્ તત્ર દ્વિતીય ઇવ વૈ ભૃગુઃ
આ રીતે મનમાં વિચાર કરીને, શુક્રે શચીપતિને વંદન કર્યું અને ત્યાં, બીજાં ભૃગુ જેવા, સન્માનપૂર્વક સ્વીકારવામાં આવ્યા.
અથ સાદરમ્ ઉત્થાય શુક્રશ્ શક્રેણ પૂજિતઃ । ગૃહીતહસ્તમ્ આનીય સમીપ ઉપવેશિતઃ
પછી શુક્રદેવજી આદરપૂર્વક ઊભા થયા. ઇન્દ્રદેવએ તેમને સન્માનપૂર્વક હાથ પકડીને પોતાના પાસે બેસાડ્યા.