સહસ્રેણ સ બાહૂનામ્ આદાય પરિઘાન્ બહૂન્ । પ્રહરત્ય્ આત્મનઃ પૃષ્ઠે સ્વાત્મનૈવ પલાયતે
એ માણસ પોતાના હજાર હાથોથી અનેક ગદાઓ પકડીને પોતાનાં પીઠ પર મારતો જાય છે અને પછી પોતાનાં જ પાસેથી ભાગી જાય છે.
દૃઢપ્રહારૈઃ પ્રહરન્ સ્વયમ્ એવાત્મનાત્મનિ । પ્રવિદ્રવતિ ભીતાત્મા સ યોજનશતાન્ય્ અપિ
મજબૂત પ્રહારો કરીને, માણસ પોતે પોતાને મારતો જાય છે, અને પોતાનો જ ડરેલો મનસ્વી મન અનેક યોજન દૂર ભાગી જાય છે.
ક્રન્દન્ પલાયમાનો ઽસૌ ગત્વા દૂરમ્ ઇતસ્ તતઃ । શ્રમવાન્ વિવશાકારો વિશીર્ણચરણાઙ્ગકઃ
એ માણસ રડતો અને અહીંથી ત્યાં દૂર દૂર ભાગતો જાય છે, થાકી જાય છે, બેઉપાય બની જાય છે, પગ અને અંગો તૂટી જાય છે, અને પછી પડી જાય છે.
પતિતો ઽવશ એવાશુ મહત્ય્ અન્ધો ઽન્ધકૂપકે । કૃષ્ણરાત્રિતમોભીમનભોગમ્ભીરકોટરે
એ બેઉપાય માણસ ઝડપથી એક મોટાં, અંધારા અને અંધ કૂવામાં પડી જાય છે, જેની ઊંડાઈ કાળી રાત્રિ જેવી અંધકાર અને અજ્ઞાનના અભિમાનથી ભરેલી છે.
તતઃ કાલેન મહતા સો ઽન્ધકૂપાત્ સમુત્થિતઃ । પુનઃ પ્રહારૈઃ પ્રહરન્ વિદ્રવત્ય્ આત્મનાત્મનઃ
પછી લાંબા સમય પછી એ માણસ એ અંધ કૂવામાંથી બહાર આવે છે, અને ફરીથી પોતે પોતાને મારતો, પોતાથી જ દૂર ભાગવા લાગે છે.
પુનર્ દૂરતરં ગત્વા કરઞ્જવનગુલ્મકમ્ । પ્રવિષ્ટઃ કણ્ટકવ્યાપ્તં શલભઃ પાવકં યથા
પછી એ માણસે હજુ આગળ જઈને કરંજનાના ઝાડો અને કાંટાવાળા ઝાડીઓથી ભરેલું જંગલ પાર કર્યું, જાણે કોઈ તીડ અગ્નિમાં ઘૂસી જાય એમ.
તસ્માત્ કરઞ્જગહનાદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય ક્ષણાદ્ ઇવ । સ્વયં પ્રહારૈઃ પ્રહરન્ વિદ્રવત્ય્ આત્મનાત્મનઃ
એ કરંજનાના ઘન જંગલમાંથી એ પળભરમાં બહાર આવી ગયો, પોતે પોતાને મારતો અને પોતાને જ ભાગતો રહ્યો.
પુનર્ દૂરતરં ગત્વા તમ્ એવાન્ધો ઽન્ધકૂપકમ્ । સ સમ્પ્રવિષ્ટસ્ ત્વરયા વિશીર્ણાવયવાકૃતિઃ
પછી એ અંધ માણસે ફરી આગળ જઈને, એ જ અંધ કૂવામાં ઉતાવળથી ઘૂસી ગયો, એની દેહની અવયવો ગોઠવાઈ ન શક્યા.
અન્ધકૂપાત્ સમુત્થાય પ્રવિષ્ટઃ કદલીવનમ્ । પુનઃ પ્રહારૈઃ પ્રહરન્ વિદ્રવત્ય્ આત્મનાત્મનઃ
એ અંધ કૂવામાંથી બહાર આવીને, એ કેળાના વનમાં પ્રવેશ્યો, ફરી પોતે પોતાને મારતો અને પોતેથી જ ભાગતો રહ્યો.
પુનર્ દૂરતરં ગત્વા શશાઙ્કકરશીતલમ્ । કદલીકાનનં કાન્તં સમ્પ્રવિષ્ટો હસન્ન્ ઇવ
પછી થોડું આગળ જઈને, ચાંદની જેવી ઠંડી અને સુંદર કેળાના વનમાં તે હસતો હોય એમ પ્રવેશ્યો.
કદલીષણ્ડકાત્ તસ્માદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય પુનઃ ક્ષણાત્ । કદલીકાનનાચ્ છુભ્રં કરઞ્જવનગુલ્મકમ્
આ કેળાના ઝાડોના જૂથમાંથી તે તરત જ બહાર આવ્યો અને પછી તેજસ્વી કરંજના ઝાડોના વનમાં પ્રવેશ્યો.
કરઞ્જકવનાત્ કૂપં કૂપાદ્ રમ્ભાવનાન્તરમ્ । પ્રવિશ્ય પ્રહરંશ્ ચૈવ સ્વયમ્ આત્મનિ સંસ્થિતઃ
કરંજના વનમાંથી કૂવામાં, પછી કૂવામાંથી બીજા કેળાના વનમાં ગયો, અને પછી પોતાને જ મારતાં પોતામાં સ્થિર રહ્યો.
એવંરૂપનિજાચારસ્ સો ઽવલોક્યાદરાન્ મયા । અવષ્ટભ્ય બલાદ્ એવ મુહૂર્તં પરિબોધિતઃ
આવો તેનો વર્તન મેં ધ્યાનપૂર્વક જોયો અને પછી જોરથી પકડીને થોડા સમય માટે તેને જાગૃત કર્યો.
પૃષ્ટશ્ ચ કસ્ ત્વં કિમ્ ઇદં કેનાર્થેન કરોષિ વા । કિં નામાભિમતં તે સ્યાત્ કિં મુધા પરિમુહ્યસિ
પછી તેને પૂછાયું: 'તું કોણ છે? આ શું છે? તું આ બધું કયા હેતુથી કરે છે? તારું નામ શું છે, તને શું જોઈએ છે? તું એમ વ્યર્થમાં શા માટે ગૂંચવાયો છે?'
ઇતિ પૃષ્ટેન કથિતં તેન મે રઘુનન્દન । નાહં કશ્ચિન્ ન ચૈવેદં મુને કિઞ્ચિત્ કરોમ્ય્ અહમ્
આ રીતે પૂછવામાં આવતા તેણે મને કહ્યું, 'હું કોઈ નથી, આ પણ કંઈ નથી; હે મુનિ, હું કંઈ જ કરતો નથી.'
ત્વયાયમ્ અવભગ્નો ઽસ્મિ ત્વં મે શત્રુર્ અરિન્દમ । ત્વયા દૃષ્ટો ઽસ્મિ નષ્ટો ઽસ્મિ દુઃખાય ચ સુખાય ચ
'તું મને ઓળખી લીધો, હવે હું ખુલ્લો પડી ગયો છું; હે દુશ્મનોને જીતનારા, તું મારું શત્રુ છે. તારા દ્વારા જોવામાં આવતા હું હવે ગુમ થઈ ગયો છું, દુઃખ માટે પણ અને સુખ માટે પણ.'
ઇતિ ઉક્ત્વા મામ્ અસાવ્ અઙ્ગાન્ય્ આલોક્ય સ્વાનિ તિષ્ઠવાન્ । રુરોદાર્તરવં દીનો મેઘો વર્ષન્ન્ ઇવારવી
આવું કહીને તેણે પોતાના અંગો તરફ જોયું અને સ્થિર ઊભો રહ્યો; પછી, દુઃખી થઈને, જોરથી રડવા લાગ્યો, જાણે મેઘધન્યે ધરતી પર વરસાદ વરસાવ્યો હોય તેમ.
ક્ષણમાત્રેણ તત્રાસાવ્ ઉપસંહૃત્ય રોદનમ્ । સ્વાન્ય્ અઙ્ગાનિ સમાલોક્ય જહાસેન્દ્વંશુવત્ સિતમ્
માત્ર એક ક્ષણમાં જ તેણે ત્યાં રડવું બંધ કરી દીધું; પોતાનાં અંગો તરફ જોયાં અને ચાંદ્રકિરણો જેમ ચાંદ્રમાએ પોતાની સફેદી છોડી દે છે, એમ પોતે પણ સફેદી ત્યજી દીધી.
અથાટ્ટહાસપર્યન્તે સ પુમાન્ પુરતો મમ । ક્રમેણ તાનિ તત્યાજ સ્વાન્ય્ અઙ્ગાનિ સમન્તતઃ
પછી, એક જોરદાર હાસ્ય પછી, મારા સામે那个 પુરુષે ધીરે ધીરે પોતાના બધા અંગો એક પછી એક, ચારેય બાજુએ ત્યજી દીધાં.
પ્રથમં પતિતં તસ્ય શિરઃ પરમદારુણમ્ । તતસ્ તે બાહવઃ પશ્ચાદ્ વક્ષસ્ તદનુ ચોદરમ્
સૌપ્રથમ, તેનું માથું પડી ગયું, જે ખૂબ જ ભયાનક હતું; પછી તેના હાથો, પછી છાતી અને ત્યારબાદ પેટ પડી ગયું.
અથ ક્ષણેન સ પુમાંસ્ તાન્ય્ અઙ્ગાનિ ચ સમ્ભ્રમઃ । સર્વમ્ અન્તર્ધિમ્ આયાતં સ્વપ્નો બોધવતો યથા
પછી, એક ક્ષણમાં જ那个 પુરુષ, તેના અંગો અને આખી ગભરાહટ બધું જ અદૃશ્ય થઈ ગયું, જેમ જાગી જતાં સ્વપ્ન અચાનક ઓગળી જાય છે.
વિચાર્ય નિયતેશ્ શક્તિં તતો ગન્તુમ્ ઉપસ્થિતઃ । દૃષ્ટવાન્ અહમ્ એકાન્તે પુનર્ અન્યં તથા નરમ્
હું જ્યારે નસીબની શક્તિ વિશે વિચાર્યું, ત્યારબાદ ત્યાંથી જવા માટે ઊભો થયો. એકાંતમાં, મને એ જ રીતે બીજો માણસ પણ દેખાયો.
સો ઽપિ પ્રહારાન્ પરિતઃ પ્રયચ્છન્ સ્વયમ્ આત્મનિ । બાહુભિઃ પીવરાકારૈસ્ સ્વયમ્ એવ પલાયતે
એ માણસ પણ પોતે જ પોતાના મજબૂત હાથોથી ચારે બાજુ પોતાને મારતો હતો અને પોતાથી જ ભાગતો હતો.
કૂપે પતતિ કૂપાત્ તુ સમુત્થાયાભિધાવતિ । પુનઃ પતતિ કુઞ્જે ઽન્તઃ પુનર્ આર્તઃ પલાયતે
ક્યારેક તે કૂવામાં પડી જાય છે, પછી કૂમાથી બહાર આવીને દોડે છે; ફરી ઝાડીઓમાં પડી જાય છે અને ફરી દુઃખી થઈને ભાગે છે.
પુનઃ પ્રવિશતિ સ્વચ્છં ક્ષણં શિશિરકાનનમ્ । રુષ્ટઃ પુનઃ પુનસ્ તુષ્ટઃ પુનઃ પ્રહરતિ સ્વયમ્
પછી થોડા સમય માટે એ સ્વચ્છ અને ઠંડા જંગલમાં જાય છે; પછી ફરી ગુસ્સે થાય છે, પછી ખુશ થાય છે અને પછી ફરી પોતાને જ મારતો રહે છે.
એવમ્પ્રાયનિજાચારશ્ ચિરમ્ આલોક્ય સસ્મયમ્ । સ મયા સમવષ્ટભ્ય પરિપૃષ્ટસ્ તથૈવ હિ
તેના અનોખા વર્તનને લાંબા સમય સુધી જોયા પછી, હળવી સ્મિત સાથે હું તેની પાસે ગયો અને તેને એ પ્રમાણે પૂછ્યું.
તેનૈવાથ ક્રમેણાસૌ રુદિત્વા સમ્પ્રહસ્ય ચ । અઙ્ગૈર્ વિશીર્ણતામ્ એત્ય યયાવ્ અલમ્ અલક્ષ્યતામ્
પછી તે ધીરે ધીરે રડ્યો અને હસ્યો, અને જ્યારે તેના અંગો તૂટી ગયા, ત્યારે તે ચાલ્યો ગયો અને ફરી નજરે પડ્યો નહીં.
વિચાર્ય નિયતેશ્ શક્તિં તતો ગન્તુમ્ ઉપસ્થિતઃ । દૃષ્ટવાન્ અહમ્ એકાન્તે પુનર્ અન્યં તથા નરમ્
પછી મેં ભાગ્યની શક્તિ વિશે વિચાર્યું અને ત્યાંથી જવા માટે તૈયાર થયો; એકાંતમાં મને એ જ રીતે બીજો માણસ દેખાયો.
પ્રહરંસ્ તદ્વદ્ એવાસૌ સ્વયમ્ એવ પલાયતે । પલાયમાનઃ પતિતો મહત્ય્ અન્ધો ઽન્ધકૂપકે
એ પણ એ જ રીતે પોતાને મારતો હતો અને પોતેથી જ ભાગી રહ્યો હતો; ભાગતો ભાગતો તે એક મોટી, અંધારી ખાડીમાં પડી ગયો.
તત્રાહં સુચિરં કાલમ્ અવસં તત્પ્રતીક્ષકઃ । યાવત્ સ સુચિરેણાપિ કૂપાદ્ અભ્યુત્થિતશ્ શઠઃ
ત્યાં હું ઘણો લાંબો સમય એના માટે રાહ જોઈને રહ્યો. આખરે, ઘણો સમય વીતી ગયા પછી, એ ધૂર્ત માણસ કૂવામાંથી બહાર આવ્યો.