રૂઢાતિવાહિકીભાવશ્ શવો ભવતિ દેહકઃ । નિર્જલામ્ભોદસદૃશો નિર્ગન્ધકુસુમોપમઃ
જ્યારે સૂક્ષ્મ શરીરની સ્થિતિ પકી જાય છે, ત્યારે ભૌતિક શરીર મૃતદેહ જેવું થઈ જાય છે—જેમ પાણી વગરનું વાદળ કે સુગંધ વગરનું ફૂલ.
અદ્યારભ્ય પ્રરૂઢાયામ્ આતિવાહિકસંવિદિ । દેહો વિસ્મૃતિમ્ આયાતિ ગર્ભસંસ્થેવ યૌવને
આજેથી, જ્યારે સૂક્ષ્મ શરીરની જાગૃતિ પકી ગઈ છે, ત્યારે શરીર ભૂલાઈ જાય છે; જેમ યુવાનીમાં ગર્ભાવસ્થાની યાદ રહેતી નથી.
એકત્રિંશે ઽદ્ય દિવસે પ્રાપ્તા વયમ્ ઇહામ્બરમ્ । પ્રભાતે મોહિતે દાસ્યૌ મયૈતે નિદ્રયાધુના
આજ એકત્રીસમા દિવસે અમે આ આકાશમાં આવી પહોંચ્યા છીએ; સવારે આ બંને દાસીઓ ઊંઘના પ્રભાવે મોહિત થઈ ગઈ હતી.
તદ્ એહિ યાવલ્ લીલાયૈ લીલે સઙ્કલ્પલીલયા । આત્માનં દર્શયાવો ઽસ્યૈ વ્યવહારઃ પ્રવર્તતામ્
ચાલ, લીલા, વિચારની રમતમાં આપણે આપણું સ્વરૂપ એને બતાવીએ, જેથી કામકાજ આગળ વધી શકે.
આવાં તાવદ્ ઇમે લીલા પશ્યત્વ્ ઇત્ય્ એવ ચિન્તિતે । જ્ઞપ્ત્યા દેવ્યૌ તતસ્ તત્ર દૃશ્યે દીપ્તે બભૂવતુઃ
જેમજ એમ વિચારાયું કે 'આપણે લીલાને દેખાઈએ', એમ જ જ્ઞાનની શક્તિથી એ બંને દેવીઓ ત્યાં તેજસ્વી રૂપે દેખાઈ આવી.
સા વિદૂરથલીલાથ સમાકુલવિલોચના । ગૃહમ્ આલોકયામ્ આસ તત્ તેજઃપુઞ્જભાસુરમ્
પછી વિદૂરથની પત્ની લીલા આશ્ચર્યથી ભરાયેલા નેત્રોથી એ ઘર તરફ જોઈ રહી હતી, જે તેજના સમૂહથી ઝગમગતું હતું.
ચન્દ્રબિમ્બાદ્ ઇવોત્કીર્ણં ધૌતં હેમદ્રવૈર્ ઇવ । જ્વાલાયા ઇવ શીતાયાસ્ સુમધ્યમ્ ઇવ ભિત્તિમત્
ચાંદનીની થાળીમાંથી تراشેલી હોય તેમ, સોનાની ધારો વડે ધોઈ હોય તેમ, ઠંડી જ્યોત જેવી, કે મજબૂત આધાર પર લટકતી સુંદર વેલ જેવી લાગતી હતી.
ગૃહમ્ આલોક્ય પુરતો લીલાજ્ઞપ્તી વિલોક્યતે । ઉત્થાય સમ્ભ્રમવતી તયોઃ પાદેષુ સાપતત્
ઘર સામે જોઈને અને રમૂજી બોલાવટ સમજીને, તે ઊભી થઈ અને ઉતાવળમાં બંનેના પગે પડી ગઈ.
મજ્જયાયાગતે દેવ્યૌ જયતં જીવિતપ્રદે । ઇહ પૂર્વમ્ અહં પ્રાપ્તા ભવત્યોર્ માર્ગશોધિની
મજ્જયા રાણી આવી ત્યારે બોલી: 'જય હો, જીવન આપનારાઓ! હું તમારો માર્ગ સાફ કરતી, પહેલા અહીં આવી છું.'
ઇત્ય્ ઉક્તવત્યાં તસ્યાં તા માનિન્યો મત્તયૌવનાઃ । ઉપાવિશન્ વિષ્ટરેષુ લતા મેરુશિરસ્સ્વ્ ઇવ
આ રીતે તેણે કહ્યું ત્યારે, યુવાનીમાં ઘમંડિત એવી બન્ને સ્ત્રીઓ બેઠકો પર આવીને બેસી ગઈ, જાણે મેરુ પર્વતની ટોચ પર વેલો પથરાય છે તેમ.
સુતે વદ કથં પ્રાપ્તા ત્વમ્ ઇમં દેશમ્ આદિતઃ । કિં વૃત્તં તે ત્વયા દૃષ્ટં કિમ્ ઇવાધ્વનિ કુત્ર વા
બાળિકા, મને કહો, તું અહીં કઈ રીતે આવી? તારા માર્ગમાં શું બન્યું અને શું જોયું? કયાં આવ્યું?
દેવિ તસ્મિન્ પ્રદેશે સા જાતમૂર્છા તદાભવમ્ । દ્વિતીયેન્દુકલેવાહં કલ્પાન્તજ્વાલયાવૃતા
દેવી, એ સ્થળે હું અચાનક બેભાન થઈ ગઈ હતી. પછી તો જાણે કાળાં અંધારામાં લપેટાયેલી, ઓગળી રહેલી ચાંદની જેમ થઈ ગઈ.
ન ચેતિતં મયા કિઞ્ચિત્ સમં વિષમમ્ એવ વા । તતસ્ તરલપક્ષ્માન્તે વિનિમીલ્ય વિલોચને
મારે તો એ સમયે સારું કે ખરાબ, કંઈ જ ખબર ન રહી. પછી ધીમે ધીમે આંખો બંધ થઈ ગઈ.
તતો મરણમૂર્છાન્તે પશ્યામિ પરમેશ્વરિ । યાવદ્ અભ્યુત્થિતાસ્મ્ય્ આશુ પ્લુતા ચ ગગનોદરમ્
એ મરણ જેવી બેભાન સ્થિતિના અંતે, પરમેશ્વરી, મેં જોયું—અને અચાનક હું ઊઠી ગઈ અને આકાશમાં ઉડી ગઈ.
ભૂતાકાશે ઽનિલરથં સમારૂઢાસ્મ્ય્ અહં તથા । આનીતા ગન્ધલેખેવ તેનાહમ્ ઇમમ્ આલયમ્
હું પૃથ્વી-આકાશમાં પવનના રથ પર બેઠી છું; જેમ સુગંધની રેખા વહેંચાય છે, એમ મને અહીં આ ઘર સુધી લાવવામાં આવી છું.
ઇહ પશ્યામિ સદનં નાયકેનાભ્યલઙ્કૃતમ્ । દીપ્તદીપં વિવિક્તં ચ મહાર્હશયનાન્વિતમ્
અહીં હું ઘર જોઈ રહી છું, જે માલિકે સુંદર રીતે શોભાવ્યું છે, દીવા પ્રગટે છે, એકાંત છે અને મહેનતી પથારીથી સજ્જ છે.
પતિમ્ આલોકયામીમં યાવદ્ એષ વિદૂરથઃ । શેતે કુસુમગુપ્તાઙ્ગો મધુઃ પુષ્પવને યથા
હું મારા પતિ વિદૂરથને જોઈ રહી છું, જે ફૂલોની રક્ષા હેઠળ સુઈ રહ્યા છે, જેમ ફૂલોના બગીચામાં મધ આરામથી રહે છે.
અથ સઙ્ગ્રામસંરમ્ભશ્રમાર્તો ઽયં સ્વપિત્ય્ અલમ્ । ઇતિ નિદ્રા મયાસ્યૈવં દેવેશ્વરિ ન વારિતા
હવે યુદ્ધના થાકથી એ ઊંઘી રહ્યા છે; એથી, દેવી, મેં એમની ઊંઘને રોકી નથી.
અનન્તરમ્ ઇમં દેશં પ્રાપ્તે દેવ્યાવ્ ઇમે ત્વ્ ઇતિ । યથાનુભૂતં કથિતં મદનુગ્રહકારિણિ
પછી, જ્યારે દેવી અહીં આવી, ત્યારે મેં જે કંઈ અનુભવ્યું હતું તે બધું તમારી કૃપા માટે કહી દીધું, દયાળુ માતા.
હે હંસહારિગામિન્યૌ લીલે લલિતલોચને । ઉત્થાપયામો નૃપતિં શવતલ્પતલાદ્ ઇમમ્
હે હંસ જેવી ચાલવાળી અને રમૂજી, સુંદર આંખો ધરાવતી, ચાલો આપણે રાજાને આ મૃતદેહોની શય્યાથી ઊભો કરીએ.
સેત્ય્ ઉક્ત્વા મુમુચે જીવમ્ આમોદમ્ ઇવ પદ્મિની । સ સમીરલવાકારસ્ તન્નાસાનિકટં યયૌ
આવું કહીને, તેણે પોતાનો પ્રાણ છોડ્યો, જેમ કમળ પોતાનો સુગંધ છોડી દે છે; એ પ્રાણ પવન જેવો બનીને રાજાના નાક પાસે ગયો.
ઘ્રાણકોશં વિવેશાશુ વંશરન્ધ્રમ્ ઇવાનિલઃ । સ્વવાસનાશતાન્ય્ અન્તર્ દધદ્ અબ્ધિર્ મણીન્ ઇવ
એ પ્રાણ ઝડપથી રાજાના નાકમાં પ્રવેશી ગયો, જેમ પવન વાંસની ખોખલી અંદર જાય છે, અને પોતાની અનેક સંસ્કારો લઈને, જેમ દરિયો અનેક મણિઓ રાખે છે.
અન્તસ્સ્થજીવં વદનં તસ્ય તત્કાન્તિમ્ આયયૌ । પદ્મસ્યાવગ્રહે પદ્મં પ્રવિષ્ટમ્ ઇવ વારિણિ
તેના અંદરના જીવની તેજસ્વિતા તેના ચહેરા પરથી ઝળહળી ઉઠી, જેમ પાણીમાં કમળનું પ્રતિબિંબ દેખાય ત્યારે એવું લાગે કે એક કમળ બીજાં કમળમાં પ્રવેશી ગયું હોય.
ક્રમાદ્ અઙ્ગાનિ સર્વાણિ સરસાનિ ચકાશિરે । તસ્ય પુષ્પાકર ઇવ લતાજાલાનિ બૂભૃતઃ
થોડા-થોડા કરીને તેના બધા અંગો સુંદરતાથી ચમકવા લાગ્યા, જેમ ધરતી પર ફૂલોના જૂથો કે પર્વત પર વેલીઓની જાળીઓ ફેલાયેલી હોય.
અથાબભૌ કલાપૂર્ણસ્ સ રાકાયામ્ ઇવોડુરાટ્ । ભાસયન્ ભવનં ભૂરિ વદનેન્દુમરીચિભિઃ
પછી તે પૂર્ણ ચાંદની જેવી કાંતિથી ભરેલો દેખાયો, તેના ચહેરાની ચાંદની જેવી કિરણોથી આખું ઘર પ્રકાશિત થઈ ગયું.
સ્ફારયામ્ આસ સો ઽઙ્ગાનિ રસવન્તિ મૃદૂનિ ચ । કનકોજ્જ્વલકાન્તીનિ પલ્લવાનીવ માધવઃ
તેના અંગો કોમળ અને રસભર્યા હતા, અને તે સોનેરી તેજથી ઝગમગતા હતા, જેમ વસંતમાં નવાં પાંદડા તાજગીથી ચમકે.
ઉન્મીલયમ્ આસ દૃશૌ વિમલાલોકકારણે । હારિણ્યૌ સુભગાભોગે ચન્દ્રાર્કૌ ભુવનં યથા
તેને પોતાની આંખો ખોલી, જે શુદ્ધ પ્રકાશનું કારણ હતી, સુંદરતા અને આકર્ષકતા સાથે ચમકતી હતી, જાણે ચાંદ્ર અને સૂર્ય જગતને પ્રકાશિત કરે છે એમ.
ઉત્તસ્થૌ પ્રોલ્લસત્કાયો વિન્ધ્યાદ્રિર્ ઇવ વૃદ્ધિમાન્ । ઉવાચ કસ્ સ્થિત ઇહ પ્રભાકપિશિતાલયઃ
પછી તે ઊભો થયો, તેનું શરીર તેજથી ઝગમગતું હતું, જાણે વૃદ્ધિ પામતો વિંધ્ય પર્વત હોય, અને તેણે પૂછ્યું: 'આ પ્રકાશથી ભરેલા આ સ્થાનમાં અહીં કોણ ઊભો છે?'
લીલાદ્વયમ્ અથાસ્યાગ્રે પ્રોવાચાદિશ્યતામ્ ઇતિ । સ દદર્શ પુરો નમ્રં લીલાદ્વયમ્ અવસ્થિતમ્
પછી તેની સામે લીલાદ્વયે કહ્યું: 'આદેશ આપો.' તેણે જોયું કે લીલાદ્વયે નમ્રતાથી તેની સામે ઊભું હતું.
સમાધારં સમાકારં સમરૂપં સમસ્થિતિ । સમવાક્યં સમોદ્યોગં સમાનન્દં સમોદયમ્
તેમાં સહારો, આકાર, રૂપ, વાણી, પ્રયત્ન, આનંદ અને ઉદય બધું જ સરખું હતું.