દુહિતાસ્મિ સખિ જ્ઞપ્તે સ્વાગતં તે ઽસ્તુ સુન્દરિ । પ્રતીક્ષમાણા ત્વામ્ એવ સ્થિતાસ્મીહ નભઃપથે
સખી જ્ઞાપ્તિ, હું તારી દીકરી છું; સુંદરીએ, તારો સ્વાગત છે. હું અહીં આકાશમાર્ગ પર ફક્ત તારી રાહ જોઈને ઉભી રહી છું.
દેવિ ભર્તૃસમીપં માં નય નીરજલોચને । મહતાં દર્શનં યસ્માન્ ન કદાચન નિષ્ફલમ્
જળ જેવી આંખો ધરાવતી દેવી, મને મારા પતિ પાસે લઈ જા; કારણ કે મહાન લોકોનું દર્શન ક્યારેય વ્યર્થ જતું નથી.
એહિ તત્રૈવ ગચ્છાવ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સા કુમારિકા । પુરસ્ તસ્યાસ્ સ્થિતા વ્યોમ્નિ માર્ગદર્શનતત્પરા
"ચાલો, ત્યાં જઈએ," એમ કહી, એ યુવતી માર્ગ બતાવવાની ઉત્સુકતા સાથે, એની સામે આકાશમાં ઊભી રહી.
તતસ્ તદનુયાતા સા પ્રાપ કોટરમ્ અમ્બરમ્ । નિર્મલં કરવાલાઙ્ગં યથા લક્ષણલેખિકા
પછી એ યુવતીના પાછળ પાછળ જઈ, એ એક ચમકતી અને નિર્મળ એવી આકાશની ગુફા સુધી પહોંચી, જે નિષ્કલંક હાથ કે સરસ રેખા જેવી લાગતી હતી.
મેઘમાર્ગમ્ અથોલ્લઙ્ઘ્ય વાતસ્કન્ધાન્તરોત્થિતા । સૂર્યમાર્ગાદ્ અતિગતા તારામાર્ગમહીમ્ ઇતા
પછી એ મેઘોના રસ્તા પાર કરી, પવનના પ્રવાહમાં ઊંચે ઉઠી, સૂર્યના માર્ગને પણ વટાવી, તારાઓના પ્રદેશમાં પ્રવેશી ગઈ.
વાય્વિન્દ્રસુરસિદ્ધાનાં લોકાન્ ઉલ્લઙ્ઘ્ય લાઘવાત્ । બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનાં પ્રાપ બ્રહ્માણ્ડકર્પરમ્
પછી એ પવન, ઇન્દ્ર, દેવતાઓ અને સિદ્ધોના લોકોને ઝડપથી વટાવી, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશના બ્રહ્માંડના બહારના આવરણ સુધી પહોંચી ગઈ.
હિમશૈત્યં યથાન્તસ્સ્થં કુમ્ભભિત્તેર્ બહિર્ ભવેત્ । તથા સઙ્કલ્પસિદ્ધા સા બ્રહ્માણ્ડાન્ નિર્ગતા બહિઃ
જેમ માટલાની અંદર રહેલું ઠંડક બહારથી પણ અનુભવી શકાય છે, તેમ પોતાની મજબૂત ઇચ્છાથી એ સ્ત્રી બ્રહ્માંડની બહાર આવી ગઈ.
સ્વચિત્તમાત્રદેહૈષા સ્વસઙ્કલ્પપ્રભાવજમ્ । અન્તરે વાનુભવતિ કિલૈવં નામ વિભ્રમમ્
એ પોતે જ પોતાના મનથી ઊભેલા શરીરો અને પોતાની ઇચ્છાની તેજસ્વિતાથી અંદર જ આ ભ્રમ અનુભવે છે.
તતો બ્રહ્માણ્ડપારસ્થાઞ્ જલાદ્યાવરણાન્ નવ । સમુલ્લઙ્ઘ્ય પુરઃ પ્રાપ મહાચિદ્ગગનાન્તરમ્
પછી એ બ્રહ્માંડની બહારના પાણી વગેરે નવ આવરણો પાર કરીને મહાન ચૈતન્યના આકાશમાં પહોંચી ગઈ.
અદૃષ્ટપારપર્યન્તમ્ અતિવેગેન ધાવતા । સર્વતો ગરુડેનાપિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ
એ અદૃશ્ય સીમાવાળા અને અંત ન દેખાતા વિશાળ ક્ષેત્રમાં એટલી ઝડપથી દોડી ગઈ કે, દરેક દિશામાં અને કરોડો કલ્પ સુધી પણ, ગરુડ પણ એના સમકક્ષ ન આવી શકે.
તત્ર બ્રહ્માણ્ડલક્ષાણિ સન્ત્ય્ અસઙ્ખ્યાનિ ભૂરિશઃ । અન્યોઽન્યં તાન્ય્ અદૃષ્ટાનિ ફલાનીવ મહાવને
ત્યાં અસંખ્ય બ્રહ્માંડો બહુજ છે, એક બીજાને જોઈ શકતા નથી, જેમ વિશાળ જંગલમાં અનેક ફળો છુપાયેલા હોય છે.
તત્રૈકસ્મિન્ પુરસ્સંસ્થે વિતતાવરણાન્વિતે । વેધયિત્વા વિવેશાન્તર્ વદનં ક્રિમિકો યથા
એમામાંથી એક બ્રહ્માંડમાં, જે વિશાળ સીમાવાળું શહેર હતું, એણે અંદર પ્રવેશ કર્યો, જેમ કે કીડિયો ફળને છીણીને અંદર જાય છે.
પુનર્ બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણ્વાદિ લોકાન્ ઉલ્લઙ્ઘ્ય ભાસુરાન્ । સા મહીમણ્ડલં શ્રીમત્ પ્રાપ તારાપથાદ્ અધઃ
પછી એ બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ વગેરેના તેજસ્વી લોકોથી આગળ વધી, તારાઓના માર્ગની નીચે આવેલા સુંદર પૃથ્વી મંડળે પહોંચી.
તત્ર તન્ મણ્ડલં પ્રાપ્ય તત્પુરં તં ચ મણ્ડપમ્ । પ્રવિશ્ય પુષ્પગુપ્તસ્ય શવસ્ય નિકટે સ્થિતા
ત્યાં એ મંડળમાં આવીને, એ શહેર અને મંડપમાં પ્રવેશી, પુષ્પગુપ્તના મૃતદેહની પાસે ઊભી રહી.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે સાત્ર ન દદર્શ કુમારિકામ્ । માયામ્ ઇવ પરિજ્ઞાતાં ક્વાપિ યાતાં વરાનના
આ વચ્ચે, ત્યાં તેણે કન્યાને દેખી નહીં; સુંદર ચહેરાવાળી એ યુવતી, જેને માયા તરીકે ઓળખી હતી, ક્યાંક ચાલીને ગઈ હતી.
મુખમ્ આલોક્ય સા તસ્ય સ્વભર્તુશ્ શવરૂપિનઃ । ઇદં બુદ્ધવતી સત્યં પ્રતિભાવશતસ્ સ્વતઃ
પતિના, જે મૃતદેહ રૂપે પડ્યા હતા, તેમના ચહેરા તરફ જોઈને, તેણીએ પોતાની સમજથી આ સત્યને સ્પષ્ટ રીતે ઓળખી લીધું.
અયં સ ભર્તા સંગ્રામે નિહતો મમ સિન્ધુના । વીરલોકાન્ ઇમાન્ પ્રાપ્ય ક્ષણં શેતે યથાસુખમ્
આ મારા પતિ છે, જેઓ યુદ્ધમાં સિંધુ દ્વારા માર્યા ગયા; હવે તેઓ વીરલોકમાં પહોંચી, થોડો સમય આરામથી શેતા છે.
અહં દેવ્યાઃ પ્રસાદેન સશરીરૈનમ્ ઈદૃશમ્ । ઇહ પ્રાપ્તવતી ધન્યા મદન્યા નાસ્તિ કાચન
મારે દેવીની કૃપાથી, આ રીતે શરીર સાથે અહીં પહોંચવાનો લાભ મળ્યો છે; હું ધન્ય છું, મારી જેવી બીજી કોઈ નથી.
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સા હસ્તે ગૃહીત્વા ચારુચામરમ્ । વીજયામ્ આસ ચાન્દ્રેણ તં દ્યૌર્ વાવનિમણ્ડલમ્
આ રીતે વિચાર કરીને, તેણે પોતાના હાથમાં સુંદર ચામર લીધો અને તેને પંખો કરવા લાગી, જેમ આકાશ વાદળોના ગોળથી ચાંદને ઠંડક આપે છે.
તે ભૃત્યાસ્ તાશ્ ચ વા દાસ્યસ્ સ રાજા વા પ્રબુદ્ધવાન્ । વક્ષ્યન્તિ વદતાં દેવિ કિં કયેવ કથં ધિયા
એ સેવકો, એ દાસીઓ અને એ જાગૃત રાજા, હે દેવી, પૂછશે: 'તમે કોણ છો? કઈ રીતે અને કયા આશયથી આવી છો?'
સ રાજા સા ચ તે ભૃત્યાસ્ સર્વ એવ પરસ્પરમ્ । ચિદાકાશૈકતાયોગાદ્ આવયોશ્ ચ પ્રભાવતઃ
એ રાજા, એ સ્ત્રી અને એ સેવકો — બધા મળીને, ચેતનાના એકપણપણ અને આપણા બંનેના પ્રભાવથી, એકબીજાને ઓળખી લેશે.
મહાચિત્પ્રતિભાસાશ્ ચ મહાનિયતિનિશ્ચયાત્ । અન્યોઽન્યમ્ એવં વેત્સ્યન્તિ મિથસ્ સમ્પ્રતિબિમ્બિતમ્
મહાન ચેતનાના પ્રકાશરૂપો, મહાન નિયમના દૃઢ નિશ્ચયથી, એકબીજામાં અરીસામાં પ્રતિબિંબ જેમ ઓળખી લેશે.
ઇયં મે સહજા ભાર્યા મમેયં સહજા સખી । મમેયં સહજા રાજ્ઞી ભૃત્યો ઽયં સહજો મમ
આ મારી જન્મથી સાથી પત્ની છે, આ મારી સહજ સાથીદારી છે, આ મારી સહજ રાણી છે અને આ દાસ પણ જન્મથી જ મારો છે.
કેવલં ત્વમ્ અહં સા ચ યથાવૃત્તમ્ અખણ્ડિતમ્ । જ્ઞાસ્યામ મહદાશ્ચર્યં ન તુ કશ્ચિદ્ અપીતરઃ
માત્ર તું, હું અને એ—as it truly happened—જેમ બન્યું તેમ જાણીએ, આ મહાન આશ્ચર્યને સમજી શકીએ, પણ બીજું કોઈ પણ નહીં.
અમુનૈવ શરીરેણ કિમર્થં નાગતા પતિમ્ । એષા વરે ઽપિ સંપ્રાપ્તે લીલા લલિતવાદિનિ
આ જ શરીરથી એ પતિ પાસે કેમ આવી નહીં, જ્યારે લગ્ન પણ નક્કી થઈ ગયા હતા? લીલા, તું તો મીઠા બોલે છે.
અપ્રબુદ્ધધિયસ્ સિદ્ધલોકાન્ પુણ્યવશોદિતાન્ । ન સમર્થાસ્ સ્વદેહેન પ્રાપ્તું છાયા ઇવાતપાન્
જેઓનું મન જાગૃત નથી, તેઓ પુણ્યના બળે સિદ્ધલોક સુધી પહોંચી જાય છે, પણ પોતાના શરીરથી ત્યાં પહોંચી શકતા નથી—જેમ છાંયા ક્યારેય ધુપ સુધી પહોંચી શકતી નથી.
આદિસર્ગે હિ નિયતિસ્ સ્થાપિતેતિ પ્રબોધિભિઃ । યથા સત્યમ્ અલીકેન ન મિલત્ય્ એવ કિઞ્ચન
પ્રથમ સર્જનમાં જાગૃત મહાનુભાવો દ્વારા ભાગ્ય નિશ્ચિત કરવામાં આવે છે; જેમ સાચું ક્યારેય ખોટા સાથે મળી શકતું નથી, એમ જ અહીં પણ કંઈક ભેગું થતું નથી.
યાવદ્ વેતાલસઙ્કલ્પો બાલસ્ય કિલ વિદ્યતે । નિર્વેતાલધિયસ્ તાવદ્ ઉદયસ્ તસ્ય કઃ કથમ્
જ્યાં સુધી બાળકના મનમાં ભૂતની કલ્પના છે, ત્યાં સુધી આવા વિચારોમાંથી મુક્ત થયેલા માટે સાચો અનુભવ કેવી રીતે થઈ શકે?
અવિવેકજ્વરોષ્ણત્વં વિદ્યતે યાવદ્ આત્મનિ । તાવદ્ વિવેકશીતાંશુશૈત્યં કુત ઉદેત્ય્ અલમ્
જ્યાં સુધી પોતાના અંદર અવિવેકનું તાવ છે, ત્યાં સુધી વિવેકના ચાંદની જેવી ઠંડક ક્યાંથી આવી શકે?
અહં પૃથ્વ્યાદિદેહઃ ખેગતિર્ નાસ્તિ મમોત્તમા । ઇતિ નિશ્ચયવાન્ યો ઽન્તઃ કથં સ્યાત્ સો ઽન્યનિશ્ચયઃ
જેના મનમાં પક્કી માન્યતા છે કે 'હું પૃથ્વી વગેરે તત્વોથી બનેલું શરીર છું, અને મને આકાશમાં ઊંચી ગતિ નથી,' એમાં બીજું કોઈ વિચાર કેવી રીતે આવી શકે?