તેનોદગુઃ પિશાચાનાં પઙ્ક્તયો ઽનન્તભીતિદાઃ । સન્ધ્યાયામ્ ઇવ ભીત્યેવ દિવસશ્ શ્યામતાં યયૌ
તેના કારણે પિશાચોની પંક્તિઓ ઊભી થઈ, જે અવિરત ભય પેદા કરતી હતી; જેમ સંધ્યા સમયે ભય ફેલાય છે, તેમ આખો દિવસ અંધકારમય બની ગયો.
પિશાચા ભુવનં જહ્રુર્ અન્ધકારભરા ઇવ । ભાસ્મનસ્તમ્ભસદૃશાસ્ તાલોત્તાલવિલાસિનઃ
પિશાચોએ આખું જગત ઘેરી લીધું, જાણે અંધકારથી ભરાઈ ગયું હોય; તેઓ રાખના થાંભલાં જેવા દેખાતા અને ઉગ્ર હલચાલ કરતા ફરતાં.
દૃશ્યમાનમહાકારા મુષ્ટિગ્રાહ્યા નકિઞ્ચન । ઊર્ધ્વકેશાઃ કૃશાઙ્ગાશ્ ચ કેચિચ્ ચ શ્મશ્રુલા અપિ
કેટલાંક મોટા આકારમાં દેખાતા, હાથમાં પકડાઈ જાય એવા છતાં ખાલી, કેટલાકના વાળ ઊભા, શરીર દુર્બળ અને કેટલાકને દાઢી પણ હતી.
કૃશાઙ્ગા મલિનાઙ્ગાશ્ ચ ગ્રામ્યા ઇવ નભશ્ચરાઃ । સભાયાં મૂઢદૃષ્ટાશ્ ચ યત્કિઞ્ચનકરાઃ ખલાઃ
દુર્બળ શરીરવાળા, મેલાં શરીરવાળા, જાણે ગામના લોકો આકાશમાં ફરતાં હોય, સભામાં મૂર્ખ નજરવાળા, જે કંઈ પણ કરે એવા દુષ્ટ હતા.
દીના બહ્વાશિનઃ ક્રૂરા દીના ગ્રામ્યજના ઇવ । તરુકર્દમરથ્યાન્તશ્શૂન્યગેહગૃહાશ્ ચલાઃ
દુઃખી, વધારે ખાવાવાળા, ક્રૂર, ગામના ગરીબ લોકો જેવા; અસ્થિર, ખાલી ઘરોમાં, કાદવવાળી ગલીઓના અંતે અને વૃક્ષો નીચે રહેતા.
લેલિહાનાઃ પ્રેતરૂપાઃ કૃષ્ણાઙ્ગાશ્ શ્વપચા ઇવ । જગૃહુસ્ તે તદા મત્તા હતશિષ્ટમ્ અરેર્ બલમ્
એ લોકો જીભ લપલપાવતા, મૃતદેહ જેવા, કાળી ચામડીવાળા અને શ્વપચ જેવા હતા; તેઓ નશામાં દુશ્મનના બચેલા સૈન્યને ઝપટીને લઈ ગયા.
આસન્નસૈનિકાસ્ તત્ર વિત્રસ્તક્ષુબ્ધચેતનાઃ । ત્યક્તાયુધતનુત્રાણાસ્ ત્રસ્તપ્રાણાસ્ સ્ખલદ્ગમાઃ
ત્યાં નજીકના સૈનિકો ડરથી અને ગભરાટથી વ્યાકુળ મનવાળા હતા; તેઓએ હથિયાર અને કવચ ફેંકી દીધાં, જીવ બચાવવા ડરથી લથડતાં ભાગી રહ્યા.
નેત્રૈર્ અઙ્ગૈર્ મુખૈઃ પાદૈર્ વિકારભયકારિણઃ । ત્યક્તકૌપીનવસના નિર્નગ્ના હસનોત્તરાઃ
તેમની આંખો, અંગો, ચહેરા અને પગ ભય પેદા કરતા વિકૃતિભર્યા હતા; તેઓએ કૌપીન અને વસ્ત્રો છોડી દીધાં, આખા નંગા થઈને હસતા હતા.
વિષ્ઠાં મૂત્રં ચ કુર્વન્તસ્ સ્થિરમ્ આરબ્ધનર્તનાઃ । પિશાચરાજો રાજાનમ્ અથ યાવદ્વિદૂરથમ્
પિશાચોના રાજાએ, પોતાના સાથીઓ સાથે ઉગ્ર નૃત્ય કરતાં, રસ્તામાં જ શૌચ અને મૂત્ર વિસર્જન કરતા, નજીકમાં ઉભેલા રાજાની તરફ આગળ વધ્યો.
સમાક્રામતિ તાવત્ સ માયાં તાં બુબુધે બુધઃ । પિશાચસઙ્ગ્રામકરીં માયાં વેત્તિ સ ભૂમિપઃ
જેમ જેમ પિશાચરાજ આગળ વધ્યો, તેમ તે બુદ્ધિમાન રાજાએ તરત જ સમજ્યું કે આ બધું તો પિશાચરાજે યુદ્ધ માટે રચેલી માયા છે.
તયા પિશાચસૈન્યં તત્ પરસૈન્યે ન્યયોજયત્ । તતસ્ સ્વસૈનિકાસ્ સ્વસ્થાઃ પરયોધાઃ પિશાચિનઃ
પછી પિશાચરાજે એ માયાના જોરે પોતાની સેનાને દુશ્મન સામે ચઢાવી. એથી એમના પોતાના સૈનિકો તો સુરક્ષિત રહ્યા અને સામેના યોદ્ધાઓ પિશાચ બની ગયા.
તસ્યાથ રૂપિકાસ્ત્રં તદ્ દદૌ ચાન્યદ્ અસૌ રુષા । ઉદગુર્ ભૂતલાદ્ વ્યોમ્નો રૂપિકાસ્ સ્તબ્ધમૂર્ધજાઃ
પછી ક્રોધમાં આવીને તેણે બીજું રૂપ બદલાવતું અસ્ત્ર છોડ્યું. જમીન અને આકાશમાંથી ઊભા વાળવાળા, રૂપ બદલતા પિશાચો ઊભા થઈ ગયા.
નિર્નગ્ના વિકરાલાક્ષ્યો લમ્બશ્રોણિપયોધરાઃ । ઉદ્ભિન્નયૌવના વૃદ્ધાઃ પીવરાઙ્ગ્યો ઽથ જર્જરાઃ
કેટલાંક સ્ત્રીઓ નિર્વસ્ત્ર હતી, તેમની આંખો ભયાનક દેખાતી, કટિ અને સ્તન ઢળી પડેલા, કેટલીક વૃદ્ધ હોવા છતાં યુવાની ફાટી નીકળી હતી, કેટલીક ગઠીલી, તો કેટલીક એકદમ દુર્બળ હતી.
સ્વરૂપારૂપજઘના દુર્નાટ્યવિકસદ્ભગાઃ । નરપદ્મશિરોહસ્તા રુધિરારુણગાત્રકાઃ
કેટલીક સ્ત્રીઓના કટિ સ્વાભાવિક, તો કેટલીકની અસ્વાભાવિક હતી; તેઓ ભયાનક નૃત્ય કરતી, અંગ ખુલ્લાં પડ્યાં હતાં. કોઈના હાથમાં માનવીનું માથું, તો કોઈના હાથ કમળ જેવા, શરીર લોહીથી લાલચટ્ટ હતું.
અર્ધચર્વિતમાંસાસૃક્સ્રવત્સૃક્વાક્તલાલનાઃ । નાનાનાનાઙ્ગવલનાનનોન્નમનસન્નમાઃ
કેટલાંક સ્ત્રીઓ અર્ધ ખાધેલું માંસ ચાવતી, પોતાના હાથમાંથી લોહી અને મજ્જા ચાટી રહી હતી; તેઓ પોતાના અનેક અંગોને વાંકડા-વાંકડા ફેરવી, ક્યારેક ચહેરો ઊંચો કરતી, ક્યારેક નમાવતી.
સિરાલભુજવક્ત્રોરુકુચપાર્શ્વકરાઙ્ગિકાઃ । તાડીકૃતાર્ભકશવાદ્ અનુકૃષ્ટાન્ત્રરજ્જવઃ
કેટલાંક સ્ત્રીઓના હાથ, ચહેરા, જાંઘ, સ્તન, પાશ્વ ભાગ અને અંગો પર શિરાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી; તેઓ બાળકના મૃતદેહને મારતી અને તેની આંતરડીઓ દોરીની જેમ ખેંચતી.
શ્વકાકોલૂકવદના નિમ્નવક્ત્રહનૂદરાઃ । જગૃહુસ્ તાઃ પિશાચાંસ્ તાન્ દુર્બલાન્ દુશ્શિશૂન્ ઇવ
કૂતરા, શિયાળ અને ઘુવડ જેવા ચહેરાવાળા, ખસેલા મોઢા, ચપટી ગયેલા જડબાં અને પેટવાળી એ પિશાચીઓએ એ દુર્બળ પિશાચોને એવું પકડી લીધાં જેમ કે કોઈ લાચાર બાળકને પકડી લે.
પિશાચરૂપિકાસૈન્યં તદાસીદ્ એકતાં ગતમ્ । નિર્નગ્નં નર્તનોત્તાનવદનાઙ્ગવિલોચનમ્
એ પિશાચ જેવું સેના એક થઈ ગઈ, બધાં નિર્વસ્ત્ર, ઉછળતા-નાચતા, અને એમના ચહેરા, હાથપગ અને આંખો બધું ઉપર તરફ ઊંચકાયેલું હતું.
પરસ્પરાક્રાન્તિકરં ભીષયંશ્ ચ પરસ્પરમ્ । નિષ્કાસિતમહાજિહ્વં નાનામુખવિકારદમ્
એ લોકો એકબીજા પર તૂટી પડતા, એકબીજાને ડરાવતા, મોટાં મોટાં જીભ બહાર કાઢીને, અને ચહેરા પર અનેક પ્રકારના વિકૃતિઓ બતાવતા.
શવભારાઢ્યમ્ અન્યોઽન્યં હ્રિયમાણશવાઙ્ગકમ્ । રુધિરામ્ભસિ મજ્જત્ તદુન્મજ્જચ્ ચ લસત્તનુ
એમણે એકબીજાને લાશોનું ભાર વહન કરાવ્યું, કોઈ મૃતદેહના અંગો ખેંચી લઈ જતો, અને એમના તેજસ્વી શરીરો લોહીના તળાવમાં ડૂબતા અને ફરી ઉપર આવતાં હતાં.
લમ્બોદરં લમ્બભુજં લમ્બકર્ણોષ્ઠનાસિકમ્ । રક્તમાંસવસાપઙ્કેષ્વ્ અન્યોઽન્યં વેલ્લનાત્મ તત્
લટકતા પેટ, હાથ, કાન, હોઠ અને નાકવાળા એ લોકો લોહી, માંસ અને ચરબીના કાદવમાં એકબીજાને ઉછાળતા હતા.
મન્દરોદ્ધૂતદુગ્ધાબ્ધિલસત્કલકલાકુલમ્ । યથૈવ માયાસઞ્ચારસ્ તેન તસ્ય કૃતઃ પુનઃ
જેમ મન્દર પર્વતથી દુધના દરિયાને ઉથલાવતાં ઝાક અને ગોળમાળ થાય છે, એમ જ ત્યાં પણ માયાએ ફરીથી ગભરાટ પેદા કર્યો.
તેનાપિ તસ્યાશુ તથા કૃતો બુદ્ધ્વાશુ લાઘવમ્ । વેતાલાસ્ત્રં તતો દત્તં તેનોત્તસ્થુશ્ શવવ્રજાઃ
એની ઝડપને સમજીને તેણે તરત જ એ જ માયા ફરી ઊભી કરી; પછી વેતાળાસ્ત્ર વડે એ મૃતદેહોની ટોળીને ઊભી કરી દીધી.
અમૂર્ધાનસ્ સમૂર્ધાનો વેતાલાવેશવલ્ગિતાઃ । તતઃ પિશાચવેતાલરૂપિકૌઘકબન્ધવત્
કેટલાંકના માથા નહોતા, કેટલાંકના હતા; બધા વેતાળની ઉન્માદી દશામાં હતા. પછી પિશાચો અને વેતાળોની જેમ એ બધા એકસાથે બંધાઈ ગયા.
ઉદ્બભૂવ બલં ભીમમ્ ઊર્વીનિગરણક્ષમમ્ । અથેતરો ઽપિ ભૂપાલો માયાં સઞ્ચાર્ય ચાપરામ્
ભયાનક અને ધરતીને ગળી જવાની શક્તિ ઊભી થઈ; પછી બીજાં રાજાએ પણ બીજી માયા ઉભી કરી.
રાક્ષસાસ્ત્રં સસર્જાશુ ત્રૈલોક્યાક્રમણોન્મુખમ્ । ઉદગુઃ પર્વતાકારાસ્ સર્વતસ્ સ્થૂલરાક્ષસાઃ
તે રાજાએ તરત જ ત્રણેય લોકને જીતવા ઉત્સુક રાક્ષસોની સેના ઉભી કરી; બધે પહાડ જેવા મોટા રાક્ષસો દેખાવા લાગ્યા.
દેહમ્ આશ્રિત્ય નિષ્ક્રાન્તાઃ પાતાલાન્ નરકા ઇવ । અથાભૂત્ તદ્ બલં ભીમં સસુરાસુરભીતિદમ્
તેઓ પોતાના શરીર છોડીને, જાણે નરકમાંથી બહાર આવ્યા હોય એમ આવ્યા; એ સેના એવી ભયાનક બની ગઈ કે દેવો અને અસુરો પણ ડરી ગયા.
ગર્જદ્રક્ષોમહામ્ભોદવાદ્યનૃત્યત્કબન્ધકમ્ । રૂપિકાદારિકારૂપં પિશાચસ્થાનસુસ્થિતિ
ઘોર ગર્જના અને કાળાં વાદળ જેવી ધડાકાવાળી અવાજ સાથે, માથા વિના શરીરો નાચતા હતા; ભૂત અને પિશાચ જેવી આકૃતિઓમાં, તેઓ પોતાના ભયાનક સ્થળે મજબૂતીથી ઊભા રહ્યા.
આત્તક્વણિતવંશાઢ્યં શિરઃ પદ્મોત્કરાકુલમ્ । લોલાન્ત્રમાલાવલિતં રુધિરામ્બુસમુક્ષિતમ્
તેમના માથા પર કમળોના ઢગલા શોભતા હતા, આસપાસ વાંસળીના ગૂંજતા અવાજો ભણકતા હતા. આંતરડાંની માળાઓ લટકતી હતી અને લોહીના ધારા ટપકતી હતી.
વેતાલતાલસોલ્લાસં લસદ્ધામ પિશાચકમ્ । મેદોમાંસવસાદ્યાઢ્યં રુધિરાસવસુન્દરમ્ । ક્ષીબવેતાલકુમ્ભાણ્ડયક્ષતાણ્ડવસઙ્કટમ્
વેટાળના ઢોલના આનંદ સાથે, ચમકતા ભૂતિયા તેજથી, ચરબી, માંસ અને મજ્જાથી ભરપૂર, લોહીની દારૂ જેવી ધારાઓથી સુંદર લાગતું હતું. નશામાં ચૂર વેટાળો, ખોપરીઓ અને જંગલી નૃત્યના ગજ્જા ત્યાં ભેગા થયા હતા.