વવુર્ આવલિતાસારા મેઘાડમ્બરભેદિનઃ । કીર્ણશીકરનીહારહારોદારાસ્ સમીરણાઃ
પવનો ઝરમર વરસાદ સાથે વંટોળાઈને ફૂંકાતા, વાદળોની ગર્વભરી ઘનતા ચીરી નાખતા, ઠંડકથી ભરપૂર અને છાંટેલા પાણીના ફુવારાની માળાઓથી શોભતા હતા.
પ્રસ્ફુરુસ્ ત્રસ્તસૌવર્ણસર્પાપસરણોપમાઃ । વિદ્યુતો દિવિ દૈત્યસ્ત્રીકટાક્ષવલના ઇવ
આકાશમાં વીજળી એવી ચમકી કે જાણે ડરી ગયેલા સોનાના સાપ અચાનક દોડતા હોય, અથવા દૈત્ય સ્ત્રીઓની નજર ઉપર ઉછળીને પડતી હોય તેમ.
જુઘૂર્ણુર્ ગર્જનોચ્છૂનપ્રતિશ્રુદ્ઘનકન્દરાઃ । દિશશ્ ચલિતમાતઙ્ગસિંહર્ક્ષવનઘર્ઘરાઃ
પર્વતો વીજળીના ગર્જનાથી ધ્રુજી ઉઠ્યા, દરેક દિશામાં જંગલમાં હાથી, સિંહ અને રીછના ટોળાંઓ ગર્જના કરતા હોય તેમ ગુંજતા હતા.
મહામુસુલધારાભિઃ પેતુર્ આસારવૃષ્ટયઃ । કષ્ટટાઙ્કારકઠિનાઃ કૃતાન્તસ્યેવ દૃષ્ટયઃ
મોટા ધોધ સાથે ભારે વરસાદ વરસ્યો, તેની અવાજ એવી કડક હતી કે જાણે કઠોર લોખંડ વાગતું હોય અને તેની તીવ્રતા મૃત્યુદેવની નજર જેટલી ભયંકર લાગતી હતી.
ઉદભૂત્ પ્રથમં બાષ્પ ઉષ્ણોષ્ણો ઽદ્રિનિભો ભુવઃ । પાતાલાદ્ અભ્રવૃન્દાનાં યુદ્ધાયેવાભ્રવિભ્રમાઃ
પૃથ્વી પરથી પહેલા ગરમ, પહાડ જેવું વરાળ ઊઠ્યું; એવું લાગ્યું કે પાતાળમાંથી વાદળો યુદ્ધ માટે ઊભા થયા હોય અને વાદળો ગૂંચવાયા હોય.
તતો નિમેષમાત્રેણ પ્રશેમુર્ મૃગતૃષ્ણિકાઃ । પરબોધરસાપૂરૈર્ યથા સંસારવાસનાઃ
પછી પળભરમાં જ મૃગમરીચિકા ઓગળી ગઈ, જેમ ઉચ્ચ જ્ઞાનના અમૃતથી સંસારની ઈચ્છાઓ પણ ઓગળી જાય છે.
આસીત્ પઙ્કાઙ્કમ્ અખિલં ભૂમણ્ડલમ્ અસઞ્ચરમ્ । પૂરિતઃ પૂર્ણધારાભિસ્ સિન્ધુસ્ સિન્ધુમ્ ઇવામ્બુના
પૃથ્વી આખી કાદવથી ઢંકાઈ ગઈ, અચળ બની ગઈ; સતત વહેતા પ્રવાહોથી ભરાઈ ગઈ, જાણે દરિયો પાણીથી છલકાઈ રહ્યો હોય.
વાયવ્યમ્ અસ્ત્રમ્ અસૃજદ્ ઘૂર્ણિતાકાશકોટરમ્ । કલ્પાન્તનૃત્તસંપન્નરણદ્ભૈરવભીષણમ્
તેણે વાયુનું અસ્ત્ર છોડ્યું, જે આકાશમાં ગૂંજી ઉઠ્યું; એ ભયાનક અને ભયપ્રદ હતું, જાણે યુગના અંતે વિનાશનૃત્ય થઈ રહ્યું હોય.
વવુર્ અશનિનિપાતપિણ્ડિતાઙ્ગા દલિતશિલાશકલાઃ કકુમ્મુખેષુ । પ્રલયસમયસૂચકા ભટાનાં કૃતકટુટાઙ્કૃતટઙ્કિનસ્ સમીરાઃ
વીજળી પડવાથી શરીર પર ઘા પડ્યા હતા, પહાડની ગુફાઓમાં પથ્થરનાં ટુકડા તૂટી ને ઉડી રહ્યા હતા. ભયાનક પવનોએ યુદ્ધમાં લડનાર વીરોને ઘાયલ કરી દીધા, એમના ચહેરા પર દુ:ખ અને ભય દેખાતો હતો.
વવુર્ વલિતનીહારા વિકીર્ણઘનપલ્લવાઃ । વાયવો ધૂતવૃક્ષૌઘાઃ પતનોત્પાટનોદ્ભટાઃ
પવનોએ ધુમ્મસને વાંકડાં વાળી નાખ્યા, ઘનઘોર પાંદડાં ઉડાડી નાખ્યાં. ઝાડોના ઝુંડ ઝંઝાવાતથી ધસી પડ્યા, ઘણા ઝાડ ઉખડીને નીચે પટકાઈ ગયા.
વિકુટ્ટિતાટવીષણ્ડાશ્ શ્વભ્રભિત્તિવિભેદિનઃ । તેનાતિભીમવાતેન વિદૂરથરથો ઽપ્ય્ અથ
ઘણા જંગલો ચકનાચૂર થઈ ગયા, પહાડોની દિવાલો ફાટી ગઈ. એ ભયાનક પવનથી વિદૂરથનું રથ પણ હલાઈ ગયું.
ઉહ્યમાનો ઽભવન્ નદ્યા યથા જર્જરપલ્લવઃ । વિદૂરથો ઽથ તત્યાજ પર્વતાસ્ત્રં મહાસ્ત્રવિત્
જેમ નદીમાં પાંદડું ધકેલાય છે એમ વિદૂરથ પણ અશાંત થઈ ગયો. પછી એ મહાશસ્ત્રોનો જાણકાર વિદૂરથે પર્વતાસ્ત્ર છોડી દીધું.
વ્યોમાપિ ઘનતાં યેન સમાધાતુમ્ ઇવોદ્યતમ્ । તેન શૈલાસ્ત્રઘાતેન વિરરામ સમીરણઃ
આકાશને ઘન બનાવવાનો જે પવન પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો, તે પર્વતોના પ્રહારથી શાંત થઈ ગયો.
શમં ચ તેન શાન્તેન પ્રયયૌ વાયુના યતઃ । અન્તરિક્ષગતા વૃક્ષપઙ્ક્તયઃ પતિતા ભુવિ
પવન શાંત થતાં શાંતિ છવાઈ ગઈ અને આકાશમાં લટકેલા વૃક્ષોની પાંતિઓ જમીન પર પડી ગઈ.
નાનાજનાશનવ્યૂહે કાકાનામ્ ઇવ કોટયઃ । શેમુશ્ શીત્કારડક્કારભાક્કારોક્કારકા દિશામ્
વિવિધ માનવભક્ષી ટોળીઓમાં, અનગણિત કાગડાઓ ચારે બાજુ ચીસો, કૂક અને કરકશ અવાજો સાથે ભેગા થયા.
પ્રલાપા ઇવ વિધ્વસ્તપ્રથાઃ પવનવીરુધામ્ । ગિરીન્ અપશ્યન્ નભસઃ પતતઃ પર્ણપત્ત્રવત્
પવનથી ઉખડેલા વૃક્ષોની ગૂંચવણભરી અવાજો જાણે અસમજ વાતો જેવી લાગતી હતી અને તેઓએ આકાશમાંથી પાંદડાં જેમ પર્વતો પડતાં જોયા.
સિન્ધુસ્ સિન્ધુર્ ઇવોત્પન્નાન્ મૈનાકાદીન્ ઇતસ્ તતઃ । વજ્રાસ્ત્રમ્ અસૃજદ્ દીપ્તં તેરુર્ વજ્રઘનાસ્ તતઃ
દરેક તરફથી નદીઓ, સમુદ્રની જેમ, ઊભી થઈ ગઈ અને મૈનાક વગેરે પર્વતો પણ પ્રગટ્યા. પછી તેમણે તેજસ્વી વીજળી જેવું શસ્ત્ર ચલાવ્યું અને વીજળીના ગજ્જનાથી આકાશ ગુંજી ઉઠ્યું.
પિબન્તો ઽદ્રીન્ પ્રતિગિરં વહ્નિદાહાદ્ ઇવાગ્નયઃ । તે ગિરીણાં પુરીણાં ચ કોટિતુણ્ડાવખણ્ડનૈઃ
જેમ અગ્નિ પર્વતોને બળાવી નાખે છે, તેમ તેમણે પર્વતો અને તેમની નગરોની ચોટીઓ અનેક પ્રહારોથી તોડી નાખી.
શિરાંસિ શાતયામ્ આસુઃ ફલાનીવોલ્બનાનિલાઃ । વિદૂરથો ઽથ વજ્રાસ્ત્રશાન્ત્યૈ બ્રહ્માસ્ત્રમ્ અભ્યદાત્
તેઓએ પર્વતોની ટોચોને એવી રીતે ફાડી નાખી જેમ ઉગ્ર પવન ફળોને ઉડાવી દે છે. ત્યારબાદ વિદૂરથએ વીજળીના શસ્ત્રને શાંત કરવા માટે બ્રહ્માશત્રનું આહ્વાન કર્યું.
તતો બ્રહ્માસ્ત્રવજ્રાસ્ત્રે સમં પ્રશમમ્ આગતે । શ્યામાશ્યામં પિશાચાસ્ત્રમ્ અથ સિન્ધુર્ અચોદયત્
પછી જ્યારે બ્રહ્માશત્ર અને વીજળીનું શસ્ત્ર બંને શાંત થઈ ગયા, ત્યારે સિંધુએ કાળાં અને ભયાનક પિશાચ શસ્ત્રને ચલાવ્યું.
તેનોદગુઃ પિશાચાનાં પઙ્ક્તયો ઽનન્તભીતિદાઃ । સન્ધ્યાયામ્ ઇવ ભીત્યેવ દિવસશ્ શ્યામતાં યયૌ
તેના કારણે પિશાચોની પંક્તિઓ ઊભી થઈ, જે અવિરત ભય પેદા કરતી હતી; જેમ સંધ્યા સમયે ભય ફેલાય છે, તેમ આખો દિવસ અંધકારમય બની ગયો.
પિશાચા ભુવનં જહ્રુર્ અન્ધકારભરા ઇવ । ભાસ્મનસ્તમ્ભસદૃશાસ્ તાલોત્તાલવિલાસિનઃ
પિશાચોએ આખું જગત ઘેરી લીધું, જાણે અંધકારથી ભરાઈ ગયું હોય; તેઓ રાખના થાંભલાં જેવા દેખાતા અને ઉગ્ર હલચાલ કરતા ફરતાં.
દૃશ્યમાનમહાકારા મુષ્ટિગ્રાહ્યા નકિઞ્ચન । ઊર્ધ્વકેશાઃ કૃશાઙ્ગાશ્ ચ કેચિચ્ ચ શ્મશ્રુલા અપિ
કેટલાંક મોટા આકારમાં દેખાતા, હાથમાં પકડાઈ જાય એવા છતાં ખાલી, કેટલાકના વાળ ઊભા, શરીર દુર્બળ અને કેટલાકને દાઢી પણ હતી.
કૃશાઙ્ગા મલિનાઙ્ગાશ્ ચ ગ્રામ્યા ઇવ નભશ્ચરાઃ । સભાયાં મૂઢદૃષ્ટાશ્ ચ યત્કિઞ્ચનકરાઃ ખલાઃ
દુર્બળ શરીરવાળા, મેલાં શરીરવાળા, જાણે ગામના લોકો આકાશમાં ફરતાં હોય, સભામાં મૂર્ખ નજરવાળા, જે કંઈ પણ કરે એવા દુષ્ટ હતા.
દીના બહ્વાશિનઃ ક્રૂરા દીના ગ્રામ્યજના ઇવ । તરુકર્દમરથ્યાન્તશ્શૂન્યગેહગૃહાશ્ ચલાઃ
દુઃખી, વધારે ખાવાવાળા, ક્રૂર, ગામના ગરીબ લોકો જેવા; અસ્થિર, ખાલી ઘરોમાં, કાદવવાળી ગલીઓના અંતે અને વૃક્ષો નીચે રહેતા.
લેલિહાનાઃ પ્રેતરૂપાઃ કૃષ્ણાઙ્ગાશ્ શ્વપચા ઇવ । જગૃહુસ્ તે તદા મત્તા હતશિષ્ટમ્ અરેર્ બલમ્
એ લોકો જીભ લપલપાવતા, મૃતદેહ જેવા, કાળી ચામડીવાળા અને શ્વપચ જેવા હતા; તેઓ નશામાં દુશ્મનના બચેલા સૈન્યને ઝપટીને લઈ ગયા.
આસન્નસૈનિકાસ્ તત્ર વિત્રસ્તક્ષુબ્ધચેતનાઃ । ત્યક્તાયુધતનુત્રાણાસ્ ત્રસ્તપ્રાણાસ્ સ્ખલદ્ગમાઃ
ત્યાં નજીકના સૈનિકો ડરથી અને ગભરાટથી વ્યાકુળ મનવાળા હતા; તેઓએ હથિયાર અને કવચ ફેંકી દીધાં, જીવ બચાવવા ડરથી લથડતાં ભાગી રહ્યા.
નેત્રૈર્ અઙ્ગૈર્ મુખૈઃ પાદૈર્ વિકારભયકારિણઃ । ત્યક્તકૌપીનવસના નિર્નગ્ના હસનોત્તરાઃ
તેમની આંખો, અંગો, ચહેરા અને પગ ભય પેદા કરતા વિકૃતિભર્યા હતા; તેઓએ કૌપીન અને વસ્ત્રો છોડી દીધાં, આખા નંગા થઈને હસતા હતા.
વિષ્ઠાં મૂત્રં ચ કુર્વન્તસ્ સ્થિરમ્ આરબ્ધનર્તનાઃ । પિશાચરાજો રાજાનમ્ અથ યાવદ્વિદૂરથમ્
પિશાચોના રાજાએ, પોતાના સાથીઓ સાથે ઉગ્ર નૃત્ય કરતાં, રસ્તામાં જ શૌચ અને મૂત્ર વિસર્જન કરતા, નજીકમાં ઉભેલા રાજાની તરફ આગળ વધ્યો.
સમાક્રામતિ તાવત્ સ માયાં તાં બુબુધે બુધઃ । પિશાચસઙ્ગ્રામકરીં માયાં વેત્તિ સ ભૂમિપઃ
જેમ જેમ પિશાચરાજ આગળ વધ્યો, તેમ તે બુદ્ધિમાન રાજાએ તરત જ સમજ્યું કે આ બધું તો પિશાચરાજે યુદ્ધ માટે રચેલી માયા છે.