વજ્રભીત્યેવ પક્ષાઢ્યં પર્વતપ્રકરં પુનઃ । સ્વપ્નદૃષ્ટં જગદ્ ઇવ સઙ્કલ્પપુરપૂરવત્
પર્વતોના સમૂહ પર પાંખો ફેલાયેલી હોય તેમ, વીજળીના ડરથી એ ફરી દેખાયા, જાણે કોઈ સ્વપ્નમાં જોવાતા જગત જેવું કે કલ્પનાના શહેરમાં બધું ભરાઈ ગયું હોય એમ.
તતસ્ તમોઽસ્ત્રમ્ અસૃજત્ સિન્ધુર્ અન્ધાન્ધકારદમ્ । તેનાન્ધકારો વવૃધે કૃષ્ણાભ્રજઠરોપમઃ
પછી સમુદ્રે અંધકારનું અસ્ત્ર છોડ્યું, જેના કારણે ઘનઘોર અંધકાર ફેલાયો; એ અંધકાર કાળા વાદળના પેટ જેવો ઘેરો અને ઘાટો હતો.
રોદોરન્ધ્રે પ્રવિસૃત એકાર્ણવ ઇવાભવત્ । મત્સ્યા ઇવાભવઞ્ શૈલાસ્ તારાશ્ ચ મણયો ઽભવન્
પર્વતોની ફાંકોમાંથી એ અંધકાર ફેલાતાં બધું એક સમુદ્ર જેવું લાગ્યું; પર્વતો માછલીઓ જેવા લાગ્યા અને તારાઓ રત્નો સમાન દેખાયા.
અન્ધકારઃ પ્રવવૃધે મષીપઙ્કાર્ણવોપમઃ । કજ્જલાચલસમ્ભારો ધુતઃ કલ્પાન્તરૈર્ અપિ
અંધકાર વધતો ગયો, જાણે મસીના કાદવનું મોટું સમુદ્ર થઈ ગયું હોય; એ કાજળ જેવા અંધકારને અનેક યુગો પસાર થયા છતાં પણ કોઈ દૂર કરી શક્યું નહીં.
અન્ધકૂપે નિપતિતા ઇવાસન્ સકલાઃ પ્રજાઃ । કલ્પાન્ત ઇવ સંશેમુર્ વ્યવહારા દિશાં પ્રતિ
બધી પ્રજાઓ જાણે અંધકારમય કૂવામાં પડી ગઈ હોય એમ હતી; દરેક દિશામાં બધાં કાર્યો જાણે યુગના અંતે જેમ અટકી ગયા હોય એમ શાંત પડી ગયા.
વિદૂરથો ઽથ માર્તાણ્ડમ્ અસ્ત્રં બ્રહ્માણ્ડમણ્ડપે । દદાવ્ અસ્ત્રવિદાં શ્રેષ્ઠઃ પુષ્ટમન્ત્રવિચેષ્ટિતઃ
પછી વિદ્યુરથાએ, શસ્ત્રવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ અને પોષક મંત્રોથી સશક્ત, બ્રહ્માંડના ગોળમાં સૂર્યાસ્ત્રનો ઉપયોગ કર્યો.
અથોદિતસ્ તમોઽમ્ભોધિમ્ અર્કાગસ્ત્યો ગભસ્તિભિઃ । અપિબત્ કૃષ્ણમ્ અમ્ભોદં શરત્કાલ ઇવામલઃ
પછી જાણે અગસ્ત્ય રૂપ સૂર્ય ઉગ્યો અને પોતાની કિરણોથી અંધકારના મહાસાગરને પી ગયો, જેમ શુદ્ધ શરદ ઋતુમાં આકાશ નિર્મળ હોય છે.
અન્ધકારામ્બરોન્મુક્તા વિરેજુર્ અમલા દિશઃ । ભૂપતેઃ પુરતઃ કાન્તા ઇવ રમ્યપયોધરાઃ
જ્યારે અંધકારનું આવરણ દૂર થયું, ત્યારે નિર્મળ દિશાઓ તેજથી ઝગમગાવી ઉઠી, જાણે રાજાના સમક્ષ સુંદર સ્ત્રીઓ મનોહર ઉરોઇથી શોભી રહી હોય.
યયુઃ પ્રકટતામ્ અન્તર્ અખિલા વનરાજયઃ । લોભકજ્જલજાલેન મુક્તા ઇવ સતાં ધિયઃ
બધા જંગલના વનરાજો સ્પષ્ટ દેખાવા લાગ્યા, જેમ સારા મનુષ્યોના મન લોભના અંધકારથી મુક્ત થઈ જાય છે.
અથ કોપાકુલસ્ સિન્ધૂ રાક્ષસાસ્ત્રં મહાભયમ્ । ક્ષણાદ્ ઉદીરયામ્ આસ મન્ત્રોદિતશરાત્મકમ્
પછી, ગુસ્સાથી ઉશ્કેરાયેલા સમુદ્રોએ, મંત્રથી ઉત્પન્ન થયેલા તીક્ષ્ણ બાણોથી બનેલું ભયાનક રાક્ષસાસ્ત્ર એક ક્ષણમાં છોડ્યું.
ઉદગુર્ ભીષણા દિગ્ભ્યસ્ સરુષો વનરાક્ષસાઃ । પાતાલગજહૂઙ્કારક્ષુબ્ધા ઇવ મહાર્ણવાઃ
દરેક દિશામાંથી ભયાનક વનરાક્ષસો ક્રોધથી ઉભા થયા, જાણે પાતાળના હાથીના ગર્જનાથી મહાસાગર ઉથલાઈ ઊઠ્યા હોય.
કપિલોર્ધ્વજટાધૂમ્રાસ્ સ્ફુટચ્ચટચટારવાઃ । અગ્નયો લેલિહાનોગ્રજિહ્વા અર્દ્રેન્ધના ઇવ
તેમના પીળા ઊંચા જટાઓમાંથી ધૂમાડો ઊઠતો હતો, અને તેઓ તીવ્ર અવાજે તડતડ ભડભડ કરતા હતા, જાણે ભીના ઇંધણથી અગ્નિ જ્વાળાઓ ઉછાળે છે.
સાવર્તવૃત્તયો વ્યોમ્નિ ભીમડક્કારટાઙ્કૃતાઃ । અગ્નિદાહમહાધૂમવિપુલા ઇવ સોલ્મુકાઃ
આ ભયાનક ભૂતોએ આકાશમાં ગોળ ગોળ ફરતાં, ભયાનક ઢોલ જેવા અવાજો કર્યા, જાણે અગ્નિથી ધધકતા મોટા તારા લાંબા ધૂમ્રપટ્ટા ખેંચતાં જાય છે.
દંષ્ટ્રાબિસાઙ્કુરાક્રાન્તમુખપઙ્કજદેહકાઃ । ઉત્થિતા લોમનિર્યાતદુષ્પ્રજ્વાલજટા ઇવ
આ ભૂતોના શરીર, કમળ જેવા ચહેરા પર ઉગતી દાંતોથી ભરાયેલા, જાણે શરીરના રોમકુપોમાંથી ભયાનક રીતે સળગતી વાળની લટો ઊગી નીકળે તેમ ઊભા થયા.
નિગિરન્તઃ પ્રધાવન્તો ગર્જન્તસ્ તર્જિતાશયાઃ । જટોજ્જ્વાલિતડિત્પુઞ્જજલદાસ્ સજલા ઇવ
એ ભૂતો ગળી જતાં, દોડતાં, ધમકીભર્યા અવાજે ગર્જન કરતાં, જાણે વાળની લટોમાંથી વીજળી ચમકે એવા મેઘો ધૂમ મચાવે છે.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે તસ્મિંલ્ લીલાનાથો વિદૂરથઃ । નારાયણાસ્ત્રં પ્રદદૌ દુષ્ટભૂતનિવારણમ્
એ સમયે, વિદૂરથ નામના ખેલના સ્વામી એ દુષ્ટ ભૂતોને દૂર કરવા માટે નારાયણાસ્ત્ર છોડ્યું.
ઉદીર્યમાણ એવાસ્મિન્ન્ અસ્ત્રરાજે તુ રાજયઃ । રાક્ષસાનાં પ્રશેમુસ્ તા અન્ધકારા ઇવોદયે
જ્યારે એ મહાશસ્ત્ર છોડાયું, ત્યારે રાક્ષસોની સેનાઓ એ રીતે અદૃશ્ય થઈ ગઈ જેમ કે સૂર્યોદય સમયે અંધકાર ઓગળી જાય છે.
પ્રમૃષ્ટરાક્ષસાનીકમ્ અભવદ્ ભુવનત્રયમ્ । શરદીવ ગતામ્ભોદં વ્યોમ નિર્મલમ્ આબભૌ
રાક્ષસોની સેનાને પૂરી રીતે દૂર કરી દેવામાં આવી, અને ત્રણેય લોક સ્વચ્છ અને નિર્મળ દેખાવા લાગ્યા, જેમ શરદઋતુમાં વાદળો વિસર્યા પછી આકાશ ચોખ્ખું અને તેજસ્વી લાગે છે.
અથ સિન્ધુર્ મુમોચાસ્ત્રમ્ આગ્નેયં જ્વલિતામ્બરમ્ । જજ્વલુઃ કકુભસ્ તેન કલ્પાગ્નિવલિતા ઇવ
પછી સિંધુએ અગ્નિથી ભરેલું શસ્ત્ર છોડ્યું, જે આકાશમાં જ્વલંત દેખાતું હતું; એ શસ્ત્રથી દિશાઓ એવી સળગી ઉઠી જાણે પ્રલયકાળની અગ્નિએ બધું દહાળી નાખ્યું હોય.
ધૂમામ્બુદભરચ્છન્ના બભૂવુસ્ સકલા દિશઃ । ગગનપ્રોત્થપાતાલતિમિરાકુલિતા ઇવ
બધી દિશાઓ ધૂમ્ર અને વાદળના ઘેરા પડછાયાંથી ઢંકાઈ ગઈ, જાણે આકાશ અને પાતાળ બંને ઘન અંધકારથી ભરાઈ ગયા હોય.
બભુઃ પ્રજ્વાલિતાકારા ગિરયઃ કાઞ્ચના ઇવ । પ્રફુલ્લનવનીરન્ધ્રચણ્પકૌઘવના ઇવ
પર્વતો સોનાની જેમ તેજથી ચમકી ઉઠ્યા, જાણે ફૂલોથી ભરેલા બગીચા અને ચંપાના ઝાડોના ઝૂંડો ખીલી ઉઠ્યા હોય.
યયુર્ વ્યોમાદ્રિદિક્કુઞ્જા જ્વાલાજાલજટાલતામ્ । કુઙ્કુમેનોત્સવે મૃત્યોસ્ સમાલબ્ધા ઇવાસૃજા
આકાશ, પર્વત અને દિશાઓના વનખંડો અગ્નિના જાળથી ગૂંચવાઈ ગયા, જાણે મૃત્યુના તહેવારમાં કુંકુમ સાથે લોહી છલકાયું હોય.
જ્વલિતા જનતાન્તૈકશઙ્કિનાસન્નભસ્સ્પૃશા । સહસ્રાકૃતિનોર્ વેણવલિતા ઇવ સાગરાઃ
લોકો પાસેના પ્રકાશના સ્પર્શથી ડરીને સળગી ઉઠ્યા, જાણે સાગરો હજારો રૂપ ધરાવનારા ભગવાનની વાંસળીથી વળાંકી દેવામાં આવ્યા હોય.
જિત્વા રિપું પુનર્ અસૌ યથા પ્રહરતે તથા । વારુણં વિસસર્જાસ્ત્રં પૂજયિત્વા વિદૂરથઃ
શત્રુને હરાવ્યા પછી ફરીથી હુમલો કરે તેમ, વિદૂરથએ વરુણની પૂજા કરીને પોતાનું અસ્ત્ર છોડ્યું.
આયયુસ્ સલિલાપૂરાસ્ તમઃપૂરા ઇવાભિતઃ । અધસ્તાદ્ ઊર્ધ્વતો દિગ્ભ્યો દ્રવરૂપા ઇવાદ્રયઃ
ચારે બાજુથી પાણીના પ્રવાહો અંધકારના ઘેરા વાદળ જેવાં આવી પડ્યા, પહાડો દિશાઓમાંથી ઉપર અને નીચે વહેતાં જાણે પાણી બની ગયા હોય.
ભાગા ઇવ શરદ્વ્યોમ્નો દ્રુતપાતા ઇવામ્બુદાઃ । મહાર્ણવા ઇવોર્ધ્વસ્થાઃ કુલશૈલશિલા ઇવ
એ પ્રવાહો પતઝડના આકાશના ટુકડાં જેવા, ઝડપથી પડતાં વાદળ જેવા, ઊંચા ઊભેલા મહાસાગર જેવા, કે પહાડોની શિલાઓ જેવા લાગતાં.
તમાલૌઘા ઇવોડ્ડીનાસ્ સઞ્ચિતા ઇવ રાત્રયઃ । કજ્જલૌઘા ઇવોદ્ધૂતા લોકાલોક ઇવોત્તટઃ
એ ઉઠેલા પ્રવાહો તમાલ વૃક્ષોના ઘેરા ઝાડ જેવા, એકઠી થયેલી રાત જેવી, ઉડતી કાજળની ઢગલી જેવી, કે લોકાલોક પર્વતની સરહદ જેવી લાગતાં.
રસાતલગુહાભોગા ઇવ વ્યોમદિદૃક્ષવઃ । મહાઘુરઘુરારાવરંહોબૃંહિતમૂર્તયઃ
એ પ્રવાહો પાતાળની ગુફાઓ જેવી વળાંકદાર, આકાશ જોવા આતુર, અને તેમના રૂપે મહા ગર્જનાની ગૂંજી રહેલી ધ્વનિ સંભળાતી.
તાપાગ્નિસન્તતિલતાં સા ચચામામ્બુસંહતિઃ । ભુવનવ્યાપિની સન્ધ્યામ્ આશુ કૃષ્ણેવ યામિની
તે પાણીનો મોટો સમૂહ, જાણે તાપથી બળી રહેલી લતાની જેમ, સંધ્યાના સમયે ઝડપથી આખા જગતમાં ફેલાઈ ગયો, જેમ રાત દિવસને તરત જ આવરી લે છે.
તામ્ અગ્નિસન્તતિં પીત્વા પૂરયામ્ આસ ભૂતલમ્ । જલશ્રીસ્ સન્તતં દેહં નિર્દ્રવવ્યક્તિમ્ ઈયુષી
પાણી એ અગ્નિના સમૂહને શોષી લીધું અને આખી ધરતીને ભરાઈ ગઈ; સતત વહેતું પાણી પોતાનું પ્રવાહીપણ ગુમાવીને સ્પષ્ટ દેખાવા લાગ્યું.