તચ્ છરાર્ણવમ્ આમત્તમ્ અપિબત્ સિન્ધુવાડવઃ । શરોષ્મણાપ્ય્ અગમ્યેન જહ્નુર્ મન્દાકિનીમ્ ઇવ
તે તીક્ષ્ણ બાણોનું મહાસાગર સિંધુની અગ્નિએ એવી રીતે પી જતું હતું, જેમ જહ્નુએ પોતાની અસહ્ય તાપથી મન્દાકિની નદીને ગળી લીધી હતી.
બાણવર્ષેણ સકલં સાયકૌઘં ઘનં ઘનમ્ । ભિત્ત્વા તતો ઽપ્ય્ અધઃકૃત્વા ચિક્ષેપ ગગનાર્ણવે
ઘણા બાણોની ઘનઘોર વરસાદથી તેણે એ બાણોના ઢગલાને ભેદી નાખ્યા, પછી તેને નીચે દબાવીને આકાશના મહાસાગરમાં ફેંકી દીધા.
યથા દીપસ્ય શાન્તસ્ય ન પરિજ્ઞાયતે ગતિઃ । તસ્ય સાયકસઙ્ઘસ્ય ન વિજ્ઞાતા તથા ગતિઃ
જેમ બુઝાઈ ગયેલા દીવાના ચાલનો પત્તો લાગતો નથી, તેમ એ અનેક બાણોની દિશા પણ કોઈને ખબર પડી નહીં.
તં છિત્ત્વા સાયકાસારં સ્વશરામ્બુધરં ઘનમ્ । વ્યોમ્નિ પ્રસારયામ્ આસ સરચ્છવશવાન્વિતમ્
એ બાણોના વહેણને કાપીને, તેણે પોતાના ઘનઘોર બાણોના વાદળ આકાશમાં ફેલાવી દીધા, જેમાં યુદ્ધમાં પડેલા વીરોના મૃતદેહો પણ હતા.
વિદૂરથસ્ તમ્ અપ્ય્ આશુ વ્યધમત્ સાયકોત્તમૈઃ । સામાન્યજલદં મત્તકલ્પાન્તપવનો યથા
વિદૂરથએ તરત જ પોતાના શ્રેષ્ઠ તીરો વડે એ દુશ્મનને વિખેરી નાખ્યો, જેમ કે પ્રલયકાળનો તોફાની પવન સામાન્ય વાદળને ઉડાવી દે છે.
કૃતપ્રતિકૃતૈર્ એવં બાણવર્ષૈર્ મહીપતી । વ્યર્થીકૃતૈર્ અનયતાં પ્રહારમ્ અવિરામિણૌ
એ રીતે, બંને રાજાઓએ એકબીજાના તીરોની વરસાદથી સતત પ્રહાર કર્યા, પણ બંનેએ એકબીજાના હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યા.
અથાદદે મોહનાસ્ત્રં સિન્ધુર્ ગન્ધર્વસૌહૃદાત્ । પ્રાપ્તં તેન યયુર્ લોકા વિના મોહં વિદૂરથમ્
પછી સિંધુએ ગંધર્વો માટેની મિત્રતાથી મોહનાસ્ત્ર ઉપાડ્યું; તેની અસરથી વિદૂરથને છોડીને બધા જીવો મોહમાં પડી ગયા.
ન્યસ્તશસ્ત્રામ્બરા મૂકા વિષણ્ણવદનેક્ષણાઃ । મૃતા ઇવાભવન્ યોધાશ્ ચિત્રન્યસ્તા ઇવાથવા
યોધાઓએ પોતાના શસ્ત્રો અને વસ્ત્રો મૂકી દીધાં, તેઓ મૌન અને ઉદાસ ચહેરાવાળા થઈ ગયા; જાણે મરી ગયા હોય, અથવા ચિત્રમાં દોરેલા પાત્રો જેવા લાગતા હતા.
યાવદ્ વિદૂરથરથો મોહેનાયાતિ મન્દતામ્ । તાવદ્ વિદૂરથો રાજા પ્રબોધાસ્ત્રમ્ ઉપાદધે
જ્યાં સુધી વિદૂરથનું રથ મોહના પ્રભાવથી ધીમું પડ્યું, ત્યાં સુધી વિદૂરથ રાજાએ જાગૃતિનું શસ્ત્ર હાથમાં લીધું.
તતઃ પ્રબોધમ્ આપન્ના પ્રજા પ્રાતર્ ઇવાબ્જિની । વિદૂરથે ઽભવત્ સિન્ધુઃ ક્રુદ્ધોત્ક ઇવ રાક્ષસે
પછી, જ્યારે પ્રજાને જાગૃતિ મળી, જેમ પ્રભાતે કમળ ખીલે છે, તેમ વિદૂરથમાં એક મોટો પ્રવાહ ઉઠ્યો, જાણે કોઈ મહાસાગર રાક્ષસ પર ગુસ્સે થઈને ઉછળે.
નાગાસ્ત્રમ્ આદધે ભીમં પાશબન્ધનખેદદમ્ । તેનાભવન્ નભો વ્યાપ્તં ભોગિભિઃ પર્વતોપમૈઃ
પછી તેણે ભયાનક સાપનું શસ્ત્ર લીધું, જે બંધન અને પીડા આપતું હતું; એથી આકાશમાં પહાડ જેવા મોટા સાપો છવાઈ ગયા.
સર્પૈર્ વિવલિતા ભૂમિર્ મૃણાલૈસ્ સરસી યથા । સમ્પન્ના ગિરયસ્ સર્વે કૃષ્ણપન્નગકમ્બલાઃ
સાપોથી ધરતી તડપવા લાગી, જેમ સરોવર કમળના દાંડા વડે હલચલાય છે; બધા પર્વતો કાળા સાપોની ચાદરથી ઢંકાઈ ગયા.
પદાર્થાસ્ સર્વ એવેમે પિહિતા અહિવિગ્રહૈઃ । સપર્વતવનાભોગા યયૌ વિવશતાં મહી
આ બધા પદાર્થો સાપના આકારથી ઢંકાઈ ગયા હતા; પર્વતો અને જંગલોથી ભરેલી ધરતી પણ લાચાર બની ગઈ.
ધૂતાઙ્ગારકણાકીર્ણા વિષવેગસ્ય શંસિની । વવુર્ ઉષ્ણોષ્ણનીહારા વાતજ્વલનરેણવઃ
ઝાંઝાવાત જેવી ગરમ હવા ફૂંકાઈ, જેમાં અંગાર અને રાખ ઉડતી હતી, અને એ ઝેરની તીવ્રતા જણાવી રહી હતી.
વિદૂરથો ઽથ સૌપર્ણમ્ આદધે ઽસ્ત્રં મહાસ્ત્રવિત્ । ઉદગુર્ ગરુડાસ્ તેન સૌવર્ણા ઇવ પર્વતાઃ
પછી વિદૂરથએ મહાશસ્ત્રોમાં પારંગત રહીને સુપર્ણ નામનું શસ્ત્ર ઉપાડ્યું; એના પ્રભાવથી ગરુડો ઊભા થયા, જે સોનાની જેમ તેજસ્વી અને પર્વત જેવા વિશાળ હતા.
કાઞ્ચનીકૃતસર્વાશાસ્ સર્વાશપરિપૂરકાઃ । પક્ષપર્વતસંરમ્ભજનિતપ્રલયાનિલાઃ
બધી દિશાઓ સોનાની જેમ તેજવંત બની ગઈ, દરેક દિશા પૂર્ણ થઈ ગઈ; પર્વત જેવા પાંખ ધરાવનારા પક્ષીઓના ઉગ્રતાથી વિનાશની પવન ઉઠી.
ઘોણાવિવલનાકૃષ્ટશ્વસદ્ભુજગમણ્ડલાઃ । મહાઘરઘરારાવપૂરિતામ્ભોદષણ્ડકાઃ
સાપોના ફણ હલાવવાથી, તેઓ ઊંડા શ્વાસ લેતા અને ફફડતા, ઘનઘોર ઘેરા અવાજથી વાદળોના જૂથને ભરાઈ ગયા.
ભૂપૂરકં તુ સર્પૌઘં સ સુપર્ણઘનો ઽપિબત્ । કૃષ્ટં શલશલાયન્તમ્ અગસ્ત્ય ઇવ વારિધિમ્
પછી મહાન સુપર્ણે, જમીન પર ફેલાયેલા એ સાપોના ટોળાને, જેમ અગસ્ત્યે કદી સમુદ્ર પીધો હતો તેમ, ફફડતાં અને ફફડાટ કરતા પલકમાં ગળી લીધા.
સર્પકમ્બલનિર્મુક્તં ભૂમણ્ડલમ્ અરાજત । વિશાલમ્ ઇવ નીરન્ધ્રમ્ ઇવ નિર્વારિ રાશિ વા
જ્યારે સાપોની ચાદર દૂર થઈ, ત્યારે ધરતી વિશાળ, ચમકતી અને એકરૂપ લાગી, જાણે ચાંદીનો વિશાળ, ખોટ વગરનો અને સુકાઈ ગયેલો મેદાન હોય.
તતસ્ તદ્ગરુડાનીકં ક્વાપ્ય્ અગચ્છદ્ અદૃશ્યતામ્ । દીપૌઘ ઇવ વાતેન શરદીવાભ્રમણ્ડલમ્
પછી એ બધા ગરુડો ક્યાંક અદૃશ્ય થઈ ગયા, જાણે પવનથી દીવોની ઝાંખી છૂટી જાય, અથવા શરદના વાદળો વિખેરાઈ જાય.
વજ્રભીત્યેવ પક્ષાઢ્યં પર્વતપ્રકરં પુનઃ । સ્વપ્નદૃષ્ટં જગદ્ ઇવ સઙ્કલ્પપુરપૂરવત્
પર્વતોના સમૂહ પર પાંખો ફેલાયેલી હોય તેમ, વીજળીના ડરથી એ ફરી દેખાયા, જાણે કોઈ સ્વપ્નમાં જોવાતા જગત જેવું કે કલ્પનાના શહેરમાં બધું ભરાઈ ગયું હોય એમ.
તતસ્ તમોઽસ્ત્રમ્ અસૃજત્ સિન્ધુર્ અન્ધાન્ધકારદમ્ । તેનાન્ધકારો વવૃધે કૃષ્ણાભ્રજઠરોપમઃ
પછી સમુદ્રે અંધકારનું અસ્ત્ર છોડ્યું, જેના કારણે ઘનઘોર અંધકાર ફેલાયો; એ અંધકાર કાળા વાદળના પેટ જેવો ઘેરો અને ઘાટો હતો.
રોદોરન્ધ્રે પ્રવિસૃત એકાર્ણવ ઇવાભવત્ । મત્સ્યા ઇવાભવઞ્ શૈલાસ્ તારાશ્ ચ મણયો ઽભવન્
પર્વતોની ફાંકોમાંથી એ અંધકાર ફેલાતાં બધું એક સમુદ્ર જેવું લાગ્યું; પર્વતો માછલીઓ જેવા લાગ્યા અને તારાઓ રત્નો સમાન દેખાયા.
અન્ધકારઃ પ્રવવૃધે મષીપઙ્કાર્ણવોપમઃ । કજ્જલાચલસમ્ભારો ધુતઃ કલ્પાન્તરૈર્ અપિ
અંધકાર વધતો ગયો, જાણે મસીના કાદવનું મોટું સમુદ્ર થઈ ગયું હોય; એ કાજળ જેવા અંધકારને અનેક યુગો પસાર થયા છતાં પણ કોઈ દૂર કરી શક્યું નહીં.
અન્ધકૂપે નિપતિતા ઇવાસન્ સકલાઃ પ્રજાઃ । કલ્પાન્ત ઇવ સંશેમુર્ વ્યવહારા દિશાં પ્રતિ
બધી પ્રજાઓ જાણે અંધકારમય કૂવામાં પડી ગઈ હોય એમ હતી; દરેક દિશામાં બધાં કાર્યો જાણે યુગના અંતે જેમ અટકી ગયા હોય એમ શાંત પડી ગયા.
વિદૂરથો ઽથ માર્તાણ્ડમ્ અસ્ત્રં બ્રહ્માણ્ડમણ્ડપે । દદાવ્ અસ્ત્રવિદાં શ્રેષ્ઠઃ પુષ્ટમન્ત્રવિચેષ્ટિતઃ
પછી વિદ્યુરથાએ, શસ્ત્રવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ અને પોષક મંત્રોથી સશક્ત, બ્રહ્માંડના ગોળમાં સૂર્યાસ્ત્રનો ઉપયોગ કર્યો.
અથોદિતસ્ તમોઽમ્ભોધિમ્ અર્કાગસ્ત્યો ગભસ્તિભિઃ । અપિબત્ કૃષ્ણમ્ અમ્ભોદં શરત્કાલ ઇવામલઃ
પછી જાણે અગસ્ત્ય રૂપ સૂર્ય ઉગ્યો અને પોતાની કિરણોથી અંધકારના મહાસાગરને પી ગયો, જેમ શુદ્ધ શરદ ઋતુમાં આકાશ નિર્મળ હોય છે.
અન્ધકારામ્બરોન્મુક્તા વિરેજુર્ અમલા દિશઃ । ભૂપતેઃ પુરતઃ કાન્તા ઇવ રમ્યપયોધરાઃ
જ્યારે અંધકારનું આવરણ દૂર થયું, ત્યારે નિર્મળ દિશાઓ તેજથી ઝગમગાવી ઉઠી, જાણે રાજાના સમક્ષ સુંદર સ્ત્રીઓ મનોહર ઉરોઇથી શોભી રહી હોય.
યયુઃ પ્રકટતામ્ અન્તર્ અખિલા વનરાજયઃ । લોભકજ્જલજાલેન મુક્તા ઇવ સતાં ધિયઃ
બધા જંગલના વનરાજો સ્પષ્ટ દેખાવા લાગ્યા, જેમ સારા મનુષ્યોના મન લોભના અંધકારથી મુક્ત થઈ જાય છે.
અથ કોપાકુલસ્ સિન્ધૂ રાક્ષસાસ્ત્રં મહાભયમ્ । ક્ષણાદ્ ઉદીરયામ્ આસ મન્ત્રોદિતશરાત્મકમ્
પછી, ગુસ્સાથી ઉશ્કેરાયેલા સમુદ્રોએ, મંત્રથી ઉત્પન્ન થયેલા તીક્ષ્ણ બાણોથી બનેલું ભયાનક રાક્ષસાસ્ત્ર એક ક્ષણમાં છોડ્યું.