ચોદયત્ય્ આશુ તત્ તસ્ય તદા સમ્પાદયામ્ય્ અહમ્ । યો યથા ચોદયતિ માં તસ્ય તિષ્ઠામિ તત્ફલા
જે કંઈ એ મને કરાવવા કહે છે, હું તરત જ એ પૂરું કરું છું. જે રીતે કોઈ મને બોલાવે છે, એ પ્રમાણે હું ફળ આપું છું.
ન સ્વભાવોદ્યતં ધત્તે વહ્નેર્ ઔષ્ણ્યમ્ ઇવૈષ મે । જયસ્ સ્યાન્ મમ સંગ્રામ ઇત્ય્ અનેનાસ્મિ પૂજિતા
જેમ અગ્નિ પોતે જ ગરમી આપતો નથી, એમ હું પણ મારી ઈચ્છાથી કંઈ કરતી નથી; એણે 'મને યુદ્ધમાં વિજય મળે' એવી ભાવના રાખીને મારી પૂજા કરી છે.
પ્રતિમારૂપિણી તેન ફલમ્ આપ્નોત્ય્ અસૌ તથા । વિદૂરથેનૈતમ્ અર્થં અસઞ્ચિન્ત્યાસ્મિ બોધિતા
પ્રતિમા રૂપ ધારણ કરીને, એ વ્યક્તિ એ રીતે ફળ પામે છે; વિદૂરથને આ વાત વિચાર્યા વિના, મેં સમજાવી હતી.
અનેન ચૈવ મુક્તસ્ સ્યામ્ અહમ્ ઇત્ય્ અસ્મિ ભાવિતા । તસ્માદ્ વિદૂરથો દેહં તં પ્રાપ્ય સહ ભાર્યયા
આ રીતે, હવે હું મુક્ત થાઉં એવી મજામાં મનમાં નક્કી કર્યું; તેથી વિદૂરથએ પોતાની પત્ની સાથે એ શરીર પ્રાપ્ત કર્યું.
ત્વયાનયા ચ કાલેન બાલે મુક્તો ભવિષ્યતિ । એતદીયસ્ ત્વ્ અયં શત્રુસ્ સિન્ધુનામ મહીપતિઃ । હત્વૈનં વસુધાપીઠે જયી રાજ્યં કરિષ્યતિ
અને, તું સમય આવતાં, આ બાળકને મુક્ત કરીશ; આનો શત્રુ સિંધુ નામનો રાજા છે; એને મારીને, ધરતીના સિંહાસન પર વિજય મેળવી, રાજ કરશે.
ચેલુસ્ તિમિરસંઘાતા બલાનીવાલિરૂપિણઃ । અસૃજીવ શવાન્ય્ આસન્ સન્ધ્યાયાં તારકા દિવિ
અંધકારના ઘણા સમૂહો, બલિની સેના જેવાં હલનચલન કરતા; નિર્જીવ દેહો ફેંકાયા હતા, અને સંધ્યાના સમયે આકાશમાં તારાઓ દેખાયા.
શનૈર્ વિકટતાં જગ્મૂ રણાકાશાદ્રિભૂમયઃ । ભુવનં કજ્જલામ્ભોધેર્ ઇવોત્ક્ષિપ્તમ્ અરાજત
ધીરે-ધીરે યુદ્ધના મેદાનની પહાડી જમીન ભયાનક બનતી ગઈ; આખું જગત એવું લાગતું હતું કે જાણે કાળી શાહીથી ભરેલા દરિયાથી ઉપાડવામાં આવ્યું હોય.
પેતુઃ કનકનિષ્ષ્યન્દસુન્દરા રવિરશ્મયઃ । શૈલેષુ વરવીરેષુ રણરક્તચ્છટા ઇવ
સૂર્યની કિરણો, જે સોનાની ધારા જેવી સુંદર હતી, પહાડો અને શૂરવીર યોદ્ધાઓ પર પડતી હતી, એ યુદ્ધમાં વહેતા લોહીની ઝાંખી જેવી લાગતી હતી.
અદૃશ્યત તતો વ્યોમ તથા રણમહીતલમ્ । બાહુભિર્ ભ્રાન્તભુજગં પ્રભાભિઃ કીર્ણકાઞ્ચનમ્
પછી આકાશ અને યુદ્ધભૂમિ એવી દેખાતી હતી કે જેમાં ભુજાઓ ભટકતા સાપો જેવી દેખાતી અને તેજ ચમકતું સોનાની જેમ ચારે બાજુ ફેલાયેલું હતું.
કુણ્ડલૈઃ કીર્ણરત્નૌઘં શિરોભિર્ વૃદ્ધપઙ્કજમ્ । આયુધૈઃ ખગનીરન્ધ્રં શરૈશ્ શરભનિર્ભરમ્
કાનના કુંડળોથી અનેક રત્નો ચારે બાજુ છૂટેલા હતા; કપાળોથી મેદાન વૃદ્ધ કમળોથી ભરેલા તળાવ જેવું લાગતું હતું; હથિયારો આકાશને છિદી નાખતા હતા અને બાણોથી તે હરણોના ટોળા જેવું ભરાઈ ગયું હતું.
રક્તાભાસ્થિરસન્ધ્યાઢ્યં સસિદ્ધપુરુષં શવૈઃ । હારૈસ્ સસર્પનિર્મોકં પટૈર્ એવાંશુસઙ્કુલમ્
લાલ આભાની ઘેરી સાંજથી ભરેલું, જ્યાં સિદ્ધ પુરુષો અને મૃતદેહો હતા; હારોથી શોભાયમાન, સાપના ત્વચા અને કપડાંઓની કાંટાળું ગૂંચવણમાં રશ્મિઓ ફસાઈ ગઈ હતી.
લસલ્લતાપતાકાભિર્ ઊરુભિઃ કૃતતોરણમ્ । હસ્તપાદૈઃ પલ્લવિતં શરૈશ્ શરવનોપમમ્
લટકતી વેલીઓના ધ્વજ જેવા, જાંઘોથી તોરણ બનેલા હતા; હાથ અને પગ ચારે તરફ પથરાયેલા, જાણે તીક્ષ્ણ બાણોની વાડી હોય.
શસ્ત્રાંશુશાદ્વલશ્યામં શસ્ત્રતાર્ણૈસ્ સસૈકતમ્ । કીર્ણમ્ આયુધમાલાભિર્ ઉન્મત્તમ્ ઇવ ભૈરવમ્
શસ્ત્રોની ઝાંખીથી ઘાસવાળી મેદાન જેવું અંધકારમય, રેતી અને તૂટેલા શસ્ત્રખંડો સાથે ભળેલું; શસ્ત્રમાળાઓથી છલકતું, જાણે ઉગ્ર અને પાગલ ભયાનકતા ધરાવતું.
ફુલ્લાશોકવનાકારં શસ્ત્રસંઘટ્ટવહ્નિભિઃ । ઉદ્ઘુઙ્ઘુમં મહાશબ્દૈર્ વિદ્રવત્સિદ્ધનાયકમ્
ફૂલેલા અશોકવન જેવું દેખાતું, શસ્ત્રોના અથડામણથી અગ્નિ પ્રગટતો; ભયાનક અવાજોથી ગુંજતું, જેથી સિદ્ધોના નેતા પણ ડરીને ભાગી જાય.
સૌવર્ણરચિતાકારં બાલાર્કકચિતાયુધૈઃ । પ્રાસાસિચક્રશક્ત્યૃષ્ટિમુદ્ગરારણિતાન્તરમ્
સોનાની કળાથી બનાવેલું, બાળસૂર્ય જેવી ચમકતી હથિયારો વડે શોભિત; તેમાં ભાલા, તલવાર, ચક્ર, ભાલ, ગુમ્મટા અને યુદ્ધના ઘોષથી ભરેલું હતું.
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે સેનાસ્ સર્વાસ્ સઙ્ક્ષયમ્ આયયુઃ । આસીદ્ રણાઙ્ગનં શૂન્યમ્ ઇવાલ્પોભયસૈનિકમ્
આ વચ્ચે બધી સેનાઓ નાશ પામી; યુદ્ધભૂમિ ખાલી થઈ ગઈ, બંને તરફ થોડાં જ સૈનિકો બાકી રહ્યા.
છિન્નભિન્નમૃતધ્વસ્તયાતવિદ્રુતમાનવમ્ । પતચ્છવમહારાશિપઙ્કસ્રવદસૃક્સરિત્
કેટલાંય માણસો કાપાયેલા, તૂટી ગયેલા, મૃત, બરબાદ અને ભાગી ગયેલા હતા; પડી ગયેલા મૃતદેહોના ઢગલા, અને લોહીની નદીઓથી કાદવ વહેતો હતો.
વહદ્રક્તનદીરંહઃપ્રોહ્યમાનશવોત્કરમ્ । ભુસુણ્ડીશક્તિકુન્તાસિસ્થૂલપાષાણસઙ્કુલમ્
લોહીની નદી વહેતી હતી, મૃતદેહોના ઢગલા પાણીમાં વહેતા હતા; તીક્ષ્ણ બાણ, ભાલા, તલવાર અને મોટા પથ્થરોથી જગ્યા ભરાઈ ગઈ હતી.
શૂરશસ્ત્રાહતિચ્છિન્નકબન્ધપતનાન્વિતમ્ । તાલતાણ્ડવિવેતાલકુલારબ્ધકલારવમ્
વીર યોદ્ધાઓના હથિયારોના ઘા થી કપાયેલા, માથા વિના પડેલા લાશોથી મેદાન છવાઈ ગયું હતું અને વેતાળોના ટોળાંઓના હાહાકારથી આખું મેદાન તાડના ઝાડના તાંડવ જેવા ગાંજાવાળું થઈ ગયું હતું.
શૂન્યે રણાઙ્ગને દીપ્તૌ પદ્મસિન્ધુરથૌ ચલૌ । અદૃશ્યેતાં નભશ્ચિહ્નૌ ચન્દ્રસૂર્યૌ દિવીવ તૌ
ખાલી અને ધધકતા યુદ્ધના મેદાનમાં, બંને યોદ્ધા કમળ જેવા લાલ રથ પર ચમકતા, જાણે આકાશમાં ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવા દેખાતા, ફરતા હતા.
ચક્રશૂલભુસુણ્ડર્ષ્ટિપ્રાસાયુધસમાકુલૌ । સહસ્રેણ સહસ્રેણ વીરાણાં પરિવારિતૌ
તેઓ ચારે બાજુથી હજારો યોદ્ધાઓથી ઘેરાયેલા હતા અને ચક્ર, શૂળ, ગદા, ભાલા અને બીજા અનેક હથિયારો સાથે સજ્જ હતા.
વિચરન્તૌ યથાકામં મણ્ડલે વિતતાવનૌ । સચીત્કારમહાચક્રપિષ્ટાનેકમૃતામૃતૌ
તેઓ પોતાના મનગમતા પ્રમાણે વિશાળ મેદાનમાં ફરતા હતા, જ્યાં યોદ્ધાઓના ચીસો અને મોટા રથોના ચક્રોની ઘસઘસ વચ્ચે, મરેલા અને બચેલા બંને વચ્ચે યുദ്ധ ચાલતું હતું.
તરન્તૌ રક્તસરિતો મત્તવારણલીલયા । કેશશેવલસઞ્છન્નચક્રરક્તજલાર્દ્રકૌ
તેઓ લોહીની નદીઓ એવા મસ્ત હાથીઓ જેવી મજા માણતા પાર કરી ગયા, તેમની રથની ચાકો લાલ પાણીમાં ભીંજાઈ ગઈ હતી અને વાળ તથા આંતરડાં ચોંટેલા હતા.
વહચ્ચક્રાહતિક્ષોભપાતિતાકુલવારણૌ । મણિમુક્તાઝણત્કારરણત્કૂવરકોટરૌ
તેમના રથના ચાકરથી ઉઠેલા જોરદાર ધક્કાથી પાગલ હાથીઓ પડી જતાં હતાં, અને રથના મણિ-મુક્તાની ઝણકાર અને શણગારેલા કાંધની ખડખડાટ ગૂંજતી હતી.
વાતાહતપતાકાગ્રપટત્પટપટારવૌ । અનુયાતૌ મહાવીરૈર્ ભૂરિભિર્ ભીતસૈનિકૈઃ
પવનથી ફફડતી ધ્વજાની પટ્ટીઓ જોરદાર અવાજ કરતી હતી, અને તેમના પાછળ અનેક મહાન વીર અને અણગણિત ડરાયેલા સૈનિકો ચાલતા હતા.
ભારાન્ દધદ્ભિઃ કુન્તાનાં શરાણાં ધનુષામ્ અપિ । શક્તીનાં પ્રાસશઙ્કૂનાં ચક્રાણાં કચતાં રુચા
તેઓએ ભારે ભારે ભાલા, તીરો, ધનુષ, શક્તિ, ભાલા, કાંટા અને ચક્રોની તેજસ્વી ઝગમગાટ પોતાના પર ઉઠાવી હતી.
તત્ર તૌ ક્ષણમ્ આવૃત્ય મણ્ડલૈર્ ભૂરિમણ્ડલૈઃ । ઉભૌ વ્યતિબભૂવાતે સંમુખાવ્ આયુધામ્બુદૌ
ત્યાં, એક ક્ષણ માટે, બંને યુદ્ધવીરો વિશાળ ગોળવૃત્તોથી ઘેરાઈને, એકબીજાને સામે ઊભા રહ્યા, જાણે શસ્ત્રોથી ભરેલા વાદળો એકબીજાને ટક્કર આપે છે.
નારાચધારાનિકરવિક્ષેપકરકાઘનૌ । અન્યોઽન્યમ્ અભિગર્જન્તૌ મત્તાબ્ધિજલદાવ્ ઇવ
બન્નેના હાથ તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદથી ભારે થઈ ગયા હતા, અને બંને એકબીજાને સામે ગુસ્સાથી ગર્જના કરતા હતા, જાણે ઉગ્ર અને પાગલ વાદળો ગર્જે છે.
તયોઃ પ્રહરતોર્ બાણાન્ વસુધા નરસિંહયોઃ । પાષાણમુસુલાકારા વ્યોમવિસ્તારિણો ઽભવન્
એ બંને નરસિંહ જેવા યુદ્ધવીરો લડી રહ્યા ત્યારે, તેમના બાણો પથ્થર અને મુસળ જેવા બની ગયા અને આખા આકાશમાં ફેલાઈ ગયા.
કરવાલફલાઃ કેચિન્ મુદ્ગરાનનકાઃ પરે । શિતચક્રમુખાઃ કેચિત્ કેચિત્ પરશુવક્ત્રકાઃ
કેટલાક બાણો તલવારની ધાર જેવા હતા, કેટલાક મુગદર અને ગદાના આકારના હતા; કેટલાકની ધાર ચક્ર જેવી તીક્ષ્ણ હતી, તો કેટલાક કૂહાડા જેવા મુખવાળા હતા.