બલાદ્ આકૃષ્ટકર્ણાનાં ધનુષાં શરવર્ષિણામ્ । બૃહતાં મત્તમત્તાનાં કુઞ્જરાણાં તરસ્વિનામ્
શક્તિપૂર્વક ખેંચાતા ધનુષ્યોથી તીરોની વરસાદ થઈ રહી છે અને મોટા, ઉન્મત્ત, તાકાતવર હાથીઓના ગર્જના સંભળાય છે.
પુરે ચટચટાસ્ફોટૈર્ વેલ્લતાં જાતવેદસામ્ । પૌરાણાં દગ્ધદારાણાં મહાહલહલારવૈઃ
શહેરમાં ઉછળતી અગ્નિની કડાકા-ભડાક સાથે, જેમની પત્નીઓ અગ્નિમાં દાઝાઈ ગઈ છે એવા નાગરિકોના દુઃખભર્યા રડકા ગૂંજી રહ્યા છે.
તરતામ્ અગ્નિખણ્ડાનાં ષ્વક્કારકઠિનારવમ્ । જ્વલન્તીનાં પરિસ્પન્દાદ્ ધ્વગધ્વગિતિ ચાર્ચિષામ્
અગ્નિના ટુકડાઓએ કઠણ અને કરકસર અવાજ સાથે ધડધડતાં શબદ સાથે પ્રજ્વલિત થઈ ઉછળતી જ્વાળાઓથી આસપાસ ધ્વગધ્વગ જેવો અવાજ થતો હતો.
અથ વાતાયનાદ્ દેવ્યૌ મન્ત્રી રાજા વિદૂરથઃ । દદૃશુઃ પ્રોન્નમન્નાદં મહાનિશિ મહાપુરમ્
પછી, બારીમાંથી બે રાણીઓ, મંત્રી અને રાજા વિદૂરથએ મધરાતે મહાનગરને ઉંચા અને ભયાનક ગર્જનાવાળા અવાજ સાથે જોયું.
પ્રલયાનિલસઙ્ક્ષુબ્ધપૂર્ણૈકાર્ણવરંહસા । પૂર્ણં પરબલેનોગ્રહેતિમેઘતરઙ્ગિણા
તે શહેરમાં એક જ વિશાળ દરિયાની જેમ પ્રલયના પવનોથી ઉથલપાથલ થતું, ઘનઘોર વાદળોની લહેરો અને પરમ શક્તિથી ભરપૂર તોફાન હતો.
કલ્પાન્તવહ્નિવિગલન્દેહભૂધરભાસુરૈઃ । દહ્યમાનં મહાજ્વાલાજાલૈર્ અમ્બરપૂરકૈઃ
કલ્પના અંતે અગ્નિમાં ઓગળી રહેલા પર્વતો જેવી તેજસ્વી જ્વાળાઓના મોટા ઝંડે આખું શહેર દહન પામતું હતું અને આ જ્વાળાઓ આકાશ સુધી વ્યાપી રહી હતી.
મુષ્ટિગ્રાહ્યમહામેઘગર્જસન્તર્જનોર્જિતૈઃ । ઘોરં કલકલારાવૈર્ માંસલૈર્ મન્ત્રિજલ્પિતૈઃ
ભયાનક અને ગજબના ગર્જનાવાળા વાદળોની ગૂંજી, અને માંસભર્યા મંત્રોચ્ચારના ગૂંચવાયેલા અવાજો સાથે ભયજનક કલકલારવ સંભળાતો હતો.
પુષ્કરાવર્તસઙ્કાશધૂમાભ્રપિહિતામ્બરમ્ । પ્રોડ્ડીનહેમાભ્રનિભજ્વાલાપુઞ્જૈર્ નિરન્તરમ્
આકાશ ધૂમ્ર વાદળોથી ઢંકાઈ ગયું હતું, જે કમળના કૂંડ જેવા ઘુમ્મસાતા ધૂમાડા જેવા લાગતા, અને સતત સોનેરી વાદળ જેવી જ્વાળાઓના ઝુંડથી તેજસ્વી થતું હતું.
તરદુલ્મુકખણ્ડોઘતારાતરલિતામ્બરમ્ । અન્યોઽન્યદેહસદ્મૌઘપ્રજ્વલજ્જ્વાલનાકુલમ્
આકાશમાં તૂટતા તારાઓ અને પતંગિયાંની ઝાંખીથી ઝબકારો થતો હતો, અને એકબીજાના દેહના ઢગલાં જ્વલંત અગ્નિથી પ્રકાશિત થતા હતા.
હતસૈન્યપુરાપાતધૂતાઙ્ગારાભ્રકોટરમ્ । કર્કશાક્રન્દનિર્દગ્ધલોકપૂરોગ્રગર્જિતમ્
વિનાશ પામેલા સૈન્ય અને શહેરમાં અગ્નિની રાખ અને કાળી વાદળોની ગૂંજી ભરાઈ ગઈ હતી, અને ત્યાં કઠોર રડાણાં અને દહન પામતા લોકોએ કરેલા ભયાનક ગર્જના સંભળાતી હતી.
કૃશાનુકણનારાચનિરન્તરતરામ્બરમ્ । બૃહદગ્નિશિખાજાલલુઠદ્દગ્ધપુરોત્કરમ્
આકાશમાં સતત તીક્ષ્ણ તીરો ઉડી રહ્યા હતા, જાણે આગે ભરેલા જંગલની જેમ, અને જમીન પર અગ્નિના જ્વાળાઓના ઢગલા વેરાયેલા હતા, જે ઘરોની પંક્તિઓને બળી નાખતા હતા.
રણદ્દ્વિરદસઙ્ઘટ્ટકુટ્ટિતોદ્ભટસદ્ભટમ્ । વિદ્રવત્તસ્કરચ્છેદમાર્ગકીર્ણમહાધનમ્
યુદ્ધમાં હાથીઓના અથડામણથી ભયાનક યોદ્ધાઓ ધરાશાયી થયા હતા, અને ભાગતા ચોરોને મારતાં રસ્તાઓ પર મોટું ધન વેરાયેલું હતું.
અઙ્ગારરાશિનિપતન્નરનાર્યુગ્રરોદનમ્ । સ્ફુટચ્ચટચટાશબ્દપ્રલુઠત્પ્લુષ્ટકાષ્ટકમ્
અંગારાના વરસાદથી પુરુષો અને સ્ત્રીઓનું રડવું વધુ જોરદાર બન્યું હતું, અને બળતા લાકડાંઓના ચટાકા અવાજો ગૂંજતા હતા, કારણ કે અગ્નિ બધું ભસ્મ કરી રહી હતી.
વિપુલાલાતચક્રૌઘશતસૂર્યનભસ્તલમ્ । અઙ્ગારશિખરાકીર્ણસમસ્તવસુધાતલમ્
આકાશમાં અસંખ્ય રથોના ચક્રો અને સૈંકડો સૂર્યો છવાયા હતા, જ્યારે આખી ધરતી અગ્નિના શિખરો વડે ઢંકાઈ ગઈ હતી.
દગ્ધાગ્નિકાષ્ઠક્રેઙ્કારરણજ્જ્વલનવૈણિકમ્ । દગ્ધજન્તુપરાક્રન્દરુદત્સકલસૈરિભમ્
સળગતાં લાકડાંઓની તડતડાટ વીણાની જેમ વાગી ઉઠી, અને સળગતાં પ્રાણીઓના—including હાથીઓના—વિલાપભર્યા રડવાનો અવાજ ચારે બાજુ ગૂંજી ઉઠ્યો.
પટવિશ્રાન્તરાજસ્ત્રીવૃદ્ધોત્સન્નહૃતાશનમ્ । સકલગ્રસનારમ્ભસોદ્યોગાગ્નિમહાશિખમ્
રાજા, રાણીઓ અને વડીલોએ ચટાઈ પર રાખેલું બધું જમવાનું બળી ગયું, અને મોટી અગ્નિએ બધું ગળી જવાની ઉત્સુકતા સાથે બધું ચપટીમાં ભસ્મ કરી નાખ્યું.
કટચ્છાક્કારદુક્કારકઠિનાગ્નિરણદ્ગૃહમ્ । અનન્તજન્તુભોજ્યાન્નવહ્નિમુક્તેન્ધનસ્પૃહમ્
ઘરોમાં અગ્નિની કઠોર તડતડ અને ગર્જના ગૂંજી ઉઠી, અને બળતણથી મુક્ત થયેલી જ્વાળાઓ અનંત જીવજંતુઓના ખોરાકને ગળી જવાની લાલસા રાખતી હતી.
અથ શુશ્રાવ તત્રાસૌ ગિરો રાજા વિદૂરથઃ । યોધાનાં દહ્યમાનાનાં પશ્યતામ્ અભિધાવતામ્
ત્યાં રાજા વિદૂરથએ પોતાના સૈનિકોના રડવાના અવાજો સાંભળ્યા, જે બળી રહ્યા હતા, destruction જોઈ રહ્યા હતા અને દોડતા હતા.
હા મત્તમરુદ્ ઊર્ધ્વસ્થાન્ અઙ્ગારગૃહપાદપાન્ । રણત્ખગવરલીનજ્વલનાન્ પાતયન્ સ્થિતઃ
હાય! પાગલ પવન ઉપર ઊભો રહીને ઘરોના છાપરાં અને વૃક્ષો પરથી અગ્નિની જ્વાળાઓ જેવી અગ્નિચીંટીઓ નીચે ફેંકી રહ્યો છે, અને આસપાસ તલવારોના અથડામણનો ગર્જન પણ ગૂંજતો રહ્યો છે.
હા ખડ્ગધારા પ્રાલેયશીતા દેહેષુ દન્તિનામ્ । લગ્ના મનસ્સુ મહતામ્ ઇવ વિજ્ઞાનસૂક્તયઃ
હાય! તલવારની ધાર બરફ જેવી ઠંડી છે, જે હાથીઓના શરીરમાં ઘૂસી ગઈ છે, જેમ મહાન લોકોના મનમાં જ્ઞાનની વાતો ઊંડે બેસી જાય છે.
હા તાત હેતયો લગ્નાસ્ તરુણીકવરીતૃણે । જ્વલન્તિ શુષ્કપર્ણૌઘા ઇવ વીરાનલેરિતાઃ
હાય, પિતા! મૃત્યુના કારણો યુવાનીના કાચા ઘાસમાં જ ઊંડે ઘૂસી ગયા છે, જેમ વીર પુરુષની આગથી સુકાઈ ગયેલા પાંદડાંનો ઢગલો સળગી ઊઠે છે.
આવર્તવર્તિની દીર્ઘા વહત્ય્ ઊર્ધ્વં તરઙ્ગિની । પશ્યેયં ધૂમયમુના વ્યોમગઙ્ગાં પ્રધાવતિ
લાંબી અને ચક્રવાત જેવી ધૂમાડાવાળી નદી ઉપર તરફ વહેતી જાય છે; હું જોઈ રહ્યો છું કે આકાશની ગંગા ધૂમાડાથી ભરાઈને ઝડપથી આગળ વધી રહી છે.
વહદુલ્મુકકાષ્ટૌર્ધ્વગામિની ધૂમનિમ્નગા । વૈમાનિકાન્ અન્ધયતિ પશ્યાગ્નિકણબુદ્બુદા
બળતી લાકડાંઓથી ઉપર ઉઠતો ધૂમ્રપાન, જેમ નદી વહે છે તેમ વહે છે, અને એ ધૂમ્રપાન દેવતાઓની આંખે અંધકાર કરે છે; જુઓ, એમાં અગ્નિના ચાંટા અને બબ્બુડા દેખાય છે.
અસ્ય માતા પિતા ભ્રાતા જામાતા તનયસ્ સુતા । અસ્મિન્ સદ્મનિ નિર્દગ્ધા દગ્ધૈષામ્ અન્તમ્ ઇચ્છતિ
આ ઘર માં એની માતા, પિતા, ભાઈ, જમાઈ, દીકરો અને દીકરી બધાં સળગી ગયા છે; હવે આ અગ્નિ બાકીના લોકોને પણ ભસ્મ કરવા તત્પર છે.
હા હા હા ગચ્છ ભોશ્ શીઘ્રમ્ એતદ્ અઙ્ગારમન્દિરમ્ । ઇતઃ પ્રવૃત્તં પતિતું સુમેરોશ્ શિખરં યથા
હાય! હાય! હાય! ભાઈ, તું જલ્દી આ અંગારાં ભરેલા ઘરમાંથી નીકળી જા; કારણ કે, આ ઘર હવે સુમેરુ પર્વતનું શિખર પડતું જાય તેમ તૂટી પડવાનું છે.
અહો શરશિલાશક્તિકુન્તપ્રાસાસિહેતયઃ । જ્વાલાસન્ધ્યભ્રપટલં વિશન્તિ શલભા ઇવ
અરે! તીરો, પથ્થરો, ભાલા, ભાલાં અને તલવાર જેવી શસ્ત્રો અગ્નિના ધૂમ્ર વાદળોમાં એવા ઘૂસી જાય છે જેમ પતંગિયાં જ્વાળામાં પાડી દે છે.
હેતિપ્રવાહા જ્વલનં નભસ્ સર્વે વિશન્ત્ય્ અહો । વડવાનલમ્ ઉજ્જ્વાલમ્ અર્ણઃપૂરા ઇવાર્ણવાત્
આકાશમાં ધધકતા અગ્નિમાં બધા પવનો જેમ પ્રવેશ કરે છે, એ જ રીતે દરિયાની ઊંચી લહેરો ઉગ્ર અગ્નિમાં સમાઈ જાય છે.
ધૂમાયન્તે મહાભ્રાણિ જ્વાલાશિખરકોટિષુ । સરસાન્ય્ અપિ શુષ્યન્તિ હૃદયાનીવ રાગિનામ્
મોટા વાદળો જ્વાળાની ટોચે ધૂમ્રવર્ણી થઈ જાય છે, અને તળાવો પણ સુકાઈ જાય છે, જેમ કામના વશ થયેલા લોકોના હૃદય સુકાઈ જાય છે.
આલાનત્વરુષૈવૈતા દન્તિભિર્ વૃક્ષપઙ્ક્તયઃ । સ્ફુટત્કટકટારાવં પાત્યન્તે કૃતપીત્કૃતૈઃ
કાંઠે ઊભેલા વૃક્ષોની પંક્તિઓ તપેલી અને ગુસ્સે ભરાઈ ગઈ છે, અને હાથીઓએ તેમને તોડી પાડતાં તેમની ડાળીઓ તૂટવાની ઊંચી અવાજ સાથે પડતી જાય છે.
પ્લુષ્ટપુષ્પફલસ્કન્ધગન્ધશ્રીકા ગૃહદ્રુમાઃ । ગતા નિર્દગ્ધસર્વસ્વા ગૃહસ્થા ઇવ દીનતામ્
ક્યારેક ફૂલ અને ફળની સુગંધથી ભરી રહેલા ઘરઆંગણાના વૃક્ષો હવે બળી ને બધું ગુમાવી ખાલી થઈ ગયા છે, જેમ બધું ગુમાવેલા ગૃહસ્થો નિરાશ થઈ જાય છે.