તમાંસ્ય્ અપીતકાર્યાણિ ભૂતાનિ ચાખિલાન્ય્ અલમ્ । પયાંસીવ વિસેરૂનિ પ્રસૃતાનિ દિશં પ્રતિ
અંધકાર અને સર્વ પ્રાણીઓ, પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને, પાણીની જેમ દરેક દિશામાં વહેતા ફેલાઈ ગયા.
આસીદ્ રણાઙ્ગનં ગાયદ્વેતાલકુલસઙ્કુલમ્ । ક્વણત્કઙ્કાલકણ્ઠસ્થકઙ્કકાકોલકેલિમત્
યુદ્ધભૂમિ ગાતા ભૂતપ્રેતોથી ભરાઈ ગઈ હતી અને ત્યાં હડ્ડીઓના ખખડાટ સાથે કાગડા અને ગિધડોની રમૂજી ટહૂક સાંભળાતી હતી.
રથકાષ્ટચિતિજ્વાલાસતારામ્બરભાસુરમ્ । પચત્પચપચાશબ્દમેદોમાંસમયાનલમ્
રથના લાકડાથી બનેલા ચિતાની જ્વાળાઓના તેજથી તે જગમગતું છે, ચમકતી ચીંગારીઓ ઉડી રહી છે, અને તે અગ્નિ ચરબી અને માંસથી ભડકે છે, 'પચપચ' અવાજ સાથે સળગી રહી છે.
શવાઙ્ગાસ્થિસ્ફુટાસ્ફોટલુઠચ્ચિતિચયોલ્મુકમ્ । વેતાલલલનારબ્ધજલલીલાતિરોહિતમ્
મૃતદેહોની હાડકાંના ટુકડા ફાટી ફાટી છૂટે છે, ચિતાગૃહમાં લાશોના ઢગલા પથરાયા છે, અને ભૂત-પ્રેતો ત્યાં પાણીમાં રમતો રમે છે, ચિતાની રમતમાં છુપાયેલા છે.
શ્વકાકયક્ષવેતાલતાલકોલાહલોલ્બણમ્ । સમાગમેન ભૂતાનાં સમુડ્ડીનવનોપમમ્
કૂતરા, કાગડા, યક્ષ અને ભૂતોના ગાંસગાંસ અને હોહલાથી એ જગ્યા ગૂંજી રહી છે, જાણે બધા પ્રકારના જીવજંતુઓ એક જ વનમાં ભેગા થઈને હલચલ મચાવી હોય.
રક્તમાંસવસામેદોહરણવ્યગ્રડાકિનમ્ । ચર્વિતાસૃગ્વસામાંસસ્રવત્સૃક્વિપિશાચકમ્
ડાકિનીઓ લોહી, માંસ, ચરબી અને મજ્જા ખેંચી લે છે, જ્યારે પિશાચો ટપકતું લોહી, ચરબી અને માંસ ચાવી અને ચૂસી રહ્યા છે.
સભ્યમધ્યચિતાલોકપ્રકટાસૃક્શવવ્રજમ્ । ખરૂપિકાનીયમાનાશ્વસન્ન્યસ્તમહાશવમ્
સભાની વચ્ચે સ્મશાન સ્પષ્ટ દેખાય છે, જ્યાં લોહીની ધારો વહે છે અને લાશોના ઢગલા પડેલા છે. ત્યાં ખટમાળાઓ એક મોટી લાશ લાવીને મૂકે છે અને બાજુમાં ઘોડો પણ મુકેલો છે.
ઉત્તાણ્ડવોગ્રકુમ્ભાણ્ડમણ્ડલોડ્ડામરોદરમ્ । છમચ્છમિવિલાપાન્તં મેદોઽસૃગ્બાષ્પસામ્બુદમ્
આ જગ્યા હાડકાં અને ખોપડીઓના ભયાનક નૃત્યથી ભરાઈ ગઈ છે, જ્યાં ફાટેલા પેટો દેખાય છે, શિયાળાઓના રડવાથી અંત આવે છે અને ચારે બાજુ ચરબી, લોહી અને આંસુઓના વાદળો ફેલાયેલા છે.
વહદ્રક્તનદીરંહોરૂઢભૂચરરૂપિકમ્ । વેતાલાકુલકઙ્કાલકર્ષણાકુલકાકકમ્
વહેતી લોહીની નદી ધસી આવે છે, જેમાં ભૂતપ્રેતો વસે છે. કાગડા હાડકાં ખેંચી રહ્યા છે અને આસપાસ ભૂતપ્રેતોનો જમાવડો થયો છે.
મૃતેભોદરમઞ્જૂષાસુપ્તવેતાલબાલકમ્ । વિવિક્તૈકતરૂદ્દેશપાનક્રીડાસ્થરાક્ષસમ્
મૃતદેહોના ખોખામાં નાના ભૂતપ્રેતો ઊંઘે છે. એકાંતમાં એક ઝાડ નીચે, રાક્ષસ પોતાની પીવાની રમતમાં મગ્ન છે.
મત્તવેતાલકલહે ચિતાલાતરણોજ્જ્વલમ્ । વહદ્રક્તવસામિશ્રગન્ધબન્ધુરમારુતમ્
મદમસ્ત ભૂતોના ઝઘડામાં શમશાન પ્રગટ જ્વાળાઓથી ધધકતું હતું, અને લોહી તથા ચરબીની ગંધથી ભરેલા પવન ત્યાં ફૂંકાઈ રહ્યા હતા.
રૂપિકાપેટકે વેગરણદ્રુટરુટારવમ્ । અર્ધપક્વશવાસ્વાદલુબ્ધયક્ષોલ્લસત્કિલિ
સિક્કા અને જૂઆના અવાજ વચ્ચે, તીવ્ર અને કઠોર ચીસો સંભળાતી હતી, અને અડધા શેકાયેલા મૃતદેહની લાલચમાં યક્ષો આનંદથી ઉછળી રહ્યા હતા.
તુઙ્ગવઙ્ગકલિઙ્ગાઙ્ગતઙ્ગનાઙ્ગલગત્ખગમ્ । તારાપાતોપમભવત્સંમુખજ્વાલરૂપિકમ્
બંગાળ અને કલિંગની સ્ત્રીઓના હાથમાં તલવાર હતી, અને તેમના સામે જ્વાળાઓ તારા પડવાથી પણ વધુ તેજસ્વી લાગતી હતી.
પતદ્વેતાલસોલ્લાસમધ્યસ્થાસૃક્સુરૂપિકમ્ । પિશાચાકર્ણિતાભ્યર્ણયોગિનીગણગાયનમ્
પડતા ભૂતોના ઉત્સાહ વચ્ચે લોહી વહેતું હતું, અને નજીકમાં યોગિનીઓના જૂથો ગીત ગાતા હતા, જેને પિશાચોએ સાંભળ્યું.
પ્રસૃતાન્ત્રમહાતન્ત્રીપ્રાયસમ્પન્નવાદનમ્ । પિશાચવાસનોત્ક્રાન્તપિશાચીભૂતમાનવમ્
મોટા તારાવાળા વાદ્યોના મીઠા સૂર વગાડાતા, અને માણસો પિશાચી વાસનાથી ઘેરાઈને, પોતે પણ પિશાચી જેવા બની જતા.
રૂપિકાલોકનાપૂર્વત્રાસાર્ધમૃતસદ્ભટમ્ । ક્વચિદ્વેતાલરક્ષોભિર્ અહનીવોન્નમદ્રણમ્
કેટલાંક વીર, જે ભૂતને ક્યારેય જોયા નહોતાં અને કદી ડર્યા નહોતાં, હવે અડધા મરી ગયા જેવા ડરીને ઊભા રહ્યા; અને ક્યારેક ભૂતો અને રાક્ષસો ધરતી પર ઊભા થઈ જતા.
ખરૂપિકાસ્કન્ધપતચ્છવત્રસ્તનિશાચરમ્ । નભસ્સઙ્ઘટિતાપૂર્વભૂતપેટકસઙ્કટમ્
કેટલાંક રાત્રિમાં ફરતા જીવ, ભૂતોના ખભા પરથી પડેલા મૃતદેહ જોઈ ડરી ગયા અને ભયથી, ભૂતોથી ભરેલા આકાશના સંકુચિત જગ્યામાં ભેગા થઈ ગયા.
અતિપ્રયત્નાપહૃતમ્રિયમાણનરાધિપમ્ । સુભક્ષાપેક્ષિયક્ષેક્ષાવિક્ષિપ્તશવરાશિમત્
કેટલાંક મરતા રાજાઓને બહુ જ મહેનતે ઉઠાવી લઈ જવામાં આવ્યા, અને યક્ષો સારા ભોજનની આશામાં ઉલટપલટ કરતા, શવરાઓના ઢગલા ચુંથાઈ ગયા.
શિવામુખાનલશિખાખણ્ડૈશ્ છમિતનક્તગૈઃ । સમુડ્ડીનનવાશોકપુષ્પગુચ્છમ્ ઇવાભિતઃ
ભૂતોના મોઢામાંથી નીકળતી અગ્નિની જ્વાળાઓના ટુકડાઓથી રાતનું અંધકાર દૂર થઈ જાય છે, જાણે તાજા અશોકના ફૂલોના ગુચ્છો ચારે બાજુ છવાઈ ગયા હોય.
કબન્ધકન્ધરાબદ્ધવ્યગ્રવેતાલબાલકમ્ । યક્ષરક્ષઃપિશાચાજિકચદાકાશગોલ્મુકમ્
કેટલાંક બાળકો એવા છે કે જેમના ધડ પર કબંધ જેવા ગળા બંધાયેલા છે, અને આકાશમાં યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ, અજ, ચાડા અને ગોળાકાર ભૂતો ભરી ગયા છે.
આકાશભૂધરનિકુઞ્જગુહાન્તરાલ પિણ્ડોપમસ્થિતતમોઽમ્બુદપીઠપૂરમ્ । વ્યાલોલભૂતરભસાકુલકલ્પવાત વ્યાધૂતલોકકરકાણ્ડકવાટકલ્પમ્
આકાશમાં પહાડોની ગુફાઓ વચ્ચે, અંધકાર ઘન પિંડ જેવો ઊભો છે અને મેઘના આસનને ભરાઈ ગયો છે; ભયાનક ભૂતોની રમત જેવો પવન, દુનિયાના દરવાજા ઝાડના ડાળખાં જેવાં હલાવી નાખે છે.
એવં નિશાચરાચારચિરઘોરે રણાઙ્ગને । ઉલ્લસન્તીષુ વેતાલક્ષ્વેડાસૂડ્ડામરારવૈઃ
આ રીતે, રાતે ફરતા ભયાનક પ્રાણીઓથી લાંબા સમયથી ભયાનક બનેલા યુદ્ધના મેદાનમાં, વેતાળોના ચીસ અને ઘુવડોના રડકા ઉઠી રહ્યા છે.
નભઃપ્રેક્ષકસેનાસુ પ્રગતાસુ યથાગતમ્ । વિશ્રાન્તેષ્વ્ ઇવ ભૂપેષુ રથાદિષુ નિજાસ્પદે
જેમ આકાશ તરફ જોનારાઓની સેના આવી હતી તેમ જ પાછી ફરી જાય છે, અને રાજાઓ પોતાના રથમાં કે બીજા સ્થાનોએ આરામથી, પોતાના ઘરે બેઠા હોય તેમ શાંત થઈ જાય છે.
મહાસરોજલ ઇવ જને દૃશ્યે રણાઙ્ગને । અહનીવ જનાચારે સ્થિતે શ્યામાચરેહિતે
મહાન કમળસરોવર જેવું યુદ્ધભૂમિમાં લોકોએ દિવસ જેવી ચળકાટમાં ઊભા છે, અને અંધકારમય લોકો દૂર થઈ ગયા છે, જાણે રાતનું સંચાલન મનુષ્યોમાં બંધ થઈ ગયું હોય.
હસ્તહાર્યતમઃપિણ્ડસ્ફુટકુડ્યે નિશાગૃહે । લાભોત્સવોચ્છલચ્ચિત્તે ભૂતસઙ્ઘે પ્રનૃત્યતિ
રાત્રીના ઘરનાં સ્પષ્ટ દિવાલો પર, હાથથી પકડી શકાય તેવા અંધકારના ટુકડાઓ વચ્ચે, આનંદના ઉત્સવથી ભરાયેલા મન સાથે ભૂતોની ટોળકી નૃત્ય કરે છે.
નિશ્શબ્દશાન્તસઞ્ચારે નિદ્રામુદ્રે કકુબ્ગણે । લીલાપતિર્ ઉદારાત્મા કિઞ્ચિત્ ખિન્નમના ઇવ
આકાશના દિશાઓમાં, જ્યાં સંચાલન નિઃશબ્દ અને શાંત છે, રમણિય સ્વભાવ ધરાવતો ભગવાન, જાણે ઊંઘની ભંગિમા ધારણ કરી, થોડો થાકેલો મનથી દેખાય છે.
પ્રાતઃકાર્યં વિચાર્યાશુ મન્ત્રિભિર્ મન્ત્રકોવિદૈઃ । દીર્ઘચન્દ્રસમાકારે શયને હિમશીતલે
સવાર પડતાં જ, રાજકાર્યની વાતો બુદ્ધિશાળી મંત્રીઓએ ઝડપથી વિચારી લીધી, ત્યારે રાજા ચાંદની જેવી ઠંડી અને અર્ધચંદ્ર જેવી લાંબી શય્યામાં આરામથી પડ્યા હતા.
ચન્દ્રોદયનિભે વાસગૃહે શિશિરકોટરે । નિદ્રાં મુહૂર્તમ્ અગમન્ મુદ્રિતેક્ષણપુષ્કરઃ
ચાંદ્રોદય જેવી શીતળ અને શાંત વાસગૃહમાં, થોડા સમય માટે રાજાએ આંખો મીંચી અને કમળ જેવી પાંપણો બંધ કરી, મીઠી ઊંઘ લીધી.
અથ તે લલને વ્યોમ તત્ પરિત્યજ્ય તદ્ ગૃહમ્ । રન્ધ્રૈર્ વિવિશતુર્ વાતલેખો ઽબ્જમુકુલં યથા
પછી, હે સુંદરે, એ ઘર છોડીને, તેઓ આકાશમાં પ્રવેશ્યા—જેમ પવન કમળની કળીના છિદ્રોમાંથી સરળતાથી પસાર થાય છે.
ઇયન્માત્રમ્ ઇદં સ્થૂલં શરીરં વાગ્વિદાં વર । રન્ધ્રેણ તન્તુતનુના કથં પ્રવિશતિ પ્રભો
હે વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ, આ મોટું શરીર તો એટલું જ છે, તો પછી એ કેવી રીતે તંતુ જેવી પાતળી ફાંકડીઓમાંથી અંદર જઈ શકે છે, હે પ્રભુ?