શવસન્તતિસમ્પૂર્ણં વહદ્રક્તમહાહ્રદમ્ । પરિકૂજનઝાઙ્કારપૂર્ણખિલ્લીવનોપમમ્
લાશોથી ભરાયેલું, લોહીની મોટી નદી વહેતી હતી, અને ચકલી અને શિયાળાના રડતાં અવાજોથી ગૂંજતું, ભયાનક જંગલ જેવું લાગતું હતું.
બૃહદ્રક્તસરિત્સ્રોતસ્તરઙ્ગરવઘર્ઘરમ્ । સાક્રન્દાવસૃતાહૂતસ્વત્રાણવ્યગ્રમાનવમ્
પહોળી લોહીની નદીમાં તરંગોનો ગર્જનારો અવાજ ઊઠતો, ઘાયલોના કરુણ રડકા, બચાવ માટેની બૂમો અને બચવા માટેની અફરાતફરીથી બધું ભરાયું હતું.
મૃતાર્ધમૃતદેહૌઘરક્તૌઘસ્રુતનિર્ઝરમ્ । સજીવનરપૃષ્ઠસ્થશવસ્પન્દનભીતિદમ્
મૃત અને અર્ધમૃત દેહોના ઢગલાંમાંથી લોહી નીકળી વહેતું, જીવતા માણસોની પીઠ પર પડેલી લાશોની ફફડાટથી બધાને ડર લાગતો હતો.
કરીન્દ્રશવરાશ્યગ્રવિશ્રાન્તામ્બુદખણ્ડકમ્ । વિશીર્ણરથસઙ્ઘાતજિતચ્છત્ત્રમહાવનમ્
હાથી અને લાશોના ઢગલાં પર વાદળના ટુકડા આરામ કરતા, અને તૂટેલા રથોથી તૂટી ગયેલા છત્રીઓનું વિશાળ જંગલ સર્જાયું હતું.
વહદ્રક્તનદીરંહઃપ્રોહ્યમાનરથદ્વિપમ્ । શરશક્ત્યૃષ્ટિમુસુલગદાપ્રાસાસિસઙ્કુલમ્
લાલ લોહીની વિશાળ નદી વહેતી હતી, જેમાં રથો અને હાથીઓ વહાઈ રહ્યા હતા, અને આસપાસ તીરો, ભાલાં, ભાલા, ગદા અને તલવારોની ભીડ હતી.
પર્યાણાઞ્ચલસન્નાહકવચાવૃતભૂતલમ્ । કેતુચામરપટ્ટૌઘગુપ્તશાવશરીરકમ્
ભૂમિ પર છત્રીના છેડા, કવચો અને ઢાલો પડેલા હતા, અને ધ્વજાઓ, ચામરાં અને કપડાંના ઢગલાં નીચે મૃતદેહો છુપાઈ ગયા હતા.
સ્ફારસ્ફોટકતૂણીરકુઞ્જકૂજત્સમીરણમ્ । શરરાશિપલાશૌઘતલ્પસુપ્તશવેશ્વરમ્
ઘણા તૂણીઓ અને તૂટેલા ધનુષ્યોમાં પવન વાગતો હતો, અને તીરો તથા ઢાલોના ઢગલાં પર પથારી પાથરીને યુદ્ધમાં મરેલા રાજાઓ સૂઈ ગયા હતા.
મૌલિહારાઙ્ગદોદ્દ્યોતચક્રચાપવનાવૃતમ્ । શ્વસૃગાલખગાકૃષ્ટસાન્દ્રાન્ત્રદીર્ઘરજ્જુકમ્
મેદાનમાં મોખુટ, હાર, કડાં, ચમકતા ચક્ર, ધનુષ્ય અને બાણો પડેલા હતા, અને શિયાળ, વાઘ અને પક્ષીઓએ ખેંચેલી લાંબી, ઘાટી આંતરડીઓ પણ અહીં-ત્યાં ફેલાઈ ગઈ હતી.
રક્તક્ષેત્રક્વણત્કિઞ્ચિચ્છેષજીવાતિદન્તુરમ્ । રક્તકર્દમનિર્મગ્નસજીવનરદુર્દુરમ્
યુદ્ધભૂમિમાં થોડાં બચેલા માણસોની દાંત કચકચાટના અવાજ ગૂંજી રહ્યા હતા, અને જીવતા માણસો લોહીથી ભીંજાયેલા કાદવમાં અડધી દૂબેલા સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા.
વરાટકચયપ્રેક્ષ્યનિર્ગતાક્ષિશતોચ્ચયમ્ । વહદ્ભુજૌઘકાષ્ટૌઘઘોરરક્તસરિચ્છતમ્
મુદ્રાઓ અને શંખના ઢગલા ચારે બાજુ છૂટેલા હતા, કાપેલા માથાંમાંથી આંખો બહાર નીકળી રહી હતી, અને ભયાનક લોહીની નદીઓમાં હાથ અને લાકડાંના ઢગલા વહેતા હતા.
સાક્રન્દબન્ધુવલિતમૃતાર્ધમૃતમાનવમ્ । સર્વાયુધરથાશ્વેભપર્યાણાસઞ્ચરાન્તરમ્
મૃતકો અને અર્ધમૃત માણસો વચ્ચે રડતા સગાંઓના રડવાનો અવાજ ગૂંજી રહ્યો હતો, અને બધા શસ્ત્રો, રથ, ઘોડા તથા છત્રછાયાંના અવશેષો ચારે બાજુ ફેલાયેલા હતા.
નૃત્યત્કબન્ધદોર્દણ્ડષણ્ડકાનનિતામ્બરમ્ । મદમેદોવસાગન્ધપિણ્ડાક્તઘ્રાણકોટરમ્
કેટલાક ધડોએ માથા વિના હાથ ઊંચા કરીને નાચતા હતા, અને નાકના છિદ્રોમાં લોહી, મજ્જા અને ચરબીના ગાંઠો ભરાઈ ગયા હતા.
ઉત્ફાલાર્ધમૃતેભાશ્વમાર્યમાણાલ્પજીવિતમ્ । વહદ્રક્તનદીવીચીપ્રહારહતદુન્દુભિ
અડધા ફૂલી ગયેલા, મરતા ઘોડાઓ સાથે, ટૂંકા આયુષ્યવાળા મહાન લોકો અને લોહીની નદીઓની તરંગોથી વાગાતા યુદ્ધના ઢોલ સાથે,
ઉહ્યમાનમૃતાશ્વેભમકરાસૃક્સરિચ્છટમ્ । મ્રિયમાણનરાનીકફૂત્કૃતાસૃગ્ઘનાનિલમ્
મરતા ઘોડા અને હાથીઓ દ્વારા ખેંચાતા, લોહીની ધારોના છંટકાવથી ભીંજાયેલા, મરતા યોદ્ધાઓની ચીસો અને લોહીથી ભરેલા પવન સાથે,
સ્વલ્પજીવશરાપૂર્ણમુખહિક્કાઙ્કિતસ્વરમ્ । પિણ્ડહાર્યવસાગન્ધવાતાત્તોત્પીડલોહિતમ્
ટૂંકા આયુષ્યના શાપથી ભરાયેલા, મોઢામાં હિક્કા સાથેના અવાજોથી, કાપેલા માંસ અને ચરબીની દુર્ગંધથી ભરેલા હવા અને દુઃખથી બહાર નીકળતા લોહી સાથે,
ઉન્નાસાર્ધમૃતેભેન્દ્રકરાક્રાન્તકબન્ધકમ્ । નિરધિષ્ઠિતહસ્ત્યશ્વપાતિતોદ્યત્કબન્ધકમ્
અડધા તૂટી ગયેલી નાક, મરેલા હાથીઓ અને ઘોડાઓના શરીરોને પકડી રાખેલા હાથો, અને આધાર વિના પડેલા મનુષ્યો અને પશુઓના મૃતદેહોથી જમીન ઢંકાઈ ગઈ હતી.
રુદદ્બન્ધુસખિભ્રષ્ટશવક્ષુબ્ધાસૃગુદ્ધ્વનિ । મૃતભર્તૃગલે શસ્ત્રત્યક્તપ્રાણકુલાઙ્ગનમ્
જ્યાં સ્વજનો અને મિત્રોનું રડવું, લાશોમાંથી વહેતા લોહીનો હાહાકાર, અને પતિ ગુમાવેલી સ્ત્રીઓ, જેમના ગળા શસ્ત્રથી કાપી નાખવામાં આવ્યા છે, એમ શોકમાં પડી છે.
શવસ્થાનકૃતોદ્ગ્રીવબન્ધુકાયપરીક્ષણમ્ । શવહારખરાકૃષ્ટસમ્પૃક્તનરવ્યાકુલમ્
લાશો પડેલી જગ્યાએ પોતાના સ્વજનોની ઓળખ કરવા જતાં, અને લાશ ઉઠાવનારાઓ કે શિયાળાઓ દ્વારા ખેંચાયેલી લાશો સાથે ભેળાઈ ગયેલી દેહોથી વ્યાકુળતા ફેલાઈ છે.
કેશશેવલવક્ત્રાબ્જચક્રાવર્તનનર્તનમ્ । તરત્તુઙ્ગતરઙ્ગાઢ્યવહદ્રક્તમહાનદમ્
જ્યાં વાળ અને નસોમાં અટવાયેલા મુખ કમળની જેમ દેખાય છે, અને એ બધું ઘૂમતું અને નૃત્ય કરતા હોય એવું લાગે છે, અને ઊંચા, ઉછળતા તરંગો સાથે લોહીની મોટી નદી વહે છે.
પ્રાણાન્તસ્મૃતપુત્રેષ્ટમાતૃદેવધનાભિધમ્ । હાહાહીહીતિકથિતમર્મચ્છેદનવેદનમ્
પ્રાણ છોડતી વેળાએ, કોઈ પુત્ર, પ્રિયજન, માતા, દેવતા કે ધનની યાદ કરે છે, અને 'હાય! હાય!' કહીને, અંતર સુધી કાપી નાખે એવા ઘા-ઝખમનું દુઃખ બોલે છે.
અઙ્ગલગ્નાયુધોદ્ધારવ્યગ્રાર્ધમૃતમાનવમ્ । વિદેશમૃતસાક્રન્દહૂનતઙ્ગનતાજિકમ્
હાથમાં શસ્ત્ર ઉઠાવવાની તત્પરતા અને અડધી મરી ગયેલા માણસોની ગભરાટ વચ્ચે, વિદેશી ભૂમિ મૃતદેહોની ચીસોથી ગુંજી રહી છે, જ્યાં સર્વત્ર મૃતદેહો અને પડી ગયેલા લોકો જોવા મળે છે.
મ્રિયમાણમિથોદ્વિષ્ટપ્રારબ્ધરથસઙ્ગરમ્ । દન્તયુદ્ધાસમર્થાસ્યસ્મૃતગેહેષ્ટદૈવતમ્
મરણ પામતાં લોકો પરસ્પર દુશ્મનાવટથી વ્યથિત છે, રથો ભાગ્યવશ આગળ વધે છે; દાંતોથી લડવા અસમર્થ છે, ઘર અને પોતાના પૂજ્ય દેવતાઓને ભૂલી ગયા છે.
મ્રિયમાણપથલજ્જશૂરાશ્રિતપલાયનમ્ । અશઙ્કિતાસૃગાવર્તનીતાસ્પદગમોત્સુકમ્
મૃત્યુ પામતાં વીર રસ્તા પર શરમ અનુભવીને ભાગી રહ્યા છે; લોહીની ધારા સામે નિર્ભય છે અને બચાવ માટેની જગ્યા સુધી પહોંચવાની ઉત્સુકતા ધરાવે છે.
મર્મચ્છેદિશરવ્રાતવ્યથાવિહિતહુઙ્કૃતિ । કબન્ધબન્ધપ્રારબ્ધવેતાલવલનાક્રમમ્
મૂળસ્થાનમાં ઘૂસી જતા તીક્ષ્ણ બાણોની પીડાથી લોકો ચીસો પાડી રહ્યા છે; મૃતદેહો એકબીજાને બાંધેલા છે અને ભાગ્ય તેમને મૃતદેહની જેમ હલાવી રહ્યું છે.
ઉહ્યમાનધ્વજચ્છત્ત્રચારુચામરપઙ્કજમ્ । કિરત્સન્ધ્યારુણં દિક્ષુ તેજસ્વિરક્તપઙ્કજમ્
પવનમાં લહેરાતા ધ્વજ, છત્ર, સુંદર ચામર અને કમળ ઉડી રહ્યા છે; દિશાઓમાં સાંજના લાલ રંગની ઝાંખી છે, અને લાલ કમળોથી તેજસ્વી દેખાય છે.
રથચક્રવનાવર્તં રક્તાર્ણવમ્ ઇવાષ્ટમમ્ । પતાકાફેનપુઞ્જાઢ્યં ચારુચામરબુદ્બુદમ્
રથના ચકરા જળમાં ઘુમાવા કરતા વાવાઝોડા જેવાં લાગે છે, જાણે લાલ સમુદ્ર હોય; ધ્વજના ફેનાના ઝુંડ અને સુંદર ચામરના ફુગ્ગા એ સૌંદર્ય વધારતા લાગે છે.
વિપર્યસ્તરથં ભૂમિકમ્પભગ્નપુરોપમમ્ । ઉત્પાતવાતનિર્ધૂતદ્રુમં વનમ્ ઇવાતતમ્
રથ ઉલટાઈ ગયા છે, જમીન ધ્રુજવાથી તૂટી ગયેલા શહેર જેવાં લાગે છે; જાણે કોઈ આપત્તિના પવનથી વૃક્ષો ઉખડી ગયેલું જંગલ ફેલાય ગયું હોય.
કલ્પદગ્ધજગત્પ્રખ્યં મુનિપીતાર્ણવોપમમ્ । અતિવૃષ્ટિહતો દેશ ઇવ પ્રોચ્છિન્નમાનવમ્
આ દૃશ્ય જાણે યુગના અંતે બળી ગયેલું જગત હોય, કે મહર્ષિઓએ પી ગયેલું સમુદ્ર હોય; ભારે વરસાદથી બરબાદ થયેલું પ્રદેશ છે, જ્યાં લોકો સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા હોય.
કાલાયઃકુન્તવલિતં ભુસુણ્ડીમણ્ડલાકુલમ્ । મત્તનાગશવાકારં સન્નતોમરમુદ્ગરમ્
તે સ્થળે ગિદ્ધોના ઝુંડો, જેમના શિખા નમેલી હતી, કાગડાઓના ટોળા ભરેલા હતા; તે મદમસ્ત હાથીઓના મૃતદેહ જેવું લાગતું હતું અને ત્યાં ભાલા તથા ગદાઓ છૂટેલી પડી હતી.
શિલાશિખરસઞ્જાતતાલજાલમ્ ઇવાતતમ્ । પતદ્રક્તનદીતીરજાતકુન્તોન્નતદ્રુમમ્
તે દૃશ્ય એવું લાગતું હતું કે જાણે પથ્થરના શિખરો પર તાડના વૃક્ષોનો વન ફેલાયેલો હોય, અને લાશોથી ઊંચા થયેલા વૃક્ષો નદીના કાંઠે ઊભેલા હોય.