કાશા બ્રહ્માવસાતાશ્ ચ છિન્નાસ્ સામ્બવતીજનૈઃ । ભૂમૌ નિપતિતાસ્ સન્તો મથિતા મત્તવારણૈઃ
કાશા અને બ્રહ્માવસતાના લોકો, સાંબવતી લોકો દ્વારા કાપી નાખવામાં આવ્યા; જમીન પર પડેલા, તેઓ ઉગ્ર હાથીઓ દ્વારા ચકચૂર કરવામાં આવ્યા.
શૂરા દશપુરાશ્ શસ્ત્રૈર્ નિકૃત્તોદારકન્ધરાઃ । તારક્ષતિભિર્ આક્રમ્ય યોજિતા યોજને હ્રદે
દશપુરના વીર પુરુષો, શસ્ત્રોથી પેટ અને ગળા કાપી નાખવામાં આવ્યા; તારક્ષતિઓએ તેમને માર્યા અને એક યોજન જેટલા વિશાળ તળાવમાં ફેંકી દીધા.
ઋષ્યકારુરુકચ્છાશ્ ચ શૈવ્યશઙ્કુશતાઙ્કિતાઃ । પઙ્કિલે પઙ્કતાં યાતા ભૂતલે સૈન્યમર્દનૈઃ
ઋષ્યક, કારુરુક અને કચ્છના યુદ્ધવીરો, શૈવ્ય અને શંકુના ચિહ્નો ધરાવતાં, યુદ્ધભૂમિ પર કાદવથી ઢંકાઈ ગયા, સેના દ્વારા પામરાઈ પડ્યા.
વનવાસોપગિરયો ઽનિલયે નિલયાર્થિનઃ । પરિતઃ પરિધાવન્તઃ પતિતા યમુનાહ્રદે
જેઓ આશરો શોધતા હતા, તેઓ વનના ઢોળાણો અને પર્વતોની આસપાસ દોડ્યા, પણ આખરે યમુનાના જળમાં પડી ગયા.
દીર્ણોદરવિનિર્યાતસ્વાન્ત્રતન્ત્રીનિયન્ત્રિતાઃ । રાત્રિકાશ્ શાન્તસઞ્ચારાઃ પિશાચૈશ્ ચર્વિતા નિશિ
જેઓના પેટ ફાટીને આંતરડાં બહાર આવી ગયા હતા, રાતે તેમની ચાલ શાંત થઈ ગઈ હતી, અને પિશાચોએ અંધકારમાં તેમના મૃતદેહને ચાવી નાખ્યા.
ઉદ્રવૈર્ ભદ્રગિરિભિસ્ સઙ્ગ્રામાધ્વનિ દીક્ષિતૈઃ । ક્ષોણીગર્તેષુ નિક્ષિપ્તા રસલાઃ કમલા ઇવ
યુદ્ધમાં ભદ્રગિરિના બહાદુરોએ જેમને ઘાયલ કર્યા, તેઓ જમીનના ખાડામાં ફેંકાઈ ગયા, જાણે તળાવમાં કમળના ડાંઠ નાખ્યા હોય તેમ.
વિદ્રુત્યેવ દ્રવદ્રક્તા વિદ્રાવિતમહારથાઃ । દણ્ડકાન્ત્રાનિલોદ્ધૂતા હેહયા હરિણા ઇવ
તેમનું લોહી ધીમે ધીમે વહી રહ્યું હતું, મહાન રથચાલકો પરાજિત થઈ વિખેરાઈ ગયા, દંડકના જંગલની તીવ્ર પવનમાં ઉડી ગયા, જેમ હરિએ હેહયોને હરાવ્યા હતા.
દન્તિદન્તવિનિર્ભિન્ના દારદા દલિતારયઃ । નીતા રક્તમહાનદ્યા દ્રુમાણાં પલ્લવા ઇવ
હાથીના દાંતથી ફાટેલા અને દુશ્મનો પછડાઈને તૂટી પડ્યા, તેઓ લોહીની મોટી નદીમાં વૃક્ષના કોમળ પાંદડાં જેવી વહાઈ ગયા.
નારાચૈશ્ ચર્વિતાશ્ ચીના જીર્ણજર્જરજીવિતાઃ । જહુર્ જલનિધૌ દેહાન્ ભારભૂતાન્ અવસ્થિતાન્
બાણોથી છિદ્ર થયેલા, જીવન થાકી તૂટી ગયેલા ચીનના યુદ્ધાઓએ પોતાનું શરીર, જે ધરતી પર ભાર બન્યું હતું, દરિયામાં છોડી દીધું.
કર્ણાટસુભટોડ્ડીનકુન્તકર્તિતકન્દરાઃ । તેરુર્ આભીરશૂરાઃ ખે તારકાનિકરા ઇવ
કર્ણાટ અને ઓડ્ડીનાના શૂરવીરોએ ભાલાથી ગુફાઓ છિદ્ર કરી, અને આભીરના વીરોએ આકાશમાં તારાઓના સમૂહની જેમ પ્રાણ ત્યાગ્યા.
કરીન્દ્રમકરવ્યૂહરંહસાહતહેતયઃ । કેશાકેશિકૃતારમ્ભા વિનેમુર્ દશકાશ્ શકાઃ
હાથી અને મગર જેવી તાકાત સાથે આવેલા શક યોદ્ધાઓ, જેઓનું મન દુશ્મનના ઝડપી હુમલાથી તૂટી ગયું હતું, તેમના વાળ દુશ્મનના વાળમાં ગૂંચાઈ ગયા અને તેઓ નમન કરવા લાગ્યા.
દશાર્ણાદ્ આશનિર્ મુક્તશૃઙ્ખલા જાલભીરવઃ । નિલીના રક્તજમ્બાલે વૈતસ્તાસ્ તિમયો યથા
દશાર્ણ પ્રદેશમાંથી વીજળી બંધન તોડી ભયાનક જાળ જેવી બની, લાલ વાદળોમાં છુપાઈ ગઈ, જેમ વૈતસ્તા નદી દરિયામાં સમાઈ જાય છે.
ગૂર્જરાનીકનાશેન ગૂર્જરીકેશલુઞ્છનમ્ । વિહિતં તઙ્ગનોત્તુઙ્ગશિતશઙ્કુશતેરણૈઃ
ગુરજરોની સેના નાશ પામી, ત્યારે તંગણના ઊંચા અને તીક્ષા ભાલાઓએ ગુર્જર સ્ત્રીઓના વાળ કાપી નાખ્યા.
સિષિચુશ્ શસ્ત્રકાષોદ્યદ્વિદ્યુદ્ દ્યૌનિર્ગતા દ્રવાત્ । શરધારાવનાનીવ મીનહેતિપ્રદામ્બુદાત્
શસ્ત્રો વીજળી જેવી ચમકી ઊડીને આકાશમાંથી વરસવા લાગ્યા, જેમ મેઘમાંથી તીક્ષ્ણ બાણોની ધારા વરસે છે અને તે સૈન્ય પર એવી રીતે તૂટી પડી કે માછલીઓ પર પાણીનો પ્રવાહ પડે.
ભુસુણ્ડીમણ્ડલોદ્દ્યોતશ્યામાર્કોત્પાતભીરુષુ । આભીરેષ્વ્ અરયઃ પેતુર્ ગોગણા હરિતેષ્વ્ ઇવ
ભુસુંડીઓના અંધારા અને ભયાનક ઝુંડથી ડરી ગયેલા આભીરોમાં, દુશ્મનો એ રીતે પડી ગયા જેમ કે લીલાં ચરોતરમાં ગાયોના ઝુંડ ઢળી પડે.
કાન્તકાઞ્ચનકાન્તાઙ્ગી નગ્ના તઙ્ગનવાહિની । ભુક્તા ગૌડભટેનાઙ્ગનખકેશનિકર્ષણૈઃ
તંગણાં નદીના કિનારે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને નિર્વસ્ત્ર સ્ત્રીઓ શોભતી હતી, પણ ગૌડ સૈનિકોએ તેમની નખ અને વાળ ખેંચી, તેમને દુઃખ આપ્યું.
રણદ્ગગનગાસજ્જચક્રિચક્રવિકર્તનૈઃ । તઙ્ગનાઃ કણશઃ કીર્ણાઃ કઙ્કગૃદ્ધ્રેષુ રુદ્રકૈઃ
લડાઈના આકાશમાં ફરતા અને કાપતા ચક્રોથી તંગણાંના યોદ્ધાઓ ટુકડાઓમાં વિખેરાઈ ગયા, અને કાંક અને ગૃધ્ર જેવા ભયાનક પક્ષીઓએ તેમને ભક્ષ્યા.
લગુડાલોડનોડ્ડીનં ગૌડં ગુડગુડારવમ્ । શ્રુત્વા ગાન્ધારગાવોગ્રે દુદ્રુવુઃ પ્રમિતા ઇવ
ગૌડ યોદ્ધાઓના લાકડાં હલાવતા અને ગર્જન કરતાં ગજબના અવાજ સાંભળી, ગાંધારની ગાયોએ ભયથી એમ દોડ લીધો જાણે કોઈએ તેમને માપી-ગણી કાઢી હોય.
આકાશગાર્ણવપ્રખ્યો વહચ્છસ્ત્રકદમ્બકઃ । અકરોદ્ પારસીકાનાં ઘનનૈશતમોભ્રમમ્
આકાશ અને દરિયાની જેમ વિશાળ, ભયાનક હથિયારોનો ઝુંડ પાર્શીયો માટે એવી ઘેરી કાળી અંધકાર લાવ્યો કે જાણે અંધારી રાત છવાઈ ગઈ હોય.
મન્દરાહનનોડ્ડીનખસ્થક્ષીરોદસુન્દરે । વનાલીવાયુધાન્ય્ આસઞ્ છત્ત્રપ્રાલેયસાનુનિ
મંદર પર્વતથી સમુદ્ર મથાયો હોય તેમ સુંદર હથિયારો, બરફથી ઢંકાયેલા પર્વતો પર વૃક્ષમાળાની જેમ છવાઈ ગયા હતા અને એ બધું શસ્ત્રમાળાની પંક્તિ જેવું લાગતું હતું.
યદ્ અમ્બુદૈર્ ઇવોડ્ડીનં શસ્ત્રવૃન્દૈર્ નભોઽઙ્ગને । તદ્ દૃષ્ટં વીચિવલયૈર્ લોલૈઃ પ્લુતમ્ ઇવાર્ણવે
જેમ વાદળો આકાશમાં ફેલાઈ જાય છે, તેમ અનેક હથિયારો આકાશમાં ફેલાઈ ગયા હતા; એ દૃશ્ય એવુ લાગતું હતું કે જાણે દરિયો ઉછળી રહ્યો હોય અને તરંગો સતત હલનચલન કરી રહ્યા હોય.
શતચન્દ્રં સિતચ્છત્રૈશ્ શરૈશ્ શલભનિર્ભરમ્ । શક્તિભિઃ કાકનીરન્ધ્રં દૃષ્ટમ્ આકાશકાનનમ્
આકાશનું વન સફેદ છત્રોથી જાણે સો ચાંદ ઊગ્યા હોય તેમ, તીક્ષ્ણ બાણોથી ટોળે ટોળે ભરાઈ ગયું હતું અને શક્તિઓ કાગડાં પોતાના છિદ્રમાં જાય તેમ એમાં ઘૂસી રહી હતી.
લીનાશ્ ચીરચયાક્રન્દકારિણઃ કેકયાઃ કૃતાઃ । કઙ્કૈઃ કઙ્કકુલાક્રાન્તૈર્ વ્યોમોચ્છલિતમસ્તકાઃ
કેકય દેશના વીરોએ, જેમના શિરમાળાઓ બગલાના ટોળાંઓએ આકાશમાં ઉછાળી દીધી હતી, અને જેમની વણાયેલા ફૂલોની વણમાલાઓ પક્ષીઓના રડકાણે ફાટી ગઈ હતી, તેઓ દુઃખથી રડવા લાગ્યા.
હિમવચ્છૈલકન્યાનાં કામં કલકલારવૈઃ । અઙ્ગૈર્ અનઙ્ગતાં નીત્વા ભૈરવૈર્ ઇવ ગર્જિતમ્
હિમાલયની કન્યાઓના મનમાં, ભયાનક જીવની જેમ ગુંજાતા અવાજોથી, ઉન્માદ અને કામના જાગી ઉઠી, અને તેમના શરીર પણ એ કલકલ અવાજથી કાંપવા લાગ્યા.
કાશૈર્ ઉદ્દેહકાક્રાન્તા અદૃશ્યૈર્ દયયા ખગૈઃ । નિર્ધૂતપક્ષૈઃ ક્ષુભિતૈઃ પવનૈર્ ઇવ પાંસવઃ
કાંસના વન, દયાળુ પણ અદૃશ્ય પક્ષીઓથી ઘેરાઈ ગયા હતા, અને જેમ ઉગ્ર પવનથી ધૂળ ઉડી જાય છે તેમ, એ વનના પાંખો પણ હલાઈ અને છૂટી પડ્યા હતા.
ઉન્મત્તાસ્ત્રવિનિર્ધૂતાસ્ ત્યક્તહેતિરણામ્બરાઃ । નન્દનાનન્દનિર્માતૃ નનૃતુર્ જહસુર્ જગુઃ
હથિયારોના જોરથી ઉન્મત્ત થયેલા, પોતાની સોનાની વસ્ત્ર અને કવચ ફેંકી દીધેલા, નંદનવનમાં આનંદ ફેલાવનારા સર્જકોએ નાચ્યું, હસ્યા અને ગીતો ગાયા.
પ્રક્વણત્કિઙ્કિણીજાલં શક્તિવર્ષમ્ ઉપાગતમ્ । સાલ્વબાણાનિલોદ્ધૂતમ્ અગમત્ પૃષદાકૃતિમ્
ઘંટીઓની ઝણકાર સાથે શસ્ત્રોની વરસાદ વરસી રહી હતી; બાણોની હવામાં ઉડતી ધૂળ જેવી તે અવાજ ફેલાઈ ગયો.
શૈવ્યાસ્ત્રૈઃ ખણ્ડિતાઃ કૌન્તા ભ્રમત્કુન્તૈર્ વિઘટ્ટિતાઃ । શવીભૂતા દિવં નીતા દૃષ્ટા વિદ્યાધરા ઇવ
શૈવ શસ્ત્રોથી તૂટી પડેલા અને ઘુમ્મરતા ભાલાંથી ઘાયલ થયેલા કૌરવો મૃતદેહ જેવા બની ગયા, જાણે તેઓ આકાશમાં વિધ્યાધરો જેવી દૃશ્યમાન થયા.
ધરાધરણધર્મિણ્યા ધીરયા વીરસેનયા । લોઠિતાઃ પાણ્ડુનગરાશ્ ચલનોલ્લાસમાત્રતઃ
પાંડવોનું શહેર, જમીન જેટલું સ્થિર, વીર સેનાની ફક્ત હલચાલ અને ઉલ્લાસથી જ હલચલમાં આવી ગયું.
ઉદ્દેહકાઃ પઞ્ચનદૈર્ દલિતા મત્તકાશિભિઃ । કુન્તદન્તક્ષતોદ્દામૈઃ પદ્મા ઇવ મતઙ્ગજૈઃ
ઉદ્દેહકના યોદ્ધાઓને નશામાં ચૂર કાશીના સૈનિકોએ પોતાના તીક્ષ્ણ ભાલાંથી એમ જ ચકનાચૂર કરી દીધા, જેમ કમળોને જંગલી હાથીઓ ફાડી નાખે છે.