મતિમાન્ નામ શૈલેન્દ્રઃ ક્ષુરાર્પણગિરિસ્ તથા । વનૌકહા મેઘવાંશ્ ચ ચક્રવાન્ અસ્તપર્વતઃ
મતિમાન નામે એક પહાડ છે, એ જ રીતે ક્ષુરાર્પણ, વનૌકહ, મેઘવન, ચક્રવત અને અસ્તપર્વત પણ છે.
જનાઃ પઞ્ચનદા નામ કાશા બ્રહ્માવસાતકાઃ । તથૈવ તારક્ષતયઃ પારવાશ્ શાન્તિકાસ્ તથા
પંચનદા, કાશા, બ્રહ્માવસાતક, તારક્ષત, પારવ અને શાંતિકા નામના લોકો ત્યાં વસે છે.
પાર્શ્વે વતકપોક્રાણાં ગિરિવાનવમાસ્ તથા । સન્ત્યક્તધર્મમર્યાદાસ્ તે ઽધમા મ્લેચ્છજાતયઃ
વટકપોક્રા પાસે ગિરિવન અને અવમ નામના પ્રદેશો છે; અને જે લોકો ધર્મની મર્યાદા છોડીને રહે છે, એ બધા નીચ જાતિના મ્લેચ્છો છે.
તતો જનપદા ભૂમિર્ યોજનાનાં શતદ્વયમ્ । તતો મહેન્દ્રશિખરી મુક્તા મણિમયાવનિઃ
પછી બે સો યોજન જેટલી જમીનનો વિસ્તાર આવે છે; ત્યારબાદ મહેન્દ્ર નામનું શિખર આવે છે, જે મોતી અને રત્નોથી શોભાયમાન છે.
વૃતો મહીધરશતૈર્ અથાસ્તો નામ પર્વતઃ । તતો મહાર્ણવો ભીમાઃ પારિયાત્રગિરેસ્ તટે
સાંભળો, અનેક પર્વતોની વચ્ચે અસ્થોન નામનો એક વિશાળ પર્વત ઊભો છે. પછી, પારિયાત્ર પર્વતના કિનારે ભયાનક અને વિશાળ સમુદ્રો ફેલાયેલા છે.
પશ્ચિમોત્તરદિગ્ભાગે દેશો ગિરિમતિસ્ સ્થિતઃ । તથા વેણુમતિશ્ ચૈવ તતસ્ તુરમતિર્ મહી
પશ્ચિમ અને ઉત્તર દિશામાં ગિરિમતિ નામનું પ્રદેશ આવેલું છે. એ જ રીતે વેણુમતિ અને પછી તુરમતિ નામની જમીન પણ છે.
તથા ફલ્ગુનકાશ્ ચૈવ માણ્ડવ્યા એકનેત્રકાઃ । પુરુકુન્દાસ્ તુખારાશ્ ચ તાલમલ્લલહાવહાઃ
એ જ રીતે ફાલ્ગુનક, માંડવ્ય, એકનેત્રક, પુરુકુંદ, તુખાર, તાલમલ્લ અને લહાવહા નામના પ્રદેશો પણ છે.
વન્દિલા નવિલા વાલા દીર્ઘકેશાઙ્ગબાહવઃ । રઙ્ગાઃ ખમૂનિકાઃ કમ્પા ગુરુહાશ્ ચારુહાસ્ તથા
વંદિલા, નવિલા, વાળા, લાંબા વાળ અને મજબૂત અંગોવાળા લોકો, રંગા, ખમૂનિકા, કમ્પા, ગુરુહા અને આરુહાસ પણ ત્યાં વસે છે.
તતસ્ સ્ત્રીરાજ્યમ્ અતુલં ગોવૃષાપત્યભાજનમ્ । અથોત્તરસ્યાં હિમવાન્ કાઞ્જો ઽથ મધુમાન્ ગિરિઃ
પછી સ્ત્રીઓનું અનન્ય રાજ્ય, ગાય અને વાછરડાં માટેનું સ્થાન; અને ઉત્તર તરફ હિમાલય, કાંજો પર્વત અને મધુમાન પર્વત છે.
કૈલાસો વસુમાન્ મેરુસ્ તત્પથેષુ જના ઇમે । મદ્રપૌરવયૌધેયા માલવાશ્ શૂરસેનકાઃ
કૈલાસ, વસુમાન અને મેરુ એ ત્યાં આવેલા છે; એ માર્ગો પર મદ્ર, પૌરવ, યૌધેય, માલવ અને શૂરસેન જેવા લોકો વસે છે.
રાજન્યાશ્ ચ તથાશ્વિન્યા અર્જુનાવનયસ્ તથા । ત્રિગર્તકેકયઃ ક્ષુદ્રમાચેલાશ્ચૂસ્તવાસિનઃ
તેમજ રાજવંશો, અશ્વિનીઓ, અર્જુનના વંશજ; ત્રિગર્ત, કેકય, નાના માચેલા અને ત્યાં રહેતા ચૂસ્તવ લોકો છે.
અમ્બલાઃ પ્રસ્થલાશ્ શાકાઃ ક્ષેમધૂર્તય એવ ચ । અન્તરદ્વીપગાન્ધારસ્ તથા વન્દિવટસ્તવઃ
અંબલા, પ્રસ્થલ, શાક અને ક્ષેમધૂર્ત પણ છે; અંતરદ્વીપના, ગંધાર અને વંદિવટસ્તવ લોકો પણ ત્યાં રહે છે.
અથ તક્ષશિલા નામ તતો ઽપિ લવણાવતી । પુષ્કલાવતિદેશશ્ ચ યશોવતિમહી તતઃ
પછી તક્ષશિલા નામનું શહેર, પછી લવણાવતી, પછી પુષ્કલાવતી પ્રદેશ અને પછી યશોવતી ભૂમિ આવી છે.
તતો મણિમતી ભૂમિશ્ શ્યામાકા ખચરાસ્ તથા । દાશદાના ગવ્યસના દણ્ડહવ્યસનાસ્ તથા
પછી મણિમતી ભૂમિ, શ્યામાકા, ખચરા, દાશદાના, ગવ્યસના અને દંડહવ્યસના આવે છે.
દાનદાશ્ શૂરકાશ્ ચૈવ વાટાધારાસ્ તથૈવ ચ । કોહકં નગરં ચૈવ સુરભૂતિપુરં તથા
દાનદા, શૂરકા અને વાટાધારા, પછી કોહક નામનું શહેર અને પછી સુરભૂતિપુર પણ આવે છે.
તતો વૈ તટકાદર્શા દન્તુરાદર્શ એવ ચ । તતઃ પિણ્ડલમાલવ્યયાયનેયાભિધાનકાઃ
પછી તટકાદર્શા અને દંતુરાદર્શા, પછી પિંડલમાલા, વ્યાયનેય અને આભિધાનક આવે છે.
માલહાલા હૂનહેમતાલાશ્વાસ્ સ્વમુખાસ્ તથા । હિમવાન્ વસુમાન્ કૌઞ્જઃ કૈલાસશ્ ચેત્યગાસ્ તથા
માલહાલા, હૂન, હેમતાલ, આશ્વાસ, સ્વમુખ, અને એ જ રીતે હિમવાન, વસુમાન, કૌંજા, કૈલાસ અને અયુત નામની નગરી પણ છે.
તતો જનપદા ભૂમિર્ અશીતિશતયોજના । અથ પ્રાગુત્તરસ્યાં ત્વમ્ ઇમાઞ્ જનપદાઞ્ શૃણુ
પછી એ પ્રદેશની જમીન અશીતિ શત યોજન જેટલી પહોળી છે; હવે પૂર્વોત્તર તરફના આ લોકો વિશે સાંભળો.
કૌલૂતા બ્રહ્મપુત્રાશ્ ચ કુવિન્દાશ્ ચ દિનાદનાઃ । મડવા નષ્ટરાજ્યાશ્ ચ વનરાષ્ટ્રાસ્ તથૈવ ચ
કૌલૂત, બ્રહ્મપુત્ર, કુવિંદ, દિનાદન, મડવ, નષ્ટરાજ્યવાળા અને એ જ રીતે વનરાજ્યવાળા લોકો છે.
કૈડભલ્લાસ્ સિંહપુરાસ્ તથા ચામવતઙ્ગનાઃ । સાર્પાતકાઃ પાર્વતકાઃ કશ્મીરા દરદાસ્ તથા
કૈડભલ્લ, સિંહપુર, ચામવતંગન, સાર્પાતક, પર્વતક, કશ્મીર અને દરદ પણ છે.
અભિસારજદાર્વાકાઃ પલ્લોલુકચિરોડુનાઃ । કિરાતાઃ પશુપાલાશ્ ચ ચીનાસ્ સ્વર્ણમહી તતઃ
અભિસાર, જડર્વાક, પલ્લોલુક, ચિરોડુન, કિરાત, ગવાળાઓ, ચીન દેશ અને પછી સુવર્ણભૂમિ આવી હતી.
દેવસ્થલોપવનભૂસ્ તદનૂદિતશ્રીર્ વિશ્વાવસોસ્ તદનુ મન્દિરમ્ ઉત્તમર્દ્ધિ । કૈલાસભૂસ્ તદનુ મુઞ્જવનશ્ ચ શૈલો વિદ્યાધરામરવિહારવિમાનભૂમિઃ
દેવસ્થાનના વન, વિશ્વાવસુએ જણાવેલી ભૂમિઓ, પછી ઉત્તમ વૈભવથી ભરેલું મંદિર, પછી કૈલાસની જમીન, પછી મુંજવન, પર્વત, વિદ્યા ધરાઓનું રાજ્ય અને દેવતાઓના વિમાનવાળા મહેલો આવ્યા.
રણે રભસનિર્લૂનનરવારણદારુણે । અહં પૂર્વમ્ અહં પૂર્વમ્ ઇતિ વૃન્દાનુપાતિનિ
યુદ્ધમાં, જ્યાં માણસો અને હાથીઓ ભયાનક રીતે માર્યા જાય છે, દરેક જણ કહે છે, 'હું પહેલા જઈશ, હું પહેલા જઈશ' અને ટોળે ટોળે પડી જાય છે.
એતે ચાન્યે ચ બહવસ્ તત્ર ભસ્મત્વમ્ આગતાઃ । પ્રવિશન્તઃ પ્રયત્નેન શલભા ઇવ પાવકે
આ અને ઘણા બીજા પણ ત્યાં કાયમ માટે ભૂસ્મીભૂત થઈ ગયા છે, જેમ કે શલભો આગમાં ઝંપલાવે છે તેમ, એ લોકો પણ પ્રયત્નપૂર્વક અંદર પ્રવેશી ગયા છે.
અત્રાન્યે મધ્યદેશીયા જના નોદાહૃતા મયા । તાન્ ઇમાઞ્ શૃણુ વક્ષ્યામિ પક્ષ્યાંલ્ લીલામહીભૃતઃ
અહીં મધ્ય પ્રદેશના બીજા લોકોનો હું હજી ઉલ્લેખ કર્યો નથી. હવે, લીલા ના પતિ રાજાને સાથે રાખનારા એ બધા જૂથો વિશે હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
ઉદ્દેહિકાશ્ શૂરસેના ગુડા અશ્વત્થનીપકાઃ । ઉત્તમજ્યોતિકદ્રાણિ પદમધ્યમિકાદયઃ
ઉદ્દેહિકા, શૂરસેના, ગુડા, અશ્વત્થનિપક, ઉત્તમજ્યોતિકદ્ર, પદમધ્યમિક અને બીજા ઘણા લોકો હતા.
સાલ્વકાઃ કેતકા મત્સ્યા દૌલેયકકપિષ્ટલાઃ । માણ્ડવ્યપાણ્ડુનગરસૌરગ્રીવા ગુરુગ્રહાઃ
સાલ્વક, કેતક, મત્સ્ય, દૌલેયક, કપિષ્ઠલ, માંડવ્યપાંડુનગર, સૌરગ્રીવ અને ગુરુગ્રહ પણ તેમાં હતા.
પારિયાત્રાઃ કુરાઢ્યશ્ ચ યામુનોડુમ્બરા અપિ । ગજાહ્વા ઉજ્જિહાનાશ્ ચ કાલકોટિકમાથુરાઃ
પારિયાત્ર, કુરાધ્ય, યામુનોડુમ્બર, ગજાહ્વ, ઉજ્જિહાન, કાલકોટિક અને માથુરા પણ એમાં સામેલ હતા.
કપોલધર્મારણ્યાશ્ ચ તથૈવોત્તરદક્ષિણાઃ । પાઞ્ચાલકાઃ કુરુક્ષેત્રાસ્ તથા સારસ્વતા જનાઃ
કપોલ, ધર્મારણ્ય, ઉત્તર અને દક્ષિણના લોકો, પંચાલ, કુરુક્ષેત્ર અને સારસ્વત લોકો— બધા જ અહીં સંકળાયેલા હતા.
અવન્તીસ્યન્દનશ્રેણીકુન્તૈઃ પઞ્ચનદેરિતાઃ । સ્યન્દમાના વિદ્રવન્તી નિપપાત મહાભૃગૌ
અવંતિ, સ્યંદન, શ્રેણી, કુંત અને પાંચ નદીઓના લોકો—all એ લોકો ડરીને વહેતા વહેતા મહાન પર્વત પર પડી ગયા.