સદ્યશ્છિન્નશિરશ્શ્વભ્રમજ્જત્કઙ્કકુલાકુલાઃ । કબન્ધાઃ પશ્ય નૃત્યન્તિ તાલોત્તાલા રણાઙ્ગને
જુઓ, તાજા કપાયેલા માથાવાળા ધડ, ગીધ અને શિયાળોથી ઘેરાયેલા, યુદ્ધભૂમિ પર હાથ ઉંચા કરીને ઉગ્ર નૃત્ય કરે છે.
ગીર્વાણગણગોષ્ઠીષુ પ્રવૃત્તા સઙ્કથા મિથઃ । વદ લોકાન્તરં વીરાઃ કથં યાસ્યન્તિ કે કુતઃ
દેવતાઓની સભામાં ચર્ચા થાય છે: 'કહો, આ વીરો કયા લોકમાં જશે? કોણ ક્યાંથી જશે અને ક્યાં જશે?'
નિગિરન્ત્ય્ આગતાસ્ સેનાસ્ સ્રવન્તીર્ ઇવ સાગરાઃ । સમત્સ્યમકરવ્યૂહા અહો નુ વિષમા ભટાઃ
આવી ગયેલી સેનાઓને દરિયો જેમ નદીઓને ગળી જાય છે તેમ ગળી જાય છે, જેમાં માછલીઓ અને મગરોની જેમ ગોઠવણો છે— ખરેખર, યોદ્ધાઓ બહુ મુશ્કેલીમાં છે.
કટેષુ કરિણાં કીર્ણા ધારાનારાચરાશયઃ । પતિતા ઇવ સમ્પૂર્ણાશ્ શૃઙ્ગસઙ્ઘેષુ વૃષ્ટયઃ
મેદાનમાં હાથીઓના મૃતદેહો ચારે તરફ છવાઈ ગયા છે, જેમ કે વજ્રધાર વરસાદ પહાડોના ટોળામાં પડીને ભરાઈ ગયો હોય તેમ.
હા કુન્તેન શિરો નીતં મમેત્ય્ એવં વિવક્ષતઃ । શિર આનીતમ્ ઇત્ય્ એવ ખે ખગેનેવ વાશિતમ્
હાય! ભાલાથી મારું માથું કાપી લેવામાં આવ્યું છે— એમ કહેવા માંગે છે, પણ ફક્ત તેમનાં કપાયેલા માથાં જ 'માથું કાપી લેવામાં આવ્યું' એમ આકાશમાં પંખીઓ જેવી અવાજે બોલે છે.
યન્ત્રપાષાણવર્ષેણ યેનાસ્માન્ પરિષિઞ્ચતિ । સેનાસ્યાં શૃઙ્ખલાજાલવલના ક્રિયતાં બલાત્
જે આપણાં પર યંત્રથી ફેંકાયેલા પથ્થરોની વરસાદ વરસાવે છે, એ સેના પર જોરથી સાંકળનું જાળ ફેંકો.
સર્વાન્ સમગ્રતો મૂઢાન્ નયતાર્ધમૃતાન્ નરાન્ । નિજાન્ પાદપ્રહારેણ મૈતાન્ મારયતાધમાઃ
આ બધા સંપૂર્ણ રીતે ભટકેલા અને અડધા મરેલા, તમારા પોતાના માણસોને, તમે સૌથી દુષ્ટ છો, તમારા પગના એક લાફાથી મારી નાખો.
ધમ્મિલ્લવલનાવ્યગ્રે ઘનોત્કણ્ઠાપ્સરોગણે । ભટો દિવ્યશરીરેણ પાર્શ્વં પ્રાપ્તો વિલોક્યતામ્
ઉત્સાહથી વાળ લહેરાવતી સ્વર્ગની અપ્સરાઓની ભીડમાં, એક દેવદેહધારી યુદ્ધવીર તમારી બાજુએ આવી પહોંચ્યો છે—જુઓ તેને.
ફુલ્લહેમારવિન્દાસુ ચ્છાયાશીતજલાનિલૈઃ । સ્વર્ગનદ્યાસ્ તટીષ્વ્ એવં દૂરાયાતં વિલોકય
સ્વર્ગની નદીના કિનારે, ખીલેલા સોનાના કમળોમાં, ઠંડી છાંય અને પાણીની હલકી પવનમાં, એક વ્યક્તિ દૂરથી આવી રહ્યો છે—જુઓ.
વિવિધાયુધસઙ્ઘટ્ટખણ્ડિતોગ્રાદ્રિકોટયઃ । ખે ચરન્ત્યો ઝણત્કારૈઃ પ્રમૃતાસ્ તારકા ઇવ
વિવિધ શસ્ત્રોના અથડામણથી તૂટી પડેલા ભયાનક પર્વતોના શિખરો, આકાશમાં ઘોંઘાટ સાથે ફરતા હોય છે, જાણે તૂટેલા તારાઓ હોય તેમ.
વ્યોમ્નિ શૂન્યનદીવાહે વહત્સાયકવારિણિ । ચક્રાવર્તિનિ ગચ્છન્તિ ગિરયો ઽપ્ય્ અણુપઙ્કતામ્
આકાશમાં, જ્યાં ખાલી નદીની જેમ જગ્યા વહે છે અને તીક્ષ્ણ બાણો તેનું પાણી છે, ચક્રની જેમ ફરતી રહે છે, ત્યાં પહાડો પણ નાનાં સમૂહમાં ફેરવાઈ જાય છે.
ભ્રમદ્ભિર્ ગ્રહમાર્ગેષુ શિરોભિર્ વીરભૂભૃતામ્ । આયુધાંશુલતાનાલલગ્નાસિદલકણ્ટકૈઃ
ગ્રહોના માર્ગ પર, વીર રાજાઓના કપાયેલા માથાં ફરતા રહે છે, જે શસ્ત્રોના તીક્ષ્ણ અંશ અને કાંટાવાળા ભાગોથી છિદ્ર અને શોભિત થયેલા છે.
કેતુપટ્ટમૃણાલાઙ્કતલૈર્ લગ્નશિલીમુખૈઃ । વહદ્વાતલલત્પદ્મં નભઃ પદ્મસરઃ કૃતમ્
ધ્વજાઓ અને કમળના ડાંડા જેવી શોભા સાથે, અને તીક્ષ્ણ બાણો ઘૂસી ગયેલા, આકાશ કમળના સરોવર જેવું બની ગયું છે, જેમાં પવન તરંગો જેવું વહે છે.
મૃતમાતઙ્ગસઙ્ઘાતે ગિરાવ્ ઇવ પિપીલિકાઃ । ભીરવઃ પરિલીયન્તે સ્ત્રિયઃ પુંવક્ષસીવ વા
મૃત હાથીઓના ઢગલામાં, ડરપોક સ્ત્રીઓ પહાડોમાં ચીંટી જેવી લુપ્ત થઈ જાય છે, અથવા પુરુષના છાતીમાં સ્ત્રીઓ જેમ સમાઈ જાય છે તેમ.
અપૂર્વોત્તમસૌન્દર્યકાન્તસઙ્ગમશંસિનઃ । વાન્તિ વિદ્યાધરસ્ત્રીણામ્ અલકોલ્લાસિનો ઽનિલાઃ
વિદ્યાધર સ્ત્રીઓના વાળ પવનમાં લહેરાય છે, જેમણે અનોખી અને શ્રેષ્ઠ સુંદરતાથી ભરેલા મિલનનો આનંદ ઉજાગર કર્યો છે.
છત્ત્રેષૂડ્ડીય યાતેષુ છિન્નેષુ વ્યોમચન્દ્રિકામ્ । ઇન્દુનૈત્ય યશોમૂર્ત્યા કૃતા શુભ્રાતપત્રતા
જ્યારે છત્રો ઊડી જાય છે કે ફાટી જાય છે, ત્યારે આકાશમાં ચાંદની એમના માટે સફેદ છાંયડો બની જાય છે, જે ચંદ્રની ચિરંતન કીર્તિથી રચાયો છે.
ભટો મરણમૂર્છાન્તે નિમેષેણામરં વપુઃ । સ્વકલ્પશિલ્પિરચિતં પ્રાપ્તસ્ સ્વપ્નપુરં યથા
મૃત્યુની બેભાન અવસ્થાના અંતે, યુદ્ધવીર તરત જ પોતાના કલ્પનાથી બનેલું અમર શરીર પામે છે, જેમ કે સ્વપ્નમાં કોઈ શહેરમાં પહોંચી જાય છે.
શૂલશક્ત્યૃષ્ટિચક્રાણાં વૃષ્ટયો મુક્તમુષ્ટયઃ । વ્યોમાબ્ધૌ મત્સ્યમકરકુલીરાશ્ શૂરવત્ સ્થિતાઃ
શૂળ, ભાલા, બાણ અને ચક્રોની વરસાદ જેમ આકાશના દરિયામાં માછલીઓ, શાર્ક અને ઘોડાપદાંની ટોળકીઓ અડગ ઊભી રહે છે, તેમ વરસે છે.
શરોત્કૃત્તપતચ્છત્ત્રકલહંસૈર્ નભસ્તલમ્ । ભાતિ સઞ્ચિતપૂર્ણેન્દુબિમ્બલક્ષૈર્ ઇવાવૃતમ્
આકાશમાં તૂટી પડેલા છત્રીઓ અને પંખા, જે બાણોથી કાપી નાખવામાં આવ્યા છે, એ બધું ભેગું થયેલું પૂર્ણચંદ્રના સમૂહથી ઢંકાયેલું હોય તેમ તેજસ્વી લાગે છે.
ક્રિયતે ગગનોડ્ડીનૈશ્ ચામરૈશ્ ચારુઘર્ઘરૈઃ । વાતાવધૂતસારાવતરઙ્ગનિકરદ્યુતિઃ
આકાશમાં ઉંચે ઉડતાં છત્રીઓ અને સુંદર ઘંઘાટ કરતા પંખા, એમની ઝળહળાટ પવનથી ઉડતા સફેદ હંસોના તરંગ જેવા લાગે છે.
દૃશ્યન્તે તે ઽતિદલિતાશ્ છત્ત્રચામરકેતવઃ । આકાશક્ષેત્રનિક્ષિપ્તા યશશ્ શાલિલવા ઇવ
એ છત્રીઓ, પંખા અને ધ્વજાઓ, આખરે તૂટી ને આકાશના મેદાનમાં એ રીતે છૂટા પડેલા દેખાય છે, જાણે કે વાદળમાંથી ગોળા ગોળા ગોળા પડ્યા હોય.
વહદ્ભિર્ વ્યોમ્ન્ય્ અસઙ્ખ્યેયૈઃ પશ્ય નીતા શરૈઃ ક્ષયં । શક્તિવૃષ્ટિર્ ઉપાયાન્તી સસ્યશ્રીશ્ શલભૈર્ ઇવ
જુઓ, આકાશમાં અનગણિત બાણોથી વહેતા ભાલોની વરસાદ પાકના સૌંદર્યને ટોળા ટોળા ટिडીઓ જેમ નાશ કરે છે, એ રીતે વિનાશ લાવે છે.
એષા પ્રસૃતદોર્દણ્ડભટખડ્ગચ્છનત્કૃતિઃ । કઠિનાત્ કઙ્કટાજ્ જાતા મૃત્યોર્ એવોગ્રહુઙ્કૃતિઃ
આ તો મૃત્યુની જ ભયાનક ગર્જના છે, જે યુદ્ધમાં લંબાયેલા હાથવાળા વીરોએ પહેરેલા કઠણ કવચ અને તલવારના અથડામણથી ઊપજી છે.
હેતિકલ્પાનિલક્ષુણ્ણા દન્તનિર્ઝરવારયઃ । જનતાક્ષયકાલે ઽસ્મિન્ ભગ્નનાગા નગા ઇવ
તીક્ષ્ણ બાણ જેવી પવનની ઝાપટમાં, તૂટી ગયેલા દાંતમાંથી લોહીની ધારા વહે છે; લોકોના વિનાશના આ સમયે, પડેલા હાથીઓ પર્વતો જેમ ધરાશાયી થયા છે.
સચક્રનાથસૂતાશ્વં વ્યૂહરક્તમહાહ્રદે । હા હા ધિગ્ બ્રુડિતં ભ્રષ્ટં વિનષ્ટં રથપત્તનમ્
રથ, ઘોડા અને વીરો તેમના સ્વામીઓ સાથે લોહીના મહાસરોમાં ડૂબી ગયા છે; ત્યાંથી 'હાય હાય! બધું ખોવાઈ ગયું, બરબાદ થઈ ગયું!' એવા વિલાપના અવાજો ઊઠે છે, કારણ કે રથનગરી નાશ પામી છે.
કટુકઙ્કટકુટ્ટાકખડ્ગસઙ્ઘટ્ટટાઙ્કૃતૈઃ । કાલરાત્ર્યા પ્રનૃત્યન્ત્યા રણે વીણેવ વાદ્યતે
કાળરાત્રિ યુદ્ધભૂમિ પર ઉગ્ર નૃત્ય કરે છે ત્યારે, તલવાર અને કવચના કઠણ અથડામણના કર્કશ અવાજો વીણા જેવી ધ્વનિ પેદા કરે છે.
નરેભાશ્વશવાદ્રિભ્યો યે ચ્યુતા રક્તનિર્ઝરાઃ । પશ્ય તદ્બિન્દુસિક્તેન વાયુનારુણિતા દિશઃ
માણસો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને મૃતદેહોના ઢગલાંમાંથી પડેલા લોહીના ટીપાંઓથી પવન દિશાઓને લાલ કરી રહ્યો છે, એ જો.
શસ્ત્રાંશુજલધેર્ વ્યોમ્નિ કાલીચિકુરમેચકી । શરકોરકભારસ્રગ્ ઘેમવિદ્યુદ્ ઇવોમ્ભિતા
શસ્ત્રોની ધારથી ભરેલા આકાશમાં, કાળી માતાના ઘન ઘેરા વાળ તીક્ષ્ણ બાણોના ગુચ્છોથી શોભાયમાન છે, જાણે વીજળી વરસાદથી ભારાઈ ગઈ હોય એમ.
અનન્તરક્તસંરક્તસેનાવનિભિર્ આયુધૈઃ । ભુવનં ભાત્ય્ અતિજ્વાલમ્ અગ્નિલોકમ્ ઇવાકુલમ્
તાજા લોહીથી રંજાયેલા સૈન્ય અને ધરતી, અને શસ્ત્રોથી છલકતી, આખું જગત જાણે અગ્નિલોકની જેમ તેજથી ધધકી રહ્યું છે.
ભુસુણ્ડીશક્તિશૂલાસિમુસુલપ્રાસવૃષ્ટયઃ । અન્યોઽન્યચ્છેદભેદાભ્યાં કણપ્રકરતામ્ ઇતાઃ
ભુસુંડી અને અન્ય વીરોએ ફેંકેલા તીરો, ભાલા, ભાલ, તલવાર અને ગદાના વરસાદ પરસ્પર અથડાઈ અને તૂટી જતાં, માત્ર ટુકડાઓ જ બાકી રહ્યા છે.