ક્ષુરિકાકુક્ષિનિર્ભેદગલત્પદ્મપતજ્જનઃ । ત્રિશૂલવદનોદાત્તશૂલશઙ્કરનર્તનઃ
છરીઓથી પેટ ચીરીને લોકો કમળના પાંદડાં જેમ ધરતી પર પડી જાય છે; ત્રિશૂલ ઉંચકીને, ભયાનક ચહેરા સાથે, શિવજીનું નૃત્ય battlefield પર દેખાય છે.
ધાવદ્ધાનુષ્કસમ્પૂર્ણતૂણકૂજનકાકલિઃ । ભિણ્ડિપાલભટાટોપપત્રાતારભટીનટઃ
ધાવતાં ધનુર્ધારોના તૂણામાં તીરો ભરેલા હોય, એનો અવાજ પક્ષીઓની ટોળી જેવા ગુંજે છે; ગાદા અને ઢાલવાળા વીર પોતાની બહાદુરી બતાવે છે અને કેટલાક યુદ્ધનૃત્ય કરે છે.
વજ્રમુષ્ટિવિનિષ્પિષ્ટપૃષ્ઠસદ્ભટસઙ્કટઃ । શ્યેનવદ્ વ્યોમપદવીં પ્રોત્પતત્સૂતપટ્ટિશઃ
વીરોએ વીજળી જેવી મુઠીથી દબાવેલો, તે વીર બાજ જેવી ઝડપથી આકાશમાં ઉડી ગયો, તેની રથની ચાદર પવનમાં લહેરાઈ રહી હતી.
અઙ્કુશાક્રાન્તશૂરેન્દ્રમહેભહયકેતનઃ । હાલાહલહલાલૂનહેલાકુલબલાચલઃ
મહાન હાથીઓ અને ઘોડાઓ અંકુશથી સંકુચાઈ ગયા હતા, વીર રાજાઓના ધ્વજ પવનમાં ફફડતાં હતાં, ગદા અને યુદ્ધના તોફાનથી બધું હલચલથી ભરાઈ ગયું હતું.
સુતાલોત્તાલકુદ્દાલનિખાતબલભૂતલઃ । ધનુર્દ્વિગુણદત્તાસ્ત્રલૂનલોકશિલાવલિઃ
ઊંચા મહેલો અને મિનારો ધરતી પર પડતાં ધરતી ખોદાઈ ગઈ હતી; બમણા ધનુષ્યમાંથી છોડાયેલા બાણોથી પથ્થરનાં પાંજરા તૂટી પડ્યા હતા.
ક્રકચોભયપાર્શ્વેહાચ્છિન્નમત્તમતઙ્ગજઃ । સઙ્ગ્રામોલૂખલાપૂર્ણલોકતણ્ડુલમૌસુલી । અભ્રાભશૃઙ્ખલાજાલબદ્ધસેનાવિહઙ્ગમઃ
મદમસ્ત હાથીઓને બંને બાજુએ કરડથી કાપી નાખવામાં આવ્યા હતા; યુદ્ધભૂમિ મોટાં ઓખળમાંથી છૂટેલા ચોખા જેવી ધૂળથી ભરાઈ ગઈ હતી, અને સૈન્યના પક્ષીઓ વાદળ જેવી સાંકળોથી બંધાઈ ગયા હતા.
નારાચવર્ષવરવારિદવીરપૂર મત્તાભ્રસમ્ભ્રમસનૃત્તકબન્ધબર્હી । કલ્પાન્તકાલ ઇવ વેગવિવર્તમાનમાતઙ્ગશૈલવલિતો રણસમ્ભ્રમો ઽભૂત્
તીખા બાણોની વરસાદે વીરોએ ભરેલા વાદળ જેવો ઘમાસાણ મચાવ્યો; વીરોના પાંખડાંઓ ભયાનક સંકટમાં ઉડતી માફક લહેરાતા હતાં, અને યુદ્ધનો ઘમાસાણ એ રીતે ફાટી નીકળ્યો કે જાણે યુગાંત સમયે પહાડો ધ્રુજી ઉઠ્યા હોય.
અથ રાજ્ઞાં યુયુત્સૂનાં ભટાનાં મન્ત્રિણામ્ અપિ । રભસપ્રેક્ષકાણાં ચ તત્રેમાઃ પ્રોદગુર્ ગિરઃ
પછી રાજાઓ, યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક સૈનિકો, મંત્રીઓ અને ઉત્સાહભેર જોનારાઓ વચ્ચે ઉત્સાહથી આવી વાતો ઉઠવા લાગી.
ચલત્પદ્મં સર ઇવ વહદ્વિહગમ્ એવ વા । નભશ્ શૂરશિરઃકીર્ણં ભાતિ તારકિતાકૃતિ
જેમ સરોવર પર ખસકતું કમળ કે ઉડતાં પક્ષીઓ હોય, એ રીતે વીરોના શિરો વડે શોભતો આકાશ તારાઓથી ભરાયેલી રાત જેવી ઝગમગતું લાગતું હતું.
પશ્ય રક્તપૃષત્પૂરસિન્દૂરારુણમારુતૈઃ । સન્ધ્યા ઇવ વિભાન્ત્ય્ એતે મધ્યાહ્ને ઽમ્બુદભાનવઃ
જુઓ, લોહીના પ્રવાહથી લાલ થયેલી પવન સાથે, એ વીરો સાંજના આકાશ જેવી કાંતિ પામે છે; આ વાદળ-સૂર્ય સમાન વીરો મધ્યાહ્ને પણ તેજસ્વી લાગે છે.
કિમ્ ઇદં ભગિનિ વ્યોમ પલાલભરિતં સ્થિતમ્ । નેદં પલાલં વીરાણામ્ એતે શરભરામ્બુદાઃ
બહેન, આ આકાશમાં શું ઘાસપૂસ ભરાયેલું છે એવું લાગે છે? નહિ, બહાદુર, આ ઘાસપૂસ નથી—આ તો તીક્ષ્ણ બાણોથી ભરેલા વાદળો છે.
યાવન્તો ભુવિ શામ્યન્તિ રુધિરૈર્ અણુરેણવઃ । તાવન્ત્ય્ અબ્દસહસ્રાણિ ભટાનામ્ આસ્પદં દિવિ
પૃથ્વી પર જેટલી ધૂળના કણો લોહીથી શાંત થાય છે, એટલા હજાર વર્ષ સુધી આકાશમાં યુદ્ધવીરોનું નિવાસસ્થાન રહે છે.
મા ભૈષ્ટ નૈતે નિસ્ત્રિંશા નીલોત્પલદલત્વિષઃ । અમી વીરાવલોકિન્યા લક્ષ્મ્યા નયનવિભ્રમાઃ
ભય ન રાખ—આ નીલકમળનાં પાંદડાની જેમ ચમકતા તલવાર નથી; આ તો વીરોને જોતી લક્ષ્મીજીની રમૂજી નજર છે.
વીરાલિઙ્ગનલોલાનાં નિતમ્બે સુરયોષિતામ્ । મેખલાશ્ શિથિલીકર્તું પ્રવૃત્તઃ કુસુમાયુધઃ
વીરોની બાહોમાં લલચાયેલી દેવસ્ત્રીઓના કમરને શિથિલ કરવા માટે કામદેવ પોતે આગળ વધ્યો છે.
લલદ્ભુજલતાલોલરક્તપલ્લવપાણયઃ । મઞ્જરીમત્તનયના મધ્વામોદસુગન્ધયઃ
જેમ કમળના ડાંગરા લહેરાય છે તેવી ચમકતી બાહો, લાલ કળીઓ જેવી હથેળીઓ, ફૂલોની ગૂંચ જેવી મસ્ત આંખો અને મધમાખી ભરેલા ફૂલોની મીઠી સુગંધ ધરાવતી છે.
યાચન્ત્યો મધુરાલાપૈર્ નન્દનોદ્યાનદેવતાઃ । તવાગમનમ્ આશઙ્ક્ય પ્રવૃત્તાઃ પરિનર્તિતુમ્
નંદન વનની દેવીઓ, તારા આવવાની આશા રાખીને, મીઠા શબ્દોથી તને બોલાવી રહી છે અને આનંદથી નૃત્ય કરવા લાગી છે.
પ્રત્યનીકં ભિનત્ત્ય્ અન્તઃ કુઠારૈઃ કઠિનૈર્ ઇયમ્ । સેના ગ્રામ્યેવ વનિતા દયિતં દુષ્ટચેષ્ટિતૈઃ
આ સેના, ગામની દુશ્ટ સ્ત્રી જેવી, પોતાના પ્રિયને દુઃખ આપતી હોય તેમ, કઠોર કુહાડીઓથી શત્રુને અંદરથી તોડી નાખે છે.
હા પિતુર્ મમ ભલ્લેન શિરો જ્વલિતકુણ્ડલમ્ । સૂર્યસ્ય નિકટં નીતં કાલેનેવાષ્ટમો ગ્રહઃ
હાય! મારા પિતાનું જ્વલંત કુંડળોવાળું માથું, બાણથી સૂર્યની નજીક લઈ જવામાં આવ્યું, જાણે કાળે આઠમો ગ્રહ લઈ ગયો હોય તેમ.
આપાદં શૃઙ્ખલાપ્રોતભ્રમત્સ્થૂલોપલદ્વયમ્ । ભ્રમયંશ્ ચિત્રદણ્ડાખ્યં ચક્રમ્ ઊર્ધ્વભુજો જવાત્
પગે સાંકળથી બાંધેલા બે ભારે પથ્થરોને, બંને હાથ ઊંચા કરીને, ઝડપથી ફરાવતા, જે ચક્રને 'ચિત્રદંડ' કહે છે, એ યુવાન ગતિથી ફેરવે છે.
યોધો યમ ઇવાયામી યામ્યાદ્ આયાતિ દિક્તટાત્ । સર્વતસ્ સંહરન્ સેનામ્ એહિ યામો યથાગતમ્
યમના જેવા ઊંચા અને બળવાન યુદ્ધવીર દક્ષિણ દિશામાંથી આવે છે, ચારે બાજુથી સેના ભેગી કરીને કહે છે: 'ચાલો, આપણે જેમ આવ્યા તેમ પાછા જઈએ, યમ જેવું.'
સદ્યશ્છિન્નશિરશ્શ્વભ્રમજ્જત્કઙ્કકુલાકુલાઃ । કબન્ધાઃ પશ્ય નૃત્યન્તિ તાલોત્તાલા રણાઙ્ગને
જુઓ, તાજા કપાયેલા માથાવાળા ધડ, ગીધ અને શિયાળોથી ઘેરાયેલા, યુદ્ધભૂમિ પર હાથ ઉંચા કરીને ઉગ્ર નૃત્ય કરે છે.
ગીર્વાણગણગોષ્ઠીષુ પ્રવૃત્તા સઙ્કથા મિથઃ । વદ લોકાન્તરં વીરાઃ કથં યાસ્યન્તિ કે કુતઃ
દેવતાઓની સભામાં ચર્ચા થાય છે: 'કહો, આ વીરો કયા લોકમાં જશે? કોણ ક્યાંથી જશે અને ક્યાં જશે?'
નિગિરન્ત્ય્ આગતાસ્ સેનાસ્ સ્રવન્તીર્ ઇવ સાગરાઃ । સમત્સ્યમકરવ્યૂહા અહો નુ વિષમા ભટાઃ
આવી ગયેલી સેનાઓને દરિયો જેમ નદીઓને ગળી જાય છે તેમ ગળી જાય છે, જેમાં માછલીઓ અને મગરોની જેમ ગોઠવણો છે— ખરેખર, યોદ્ધાઓ બહુ મુશ્કેલીમાં છે.
કટેષુ કરિણાં કીર્ણા ધારાનારાચરાશયઃ । પતિતા ઇવ સમ્પૂર્ણાશ્ શૃઙ્ગસઙ્ઘેષુ વૃષ્ટયઃ
મેદાનમાં હાથીઓના મૃતદેહો ચારે તરફ છવાઈ ગયા છે, જેમ કે વજ્રધાર વરસાદ પહાડોના ટોળામાં પડીને ભરાઈ ગયો હોય તેમ.
હા કુન્તેન શિરો નીતં મમેત્ય્ એવં વિવક્ષતઃ । શિર આનીતમ્ ઇત્ય્ એવ ખે ખગેનેવ વાશિતમ્
હાય! ભાલાથી મારું માથું કાપી લેવામાં આવ્યું છે— એમ કહેવા માંગે છે, પણ ફક્ત તેમનાં કપાયેલા માથાં જ 'માથું કાપી લેવામાં આવ્યું' એમ આકાશમાં પંખીઓ જેવી અવાજે બોલે છે.
યન્ત્રપાષાણવર્ષેણ યેનાસ્માન્ પરિષિઞ્ચતિ । સેનાસ્યાં શૃઙ્ખલાજાલવલના ક્રિયતાં બલાત્
જે આપણાં પર યંત્રથી ફેંકાયેલા પથ્થરોની વરસાદ વરસાવે છે, એ સેના પર જોરથી સાંકળનું જાળ ફેંકો.
સર્વાન્ સમગ્રતો મૂઢાન્ નયતાર્ધમૃતાન્ નરાન્ । નિજાન્ પાદપ્રહારેણ મૈતાન્ મારયતાધમાઃ
આ બધા સંપૂર્ણ રીતે ભટકેલા અને અડધા મરેલા, તમારા પોતાના માણસોને, તમે સૌથી દુષ્ટ છો, તમારા પગના એક લાફાથી મારી નાખો.
ધમ્મિલ્લવલનાવ્યગ્રે ઘનોત્કણ્ઠાપ્સરોગણે । ભટો દિવ્યશરીરેણ પાર્શ્વં પ્રાપ્તો વિલોક્યતામ્
ઉત્સાહથી વાળ લહેરાવતી સ્વર્ગની અપ્સરાઓની ભીડમાં, એક દેવદેહધારી યુદ્ધવીર તમારી બાજુએ આવી પહોંચ્યો છે—જુઓ તેને.
ફુલ્લહેમારવિન્દાસુ ચ્છાયાશીતજલાનિલૈઃ । સ્વર્ગનદ્યાસ્ તટીષ્વ્ એવં દૂરાયાતં વિલોકય
સ્વર્ગની નદીના કિનારે, ખીલેલા સોનાના કમળોમાં, ઠંડી છાંય અને પાણીની હલકી પવનમાં, એક વ્યક્તિ દૂરથી આવી રહ્યો છે—જુઓ.
વિવિધાયુધસઙ્ઘટ્ટખણ્ડિતોગ્રાદ્રિકોટયઃ । ખે ચરન્ત્યો ઝણત્કારૈઃ પ્રમૃતાસ્ તારકા ઇવ
વિવિધ શસ્ત્રોના અથડામણથી તૂટી પડેલા ભયાનક પર્વતોના શિખરો, આકાશમાં ઘોંઘાટ સાથે ફરતા હોય છે, જાણે તૂટેલા તારાઓ હોય તેમ.