એતસ્માદ્ અથ સર્વસ્માત્ તતો દશગુણાત્મના । મેર્વાદિદ્રાવણોત્કેન જ્વાલાજાલેન માલિતામ્
આ બધાથી પર અને દસ ગણી વિશિષ્ટ, એ અગ્નિના જ્વાળાના ઘેરા વલયથી આવરાયેલું છે, જે મેરુ અને બીજા પર્વતોને પણ ઓગાળી શકે છે.
એતસ્માદ્ અથ સર્વસ્માત્ તતો દશગુણાત્મના । મેર્વાદ્ય્ અપ્ય્ અચલનીકં નયતા તૃણપાંસુવત્
આ બધાથી પર અને દસ ગણી વિશિષ્ટ, એ મેરુ અને બીજા અડગ પર્વતોને પણ ઘાસના તણખલાં કે ધૂળ જેવી સહેલાઈથી હલાવી શકે છે.
વહતાદ્રીન્દ્રવિસ્ફોટકારિદાર્વાગ્નિહારિણા । નિશ્શૂન્યત્વાદ્ અશબ્દેન મરુતા પરિતો વૃતામ્
એ ચારેય બાજુથી એવી પવનથી ઘેરાયેલું છે, જે પર્વતોને ફાડી શકે અને અગ્નિ વહન કરી શકે છતાં, પોતાની ખાલીપાને કારણે નિર્વાત અને નિઃશબ્દ રહે છે.
એતસ્માદ્ અથ સર્વસ્માત્ તતો દશગુણાત્મના । પરિતો વલિતાં વ્યોમ્ના નિશ્શૂન્યેનૈકરૂપિણા
આ બધાથી પર અને દસ ગણી વિશિષ્ટ, એ ચારેય બાજુથી એકરૂપ અને ખાલી આકાશથી ઘેરાયેલું છે.
અથ યોજનલક્ષાણાં શતેન ઘનરૂપિણા । વ્યાપ્તાં બ્રહ્માણ્ડખણ્ડેન હૈમેન રવિપર્વણા
પછી, સો યોજન જેટલી પહોળાઈ ધરાવતું, ઘન અને મજબૂત એવું, બ્રહ્માંડના એક ભાગથી ઢંકાયેલું અને સુવર્ણ જેવા સૂર્યના શિખરથી શોભિત હતું.
ઇતિ જલધિમહાદ્રિલોકપાલ ત્રિદશપુરામ્બરભૂતલપ્રણીતમ્ । જગદુદરમ્ અવેક્ષ્ય માનુષી પ્રાગ્ ભુવિ નિજમન્દિરકોટરં દદર્શ
આ રીતે, દરિયો, મહાન પર્વતો, દિશાઓના રક્ષક, દેવતાઓના શહેરો, આકાશ અને ધરતીથી બનેલું જગત જોઈને, તેણે પૃથ્વી પર પોતાના ઘરની ઓટલો જોઈ.
તતો દદૃશતુસ્ સદ્મ સ્વમ્ એવ સિદ્ધયોષિતૌ । અદૃશ્યે એવ લોકસ્ય મણ્ડપં બ્રાહ્મણાસ્પદમ્
પછી એ બે સિદ્ધ સ્ત્રીઓએ પોતાનું ઘર જોયું, જે દુનિયા માટે અદૃશ્ય હતું અને જ્યાં બ્રહ્માનું સ્થાન હતું.
ચિન્તાવિધુરદાસીકં બાષ્પક્લિન્નાઙ્ગનામુખમ્ । વિધ્વસ્તપ્રાયરચનં શીર્ણપત્ત્રામ્બુજોપમમ્
તેમાં ચિંતાથી વ્યાકુળ દાસીઓ હતી, સ્ત્રીઓના ચહેરા આંસુથી ભીંજાયેલા હતા, ઘરની રચના મોટેભાગે તૂટી ગયેલી હતી અને તે સુકાઈ ગયેલા કમળની પાંદડીઓ જેવી લાગી રહી હતી.
નષ્ટોત્સવપુરપ્રાયમ્ અગસ્ત્યાન્તમ્ ઇવાર્ણવમ્ । ગ્રીષ્મદગ્ધમ્ ઇવોદ્યાનં વિદ્યુદ્દગ્ધમ્ ઇવ દ્રુમમ્
એ ઘર એવો લાગતો હતો જેમ કે ઉત્સવો ગુમાવેલું શહેર, અગસ્ત્યના પ્રભાવ પછીનું સુકાયું દરિયો, ઉનાળામાં બળી ગયેલું બગીચું કે વીજળી પડવાથી સુકાઈ ગયેલું વૃક્ષ.
વાતચ્છિન્નમ્ ઇવામ્ભોદં હિમદગ્ધમ્ ઇવામ્બુજમ્ । સ્વલ્પસ્નેહદશં દીપમ્ ઇવાલોકનખેદદમ્
એવું લાગતું હતું જાણે પવનથી ફાટેલો વાદળ, તૂંટી ગયેલું કમળ, ઓછી તેલવાળું દીવડું કે જેને જોતા જ દુઃખ થાય.
આસન્નમૃત્યુતરુણાન્તરવક્ત્રકાન્તિસંશીર્ણજીર્ણતરુપર્ણવનોપમાનમ્ । વૃષ્ટિવ્યપાયપરિધૂસરદેશરૂક્ષં જાતં ગૃહેશ્વરવિયોગહતં ગૃહં તત્
એ ઘર, પોતાના માલિકના વિયોગથી દુઃખી, એવું લાગતું હતું જાણે વૃદ્ધ વૃક્ષોનું જંગલ, જેમાં મૃત્યુની નજીક આવેલા યુવાનોના મુખની કાંતિ ઓસી પડી હોય; વરસાદ બંધ થયા પછી ધૂળથી ઢંકાયેલો, સૂકાઈ ગયેલો પ્રદેશ.
અથ સા નિર્મલજ્ઞાનચિરાભ્યાસેન સુન્દરી । સમ્પન્ના સત્યસઙ્કલ્પા સત્યકામા ચ દેવવત્
પછી, નિર્મળ જ્ઞાનનો લાંબો અભ્યાસ કરીને, એ સુંદર સ્ત્રી સાચા સંકલ્પ અને સાચી ઈચ્છાથી યુક્ત, દેવી જેવી બની ગઈ.
ચિન્તયામ્ આસ મામ્ એતે દેવીં ચેમાં સ્વબાન્ધવાઃ । પશ્યન્તુ તાવત્ સામાન્યલલનારૂપધારિણીમ્
એણે વિચાર્યું કે, 'હવે મારા બધા સગાં-વહાલાં મને સામાન્ય સ્ત્રીના રૂપમાં જોઈ શકે.'
તતો ગૃહજનસ્ તત્ર સ દદર્શાઙ્ગનાદ્વયમ્ । લક્ષ્મીગૌર્યોર્ યુગમ્ ઇવ સમુદ્ભાસિતમન્દિરમ્
પછી ઘરનાં બધાએ ત્યાં બે સ્ત્રીઓને એકસાથે જોઈ, જેમ લક્ષ્મી અને ગૌરી તેજસ્વી મંડપમાં ઝગમગે છે એમ.
આપાદં વિવિધામ્લાનમાલાવલનસુન્દરમ્ । વસન્તલક્ષ્મ્યોર્ યુગલમ્ ઇવામોદિતકાનનમ્
માથાથી પગ સુધી એ બંને વિવિધ તાજાં ફૂલોની વણાવેલી માળાઓથી શોભતા હતા, જાણે વસંતલક્ષ્મીઓનું આનંદિત વન હોય.
સર્વૌષધિવનગ્રામં પૂરયત્ તં રસાયનૈઃ । શીતલાહ્લાદસુખદં ચન્દ્રદ્વયમ્ ઇવોદિતમ્
એ બંનેએ ઔષધિય વનના આખા ગામને અમૃતથી ભરી દીધું, ઠંડક, આનંદ અને આરામ આપતા, જાણે બે ચાંદ ઉગ્યા હોય.
લમ્બાલકલતાલોલલોચનાલિવિલોકિતૈઃ । કિરત્ કુવલયોન્મિશ્રમાલતીકુસુમોત્કરાન્
લાંબા, લહેરાતા વાળ અને ચંચળ આંખોના નજરથી, તેમણે નીલ કમળ અને માળતીના ફૂલોની ગૂંચો છાંયવી દીધા.
દ્રુતહેમરસાપૂર્ણસરિત્સરણહારિણા । દેહપ્રભાપ્રભાવેન કનકીકૃતકાનનમ્
તેમના શરીરની તેજસ્વી કિરણો, словно પીગળેલા સોનાથી ભરેલી નદીઓ જેવી વહેતી, જંગલને જાણે સોનાથી ઝગમગતું બનાવી દીધું.
સહજાયા વપુર્ લક્ષ્મ્યા લીલાદોલાવિલાસિના । તરતેવ તરઙ્ગાઢ્યનિજલાવણ્યવારિધેઃ
સ્વાભાવિક સૌંદર્ય અને રમૂજી લાવણ્ય સાથે, લક્ષ્મીજીનું રૂપ જાણે પોતાના સૌંદર્યના દરિયાના તરંગો પાર કરી રહ્યું હોય એમ લાગતું.
વિલોલબાહુલતિકાયુગેનારુણપાણિના । પ્રકિરદ્ વા નવં હૈમકલ્પવૃક્ષલતાવનમ્
લહેરાતી બાહુઓ અને લાલ ચમકતા હાથોથી, એ જાણે નવી સોનાની કલ્પવૃક્ષોની વનરાશિ છાંયવી રહી હોય એમ લાગતું.
પાદૈર્ અમૃદિતામ્લાનપુષ્પપલ્લવકોમલૈઃ । ફુલ્લાબ્જદલમાલાભૈર્ અસ્પૃશદ્ભૂતલં પુનઃ
તેણાં પગલાં ફૂલનાં કળીઓ અને તાજાં પાંદડાં જેટલા નરમ હતાં, જમીનને સ્પર્શ્યા વિના, ખીલેલા કમળનાં પાંદડાં જેવી માળા જેવાં લાગતાં, એ રીતે તે ફરી ચાલવા લાગી.
તાલીતમાલષણ્ડાનાં શુષ્કાનાં શશિરોચિષામ્ । આલોકનામૃતાસેકૈર્ જનયદ્ બાલપલ્લવાન્
તેણી નજરનાં અમૃતથી, સુકાઈ ગયેલા તાળ અને તમાલ વૃક્ષોના વનમાં, ચાંદની જેવી તેજસ્વિતા ગુમાવેલી ડાળીઓમાં ફરી નાનાં કૂંપળો ઉગાડી દીધાં.
નમો ઽસ્તુ વનદેવીભ્યામ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કુસુમાઞ્જલિમ્ । તત્યાજ જ્યેષ્ઠશર્માથ સાર્ધં ગૃહજનેન સઃ
વનદેવીઓને વંદન કરી અને ફૂલોની અંજલિ અર્પણ કરીને, જ્યેષ્ઠશર્માએ પોતાના પરિવાર સાથે ત્યાંથી વિદાય લીધી.
પપાત પાદયોર્ દેવ્યોસ્ તયોસ્ સકુસુમાઞ્જલિઃ । પ્રાલેયશીકરાસારઃ પદ્મિન્યા ઇવ પદ્મયોઃ
તે ફૂલોની અંજલિ એ બંને દેવીઓના પગ પાસે મૂકી, જાણે કમળની તળાવમાં કમળના ફૂલ પર ઠંડા હિમકણોની ઝરમર વરસી હોય એમ.
જયતં વનદેવ્યૌ નો દુઃખનાશાર્થમ્ આગતે । પ્રાયઃ પરપરિત્રાણમ્ એવ કર્મ નિજં સતામ્
અમારા દુઃખ દૂર કરવા આવેલી વનદેવીઓ વિજયી થાય. સારા લોકોના પોતાના કર્મો પણ મોટેભાગે બીજાની રક્ષા માટે જ હોય છે.
દેવ્યાવ્ અભવતાં સ્નિગ્ધાવ્ ઇહ બ્રાહ્મણદમ્પતી । સર્વાતિથી કુલકરૌ સ્તમ્ભભૂતૌ દ્વિજસ્થિતેઃ
અહીં દેવીઓએ બ્રાહ્મણ dampatī પ્રત્યે સ્નેહ બતાવ્યો, જે પોતાના કુળના આધાર અને બધા મહેમાનોનું સ્વાગત કરતા, તથા દ્વિજ સમાજના આધારસ્તંભ હતા.
તાવ્ અદ્ય ગૃહમ્ ઉત્સૃજ્ય સપુત્રપશુબાન્ધવમ્ । સ્વર્ગં ગતૌ નઃ પિતરૌ તેન શૂન્યં જગત્ત્રયમ્
આજે અમારા માતા-પિતા પુત્રો, પશુઓ અને સંબંધીઓ સાથે ઘર છોડીને સ્વર્ગે ગયા છે; તેથી અમારે માટે ત્રણેય લોક ખાલી થઈ ગયા છે.
પક્ષિણો વૃક્ષમ્ આરુહ્ય વિક્ષિપન્તઃ પ્રતિક્ષણમ્ । ગૃહે શૂન્યે મૃતાવ્ ઉત્કાશ્ શોચન્તિ મધુરસ્વનૈઃ
પક્ષીઓ વૃક્ષ પર બેઠા છે અને હંમેશા ઉડતાં રહે છે; ખાલી ઘરમાં, મૃતકો માટે દુઃખી થઈને, મીઠા અવાજે શોક કરે છે.
ગુહા ઘુરઘુરારાવપ્રલાપકલનાકુલા । સરિત્સ્થૂલાશ્રુધારાભિઃ પરિરોદિતિ પર્વતઃ
પરવત પોતાની ગુફાઓમાંથી ઉદ્ભવતા ગૂંજી ઉઠેલા અવાજોથી અને નદીઓ જેવી ઘાટી અશ્રુધારાઓથી ઘેરાઈને રડતો રહે છે.
નિર્ઝરાક્રન્દહારિણ્યો મુક્તામ્બરપયોધરાઃ । તપ્તનિશ્શ્વાસવિધ્વસ્તાઃ પરં કાર્શ્યમ્ ઇતા દિશઃ
ઝરણાઓના વસ્ત્રો ખસીને, છાતી ખુલ્લી રહી છે; તેઓ ગરમ ઉચ્છ્વાસથી વિખેરાઈને દુઃખથી રડતાં, બધી દિશામાં દુર્બળ થઈને ફરી રહ્યા છે.