અથ તે લલને લીલાલાને લલિતલોચને । સ્વભાવાચ્ ચેત્યસંવિત્તેર્ નભો દૂરમ્ ઇવાગતે
હે રમણીય રમણ, રમણિયતાની આનંદદાયિ, મોહક આંખોવાળી, તારી મનની જાગૃતિના સ્વભાવથી, તું જાણે આકાશ જેટલું દૂર હોય તેમ ત્યાં પહોંચી ગઈ.
તત્રસ્થે એકચિદ્વૃત્ત્યા પુપ્લુવાતે નભસ્તલમ્ । કોટિયોજનવિસ્તીર્ણં દૂરાદ્ દૂરતરાન્તરમ્
ત્યાં ઊભી રહીને, એકાગ્ર મનથી, તું આકાશના વિશાળ વિસ્તારમાં કૂદી પડી, જે કરોડો યોજન જેટલું વિસ્તૃત અને અંતહીન હતું, અને સતત દૂર જતી રહી.
દૃશ્યાનુસન્ધાનનિજસ્વભાવાદ્ આકાશદેહે અપિ તે મિથો ઽત્ર । પરસ્પરાકારવિલોકનેન બભૂવતુસ્ સ્નેહપરે વયસ્યે
દૃશ્યને ઓળખવાની પોતાની સ્વભાવથી, આકાશરૂપ શરીરમાં પણ, બંનેએ એકબીજાના રૂપને જોઈને, પરસ્પર પ્રેમથી ભરપૂર, સ્નેહી મિત્ર બની ગઈ.
દૂરાદ્ દૂરં સમાપ્લુત્ય શનૈર્ ઉચ્ચપદં ગતે । હસ્તે હસ્તં સમાસજ્ય યાન્ત્યૌ દદૃશતુર્ નભઃ
દૂરથી વધુ દૂર કૂદી, ધીમે ધીમે ઊંચા સ્થાન સુધી પહોંચી, હાથમાં હાથ મળાવી, બંને આગળ વધતી રહી અને આકાશને નિહાળી.
એકાર્ણવમ્ ઇવોચ્છૂનં ગમ્ભીરં નિર્મલાન્તરમ્ । કોમલં કોમલમરુદસઙ્ગસુખભોગદમ્
એ એક વિશાળ સમુદ્ર જેવું લાગતું હતું, ઊંડું, અંદરથી સ્વચ્છ અને શુદ્ધ, અને નરમ પવનના સ્પર્શથી સુખદ આનંદ આપતું હતું.
આહ્લાદકમ્ અલં સૌમ્યં શૂન્યતામ્ભોનિમજ્જનાત્ । અત્યન્તશુદ્ધગમ્ભીરં પ્રસન્નમ્ ઇવ સજ્જનમ્
શૂન્યતાના જળમાં ડૂબેલું એ સ્થાન અત્યંત આનંદદાયક, શાંત, સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ અને ઊંડું હતું, અને સારા માણસ જેવી સ્પષ્ટતા ધરાવતું હતું.
શૃઙ્ગસ્થનિર્મલામ્ભોદપીનોદરસુધાલયે । વિશશ્રમતુર્ આશાસુ પૂર્ણચન્દ્રોદરામલે
જ્યાં પર્વતોની ટોચ પર શુદ્ધ પાણી એકઠું હતું, અને પૂર્ણચંદ્ર જેવી કાંતિવાળા નિવાસોમાં, ત્યાં તેઓ પૂર્ણ આશાઓ સાથે આરામ પામ્યા.
સિદ્ધગન્ધર્વમન્દારમાલામોદમનોહરે । ચન્દ્રમણ્ડલનિષ્ક્રાન્તે રેમાતે મધુરાનિલે
સિદ્ધો અને ગંધર્વોની હારના સુગંધથી ભરી, ચંદ્રમંડળમાંથી નીકળેલી મધુર પવનમાં તેઓ આનંદથી વિહર્યા.
સસ્નતુર્ ભૂરિ ઘર્માન્તે તડિદ્રક્તાબ્જસઙ્કુલે । સરસીવ જલાપૂરમન્થરે મેઘજાલકે
તેઓએ ભારે ઉકળાટ પછી, લાલ કમળોથી ભરેલી અને ધીમે વહેતી જળવાળી સરોવરમાં સ્નાન કર્યું, જાણે વાદળોની પડછાયામાં હોય તેમ.
ભૂતલોદ્યન્મહાશૈલમૃનાલાઙ્કુરકોટિષુ । દિક્ષુ બભ્રમતુર્ ભૂરિ ભ્રમર્યૌ સરસીષ્વ્ ઇવ
પૃથ્વીના બગીચાઓ, પહાડોની ટોચો અને અનગણિત કમળના ડાંઠોમાં, એ બંને સર્વ દિશાઓમાં ફર્યા, જાણે સરોવરોમાં ભમરાં ફરતા હોય તેમ.
ધારાગૃહધિયા ધીરગઙ્ગાનિર્ઝરધારિણિ । વવતુર્ વાતવિક્ષુબ્ધમેઘમણ્ડલમણ્ડપે
તેઓના મનમાં ધારા વહેતી રહી, અને પવનથી હલનચલન થયેલા વાદળોના ગુંબજમાં તથા ધોધના છાંયામાં આનંદ માણ્યો.
તતો મધુરકામિન્યૌ વિશ્રામ્યન્ત્યૌ સ્વશક્તિતઃ । શૂન્યે દદૃશતુર્ વ્યોમ મહાસંરમ્ભમન્થરમ્
પછી, એ મીઠા પ્રેમીઓ પોતાનાં પરાક્રમથી થાકીને આરામ કરતા હતા, ત્યારે તેમણે વિશાળ અને શાંત, ખાલી આકાશને જોયું.
અદૃષ્ટપૂર્વમ્ અન્યોઽન્યમ્ અન્યસઙ્કટકોટરમ્ । આપૂર્યમાણમ્ આશૂન્યં જગત્કોટિશતૈર્ અપિ
એમણે એકબીજાની એવી ઊંડાણમાં નજર કરી, જે પહેલાં ક્યારેય જોઈ નહોતી, અને એ ઊંડાણમાં અનેક જગતોથી પણ ભરાઈ જતાં ખાલી થતી નહોતી.
ઉપર્ય્ ઉપર્ય્ ઉપર્ય્ ઉચ્ચૈર્ અન્યૈર્ અન્યૈર્ વૃતં પૃથક્ । વિચિત્રાવરણાકારૈર્ ભૂતાભ્રાંશુવિમાનકૈઃ
ઉપર ઉપર ફરી ઉપર, દરેક સ્તર અલગ અલગ રીતે ઢંકાયેલું હતું—વિચિત્ર આવરણો, તત્વો, વાદળો અને દેવલોકના મહેલો જેવી રચનાઓથી.
પરિતઃ પૂરિતવ્યોમ્નાં મેર્વાદિકુલભૂભૃતામ્ । પદ્મરાગતટોદ્દ્યોતૈઃ કલ્પજ્વાલોદરોપમમ્
ચારેય બાજુ આકાશ મેરુ અને બીજા પર્વતોની ચોટીઓથી ભરાઈ ગયું હતું, જે કમળમણિના તેજથી ઝળહળતાં, જાણે બ્રહ્માંડની જ્વાળાના અંદર જેવી ઝાંખી આપતાં.
મુક્તાશિખરભાપૂરૈર્ હિમવત્સાનુસુન્દરમ્ । કાઞ્ચનાદ્રિસ્થલાર્ચિર્ભિઃ કાઞ્ચનસ્થલભાસુરમ્
મોતી જેવી ચોટીઓના તેજથી હિમાલયની ઢાળીઓ સુંદર લાગી રહી હતી; સુવર્ણ પર્વતોના પટ પરની ઝાંખીથી આખું સુવર્ણ પ્રદેશ પ્રકાશિત થઈ રહ્યું હતું.
મહામરકતાભાભિશ્ શાદ્વલસ્થલનીલિમ । દ્રષ્ટુર્ દૃષ્ટિક્ષયાસત્યજાતધ્વાન્તોત્થકાલિમ
મોટા પન્નાના જેવો તેજ અને લીલાં ઘાસવાળા મેદાનો જેવી હરિયાળી, જોનારની નજર ધીમી પડવાથી અને સાચી સમજણ ન હોવાને કારણે ઊભી થતી અંધકારમયતા.
પારિજાતલતાલોલવિમાનગણકેતનમ્ । બોધમઞ્જરિતાકારમ્ ઇવ વૈડૂર્યભૂતલમ્
પારિજાત લતાના ગુચ્છો અને દેવલોકના મહેલો વડે શોભાયમાન, તેની વૈડૂર્ય જેવી જમીન જાણે જાગૃતિના ફૂલો ખીલ્યા હોય એમ દેખાય છે.
મનોવેગમહાસિદ્ધજિતવાતગમાગમમ્ । વિમાનગૃહદેવસ્ત્રીગીતવાદ્યરવાકુલમ્
મનના ઝડપી ગતિ અને મહાન સિદ્ધોના શક્તિથી પસાર થતું, વિમાનમાં રહેનારી દેવસ્ત્રીઓના ગીત અને વાદ્યના સ્વરોથી ગુંજતું.
ત્રૈલોક્યચરભૂતૌઘસઞ્ચારવિરલાન્તરમ્ । અન્યોઽન્યાદૃષ્ટસઞ્ચારસુરાસુરકુલાકુલમ્
ત્રણે લોકમાં ફરતા અનેક જીવો પણ દુર્લભે જ અહીંથી પસાર થાય છે; દેવ અને અસુરના કુળોથી ભરપૂર, જ્યાં એકબીજાને દેખાય વગર તેઓ પોતાના માર્ગે ચાલે છે.
પર્યન્તસ્થિતકુમ્ભાણ્ડરક્ષોગુહ્યકમણ્ડલમ્ । વાતસ્કન્ધમહાવેગવહદ્વૈમાનિકવ્રજમ્
આ જગતના કિનારે કુંભાંડ, રાક્ષસ અને ગુહ્યકના વર્તુળો વસે છે; અને શક્તિશાળી પવનની ઝડપથી વિમાનમાં ફરતા દેવતાઓના જૂથો અહીંથી પસાર થાય છે.
વહદ્વિમાનઝાઙ્કારમુષ્ટિગ્રાહ્યઘનધ્વનિ । ગ્રહર્ક્ષગણસઞ્ચારસઞ્ચલદ્વાતયન્ત્રકમ્
અહીં વિમાનોની ગર્જના અને મુઠ્ઠીથી પકડાઈ શકે એટલી ઘનઘોર અવાજની ધ્વનિ સતત સંભળાય છે; ગ્રહો અને તારાઓની ગતિથી તેની યંત્રણા હંમેશા હલનચલન કરતી રહે છે.
નિકટાતપદગ્ધાલ્પસિદ્ધિસિદ્ધોજ્ઝિતાસ્પદમ્ । અર્કાશ્વમુખવાતાસ્તદગ્ધમુગ્ધવિમાનકમ્
આ સ્થાન ઓછું સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરનારાઓએ છોડેલું છે, કારણ કે અહીં સૂર્યની કિરણોથી બધું બળી ગયું છે; અને સૂર્યના ઘોડાના મોઢામાંથી નીકળતા પવનથી નિર્દોષ વિમાનો પણ ભસ્મ થઈ જાય છે.
લોકપાલાપ્સરોવૃન્દસઞ્ચારાચારચઞ્ચલમ્ । દેવાન્તઃપુરિકાદગ્ધધૂપધૂમામ્બુદાવૃતમ્
વિશ્વના રક્ષકો અને અપ્સરાઓના ટોળાંઓના આવાગમનથી અહીં હંમેશા ચંચળતા રહે છે; અને દેવીઓના અંતઃપુરોમાંથી ઉડી આવતાં ધૂપના ધૂમ્રવાદળોથી આ જગ્યા ઢંકાઈ જાય છે.
વિહગાહૃતદેવસ્ત્રીસ્વાઙ્ગવિભ્રષ્ટભૂષણમ્ । સામાન્યસિદ્ધાસહ્યોગ્રતેજઃપુઞ્જતમોબલમ્
દેવીઓના આભૂષણો પંખીઓએ ઉડાવી લીધા હતા, અને પોતાનું તેજ પણ ઓછું પડી ગયું હતું. ત્યાં સિદ્ધ પુરુષોની સામાન્ય શક્તિઓ ભેગી થઈ હતી, પણ તેની તાકાત હવે ઘટી ગઈ હતી.
બલવત્સિદ્ધસઙ્ઘટ્ટગમાગમવિઘટ્ટિતૈઃ । ઘનૈસ્ સાંશુકપાર્શ્વસ્થહિમવન્મેરુમન્દરમ્
સિદ્ધોના જૂથો વચ્ચેના જોરદાર અથડામણ અને વિખેરાવથી, હિમાલય, મેરુ અને મન્દર પર્વતોની રેશમી ઢાળીઓ પાસેના ઘણા વાદળો છૂટા પડી ગયા હતા.
કાકોલૂકૈસ્ સગૃધ્રૌઘૈઃ પુઞ્જીભૂતૈશ્ ચલૈર્ વૃતમ્ । નૃત્યદ્ભિર્ ડાકિનીવાહૈસ્ તરઙ્ગૈર્ ઇવ વારિધિમ્
કાગડા, ઉલ્લૂ અને ગૃધ્રોના ઉડતા ટોળાંઓ, સાથે ડાકિનીઓના જૂથો, સમુદ્રની તરંગો જેવી નૃત્ય કરતી ફરતી હતી અને બધું આસપાસથી ઘેરી લીધું હતું.
પ્રનૃત્યદ્યોગિનીસઙ્ઘૈશ્ શ્વકાકોષ્ટ્રખરાનનૈઃ । નિરર્થં યોજનશતં ગત્વાગચ્છદ્ભિર્ આવૃતમ્
કૂતરા, કાગડા, ઊંટ અને ગધેડા જેવા ચહેરાવાળી યોગિનીઓના જૂથો ઉગ્ર નૃત્ય કરતા હતા, અર્થહીન રીતે સૈકડો યોજન દૂર જઈને પાછા આવતાં, એમણે બધું ઘેરી લીધું હતું.
લોકપાલપુરોદ્વાન્તધૂપધૂમાભ્રમન્દિરમ્ । સિદ્ધગન્ધર્વમિથુનપ્રારબ્ધસુરતોત્સવમ્
તે એક વાદળોનું મહેલ હતું, જેમાં દુનિયાના રક્ષકોની આગળ ધૂપના ધૂમાડા ફેલાઈ રહ્યા હતા અને જ્યાં સિદ્ધો અને ગંધર્વોના જોડીવાળા ઉત્સવની શરૂઆત થઈ હતી.
સ્વર્ગગીતશ્રવોન્મત્તખદિરાક્રાન્તમાર્ગગમ્ । અનારતવહદ્ધિષ્ણ્યલક્ષલક્ષિતપક્ષિકમ્
તે રસ્તો ખદિર વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો હતો, સ્વર્ગીય ગીતોની મીઠી ધ્વનિ સાંભળી મસ્ત થઈ ગયેલો હતો અને સતત અનેક પંખીઓના વસવાટથી ઓળખાતો હતો.