સમાધિસ્થાનકં ગત્વા તસ્થતુર્ નિશ્ચલાઙ્ગકે । રત્નસ્તમ્ભાદ્ ઇવોત્કીર્ણે ચિત્રભિત્તાવ્ ઇવાર્પિતે
એ લોકો ધ્યાનના સ્થાન પર ગયા અને એકદમ સ્થિર થઈને ઊભા રહ્યા, જાણે રત્નોથી શોભતા સ્તંભમાંથી ખોદીને બનાવેલા પાત્રો હોય કે રંગબેરંગી દીવાલ પર ચિતરાયેલા ચિત્રો હોય એમ.
સર્વાસ્ તત્યજતુશ્ ચિન્તાસ્ સઙ્કોચં સમુપાગતે । દિવસાન્ત ઇવાબ્જિન્યૌ પ્રસૃતામોદલેખિકે
જેમ દિવસના અંતે કમળની કળીઓ ખુલીને સુગંધ ફેલાવે છે, તેમ શાંતિ આવતા બધાએ પોતાની ચિંતાઓ અને સંકોચ છોડી દીધા.
બભૂવતુર્ ભૃશં શાન્તે શુદ્ધે સ્પન્દવિવર્જિતે । ગિરૌ શરદિ નિર્વાત ઇવ વૃષ્ટ્યાભ્રમાલિકે
તેઓ બંને ખુબ શાંત અને નિર્મળ બની ગયા, અંદર એક પણ હલનચલન નહોતું, જાણે પવન વગરની શરદ ઋતુમાં વરસાદ પછીના વાદળોથી શોભતા પર્વત જેવાં.
નિર્વિકલ્પસમાધાનાજ્ જહતુર્ વ્યોમ્નિ સંવિદમ્ । યથા કલ્પલતે કાન્તે પૂર્ણમ્ ઋત્વન્તરે રસમ્
અદ્વૈત સમાધિમાં લીન થઈને, એમણે જાણે આકાશમાં પોતાની જાગૃતિ છોડી દીધી, જેમ વસંત ઋતુમાં કલ્પવૃક્ષ પોતાની પૂરી રસધારા છોડી દે છે.
અહં જગદ્ ઇતિ ભ્રાન્તેર્ દૃશ્યસ્યાદાવ્ અનુદ્ભવઃ । યદા તાભ્યામ્ અવગતસ્ સ્વાત્યન્તાભાવનાત્મકઃ
જ્યારે 'હું જ જગત છું' એવી ભ્રાંતિથી દૃશ્યની શરૂઆત જ થતી નથી અને બંનેએ પોતાની સંપૂર્ણ અસ્તિત્વહીનતા ઓળખી લીધી છે,
તદા દૃશ્યપિશાચો ઽયમ્ અલમ્ અસ્તઙ્ગતસ્ તયોઃ । અસત્ત્વાદ્ એવ ચાસ્માકં શશશૃઙ્ગમ્ ઇવાનઘ
ત્યારે દૃશ્યનું આ ભૂતકાળ્પનિક સ્વરૂપ એમના માટે સંપૂર્ણપણે લુપ્ત થઈ જાય છે; અને આપણા માટે તો એ શશકના શિંગા જેટલું અસ્તિત્વહીન છે, હે નિર્દોષ.
આદાવ્ એવ હિ યન્ નાસ્તિ વર્તમાને ઽપિ તત્ તથા । ભાતં ચાભાતમ્ એવાતો મૃગતૃષ્ણામ્બુવજ્ જગત્
જેની શરૂઆતમાં અસ્તિત્વ જ નથી, એ વર્તમાનમાં પણ નથી. જે દેખાય છે એ પણ ખરેખર નથી; આ જગત તો મૃગજળની જેમ છે, જેમાં પાણી માત્ર ભાસે છે.
સ્વભાવઃ કેવલશ્ શાન્તસ્ સ્ત્રીદ્વયં તદ્ બભૂવ હ । ચન્દ્રાર્કાદિપદાર્થૌઘદૂરમુક્તમ્ ઇવામ્બરમ્
બન્ને સ્ત્રીઓની સ્વભાવ માત્ર શાંત થઇ ગયો; તેઓ ચંદ્ર, સૂર્ય અને ગ્રહોની સંખ્યાથી પણ દૂર, આકાશ જેવું મુક્ત થઇ ગયાં.
તેનૈવ જ્ઞાનદેહેન તતાર જ્ઞપ્તિદેવતા । માનુષી ત્વ્ ઇતરેણાશુ જ્ઞાનાજ્ઞાનાનુરૂપિણા
જ્ઞાનના શરીરથી જ જ્ઞાનદેવી પાર થઇ ગઈ; અને માનવીય સ્ત્રી પોતાનાં જ શરીરથી, પોતાના જ્ઞાન અને અજ્ઞાન પ્રમાણે, ઝડપથી પાર થઇ ગઈ.
ગેહાન્તર્ એવ પ્રાદેશમાત્રમ્ આરુહ્ય વૈ દિવઃ । બભૂવતુશ્ ચિદાકાશરૂપિણ્યૌ વ્યોમગાકૃતી
ઘરના અંદર, હાથ જેટલી જગ્યા ઉપર ચડીને, બન્ને ચેતનાના આકાશરૂપ બની, આકાશમાં વિહરનાર જેવી આકૃતિ ધરાવતી થઇ ગઈ.
અથ તે લલને લીલાલાને લલિતલોચને । સ્વભાવાચ્ ચેત્યસંવિત્તેર્ નભો દૂરમ્ ઇવાગતે
હે રમણીય રમણ, રમણિયતાની આનંદદાયિ, મોહક આંખોવાળી, તારી મનની જાગૃતિના સ્વભાવથી, તું જાણે આકાશ જેટલું દૂર હોય તેમ ત્યાં પહોંચી ગઈ.
તત્રસ્થે એકચિદ્વૃત્ત્યા પુપ્લુવાતે નભસ્તલમ્ । કોટિયોજનવિસ્તીર્ણં દૂરાદ્ દૂરતરાન્તરમ્
ત્યાં ઊભી રહીને, એકાગ્ર મનથી, તું આકાશના વિશાળ વિસ્તારમાં કૂદી પડી, જે કરોડો યોજન જેટલું વિસ્તૃત અને અંતહીન હતું, અને સતત દૂર જતી રહી.
દૃશ્યાનુસન્ધાનનિજસ્વભાવાદ્ આકાશદેહે અપિ તે મિથો ઽત્ર । પરસ્પરાકારવિલોકનેન બભૂવતુસ્ સ્નેહપરે વયસ્યે
દૃશ્યને ઓળખવાની પોતાની સ્વભાવથી, આકાશરૂપ શરીરમાં પણ, બંનેએ એકબીજાના રૂપને જોઈને, પરસ્પર પ્રેમથી ભરપૂર, સ્નેહી મિત્ર બની ગઈ.
દૂરાદ્ દૂરં સમાપ્લુત્ય શનૈર્ ઉચ્ચપદં ગતે । હસ્તે હસ્તં સમાસજ્ય યાન્ત્યૌ દદૃશતુર્ નભઃ
દૂરથી વધુ દૂર કૂદી, ધીમે ધીમે ઊંચા સ્થાન સુધી પહોંચી, હાથમાં હાથ મળાવી, બંને આગળ વધતી રહી અને આકાશને નિહાળી.
એકાર્ણવમ્ ઇવોચ્છૂનં ગમ્ભીરં નિર્મલાન્તરમ્ । કોમલં કોમલમરુદસઙ્ગસુખભોગદમ્
એ એક વિશાળ સમુદ્ર જેવું લાગતું હતું, ઊંડું, અંદરથી સ્વચ્છ અને શુદ્ધ, અને નરમ પવનના સ્પર્શથી સુખદ આનંદ આપતું હતું.
આહ્લાદકમ્ અલં સૌમ્યં શૂન્યતામ્ભોનિમજ્જનાત્ । અત્યન્તશુદ્ધગમ્ભીરં પ્રસન્નમ્ ઇવ સજ્જનમ્
શૂન્યતાના જળમાં ડૂબેલું એ સ્થાન અત્યંત આનંદદાયક, શાંત, સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ અને ઊંડું હતું, અને સારા માણસ જેવી સ્પષ્ટતા ધરાવતું હતું.
શૃઙ્ગસ્થનિર્મલામ્ભોદપીનોદરસુધાલયે । વિશશ્રમતુર્ આશાસુ પૂર્ણચન્દ્રોદરામલે
જ્યાં પર્વતોની ટોચ પર શુદ્ધ પાણી એકઠું હતું, અને પૂર્ણચંદ્ર જેવી કાંતિવાળા નિવાસોમાં, ત્યાં તેઓ પૂર્ણ આશાઓ સાથે આરામ પામ્યા.
સિદ્ધગન્ધર્વમન્દારમાલામોદમનોહરે । ચન્દ્રમણ્ડલનિષ્ક્રાન્તે રેમાતે મધુરાનિલે
સિદ્ધો અને ગંધર્વોની હારના સુગંધથી ભરી, ચંદ્રમંડળમાંથી નીકળેલી મધુર પવનમાં તેઓ આનંદથી વિહર્યા.
સસ્નતુર્ ભૂરિ ઘર્માન્તે તડિદ્રક્તાબ્જસઙ્કુલે । સરસીવ જલાપૂરમન્થરે મેઘજાલકે
તેઓએ ભારે ઉકળાટ પછી, લાલ કમળોથી ભરેલી અને ધીમે વહેતી જળવાળી સરોવરમાં સ્નાન કર્યું, જાણે વાદળોની પડછાયામાં હોય તેમ.
ભૂતલોદ્યન્મહાશૈલમૃનાલાઙ્કુરકોટિષુ । દિક્ષુ બભ્રમતુર્ ભૂરિ ભ્રમર્યૌ સરસીષ્વ્ ઇવ
પૃથ્વીના બગીચાઓ, પહાડોની ટોચો અને અનગણિત કમળના ડાંઠોમાં, એ બંને સર્વ દિશાઓમાં ફર્યા, જાણે સરોવરોમાં ભમરાં ફરતા હોય તેમ.
ધારાગૃહધિયા ધીરગઙ્ગાનિર્ઝરધારિણિ । વવતુર્ વાતવિક્ષુબ્ધમેઘમણ્ડલમણ્ડપે
તેઓના મનમાં ધારા વહેતી રહી, અને પવનથી હલનચલન થયેલા વાદળોના ગુંબજમાં તથા ધોધના છાંયામાં આનંદ માણ્યો.
તતો મધુરકામિન્યૌ વિશ્રામ્યન્ત્યૌ સ્વશક્તિતઃ । શૂન્યે દદૃશતુર્ વ્યોમ મહાસંરમ્ભમન્થરમ્
પછી, એ મીઠા પ્રેમીઓ પોતાનાં પરાક્રમથી થાકીને આરામ કરતા હતા, ત્યારે તેમણે વિશાળ અને શાંત, ખાલી આકાશને જોયું.
અદૃષ્ટપૂર્વમ્ અન્યોઽન્યમ્ અન્યસઙ્કટકોટરમ્ । આપૂર્યમાણમ્ આશૂન્યં જગત્કોટિશતૈર્ અપિ
એમણે એકબીજાની એવી ઊંડાણમાં નજર કરી, જે પહેલાં ક્યારેય જોઈ નહોતી, અને એ ઊંડાણમાં અનેક જગતોથી પણ ભરાઈ જતાં ખાલી થતી નહોતી.
ઉપર્ય્ ઉપર્ય્ ઉપર્ય્ ઉચ્ચૈર્ અન્યૈર્ અન્યૈર્ વૃતં પૃથક્ । વિચિત્રાવરણાકારૈર્ ભૂતાભ્રાંશુવિમાનકૈઃ
ઉપર ઉપર ફરી ઉપર, દરેક સ્તર અલગ અલગ રીતે ઢંકાયેલું હતું—વિચિત્ર આવરણો, તત્વો, વાદળો અને દેવલોકના મહેલો જેવી રચનાઓથી.
પરિતઃ પૂરિતવ્યોમ્નાં મેર્વાદિકુલભૂભૃતામ્ । પદ્મરાગતટોદ્દ્યોતૈઃ કલ્પજ્વાલોદરોપમમ્
ચારેય બાજુ આકાશ મેરુ અને બીજા પર્વતોની ચોટીઓથી ભરાઈ ગયું હતું, જે કમળમણિના તેજથી ઝળહળતાં, જાણે બ્રહ્માંડની જ્વાળાના અંદર જેવી ઝાંખી આપતાં.
મુક્તાશિખરભાપૂરૈર્ હિમવત્સાનુસુન્દરમ્ । કાઞ્ચનાદ્રિસ્થલાર્ચિર્ભિઃ કાઞ્ચનસ્થલભાસુરમ્
મોતી જેવી ચોટીઓના તેજથી હિમાલયની ઢાળીઓ સુંદર લાગી રહી હતી; સુવર્ણ પર્વતોના પટ પરની ઝાંખીથી આખું સુવર્ણ પ્રદેશ પ્રકાશિત થઈ રહ્યું હતું.
મહામરકતાભાભિશ્ શાદ્વલસ્થલનીલિમ । દ્રષ્ટુર્ દૃષ્ટિક્ષયાસત્યજાતધ્વાન્તોત્થકાલિમ
મોટા પન્નાના જેવો તેજ અને લીલાં ઘાસવાળા મેદાનો જેવી હરિયાળી, જોનારની નજર ધીમી પડવાથી અને સાચી સમજણ ન હોવાને કારણે ઊભી થતી અંધકારમયતા.
પારિજાતલતાલોલવિમાનગણકેતનમ્ । બોધમઞ્જરિતાકારમ્ ઇવ વૈડૂર્યભૂતલમ્
પારિજાત લતાના ગુચ્છો અને દેવલોકના મહેલો વડે શોભાયમાન, તેની વૈડૂર્ય જેવી જમીન જાણે જાગૃતિના ફૂલો ખીલ્યા હોય એમ દેખાય છે.
મનોવેગમહાસિદ્ધજિતવાતગમાગમમ્ । વિમાનગૃહદેવસ્ત્રીગીતવાદ્યરવાકુલમ્
મનના ઝડપી ગતિ અને મહાન સિદ્ધોના શક્તિથી પસાર થતું, વિમાનમાં રહેનારી દેવસ્ત્રીઓના ગીત અને વાદ્યના સ્વરોથી ગુંજતું.
ત્રૈલોક્યચરભૂતૌઘસઞ્ચારવિરલાન્તરમ્ । અન્યોઽન્યાદૃષ્ટસઞ્ચારસુરાસુરકુલાકુલમ્
ત્રણે લોકમાં ફરતા અનેક જીવો પણ દુર્લભે જ અહીંથી પસાર થાય છે; દેવ અને અસુરના કુળોથી ભરપૂર, જ્યાં એકબીજાને દેખાય વગર તેઓ પોતાના માર્ગે ચાલે છે.