અભૂદ્ અસ્મિન્ મહીપીઠે કુલપદ્મો વિકાસવાન્ । પદ્મો નામ નૃપશ્ શ્રીમાન્ બહુપુત્રો ઽતિકોશવાન્
આ ધરતી પર એક ઉન્નત કુળમાં પૂર્ણ વિકસિત કમળ જેવો, પદ્મ નામે એક મહાન રાજા હતો, જે બહુ પુત્રો અને મોટી સંપત્તિ ધરાવતો હતો.
મર્યાદાપાલને ઽમ્ભોધિર્ દ્વિષત્તિમિરભાસ્કરઃ । કાન્તાકુમુદિનીચન્દ્રો દોષતૃણહુતાશનઃ
મર્યાદા જાળવવામાં એ સાગર જેવો હતો; દુશ્મનો માટે અંધકાર દૂર કરતો સૂર્ય; પ્રિયજન માટે રાત્રિના કમળો માટે ચાંદની જેમ; અને દોષો માટે ઘાસને ભસ્મ કરતો અગ્નિ હતો.
મેરુર્ વિબુધવૃન્દાનાં યશશ્ચન્દ્રોદ્ભવાર્ણવઃ । સરસ્ સદ્ગુણહંસાનાં કલાકમલભાસ્કરઃ
તે વિદ્વાનોની સભામાં મેરુ પર્વત જેવો હતો, પ્રસિદ્ધિનું ચાંદ્રમું જે સમુદ્રમાંથી ઉગે છે એવો હતો, સારા ગુણો ધરાવનારા હંસો માટે સરોવર જેવો હતો અને કળાના કમળ માટે સૂર્ય જેવો હતો.
શાત્રવામ્ભોદપવનો માનમાતઙ્ગકેસરી । સમસ્તવિદ્યાદયિતસ્ સર્વાશ્ચર્યગુણાકરઃ
તે દુશ્મનોના સમુદ્રને ઉથલાવી નાખતો પવન હતો, અહંકારના હાથીઓમાં સિંહ હતો, બધી જ વિદ્યા-શાખાઓનો પ્રિય હતો અને સર્વ અજાયબી ગુણોનો ખજાનો હતો.
શૂરારિસાગરક્ષોભવિલસન્મન્દરાચલઃ । વિલાસપુષ્પૌઘમધુસ્ સૌભાગ્યકુસુમાયુધઃ
તે શૂરવીરોના દુશ્મનોના સાગરને ઉથલાવી દેતો મંદર પર્વત હતો, સૌંદર્યના ફૂલોના સમૂહનું મધ હતો અને સૌભાગ્યના ફૂલો ધરાવતો કામદેવ હતો.
લીલાલતાલાસ્યમરુત્ સાહસોત્સવકેશવઃ । સૌજન્યકૈરવશશી દુર્લીલાલતિકાનલઃ
તે રમણિય લતાની રમતમાં વહેતો પવન હતો, સાહસના ઉત્સવમાં વીર હતો, સૌજન્યના રાત્રીમાં ખીલતા કૈરવના ચાંદ્રમાં જેવો હતો અને દુર્લભ રમણીય લતામાં અગ્નિ જેવો હતો.
તસ્યાસીત્ સુભગા ભાર્યા લીલા નામ વિલાસિની । સર્વસૌભાગ્યવલિતા કમલેવોદિતાવનૌ
તેને એક ભાગ્યશાળી પત્ની હતી, નામ લીલા, જે અત્યંત આકર્ષક અને સૌભાગ્યથી ભરપૂર હતી, પૃથ્વી પર તાજું ખીલેલું કમળ જેવું સુંદર દેખાતી હતી.
સર્વસમ્પત્તિલલિતા લીલામધુરભાષિણી । સાનન્દમન્દવલિતા દ્વિતીયેન્દૂદયસ્મિતા
તે સર્વસંપત્તિથી શોભિત, રમતમાં મધુર બોલતી, આનંદથી હળવી ઝલકતી અને એની સ્મિત બીજા ચાંદની જેમ ઉજળી હતી.
અલકાલિમનોહારિવદનામ્ભોજશાલિની । શીતાઙ્ગી કર્ણિકાગૌરી જઙ્ગમેવ સરોજિની
એનું કમળ જેવું મુખ અલકાનગરના વાસીઓનું મન મોહી લેતું, એનું શરીર શીતળ અને હૃદય કમળની કર્ણિકા જેટલું શુદ્ધ, જીવંત કમળ જેવી હતી.
લતાવિલાસકુન્દૌઘહાસિની રસશાલિની । પ્રવાલહસ્તા પુષ્પાઢ્યા મધુશ્રીર્ ઇવ દેહિની
વેલીઓની રમતમાં કુંદના ગુચ્છો જેવી હાસ્યવતી, રસથી ભરપૂર, નવો પાંગડો જેવી કોમળ હથેળી, ફૂલોની શોભાથી સજ્જ, માનવી સ્વરૂપે સુખસમૃદ્ધિની દેવી જેવી હતી.
અવદાતતનુઃ પુણ્યા જનતાહ્લાદદાયિની । ગઙ્ગેવ ગાં ગતા દેવનદી હંસવિલાસિની
પવિત્ર અને તેજસ્વી કાયાવાળી, સૌને આનંદ આપતી એ દેવનદી, ગંગા જેવી, હંસોની સાથે રમતી, ધરતીમાં પ્રવેશી ગઈ.
તસ્ય ભૂતલપુષ્પેષોસ્ સકલાહ્લાદદાયિનઃ । પરિચર્યાં ચિરં કર્તુમ્ અન્યા રતિર્ ઇવોદિતા
પૃથ્વી પરના ફૂલો, જે સર્વેને આનંદ આપે છે, તેની સેવા લાંબા સમય સુધી કરવા માટે, જાણે નવી પ્રિયતા જેવી બીજી એક ખુશી જન્મી.
ઉદ્વિગ્ને પ્રોદ્વિગ્ના મુદિતા મુદિતે સમાકુલાકુલિતે । પ્રતિબિમ્બસમા કાન્તા સઙ્ક્રુદ્ધે કેવલં ભીતા
તે ચિંતિત હોય ત્યારે એ પણ ચિંતિત રહેતી, ખુશી હોય ત્યારે ખુશ રહેતી, ગભરાયેલી હોય ત્યારે ગભરાયેલી રહેતી; જાણે પ્રતિબિંબ જેવી, પ્રિયતા એ માત્ર ત્યારે જ ડરી જાય જ્યારે તે ગુસ્સે હોય.
ભૂતલાપ્સરસા સાર્ધમ્ અનન્યવનિતાપતિઃ । અકૃત્રિમપ્રેમરસં સ રેમે કાન્તયા તયા
પૃથ્વીની અપ્સરા સાથે, જેની બીજી કોઈ પત્ની નહોતી, એણે પોતાની પ્રિય સાથે નિષ્કપટ પ્રેમનો આસ્વાદ માણ્યો.
ઉદ્યાનવનગુલ્મેષુ તમાલગહનેષુ ચ । પુષ્પમણ્ડપતલ્પેષુ લતાવલયસદ્મસુ
ઉદ્યાન, જંગલના ઝાડઝાંખર, ઘન તામાલ વૃક્ષોની છાયામાં, ફૂલોથી છવાયેલા મંડપમાં અને વેલીઓથી ઘેરાયેલા ઘરોમાં,
પુષ્પાન્તઃપુરશય્યાસુ પુષ્પસમ્ભારવીથિષુ । વસન્તોદ્યાનદોલાસુ ક્રીડાપુષ્કરિણીષુ ચ
ફૂલોથી શોભિત મહેલની પથારી પર, ફૂલોથી સજાવેલી ગલીઓમાં, વસંતના બગીચાની ઝૂલામાં અને રમણિય કમળવાળી તળાવોમાં,
ચન્દનદ્રુમષણ્ડેષુ સન્તાનકતલેષુ ચ । કદમ્બનિમ્બગેહેષુ પારિભદ્રોદરેષુ ચ
ચંદનના વૃક્ષોના વનમાં, સંતાનક વૃક્ષની છાંયમાં, કદંબ અને નીમના ઘરોમાં અને પારિભદ્ર વૃક્ષની અંદર,
શૈલકન્દરકચ્છેષુ વાતાયનપુરેષુ ચ । સરિત્તટકટપ્રેષુ વારણોપરિસદ્મસુ
પર્વતની ગુફાઓ અને ખીણોમાં, બારીવાળા ઓરડામાં, નદીના કિનારાના ઓટલામાં અને હાથીઓની ઉપર આવેલા મહેલોમાં,
ગ્રીષ્મે તુષારહર્મ્યેષુ લતામણ્ડપકેષુ ચ । હેમમન્દિરવૃક્ષેષુ મુક્તામાણિક્યભિત્તિષુ
ઉનાળામાં બરફ જેવી ઠંડી મહેલો, લતાવાળી છાયાવટવાળા મંડપો, સોનાના મહેલો અને વૃક્ષો, મોતી અને મણકાંથી શોભતા દિવાલો વચ્ચે,
વિકસત્કુન્દમન્દારમકરન્દસુગન્ધિષુ । વસન્તવનજાલેષુ કૂજત્કોકિલમાલિષુ
જ્યાં કુન્દ અને મંદારના ફૂલો ખીલેલા હોય, deren સુગંધિત પરાગ હવા માં ફેલાય છે, વસંતના બગીચાઓમાં જ્યાં કોયલાંઓ ટોળે વળીને ગાય છે,
નાનારત્નતૃણાનાં ચ સ્થલેષુ મૃદુદીપ્તિષુ । નિર્ઝરેષુ તરત્તારશીકરાસારવર્ષિષુ
અનેક રત્નોથી બનેલા નરમ અને તેજસ્વી ઘાસથી ઢંકાયેલા મેદાનોમાં, અને ઝરણાંઓમાં જ્યાં ઝળહળતાં ટીપાંઓની ધોધ વરસે છે,
શૈલાનાં હેમમાણિક્યશિલાફલહકેષુ ચ । દેવર્ષિમુનિગેહેષુ દૂરપુણ્યાશ્રમેષુ ચ
સોનાં અને મણકાંથી શોભતા પથ્થરો ધરાવતાં પર્વતો પર, દેવઋષિ અને મુનિઓના ઘરોમાં, તથા દૂર દૂરના પુણ્ય આશ્રમોમાં,
કુમુદ્વતીષુ ફુલ્લાસુ સ્મેરાસુ નલિનીષુ ચ । વનસ્થલીષુ ફુલ્લાસુ ફુલ્લાસૂત્પલિનીષુ ચ
ખીલેલા કુમુદ અને હસતાં કમળવાળા તળાવોમાં, ફૂલેલા જંગલના ખુલ્લા મેદાનોમાં અને ખીલેલા નીલકમળના વાવમાં,
પ્રહેલિકાભિર્ આખ્યાનૈસ્ તથૈવાક્ષરમુષ્ટિભિઃ । અષ્ટાપદૈર્ બહૂદ્દ્યોતૈસ્ તથા ગૂઢચતુર્થકૈઃ
પહેલીઓ, વાર્તાઓ, અક્ષરોથી રમાતી રમતો, અનેક પ્રકારના પાટિયા અને ગુપ્ત પાંસાના રમતોમાં,
નાટકાખ્યાયિકાભિશ્ ચ શ્લોકૈર્ બિન્દુમતીભ્રમૈઃ । દેશભાષાવિભાગૈશ્ ચ નગરગ્રામચેષ્ટિતૈઃ
નાટકો અને કથાઓ, છંદો અને બિંદુઓના રમૂજી ગોઠવણમાં, પ્રાંતિક બોલીઓ અને શહેર-ગામના વ્યવહારમાં,
સ્રગ્દામમાલ્યવલનૈર્ નાનાભરણયોજનૈઃ । લીલાવિલોલચલનૈર્ વિચિત્રરસભાજનૈઃ
માળાઓ, ફૂલોની વણાટ અને વિવિધ આભૂષણોમાં, રમૂજી અને લયબદ્ધ હલનચલનમાં તથા વિવિધ આનંદના વાસણોમાં,
આર્દ્રક્રમુકકર્પૂરતામ્બૂલીદલચર્વણૈઃ । સમાલમ્ભનલીલાભિર્ દોલારોહણવિભ્રમૈઃ
કોચા પાન, સુપારી અને કપૂર ચાવતાં, રમૂજી રીતે એકબીજાને વળગી પડતાં અને ઝૂલામાં ચઢી આનંદથી ઝૂલતાં,
ગૃહે કુસુમદોલાભિર્ અન્યોઽન્યાન્દોલનક્રમૈઃ । ફુલ્લપુષ્પલતાકુઞ્જદેહગોપનખર્વણૈઃ
ઘરે ફૂલોની ઝૂલાઓમાં, એકબીજાને ઝૂલાવતા અને ફૂલોથી ભરેલી વેલીઓની છાંયમાં શરીર છુપાવતા,
નૌયાનયુગ્યહસ્ત્યશ્વદાન્તોષ્ટ્રાદિગમાગમૈઃ । જલકેલિવિલાસેન પરસ્પરસમુક્ષણૈઃ
નાવ, રથ, હાથી, ઘોડા અને ઊંટ પર ફરતાં, પાણીમાં રમતાં અને એકબીજાને પાણી છાંટતાં,
નૃત્તગીતકલાલાસ્યતાણ્ડવોદ્ભટવૃત્તિભિઃ । સઙ્ગીતકૈસ્ સઙ્કથનૈર્ વીણામુરજવાદનૈઃ
નૃત્ય, ગીત, કલાત્મક રમતો, તાંડવ જેવા જોરદાર નૃત્યો, સંગીત, વાતચીત અને વીણા તથા મૃદંગ વગાડતાં,