ઉત્તિષ્ઠ સિદ્ધલોકેષુ નિવસાવો યથાસ્થિતમ્ । સ્વાસ્પદસ્થિતયસ્ સૌમ્યાસ્ સ્વાત્મસિદ્ધૌ સુસાધનમ્
ચાલો, આપણે સિદ્ધ લોકોના લોકમાં જઈએ અને ત્યાં જેમ છીએ તેમ શાંતપણે, પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિર રહીને, સ્વયંની સિદ્ધિમાં સરળતાથી સ્થિત રહીએ.
ઇતિ નિર્ણીય તાવ્ આવામ્ ઉત્પ્લુતૌ તારકોપમૌ । સમમ્ એકપુટોડ્ડીનૌ વ્યોમ યન્ત્રોપલાવ્ ઇવ
આ રીતે નક્કી કરીને, અમે બંને એકસાથે બે તારાઓ જેવું ઉડી ગયા, જાણે એક જ યંત્રથી આકાશમાં ઉંચે ઉડ્યા હોઈએ.
પ્રણામપૂર્વમ્ અન્યોઽન્યમ્ અથ કૃત્વા વિસર્જનમ્ । ગતસ્ સો ઽભિમતં દેશમ્ અહં ચાભિમતં ગતઃ
પછી અમે એકબીજાને વંદન કરીને વિદાય લીધી, તે પોતાને ગમતી જગ્યાએ ગયો અને હું પણ મારી ઈચ્છિત જગ્યાએ ગયો.
ઇતિ વૃત્તાન્તમ્ અખિલમ્ ઉક્તવાન્ અસ્મિ રાઘવ । તવાશ્ચર્યમયીં પશ્ય સંસૃતીનાં વિચિત્રતામ્
હવે, રાઘવ, મેં આખી ઘટના કહી આપી; તું સંસારના આશ્ચર્યજનક અને વિવિધ રૂપો જોઈને વિચાર કર.
ભગવંસ્ તવ દેહો ઽસૌ પૃથિવ્યામ્ અણુતાં ગતઃ । ભ્રાન્તẖ કેન શરીરેણ સિદ્ધલોકાંસ્ તતો ભવાન્
મહાનુભાવ, પૃથ્વી પર તમારું શરીર તો સુક્ષ્મ બની ગયું હતું; તો પછી તમે કયા શરીરથી સિદ્ધલોકોમાં ફર્યા?
આં સ્ંર્તં શૃણુ કિં વૃત્તં તતો મમ જગદ્ગૃહે । ભ્રમતસ્ સિદ્ધસેનાસુ લોકપાલપુરીષુ ચ
હા, મને યાદ છે—એ સમયે મારી સાથે શું બન્યું હતું, એ સાંભળો, જ્યારે હું સિદ્ધજનોના સમૂહમાં અને લોકપાલોની નગરીઓમાં ફરતો હતો.
અહમ્ ઇન્દ્રપુરં પ્રાપ્તો ન કશ્ચિત્ તત્ર દૃષ્ટવાન્ । મામ્ ઇમં દેહરહિતમ્ આતિવાહિકદેહિનમ્
હું ઇન્દ્રની નગરીમાં પહોંચ્યો, પણ ત્યાં કોઈએ મને જોયો નહીં, કેમ કે હું દેહ વિનાનો હતો, માત્ર સુક્ષ્મ અને આકાશી સ્વરૂપ ધરાવતો હતો.
અહં કિલ તદા રામ સમ્પન્નો ગગનાકૃતિઃ । ન ચાધારો ન ચાધેયશ્ ચિદાકાશમયાત્મકઃ
એ સમયે, હે રામ, હું ખરેખર આકાશ જેવો બની ગયો હતો—ન કોઈ આધાર, ન કોઈ આધારિત, મારી સ્વભાવ જ ચેતનાના આકાશથી બનેલી હતી.
ન ગ્રહીતા ન ચ ગ્રાહ્યસ્ ત્વાદૃશાર્થાવબોધિનામ્ । ન ચૈવ દેશકાલાનાં ક્વચિદ્ આવૃતિકારકઃ
તમારા જેવો સત્યને ઓળખનાર માટે, ન તો કોઈ જાણનાર રહે છે, ન તો જાણવાનું કંઈ રહે છે, અને ન તો ક્યારેય જગ્યા કે સમય કોઈ અવરોધ ઉભો કરે છે.
અરુદ્ધશ્ ચ પદાર્થૌઘૈસ્ સ્વયં સ્વાનુભવોન્મુખઃ । વ્યવહર્તા તથાભૂતૈર્ એવ પુમ્ભિર્ મનોમયૈઃ
જેને વસ્તુઓની ભીડથી કોઈ બંધન નથી, તે સ્વાભાવિક રીતે પોતાના અનુભવ તરફ વળે છે અને મનથી બનેલા એવા જ બીજાં લોકો સાથે વ્યવહાર કરે છે.
સ્વપ્નાનુભૂતયો રામ દૃષ્ટાન્તો ઽત્રાવિખણ્ડિતઃ । અનુભૂત્યપલાપં તુ યẖ કુર્યાત્ તેન તે ઽસ્ત્વ્ અલમ્
હે રામ, સ્વપ્નમાં મળતા અનુભવ અહીં સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે; પણ જે કોઈ અનુભવને નકારતો હોય, તે પોતાનાં વિચારમાં સંતોષ માનવા દે.
યથા સ્વપ્ને નરો ગેહે વ્યવહર્તા ન દૃશ્યતે । તથા તદા ન દૃષ્ટો ઽસ્મિ પુરસ્સ્થો ઽપિ નભોગતૈઃ
જેમ સ્વપ્નમાં માણસ ઘરમાં કામકાજ કરે છે પણ દેખાતો નથી, તેમ જ એ સમયે હું હાજર હોવા છતાં પણ હાજર રહેલા લોકોની નજરે પડતો નથી.
અહમ્ અન્યં પ્રપશ્યામિ પાર્થિવાકારભાવનમ્ । મામ્ આતિવાહિકાત્માનં ન કશ્ચિદ્ અપિ પશ્યતિ
હું બીજાઓને પૃથ્વી જેવા દેહવાળા રૂપમાં જોઈ શકું છું, પણ મને, જેનું સ્વરૂપ અત્યંત સૂક્ષ્મ યાત્રિક જેવું છે, કોઈ જોઈ શકતું નથી.
ન દૃશ્યતે વિદેહત્વાદ્ ભવાન્ વ્યોમવપુર્ યદિ । તત્ કથં તેન સિદ્ધેન દૃષ્ટો ઽસિ કનકાવનૌ
જો આપનું સ્વરૂપ દેહરહિત હોવાથી આકાશ જેવું છે અને કોઈ જોઈ શકતું નથી, તો પછી તે સિદ્ધ પુરુષે આપને સુવર્ણવનમાં કેવી રીતે જોઈ લીધા?
અસ્મદાદિર્ જનો રામ યથાસઙ્કલ્પિતાર્થભાક્ । નાસઙ્કલ્પિતમ્ આપ્નોતિ સત્યકામવપુર્ યતઃ
હે રામ, આપણા જેવા લોકો જેવું કલ્પે છે, એ પ્રમાણે જ વસ્તુઓનો અનુભવ કરે છે; પણ જેને ઈચ્છા પૂર્ણ થતી દેહ મળ્યો છે, તે કલ્પના વગરની વસ્તુનો અનુભવ કરતો નથી.
વ્યવહારેષુ મગ્નેન લૌકિકેષ્વ્ અમલાત્મના । ક્ષણાદ્ વિસ્માર્યતે પુંસા સ્વાતિવાહિકતાત્મનઃ
જ્યારે શુદ્ધ મનવાળો માણસ લોકિક કાર્યોમાં તલ્લીન થઈ જાય છે, ત્યારે એ ક્ષણમાં પોતાનું સૂક્ષ્મ યાત્રિક સ્વરૂપ ભૂલી જાય છે.
મયા પશ્યતુ મામ્ એષ ઇતિ સઙ્કલ્પિતં તદા । તેન માં દૃષ્ટવાન્ એષ સ્વસઙ્કલ્પાર્થભાજનમ્
ત્યારે એણે મનમાં વિચાર્યું કે, 'હું પોતે જ એને જોઈ લઉં.' એ રીતે, પોતાના સંકલ્પથી, એણે મને જોઈ લીધું, કારણ કે એ પોતે પોતાના વિચારના ફળ માટે યોગ્ય હતો.
જનો જરઢભેદત્વાન્ ન સઙ્કલ્પાર્થભાજનમ્ । સ એવ જીર્ણભેદત્વાત્ સત્યકામત્વભાજનમ્
સામાન્ય લોકો જૂના ભેદભાવને લીધે પોતાના સંકલ્પના ફળ માટે યોગ્ય નથી; પણ એ વ્યક્તિ, પક્વ સમજણને કારણે, સાચા ઇચ્છાના ફળ માટે યોગ્ય છે.
દ્વયોસ્ તુ સિદ્ધયોસ્ સિદ્ધ વિરુદ્ધેપ્સિતયોર્ મિથઃ । અધિકૈકાવદાતાત્મા જયી પુરુષયત્નવાન્
પણ બે સિદ્ધ પુરુષોમાં, જયારે બંનેની ઇચ્છાઓ એકબીજાની વિરુદ્ધ હોય, ત્યારે જેનું મન વધુ શુદ્ધ અને દૃઢ હોય, અને જે વધુ મહેનત કરે, એ જીતે છે.
ભ્રમતસ્ સિદ્ધસેનાસુ લોકપાલપુરીષુ મે । વિસ્મૃતા વ્યવહારૌઘૈસ્ સાતિવાહિકતાત્મનઃ
સિદ્ધજનની ટોળીઓ અને લોકપાલોના શહેરોમાં ફરતાં ફરતાં, અનેક વ્યવહારોમાં હું એટલો વ્યસ્ત થઈ ગયો કે, મારી પોતાની ઉત્તમ દેવદૂત સ્વભાવને ભૂલી ગયો.
યદા તદાહમ્ અમરૈર્ વ્યવહર્તું સહામ્બરે । પ્રવૃત્તો ન ચ માં કશ્ચિત્ તત્ર પશ્યતિ ચઞ્ચલમ્
જ્યારે હું આકાશમાં અમર દેવતાઓ સાથે કોઈ પણ કામ માટે જતો હતો, ત્યારે પણ ત્યાં કોઈએ મને ક્યારેય જોયો નહીં, ભલે હું હાજર હતો અને ફરતો હતો.
અત્યન્તમ્ અપ્ય્ આરટતશ્ શબ્દો ન શ્રૂયતે મમ । કેનચિત્ સુરલોકેષુ સ્વપ્નપુંસ ઇવાનઘ
દેવલોકોમાં ભલે કેટલો પણ મોટો અવાજ થતો હોય, મને એ અવાજ ક્યારેય સંભળાતો નહોતો, જેમ સ્વપ્નમાં માણસને કંઈ સાંભળાતું નથી, એ રીતે, નિર્દોષ one.
અવષ્ટબ્ધું પ્રવૃત્તસ્ય નાન્યાવષ્ટબ્ધયે મમ । સમ્પદ્યતે કિઞ્ચિદ્ અપિ મનોમનનદેહિનઃ
જ્યારે હું કંઈthing પકડવાનો પ્રયત્ન કરતો, ત્યારે મારા મન અને કલ્પનાના શરીરે કશું પણ પકડી શકાતું નહોતું.
એવં વ્યોમપિશાચો ઽહં સમ્પન્નો રઘુનન્દન । મયાનુભૂતા કાપ્ય્ એષા દેવાગારપિશાચતા
આ રીતે, રઘુવંશના આનંદ, હું આકાશમાં રહેનારો ભૂત બની ગયો હતો; દેવતાઓના ઘરોમાં ભૂત જેવો અવસ્થાનો અનુભવ મેં કર્યો હતો.
પિશાચાસ્ સન્તિ લોકે ઽસ્મિન્ કિમાકારાẖ કિમાસ્પદાઃ । કિંજાતિયાẖ કિમાચારાẖ કીદૃશાẖ કીદૃશાશયાઃ
આ દુનિયામાં પિશાચો છે કે નહીં? તેઓ કયા રૂપમાં હોય છે, ક્યાં રહે છે? તેમનો સ્વભાવ કેવો છે, તેઓ શું કરે છે, કેવી રીતે વર્તે છે અને તેમના મનમાં શું ચાલે છે?
પિશાચાસ્ સન્તિ લોકેષુ યાદૃશાસ્ તાન્ ઇમાઞ્ શૃણુ । ન સભ્યો ઽસૌ ન યો વક્તિ પ્રસઙ્ગાપતિતં વચઃ
આ જગતમાં પિશાચો છે, તેઓ કેવી રીતે હોય છે તે સાંભળ. જે માણસ સંજોગવશાત્ કંઈક બોલી નાખે છે, એ સાચો ભદ્ર માણસ નથી.
પિશાચાẖ કેચિદ્ આકાશસદૃશાશ્ શૂન્યદેહકાઃ । હસ્તપાદાદિસંયુક્તાં પશ્યન્તિ ત્વમ્ ઇવાકૃતિમ્
કેટલાક પિશાચો આકાશ જેવાં, ખાલી શરીરવાળા હોય છે. તેઓ તારા જેવા હાથ-પગવાળી આકૃતિને જોઈ શકે છે.
છાયયા ભયદાયિન્યા ત્વ્ અન્યાર્થભ્રમરૂપયા । તે ચિત્તાક્રમણં કૃત્વા વેધયન્તિ નરાશયમ્
તેઓ ભય પેદા કરતી છાંયાથી, બીજાના મનની ગૂંચ અને ઇરાદા લઈને, મનમાં પ્રવેશી જાય છે અને માણસના હૃદયને અશાંત કરે છે.
ઘ્નન્ત્ય્ અદન્તિ પિબન્ત્ય્ આશુ લઘુસત્ત્વં ચલં જનમ્ । બલમાંસમ્ અથો જીવાન્ હિંસન્ત્ય્ આક્રમ્ય ચિત્તકમ્
આ પ્રાણીઓ ઝડપથી મારતા, કાટતા અને પી જતાં હોય છે; એ હલકાં અને ચંચળ સ્વભાવના લોકો છે, જે શક્તિ, માંસ અને જીવ સુધીને પણ મન પર કબજો કરીને નુકસાન પહોંચાડે છે.
આકાશસદૃશાẖ કેચિત્ કેચિન્ નીહારસન્નિભાઃ । કેચિત્ સ્વપ્નનરાકારાસ્ સાકારા અપિ ખાત્મકાઃ
કેટલાક આકાશ જેવા છે, કેટલાક ધુમ્મસ જેવા લાગે છે; કેટલાક સ્વપ્નમાં દેખાતા માણસ જેવાં છે, અને ભલે તેમને આકાર હોય, તેમનું મૂળ સ્વરૂપ તો ખાલી જગ્યા જેવું છે.