સમુત્પાદયતાશેષલતાતરુતૃણાઙ્કુરાન્ । ભૂતલેન રસાકૃષ્ટ્યા મયાર્થેનેવ જૃમ્ભિતમ્
ધરતી પરથી રસ ખેંચીને જે રીતે લતા, વૃક્ષો, ઘાસ અને અંકુરો ઉગે છે, એ રીતે જાણે મારા ઈરાદાથી જ એ બધું ફૂલી ફળી રહ્યું છે.
અવદાતતમે શુદ્ધબોધાકાશમયે મયિ । જગલ્લક્ષાણિ તિષ્ઠન્તિ ન તિષ્ઠન્તિ ચ કાનિચિત્
મારી અંદર, જે શુદ્ધ અને નિર્મળ ચેતન્યરૂપ આકાશ છે, તેમાં અનગણિત જગતો સ્થિત છે, અને કેટલાક જગતો તો અસ્તિત્વમાં જ નથી.
ચિતિ ચારુચમત્કારં ચમત્કુર્વન્તિ યત્ સ્વતઃ । સ્વચમત્કૃતયો ઽન્તસ્સ્થાસ્ તદ્ એતાસ્ સૃષ્ટિદૃષ્ટયઃ
ચેતના પોતાની જ અદ્ભુતતા માં આનંદ માણે છે; આ આંતરિક આશ્ચર્યો જ સૃષ્ટિના દર્શન છે.
અનુભૂતં કૃતં દૃષ્ટં યાવત્ ક્વચન કિઞ્ચન । પરમાર્થચમત્કારાદ્ ઋતે નેહોપલભ્યતે
જે કશું પણ અનુભવાય છે, કરવામાં આવે છે કે જોવામાં આવે છે, તે બધું અહીં માત્ર પરમ સત્યના આશ્ચર્યથી જ પ્રાપ્ત થાય છે.
પ્રત્યેકં વિશ્વરૂપાત્મા સર્વકર્તા નિરામયઃ । પ્રબુદ્ધશ્ શુદ્ધબોધાત્મા સર્વં બ્રહ્માત્મકં યતઃ
દરેક વ્યક્તિ સર્વરૂપ આત્મા છે, બધું કરનાર અને દુઃખથી મુક્ત છે; જાગૃત અને શુદ્ધ જ્ઞાનથી ભરપૂર છે, કારણ કે બધું બ્રહ્મરૂપ છે.
સર્વસ્ સર્વત્ર સર્વાત્મા સર્વગસ્ સર્વસંશ્રયઃ । એતત્ પ્રબુદ્ધવિષયમ્ અપ્રબુદ્ધં ન વેદ્મ્ય્ અહમ્
બધું, સર્વત્ર, સર્વાત્મા, સર્વવ્યાપક અને સર્વનો આધાર—આ બધું જાગૃતના ક્ષેત્રમાં આવે છે; અજાગૃતને હું ઓળખતો નથી.
આકાશકોશવિશદાત્મનિ ચિત્સ્વરૂપે યેયં સ્વતા કચતિ સર્ગપરમ્પરેતિ । સાન્તસ્ તદ્ એવ કિલ તાપ ઇવાન્તર્ ઊષ્મા ભેદોપલમ્ભ ઇતિ નાસ્તિ સદ્ અસ્ત્ય્ અનન્તમ્
શુદ્ધ, આકાશ જેવું ચિત્તસ્વરૂપ જેમાં પોતાનું તેજ ઝળકે છે અને જે સર્જનના ક્રમરૂપે દેખાય છે, એ જ સાચી શાંતિ છે; એ અંદરનો ઉષ્મા જેવો છે, કારણ કે અલગાવ માત્ર દેખાવ છે—વાસ્તવમાં કોઈ વિભાજન નથી. સાચું તત્વ અખંડ અને અનંત છે.
અથૈવંરૂપસંવિત્તેḫ પરાવૃત્ય પ્રયત્નતઃ । તમ્ અમ્બરકુટીકોશદેશમ્ આગતવાન્ અહમ્
પછી, આવા અનુભવોથી મનને પાછું ખેંચીને, મહેનતપૂર્વક હું એ સૂક્ષ્મ, આકાશ જેવાં નિવાસસ્થાન સુધી પહોંચ્યો.
યાવત્ તત્ર ન પશ્યામિ સ્વદેહં ક્વચન સ્થિતમ્ । પશ્યામિ કેવલં સિદ્ધં કમ્ અપ્ય્ અન્યં પુરસ્ સ્થિતમ્
ત્યાં મેં ક્યાંયે પણ મારું શરીર દેખાયું નહીં; માત્ર એક સિદ્ધ પુરુષ, બીજું કોઈ, મારા સામે ઊભેલો દેખાયો.
ઉપવિષ્ટં સમાધાનનિષ્ઠમ્ ઇષ્ટપદં ગતમ્ । સોમ્યોદયમ્ ઇવાદિત્યં દગ્ધેન્ધનમ્ ઇવાનલમ્
એ વ્યક્તિ બેઠો હતો, ગાઢ ધ્યાનમાં સ્થિર, ઇચ્છિત અવસ્થાને પ્રાપ્ત થયેલો—જેમ ચાંદ્રમાની શાંતિ, અથવા જેમ બળતણ પૂરૂં થઈ ગયેલી અગ્નિ.
બદ્ધપદ્માસનં શાન્તં સમાધાનનિરિઙ્ગનમ્ । ગુલ્ફદ્વિતયમધ્યસ્થવૃષણં વિષયાતિગમ્
તે શાંત અને સ્થિરપણે પદ્માસનમાં બેઠો હતો, આખા મનથી ધ્યાનમાં લીન, બંને પગના ગુલ્ફ વચ્ચે અંગ રાખીને, બધાં વિષયોની બહાર.
મૃષ્ટસોમ્યસમાભોગસ્કન્ધબન્ધુરકન્ધરમ્ । સુસ્થિરોદરવિશ્રાન્તસ્થાનકસ્થિતિસુન્દરમ્
તેના ખભા અને ગળા સુંદર અને મૃદુ તેજથી ઝગમગતા હતા, શરીર સ્થિર અને આરામથી પેટ પર આરૂઢ, બેઠક પણ ખૂબ જ આકર્ષક હતી.
નાભીનિકટગોત્તાનપાણિદ્વિતયદીપ્તિભિઃ । હૃદયામ્ભોજતેજોભિર્ બહિસ્સ્થૈર્ ઇવ ભાસિતમ્
નાભિ પાસે બંને હાથ ખેંચીને અને હૃદયના કમળમાંથી નીકળતા પ્રકાશથી તે બહારથી ઝગમગતો જણાતો હતો.
શ્લિષ્ટપક્ષ્મેક્ષણં ક્ષીણસર્વેચ્છં સ્વચ્છતાં ગતમ્ । સરો નિમીલિતામ્ભોજમ્ ઇવ સુપ્તં દિનાત્યયે
તેની આંખો પાંપણો સાથે હળવે બંધ, બધાં ઇચ્છાઓ શાંત થઈ ગઈ હતી, અંતરમાં નિર્મળતા છવાઈ હતી—જેમ સાંજના અંતે સુકાઈ રહેલું કમળ બંધ થઈ જાય તેમ.
અવિક્ષુભિતમ્ આશાન્તમ્ અન્તẖકરણકોટરમ્ । દધાનં ધીરયા વૃત્ત્યા શાન્તોત્પાતમ્ ઇવામ્બરમ્
જેમ આકાશમાં કોઈ ઉથલપાથલ નથી, એ જ રીતે મનનું આંતરિક ઘર શાંત અને અડગ રાખીને, સ્થિર મનથી રહેવું.
અપશ્યતા નિજં દેહં તં મુનિં પશ્યતા પુરઃ । ઇદં મયા તદા તત્ર ચિન્તિતં ચારુચેતસા
જ્યારે એ મુનિ પોતાનું શરીર ભૂલીને મારી સામે દેખાયા, ત્યારે હું શુદ્ધ મનથી એ સમયે વિચાર કર્યો હતો:
અયં કશ્ચિન્ મહાસિદ્ધસ્ સમ્પ્રાપ્તો ઽસ્મિન્ દિગમ્બરે । ચિરાયાહમ્ ઇવૈકાન્તવિશ્રમાર્થી મહામ્બરમ્
આ વિશાળ આકાશમાં કોઈ મહાન સિદ્ધપુરુષ આવ્યા છે; લાંબા સમયથી, મારી જેમ, તેઓ પણ એકાંતમાં આરામ શોધે છે.
સમાધિયોગ્યમ્ એકાન્તં લભેયેતીહ ચિન્તયા । કુટી દૃષ્ટેયમ્ એતેન સત્યસઙ્કલ્પશાલિના
તેઓ અહીં વિચારી રહ્યા છે કે, 'મને ધ્યાન માટે એકાંત અને યોગ્ય સ્થાન મળે'; મજબૂત સંકલ્પ ધરાવતાં તેમણે આ કુંટિરા જોઈ છે.
મદાગમનમ્ એતેન તતો ઽચિન્તયતાચલમ્ । તં મદ્દેહં શવીભૂતમ્ અપાસ્યેહ કૃતા સ્થિતિઃ
મારા આવવાના વિચારમાં અડગ રહીને, તેણે નક્કી કર્યું કે, 'હવે આ મરેલું શરીર હું અહીં છોડી દઈશ અને આ સ્થાન છોડીને જઇશ.'
તદ્ ઇહાસ્તામ્ અયં યામિ સ્વં લોકમ્ ઇતિ નિશ્ચયી । યાવદ્ ગન્તું પ્રવૃત્તો ઽસ્મિ તાવત્ સઙ્કલ્પનક્ષયાત્
તેણે મનમાં ઠરાવ્યું, 'આ અહીં રહે, હવે હું મારા પોતાના લોકે જઇશ.' હું જવા માટે તૈયાર થયો એ સમયે, મનની ઈચ્છા શાંત થતાં—
સા નિવૃત્તા કુટી તત્ર સમ્પન્નં વ્યોમ કેવલમ્ । સ સિદ્ધો ઽથ નિરાધારḫ પતિતો ઽધસ્ સમાધિમાન્
ત્યાંની ઝૂંપડી અચાનક અદૃશ્ય થઈ ગઈ અને માત્ર શુદ્ધ આકાશ જ રહી ગયું. પછી તે સિદ્ધપુરુષ, સમાધિમાં સ્થિર રહી, આધાર વિના નીચે પડ્યો.
સ્વપ્નસઙ્કલ્પસંશાન્તૌ સ્વપ્નસઙ્કલ્પપત્તનમ્ । યથા સાશુ કુટી નષ્ટા મત્સઙ્કલ્પોપશાન્તિતઃ
જેમ સ્વપ્નની ઈચ્છા શાંત થાય ત્યારે સ્વપ્નનું શહેર પણ અદૃશ્ય થઈ જાય છે, એમ જ, મારી ઈચ્છા શાંત થતાં જ એ ઝૂંપડી પણ તરત જ નષ્ટ થઈ ગઈ.
સ પપાત તતો ધ્યાની જલોત્પીડ ઇવામ્બુદાત્ । ખાદ્ ઇવાનિલનુન્નો ઽબ્દ ઇન્દુર્ દિવ ઇવ ક્ષયે
પછી એ ધ્યાનમાં લીન પુરુષ એ વાદળમાંથી પાણીની બૂંદ પડે તેમ, આકાશમાંથી ચાંદ કળા પૂરી થાય ત્યારે નીચે પડે તેમ, કે પવનથી વાદળ દૂર થઈ જાય તેમ નીચે પડ્યો.
વૈમાનિક ઇવાપુણ્યશ્ છિન્નમૂલ ઇવ દ્રુમઃ । ખાત્ ત્યક્ત ઇવ પાષાણસ્ સ પપાત તતો ઽવનૌ
એ પાપથી રહિત દેવ જેવો, મૂળ કપાઈ ગયેલું વૃક્ષ જેવું, કે ખાડામાંથી બહાર ફેંકાયેલો પથ્થર જેવો જમીન પર પડી ગયો.
અહં યાવદ્ ઇયં તાવત્ કુટિકાસ્ત્વ્ ઇતિ કલ્પને । ક્ષીણે કુટીક્ષયે જાતે સ સિદ્ધḫ પતિતẖ ક્ષણાત્
જ્યાં સુધી મનમાં 'આ ઝૂંપડી રહે' એવી કલ્પના હતી, ત્યાં સુધી બધું યથાવત્ હતું; પણ જ્યારે ઝૂંપડી નાશ પામી, ત્યારે એ સિદ્ધ પુરુષ ક્ષણમાં નીચે પડી ગયો.
પતતા તેન સિદ્ધેન તતસ્ સૌજન્યકૌતુકાત્ । સાર્ધમ્ એવાહમ્ અગમં નભસો વસુધાતલમ્
એ સિદ્ધ પુરુષ નીચે પડતો હતો, ત્યારે હું પણ ઉત્સુકતા અને સારા ભાવથી, એના સાથે જ આકાશમાંથી જમીન પર આવી ગયો.
સો ઽપતત્ પવનસ્કન્ધવલનાવર્તવૃત્તિભિઃ । સપ્તદ્વીપસમુદ્રાન્તગીર્વાણરમણાવનૌ
પવનના ઝોકા અને વાવાઝોડાંએ તેને ઉઠાવીને, સાત દ્વીપો અને સમુદ્રોથી ઘેરાયેલી, દેવતાઓને પ્રિય એવા ધરા પર પાડી દીધો.
પ્રાણાપાનોર્ધ્વગામિત્વાત્ ખાદ્ યથાસ્થિતમ્ એવ સઃ । સ્પષ્ટ એવોર્ધ્વમૂર્ધોર્વ્યાં બદ્ધપદ્માસનો ઽપતત્
કારણ કે તેનું શ્વાસ અને ઉચ્છ્વાસ ઉપર જઈ રહ્યાં હતાં, એ જ સ્થિતિમાં, સ્પષ્ટપણે સીધો, માથું ઉપર અને પગ નીચે, પદ્માસનમાં બેઠેલો જમીન પર પડ્યો.
ન પ્રબુદ્ધો બભૂવાસાવ્ ઇવ નૂનમ્ અચેતનઃ । પાષાણદેહ ઇવ વા વાતૂલાત્મેવ વા લઘુઃ
તે જાગ્યો નહીં, જાણે એ ખરેખર જડ થઈ ગયો હોય, પથ્થર જેવી દેહ ધરાવતો કે પવનમાં હલકું થઈ ગયેલો હોય તેમ.
મયા તદવબોધાર્થમ્ અથ યત્નવતા તદા । કૃત્વા જલદતાં વ્યોમ્નો વૃષ્ટં ગર્જિતમ્ ઊર્જિતમ્
પછી એ સ્થિતિ સમજવા માટે મેં ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો અને આકાશમાં મેઘનું રૂપ ધારણ કરીને, જોરદાર વરસાદ અને ગર્જના કરી.