પુરમણ્ડલદૈત્યાગ્નિસુરનાગવિવસ્વતામ્ । નિકુરુમ્બં દધદ્ વ્યોમ્નિ મષકાનામ્ ઇવોચ્ચયમ્
આકાશમાં શહેરો, દૈત્યો, અગ્નિ, દેવતાઓ, સાપો અને સૂર્યના ગોઠવાયેલા સમૂહ એવા રીતે દેખાય છે, જેમ કે મચ્છરોનો ટોળો ભેગો થયો હોય.
નશ્યન્ નગવરાભોગભાગૈર્ ભગ્નસુરાલયૈઃ । આવર્તઘર્ઘરારાવૈર્ જલમ્ ઊર્ધ્વમ્ અધો ઽનલમ્
વિશાળ પર્વતોના ટુકડાઓ, દેવતાઓના તૂટી ગયેલા મકાનો અને ઘમઘમતા ઘોળાવના અવાજ વચ્ચે બધું નાશ પામે છે; પાણી ઉપર જાય છે અને અગ્નિ નીચે ઉતરે છે.
કુર્વજ્ જલાદ્રિનિષ્પેષૈર્ દિક્પાલપુરકુટ્ટનમ્ । નિપતદ્દેવદૈત્યેન્દ્રસિદ્ધગન્ધર્વપત્તનમ્
પાણી અને પર્વતોના અથડામણથી દિશાના રક્ષકોના શહેરોના કિલ્લા તૂટી જાય છે અને દેવ, દૈત્ય, ઇન્દ્ર, સિદ્ધ અને ગંધર્વોના શહેરો નીચે પડી જાય છે.
કુટ્ટનં પર્વતાદીનાં પ્રશાન્તાઙ્ગારરૂપિણામ્ । વાતૈẖ કુર્વત્ પદાર્થાનામ્ આસારં રજસામ્ ઇવ
પર્વતો અને અન્ય વસ્તુઓ, જેમના સ્વરૂપે શાંત થયેલા અંગાર છે, તેમની ધમાલ પવનથી થાય છે, અને એથી ધૂળ જેવી કણોની વરસાદ થાય છે.
પુરાણ્ય્ અમરદૈત્યાનાં ભ્રમદ્ભિત્તીનિ શાતયત્ । રત્નૈẖ ખનખનાયન્તિ પયાંસીવ પયસ્વતામ્
દેવો અને દૈત્યોના જૂના કિલ્લાઓ તૂટી જાય છે, અને રત્નો એકબીજાને ટકરાવે છે, જેમ ધનવાન લોકોમાં પાણી એકબીજાને અથડાય છે.
પૂર્ણામ્બરં પરિપતલ્લોકસપ્તકમન્દિરૈઃ । ચક્રાવૃત્ત્યા ભ્રમદ્રૂપૈર્ અપરૈસ્ સાગરૈર્ ઇવ
આકાશ આખું જ સાતેય લોકોના મહેલો પડતા અને ગોળ ગોળ ફરતા છવાઈ ગયું છે, જાણે દરિયાનો ઘેરાવ હોય એમ.
હેમસ્ફટિકવૈડૂર્યસસારમણિમન્દિરૈઃ । દિવḫ પતદ્ભિર્ આકીર્ણમ્ ઉદ્યજ્ઝણઝણસ્વનૈઃ
સોનાના, સ્ફટિકના, વૈડૂર્ય અને અન્ય કિંમતી રત્નોના મહેલો આકાશમાંથી પડતા જાય છે, અને ઉઠતી ઝણઝણાટની અવાજથી આખું આકાશ ગૂંજી ઉઠે છે.
ઉત્પેતુર્ ધૂમભસ્માબ્દાḫ પેતુર્ ધારાપુરોત્કરાઃ । ઉન્મમજ્જુસ્ તરઙ્ગૌઘા મમજ્જુર્ ભૂતલાદ્રયઃ
ધૂમ અને રાખના વાદળો ઊભા થયા, પાણીની ધોધ વરસી, તરંગો ઉછળી આવ્યા અને ધરતીમાંથી પર્વતો બહાર નીકળી આવ્યા.
આવર્તઘર્ઘરારાવા મિથોવિદલનોદ્યતાઃ । જુઘૂર્ણુર્ અર્ણવાẖ કીર્ણાḫ પર્ણવત્પ્રૌઢપર્વતાઃ
સમુદ્રો, તેમની ઘૂમતી તરંગોની ઘસાટ સાથે ગર્જન કરતા, એકબીજાને ચકનાચૂર કરવા માટે ઉછળ્યા, અને વિશાળ પર્ણોની જેમ વધેલા પર્વતો સાથે છવાયેલા હતા.
ક્રન્દચ્છિષ્ટામરગણં દલત્સજ્જીવભૂતકમ્ । ભ્રમત્કેતુશતોત્પાતં દુષ્પ્રેક્ષમ્ અભવજ્ જગત્
વિશ્વ ભયાનક બની ગયું, દેવતાઓના રડતાં અવશેષો, જીવાતાઓનો વિનાશ, અને સૈંકડો ધધકતા ધૂમકેતુઓથી ભરેલું—જે જોવું અશક્ય હતું.
મૃતાર્ધમૃતયા ભૂતસન્તત્યાનિલલોલયા । અભૂન્ નીરન્ધ્રમ્ આકાશં જીર્ણપર્ણસવર્ણયા
આકાશ આખું જીવજંતુઓના અડધા મરેલા અને અડધા જીવતા ટોળાની ઉલટપલટ હવામાં ભરાઈ ગયું, જાણે સુકાઈ ગયેલા પાનની ગાદી જેવી દૃશ્યમાન થતું.
જગદ્ આસીત્ પતચ્છૃઙ્ગસ્થૂલધારૌઘનિર્ભરમ્ । ભ્રશ્યદ્બૃહદ્ગિરિપુરવ્રાતપૂર્ણસરિચ્છતમ્
સંસાર આખો પડતા પર્વતોની ટોચ પરથી વહેતા જળપ્રવાહોથી ઢંકાઈ ગયો હતો, અને ધરાશાયી થયેલા મહાન પર્વતોના શહેરોના અવશેષોથી ભરેલી નદીઓના શતોથી છલકાઈ રહ્યો હતો.
શામ્યચ્છમશમાશબ્દશતસઙ્ગિહુતાશનમ્ । ચલાબ્ધિવલનાદોલાલોલશૈલસરિત્તટમ્
શાંતિ અને અશાંતિના અનેક અવાજો સાથે મળીને આગ ભભૂકી રહી હતી, જ્યારે ચાલતા દરિયાના જોરદાર હલચલથી પર્વતો અને નદીઓના કિનારા ધ્રૂજી ઉઠ્યા હતા.
તૃણરાશિસરિન્ન્યાયમિશ્રદ્વીપાર્ણવોત્કરમ્ । અત્યન્તદૂરદિગ્વ્યોમક્ષણજ્વાલામહાવનમ્
ઘાસના ઢગલા અને નદીઓની જેમ ટાપુઓ અને સમુદ્રો એકબીજા સાથે ભળી ગયા હતા, અને અગ્નિની વિશાળ જંગલ જેવી જ્વાળાઓ એક ક્ષણ માટે અંતહીન આકાશ અને દિશાઓમાં ચમકી ઉઠી હતી.
વર્ષશામ્યદ્ધુતાશોત્થભસ્મામોદપતત્સુરમ્ । ભૂતપૂર્વજગદ્ભૂતં પરિવિસ્મૃતસર્ગકમ્
વરસાદથી બુઝતી આગની રાખથી સુગંધિત થયેલા દેવતાઓ પડી ગયા હતા; જગત, જે પહેલાં હતું, એ પોતાનું સર્જન જાણે ભૂલી ગયું હતું.
નિરર્ગલોલ્લસન્નાદં સાર્ગલોપશમક્રમમ્ । સર્ગલોભોલ્લસચ્છેષં વર્ગલોકવિવર્જિતમ્
અવિરત ગૂંજતો અવાજ ઊઠ્યો, જે ધીમે ધીમે બધા બીજાં અવાજોને શાંત કરી રહ્યો હતો; હવે માત્ર સર્જનની ઇચ્છાનો છેલ્લો અંશ જ બચ્યો હતો, બાકીના બધા લોક ખાલી થઈ ગયા હતા.
અનારતવિપર્યાસકારિમારુતનિર્ધુતમ્ । બીજરાશિમ્ ઇવાજસ્રં પૂયમાનં પુનḫ પુનઃ
જેમ સતત ભ્રમિત કરતી પવનની ઝાંઝાવાતે બીજનો ઢગલો વારંવાર ઉડાડી નાખે છે, તેમ બધું ફરી ફરી ઉથલાય છે.
ઉલ્મુકાન્યોઽન્યનિષ્પેષવહ્નિ ચૂર્ણસુવર્ણજૈઃ । રજોભિર્ વિવૃતૈર્ હેમકુટ્ટિમાકાશકોટરમ્
જેમ અગ્નિના કાંઠા કે ઘર્ષણથી નીકળતા ચિંગારી, અથવા સુવર્ણના પીસેલા ધૂળકણો, એમ સોનાના મહેલના આકાશમાં ધૂળના કણો ફેલાઈ ગયા છે.
ભૂમણ્ડલબૃહત્ખણ્ડૈર્ ભ્રષ્ટૈસ્ સદ્વીપસાગરૈઃ । પૂર્ણસપ્તમપાતાલં લુઠત્પાતાલમણ્ડલૈઃ
પૃથ્વીના વિશાળ ટુકડા, દ્વીપો અને સમુદ્રો સાથે તૂટી પડેલા છે, અને સાતેય પાતાળ તેમના ગોળમાં ઉથલપાથલ થઈ રહ્યા છે.
આસપ્તમસુતાલાન્તમ્ આમહીતલપર્વતમ્ । આવ્યોમૈકાર્ણવીભૂતં પૂર્ણં પ્રલયવાયુભિઃ
સાતમા પાતાળ સુધી, પૃથ્વી પરના પર્વતો સાથે, આખું આકાશ એક જ મહાસાગર બની ગયું છે અને બધું પ્રલયના પવનોથી ભરાઈ ગયું છે.
એકાર્ણવો ઽથ વવૃધે શનૈશ્ શીઘ્રં સરિચ્છતૈઃ । ભુવને જડકલ્લોલૈẖ કોપો મૂર્ખાશયે યથા
પછી એકમાત્ર મહાસાગર ધીમે ધીમે, પણ અનેક નદીઓથી ઝડપથી ફૂલતો ગયો, તેની મંદ મોજાંઓ આખા જગતમાં ફેલાઈ ગઈ, જેમ મૂર્ખના મનમાં ગુસ્સો ઉઠે છે.
મુસુલોપમયા પૂર્વં તતસ્ સ્તમ્ભનિભાઙ્ગયા । તતસ્ તાલદ્રુમાકારધારયાસારસારયા
પહેલા એ મહાપ્રવાહ મસલવાના ઓખળ-મુસળ જેવી જોરદાર લાગતો હતો, પછી એ સ્તંભ જેવી મજબૂત લહેરો લઈને આવ્યો, અને પછી એ તાડના વૃક્ષના થડ જેવી જાડા ધોધથી વહેતો રહ્યો.
તતો નદીપ્રવાહોગ્રજલપાતૈકપાતયા । સપ્તદ્વીપમહીપીઠસમમેદુરમેઘયા
પછી એ નદીઓના ભયાનક પ્રવાહ એક સાથે પડતા વરસાદની જેમ વરસ્યા, અને એ વાદળો એટલા ઘણા હતાં કે જાણે આખા સાત દ્વીપ જેટલી ધરતીને ઢાંકી લે.
વહ્નિર્ વિદાહકૃદ્ વૃષ્ટ્યા શમમ્ અભ્યાયયૌ તથા । શાસ્ત્રસજ્જનસદ્દૃષ્ટ્યા મૌર્ખ્યમ્ આપત્પ્રદં યથા
જે અગ્નિ બધું ભસ્મ કરી રહ્યો હતો, એ વરસાદથી શાંત થયો, જેમ દુઃખ આપતી મૂર્ખાઈ શાસ્ત્ર અને સજ્જનોની દૃષ્ટિથી શમાઈ જાય છે.
ઊર્ધ્વાધરસ્થપરિવૃત્તપદાર્થજાતમ્ અન્તẖક્વણત્ખનખનાયિતશૈલમજ્જમ્ । બ્રહ્માણ્ડકોટરમ્ અભૂદ્ વિધુરં કુબાલલીલાવિલોલમ્ ઇવ બિલ્વફલં વિશુષ્કમ્
બ્રહ્માંડની અંદરનું ખોખલું સ્થાન સુકાઈ ગયું હતું, ઉપર અને નીચેના ભાગો ઉલટાઈ ગયા હતા, પર્વતો તૂટી પડતાં ધાતુ જેવી ગૂંજી ઊઠતી અવાજોથી ભરાઈ ગયું હતું. એ બધું બાળક રમતમાં બેલફળને ઉછાળે એમ સુકાઈ ગયેલું, ખોખલું અને નિર્જન લાગતું હતું.
વાતવર્ષહિમોત્પાતઘાતભગ્ને ધરાતલે । જલવેગો ઽગમદ્ વૃદ્ધિં કલાવ્ ઇવ મહીપતિઃ
પવન, વરસાદ, હિમ અને અનેક આપત્તિઓથી ધરતી તૂટી પડી હતી, એ સમયે પાણીની લહેરો સતત વધી રહી હતી, જેમ રાજાને સંકટના સમયમાં પણ તેની શક્તિ વધે છે.
ગઙ્ગાપ્રવાહપ્રતિમધારાપાતવિવર્ધિતૈઃ । સરિત્સહસ્રૈસ્ સહસા મેરુમન્દરસુન્દરૈઃ
હજારો નદીઓના પ્રવાહ ગંગાની જેમ વધતા જતા, અચાનક જ મેરુ અને મંદર પર્વતોને સુંદર બનાવીને વહેતા હતા.
આદિત્યપથસમ્પ્રાપ્તકન્દરો જડમન્થરઃ । એકાર્ણવસ્ સમુચ્છૂન આસીન્ મૂર્ખ ઇવેશ્વરઃ
એક જ મહાસાગર, જે મંદ અને જડ બની ગયો હતો, એ સૂર્યના માર્ગ સુધી પહોંચતા ગુફાઓને ભરાઈ ગયો હતો, જાણે કોઈ મૂર્ખ રાજા ફૂલાઈને સ્થિર થઈ ગયો હોય.
વિપુલાવર્તવૃત્ત્યાન્તર્ વિવૃતાદ્રિતરત્તૃણઃ । સ્ફુરત્તુઙ્ગતરઙ્ગાગ્રનિગીર્ણાદિત્યમણ્ડલઃ
તે વિશાળ ઘુમ્મસવાળી લહેરોમાં પહાડો અને ઘાસ બધું જ વહાઈ ગયું; ઉછળતી લહેરોના શિખરે સૂર્યમંડળ પણ ગળી ગયું.
મેરુમન્દરકૈલાસવિન્ધ્યસહ્યજલેચરઃ । ચલિતાવનિપઙ્કાન્તર્લીનવ્યાલમૃણાલકઃ
મેરુ, મંદર, કૈલાસ, વિંધ્ય અને સહ્યના પાણીમાં ડૂબી ગયા; જંગલો ઉખડી પડ્યા અને સાપો કાદવમાં લુપ્ત થઈ ગયા.