ઘનશાત્કૃતબાષ્પાભ્રૈẖ કલ્પાભ્રૈર્ અપિ મેદુરૈઃ । અન્ધીકૃતાર્કજાલાંશુતમોનિબિડમન્થરમ્
ઘણા ઘણા વરાળથી બનેલા ઘનઘોર વાદળો અને કલ્પવૃક્ષ જેવા વધુ ઘન વાદળો, સૂર્યકિરણોને અંધકારમય બનાવી દે છે અને આકાશને ઘેરો અંધકાર છવાઈ જાય છે.
વિશીર્ણવસુધાપીઠખણ્ડખણ્ડૈર્ ગલત્તટૈઃ । ઉહ્યમાનૈર્ લુઠચ્છૈલપત્તનૈસ્ સઙ્કટાર્ણવમ્
પૃથ્વીનું સપાટું ભાગે ભાગે તૂટી ને પડી રહ્યું છે, અને પહાડોના શિખરો લથડતા, વહેતા જાય છે, એથી સમુદ્ર અત્યંત ભયાનક અને પાર ન પાડી શકાયો બની ગયો છે.
ઊર્મ્યદ્ર્યુન્નયનચ્છિન્નઘનૈર્ ઘર્ઘરમારુતૈઃ । સમુદ્રઘોષૈર્ ગમ્ભીરનિર્ઘાતૈર્ ભગ્નદિક્તટમ્
ઘણા ઘન વાદળોને ફાડી નાખતા ગર્જનારા પવનો, દરિયાની જેમ ગાંભીર્યથી ગાજતા અવાજો સાથે, અને ભારે વીજળીના પડઘા જે દિશાઓના કિનારા તોડી નાખે છે—
બ્રહ્માણ્ડકુડ્યક્રોડાગ્રકુટ્ટકૈẖ કટુટાઙ્કૃતૈઃ । કલ્પાભ્રવિકટાસ્ફોટૈર્ ઘટ્ટિતૈકાર્ણવારટિ
જેમ કે બ્રહ્માંડની દિવાલના કિનારે પવનના તીવ્ર આઘાત પડે છે, અને પ્રલયના ભયાનક વાદળો ફાટી પડે છે, એ રીતે એકમાત્ર મહાસાગર ઉથલપાથલ થાય છે—
સ્વર્ગપાતાલભૂલોકખણ્ડખણ્ડૈર્ વિમિશ્રિતૈઃ । યથાસ્વભાવં તિષ્ઠદ્ભિર્ મરુદ્ભુગ્નૈર્ વૃતામ્બરમ્
સ્વર્ગ, પાતાળ અને પૃથ્વીના ટુકડા એકબીજામાં મિશ્રિત, દરેક પોતાની જાત પ્રમાણે જ રહે છે, અને આકાશ વાંકડા વંટોળાયેલા પવનોથી ઘેરાઈ ગયું છે—
મૃતાર્ધમૃતદગ્ધાર્ધદગ્ધાઙ્ગૈર્ દેવદાનવૈઃ । અન્યોઽન્યદર્શનાદ્ વાતવેલ્લિતૈર્ ભ્રમિતાયુધમ્
દેવો અને દાનવો, અડધા મરેલા, અડધા સળગેલા, અંગો બળીને કે તૂટી ગયેલા, પવનમાં ફંગોળાતા, એકબીજાને જોઈ શકતા નથી અને તેમના શસ્ત્રો ચક્રવાતમાં ઘૂમી રહ્યાં છે—
કલ્પાન્તપવનોદ્ભ્રાન્તૈર્ લોકાન્તરજરત્તૃણૈઃ । આરબ્ધાર્જુનવાતાખ્યસ્તમ્ભમ્ ઉદ્ધૂમભસ્મભિઃ
યુગના અંતે ઉઠેલા ભારે પવનથી બીજા લોકના સુકાયેલા ઘાસ ઉડતા, અને અર્જુન નામના પવનથી ધૂમાડા અને રાખના થાંભલા ઊભા થતા—
ઉહ્યમાનશિલાજાલપ્રહારવિલુઠત્તટૈઃ । પતલ્લોકાન્તરૈસ્ તારટુષ્કારકટુટાઙ્કૃતમ્
પથ્થરો અને મોટા શિલાઓ પવનમાં ઉડતા અને અથડાતા, derenે કિનારા ફાટી જાય છે, અને તારાઓના વિખેરાવથી બીજા લોક ભયાનક અને કઠણ બનીને પડી રહ્યા છે—
વાતોદ્વ્યૂઢગિરિવ્રાતગુહાભાઙ્કારભાસુરમ્ । પતદ્ભિર્ વિહિતાવર્તં લોકપાલપુરીપુરૈઃ
પવનથી પર્વતોની ગુફાઓ એકબીજા પર ચડી જતાં, ભયથી ચમકી ઊઠે છે, અને લોકપાલોના શહેરો પડી જતાં, તેમાં ઘમાસાણ વંટોળ ઊભા થાય છે—
કૃતકર્કશનિર્હ્રાદૈર્ અસુરૈર્ ઇવ મારુતૈઃ । ઉહ્યમાનવનવ્યૂહપ્રોતવાતાયનૈર્ વૃતમ્
પવનો અસુરો જેવી ભયાનક અને કઠણ ધ્વનિ કરે છે, અને જંગલો ઉખડીને ઉડી જાય છે, વૃક્ષો જડમૂળથી ઉખડીને હવા બંધ થઈ જાય છે—
પુરમણ્ડલદૈત્યાગ્નિસુરનાગવિવસ્વતામ્ । નિકુરુમ્બં દધદ્ વ્યોમ્નિ મષકાનામ્ ઇવોચ્ચયમ્
આકાશમાં શહેરો, દૈત્યો, અગ્નિ, દેવતાઓ, સાપો અને સૂર્યના ગોઠવાયેલા સમૂહ એવા રીતે દેખાય છે, જેમ કે મચ્છરોનો ટોળો ભેગો થયો હોય.
નશ્યન્ નગવરાભોગભાગૈર્ ભગ્નસુરાલયૈઃ । આવર્તઘર્ઘરારાવૈર્ જલમ્ ઊર્ધ્વમ્ અધો ઽનલમ્
વિશાળ પર્વતોના ટુકડાઓ, દેવતાઓના તૂટી ગયેલા મકાનો અને ઘમઘમતા ઘોળાવના અવાજ વચ્ચે બધું નાશ પામે છે; પાણી ઉપર જાય છે અને અગ્નિ નીચે ઉતરે છે.
કુર્વજ્ જલાદ્રિનિષ્પેષૈર્ દિક્પાલપુરકુટ્ટનમ્ । નિપતદ્દેવદૈત્યેન્દ્રસિદ્ધગન્ધર્વપત્તનમ્
પાણી અને પર્વતોના અથડામણથી દિશાના રક્ષકોના શહેરોના કિલ્લા તૂટી જાય છે અને દેવ, દૈત્ય, ઇન્દ્ર, સિદ્ધ અને ગંધર્વોના શહેરો નીચે પડી જાય છે.
કુટ્ટનં પર્વતાદીનાં પ્રશાન્તાઙ્ગારરૂપિણામ્ । વાતૈẖ કુર્વત્ પદાર્થાનામ્ આસારં રજસામ્ ઇવ
પર્વતો અને અન્ય વસ્તુઓ, જેમના સ્વરૂપે શાંત થયેલા અંગાર છે, તેમની ધમાલ પવનથી થાય છે, અને એથી ધૂળ જેવી કણોની વરસાદ થાય છે.
પુરાણ્ય્ અમરદૈત્યાનાં ભ્રમદ્ભિત્તીનિ શાતયત્ । રત્નૈẖ ખનખનાયન્તિ પયાંસીવ પયસ્વતામ્
દેવો અને દૈત્યોના જૂના કિલ્લાઓ તૂટી જાય છે, અને રત્નો એકબીજાને ટકરાવે છે, જેમ ધનવાન લોકોમાં પાણી એકબીજાને અથડાય છે.
પૂર્ણામ્બરં પરિપતલ્લોકસપ્તકમન્દિરૈઃ । ચક્રાવૃત્ત્યા ભ્રમદ્રૂપૈર્ અપરૈસ્ સાગરૈર્ ઇવ
આકાશ આખું જ સાતેય લોકોના મહેલો પડતા અને ગોળ ગોળ ફરતા છવાઈ ગયું છે, જાણે દરિયાનો ઘેરાવ હોય એમ.
હેમસ્ફટિકવૈડૂર્યસસારમણિમન્દિરૈઃ । દિવḫ પતદ્ભિર્ આકીર્ણમ્ ઉદ્યજ્ઝણઝણસ્વનૈઃ
સોનાના, સ્ફટિકના, વૈડૂર્ય અને અન્ય કિંમતી રત્નોના મહેલો આકાશમાંથી પડતા જાય છે, અને ઉઠતી ઝણઝણાટની અવાજથી આખું આકાશ ગૂંજી ઉઠે છે.
ઉત્પેતુર્ ધૂમભસ્માબ્દાḫ પેતુર્ ધારાપુરોત્કરાઃ । ઉન્મમજ્જુસ્ તરઙ્ગૌઘા મમજ્જુર્ ભૂતલાદ્રયઃ
ધૂમ અને રાખના વાદળો ઊભા થયા, પાણીની ધોધ વરસી, તરંગો ઉછળી આવ્યા અને ધરતીમાંથી પર્વતો બહાર નીકળી આવ્યા.
આવર્તઘર્ઘરારાવા મિથોવિદલનોદ્યતાઃ । જુઘૂર્ણુર્ અર્ણવાẖ કીર્ણાḫ પર્ણવત્પ્રૌઢપર્વતાઃ
સમુદ્રો, તેમની ઘૂમતી તરંગોની ઘસાટ સાથે ગર્જન કરતા, એકબીજાને ચકનાચૂર કરવા માટે ઉછળ્યા, અને વિશાળ પર્ણોની જેમ વધેલા પર્વતો સાથે છવાયેલા હતા.
ક્રન્દચ્છિષ્ટામરગણં દલત્સજ્જીવભૂતકમ્ । ભ્રમત્કેતુશતોત્પાતં દુષ્પ્રેક્ષમ્ અભવજ્ જગત્
વિશ્વ ભયાનક બની ગયું, દેવતાઓના રડતાં અવશેષો, જીવાતાઓનો વિનાશ, અને સૈંકડો ધધકતા ધૂમકેતુઓથી ભરેલું—જે જોવું અશક્ય હતું.
મૃતાર્ધમૃતયા ભૂતસન્તત્યાનિલલોલયા । અભૂન્ નીરન્ધ્રમ્ આકાશં જીર્ણપર્ણસવર્ણયા
આકાશ આખું જીવજંતુઓના અડધા મરેલા અને અડધા જીવતા ટોળાની ઉલટપલટ હવામાં ભરાઈ ગયું, જાણે સુકાઈ ગયેલા પાનની ગાદી જેવી દૃશ્યમાન થતું.
જગદ્ આસીત્ પતચ્છૃઙ્ગસ્થૂલધારૌઘનિર્ભરમ્ । ભ્રશ્યદ્બૃહદ્ગિરિપુરવ્રાતપૂર્ણસરિચ્છતમ્
સંસાર આખો પડતા પર્વતોની ટોચ પરથી વહેતા જળપ્રવાહોથી ઢંકાઈ ગયો હતો, અને ધરાશાયી થયેલા મહાન પર્વતોના શહેરોના અવશેષોથી ભરેલી નદીઓના શતોથી છલકાઈ રહ્યો હતો.
શામ્યચ્છમશમાશબ્દશતસઙ્ગિહુતાશનમ્ । ચલાબ્ધિવલનાદોલાલોલશૈલસરિત્તટમ્
શાંતિ અને અશાંતિના અનેક અવાજો સાથે મળીને આગ ભભૂકી રહી હતી, જ્યારે ચાલતા દરિયાના જોરદાર હલચલથી પર્વતો અને નદીઓના કિનારા ધ્રૂજી ઉઠ્યા હતા.
તૃણરાશિસરિન્ન્યાયમિશ્રદ્વીપાર્ણવોત્કરમ્ । અત્યન્તદૂરદિગ્વ્યોમક્ષણજ્વાલામહાવનમ્
ઘાસના ઢગલા અને નદીઓની જેમ ટાપુઓ અને સમુદ્રો એકબીજા સાથે ભળી ગયા હતા, અને અગ્નિની વિશાળ જંગલ જેવી જ્વાળાઓ એક ક્ષણ માટે અંતહીન આકાશ અને દિશાઓમાં ચમકી ઉઠી હતી.
વર્ષશામ્યદ્ધુતાશોત્થભસ્મામોદપતત્સુરમ્ । ભૂતપૂર્વજગદ્ભૂતં પરિવિસ્મૃતસર્ગકમ્
વરસાદથી બુઝતી આગની રાખથી સુગંધિત થયેલા દેવતાઓ પડી ગયા હતા; જગત, જે પહેલાં હતું, એ પોતાનું સર્જન જાણે ભૂલી ગયું હતું.
નિરર્ગલોલ્લસન્નાદં સાર્ગલોપશમક્રમમ્ । સર્ગલોભોલ્લસચ્છેષં વર્ગલોકવિવર્જિતમ્
અવિરત ગૂંજતો અવાજ ઊઠ્યો, જે ધીમે ધીમે બધા બીજાં અવાજોને શાંત કરી રહ્યો હતો; હવે માત્ર સર્જનની ઇચ્છાનો છેલ્લો અંશ જ બચ્યો હતો, બાકીના બધા લોક ખાલી થઈ ગયા હતા.
અનારતવિપર્યાસકારિમારુતનિર્ધુતમ્ । બીજરાશિમ્ ઇવાજસ્રં પૂયમાનં પુનḫ પુનઃ
જેમ સતત ભ્રમિત કરતી પવનની ઝાંઝાવાતે બીજનો ઢગલો વારંવાર ઉડાડી નાખે છે, તેમ બધું ફરી ફરી ઉથલાય છે.
ઉલ્મુકાન્યોઽન્યનિષ્પેષવહ્નિ ચૂર્ણસુવર્ણજૈઃ । રજોભિર્ વિવૃતૈર્ હેમકુટ્ટિમાકાશકોટરમ્
જેમ અગ્નિના કાંઠા કે ઘર્ષણથી નીકળતા ચિંગારી, અથવા સુવર્ણના પીસેલા ધૂળકણો, એમ સોનાના મહેલના આકાશમાં ધૂળના કણો ફેલાઈ ગયા છે.
ભૂમણ્ડલબૃહત્ખણ્ડૈર્ ભ્રષ્ટૈસ્ સદ્વીપસાગરૈઃ । પૂર્ણસપ્તમપાતાલં લુઠત્પાતાલમણ્ડલૈઃ
પૃથ્વીના વિશાળ ટુકડા, દ્વીપો અને સમુદ્રો સાથે તૂટી પડેલા છે, અને સાતેય પાતાળ તેમના ગોળમાં ઉથલપાથલ થઈ રહ્યા છે.
આસપ્તમસુતાલાન્તમ્ આમહીતલપર્વતમ્ । આવ્યોમૈકાર્ણવીભૂતં પૂર્ણં પ્રલયવાયુભિઃ
સાતમા પાતાળ સુધી, પૃથ્વી પરના પર્વતો સાથે, આખું આકાશ એક જ મહાસાગર બની ગયું છે અને બધું પ્રલયના પવનોથી ભરાઈ ગયું છે.