એકાદર્શે ઽખિલાર્કાણાં પ્રતિબિમ્બમ્ ઇવોત્થિતમ્ । ઉદભૂત્ ત્રયમ્ અર્કાણામ્ અમ્બરે દિગ્ગણામ્બરે
જેમ એક અરીસામાં બધા સૂર્યનાં પ્રતિબિંબ દેખાય છે, એમ આકાશમાં ત્રણ સૂર્ય ઊગ્યાં, દિશાઓનાં વિશાળ આકાશમાં.
તદ્ દ્વાદશપરીમાણં દીપ્તં વૃન્દં વિવસ્વતામ્ । સર્વદિક્કં દદાહોચ્ચૈશ્ શુષ્કં વનમ્ ઇવાનલઃ
એ તેજસ્વી સૂર્યમાળ, દરેક બારગણા જેટલી મોટી અને તેજવંત, બધે જોરદાર રીતે દહાડવા લાગી, જાણે સુકાઈ ગયેલ જંગલમાં આગ લાગી હોય.
અથોદભૂજ્ જગત્ષણ્ડશોષણગ્રીષ્મવાસરઃ । અનગ્નિર્ અગ્નિદાહો દ્રાગ્ અદૃશ્યોલ્મુકગુલ્મકઃ
પછી એવો ઉનાળો આવ્યો કે આખું બ્રહ્માંડ સુકાઈ ગયું, એ બિનઆગે બળતો, બિનજ્વાળાએ દહાડતો, અચાનક અજાણી જ્વાળાઓ સાથે દેખાયો.
અનગ્નિનાગ્નિદાહેન તેન તામરસેક્ષણ । અઙ્ગાનિ દાવદગ્ધાનિ સ્વિન્નાનીવ મમાભવન્
એવી આગ વિના દહાડથી, હે કમળની આંખવાળા, મારા અંગો જાણે જંગલની આગમાં બળી ગયા હોય એમ પસીનાથી ભીંજાઈ ગયા.
પ્રદેશં તમ્ અથ ત્યક્ત્વા દૂરમ્ આરૂઢવાન્ અહમ્ । દૃઢહસ્તતલાઘાતહતકન્દુકવન્ નભઃ
પછી મેં એ સ્થાન છોડીને દૂર જવું શરૂ કર્યું, જાણે મજબૂત હાથથી ફેંકાયેલી ગોળી આકાશમાં ઊડી જાય તેમ.
અપશ્યં ગગનસ્થો ઽહમ્ ઉદિતં ચણ્ડતેજસમ્ । તપન્તં દ્વાદશાદિત્યગણં દિક્ષુ દશસ્વ્ અપિ
આકાશમાં મેં જોયું કે બાર સૂર્ય ઉગ્યા છે, અને તેઓ દસેય દિશાઓમાં તીવ્ર તાપ આપી રહ્યા છે.
બૃહદ્ભડભડારાવજ્વલદ્ઘનવનાચલમ્ । મહાકહકહાશબ્દક્વથત્સપ્તાબ્ધિડમ્બરમ્
મહાન પાતાળાગ્નિ જેવી જ્વલંત પહાડો અને જંગલો મેં જોયા, અને સાત સમુદ્રોના ગર્જનાથી આકાશ ઉકળતું હતું.
સજ્વાલોલ્મુકનીરન્ધ્રલોકાન્તરપુરાન્તરમ્ । જ્વાલાઘનઘટાટોપસિન્દૂરીકૃતપર્વતમ્
આગથી ભરેલા ઉલ્કાઓએ વચ્ચેના લોક અને શહેરો ભરાઈ ગયા હતા, અને જ્વાળાની ઘનતા કારણે પર્વતોના શિખરો લાલ થઈ ગયા હતા.
ડીયમાનમહાઙ્ગારસ્થિરવિદ્યુત્કકુપ્તટમ્ । સ્ફુરત્કટકટાટોપચટત્પત્તનમણ્ડલમ્
વિજળીની ઝાંખી સાથે ક્યારેક શાંત અને ક્યારેક ચમકતી, અગ્નિની મોટી જ્વાળાઓથી ભરેલું એક વિશાળ સ્થાન, ઉપરથી છત જેવી આવરણથી ઢાંકાયેલું છે; જ્યાં સતત તપતપાટ અને કડકડાટના અવાજો ગૂંજતા રહે છે.
વિદલદ્ભૂતલોદ્ભૂતધૂમદણ્ડૈશ્ શિલાઘનૈઃ । કાચસ્તમ્ભસહસ્રાઢ્યભુવનાસ્થાનમણ્ડપમ્
પૃથ્વીમાંથી ઊભેલા અને ધૂમ્રવર્ણના ધૂમાડા છોડતા, પથ્થરના અઢળક સ્તંભો ધરાવતો એક મહેલ છે, જેમાં ચારે બાજુ મોટા પથ્થરનાં ટુકડાઓ ભરેલા છે.
ક્વથદ્ભૂતમહાભૂતતારાક્રન્દાતિઘર્ઘરમ્ । લોકપાલપુરાપાતસ્ફુટચ્ચટચટોદ્ભટમ્
તત્વો ઉકળતા હોવાથી ભયાનક ગર્જના થાય છે, અને તારાઓના રડવાના અવાજો સંભળાય છે; જ્યાં વિશ્વના રક્ષકોનાં શહેરો ધરાશાયી થાય છે અને ચારે બાજુ તીવ્ર તડાકા અને ચટાકાના અવાજો ફેલાય છે.
તારાવિશરણોદ્ગારવૃષ્ટરત્નધરાતલમ્ । સર્વસ્થલાલયચલદ્દહ્યમાનજનવ્રજમ્
તારાઓ વિખેરાતા હોવાથી રત્નોની વરસાદથી ભીંજાયેલું ધરાતળ છે; દરેક જગ્યાએ ઘર-મકાન હલાઈ રહ્યા છે અને લોકોના ટોળાં અગ્નિમાં સળગી રહ્યા છે.
સર્વદિક્કાનલપ્લોષગણદુર્દર્શદિક્તટમ્ । ઉત્તપ્તામ્બુભરસ્વિન્નજલેચરમહાર્ણવમ્
દરેક દિશામાં અગ્નિથી દહન થયેલું, કિનારો દેખાય એવો મુશ્કેલ, ઉકળતા પાણીના ભારથી ઉકળતું અને બાફાતું, મોટું સમુદ્ર.
ધરાધરદરીરન્ધ્રભ્રમત્કુણ્ડલિમણ્ડલમ્ । પતત્પર્વતનિષ્પિષ્ટપ્લુષ્ટપત્તનમણ્ડલમ્
પર્વતોની દરાર અને ખીણોમાં ફરી રહેલું ઘુમ્મસાળ વલય; પડતા પર્વતો દ્વારા પીસાઈ અને બળી ગયેલા શહેરોનું પ્રદેશ.
પતત્પચપચાશબ્દશબ્દિતાબ્ધ્યદ્રિકુઞ્જકમ્ । તપત્તાપોન્નમદ્ભૂતજ્વરિતાર્ણવપર્વતમ્
પડતા કચરાના અવાજોથી ગુંજતું ટેકરીઓ અને વૃક્ષોનું સમૂહ; તીવ્ર તાપથી તપતું, જ્વરથી પીડાતું સમુદ્ર અને પર્વતો.
હૃદયસ્ફોટનિસ્સારપતદ્વિદ્યાધરાઙ્ગનમ્ । આક્રન્દરોદનશ્રાન્તદ્રવન્નિશ્શરણામરમ્
હૃદય ફાટી જાય અને વિદ્યા ધરાઓના શરીર નીચે પડે એવું ક્ષેત્ર; રડવાથી થાકી ગયેલા દેવતાઓ આશ્રય વિના ઓગળી જાય છે.
નાગલોકજ્વલજ્જ્વાલાપાતાલોત્તપ્તભૂતલમ્ । શુષ્કાર્ણવસ્ખદાપઙ્કવિવૃત્તોગ્રજલેચરમ્
સર્પલોકની ધગધગતી જ્વાળાઓથી પૃથ્વી સળગી ઉઠી હતી, પાતાળમાંથી ગરમી ફેલાઈ રહી હતી, અને સુકાઈ ગયેલા સમુદ્રો હવે કાદવથી ભરાઈ ગયા હતા, જ્યાં ઉગ્ર અને વ્યાપક પાણી ફરી વળતાં હતાં.
ઔર્વેણાબિન્ધનાભાવાત્ પ્રોડ્ડીયેવ સહસ્રધા । ગતેન શતધોત્થાય ગૃહીતગગનાઙ્ગનમ્
પાતાળ અગ્નિને બળવાનું કોઈ ઇંધણ ન મળતાં, એ અગ્નિ હજારો ધારોમાં ઉપર ઉછળી, જાણે સો નદીઓ એકસાથે વહેતી હોય તેમ, અને આખા આકાશને પોતાના કબજામાં લઈ લીધું.
અથોદભૂજ્ જ્વલજ્જ્વાલાકિંશુકાંશુકશોભિતઃ । તાણ્ડવાયેવ કલ્પાગ્નિસ્ તરલોલ્મુકમાલ્યવાન્
પછી એક ધગધગતી જ્વાળા ઊભી રહી, જે કિંચુકના લાલ ફૂલો જેવી રેશમી ચાદરથી શોભિત હતી, અને ઝળહળતાં તારા જેવી લપટોની માળા પહેરીને જાણે પ્રલયની અગ્નિ તાંડવ નૃત્ય કરી રહી હોય એમ લાગતું હતું.
તારં પટપટાટોપી રટદ્ભટ ઇવોદ્ભટઃ । જ્વાલોદ્ભુજો ધૂમ્રકચો જગજ્જીર્ણકુટીનટઃ
તે જ્વાળાએ તીવ્ર પટપટાટ અવાજ સાથે ગર્જના કરી, જાણે કોઈ ભયંકર યોદ્ધા લલકારતો હોય, ધૂમ્રવાળાં વાળ સાથે ઊભી રહી, અને જગતની જૂની ઝૂંપડીઓનો વિનાશક બની ગઈ.
જજ્વલુર્ વનજાલાનિ પુરાણિ નગરાણિ ચ । મણ્ડલદ્વીપદુર્ગાણિ જઙ્ગલાનિ સ્થલાનિ ચ
વન, જૂના શહેરો, કિલ્લાવાળા દ્વીપો, જંગલ અને મેદાનો બધું જ અગ્નિમાં ઝળહળી ઉઠ્યું.
સર્વખાનિ મહાકાશમ્ આશા દશ દિવશ્ શિરઃ । શ્વભ્રકૂપારઘટ્ટાટ્ટઘટ્ટનોડ્ડારદિક્તટાઃ
બધા ખાણો, વિશાળ આકાશ, દસેય દિશાઓ, સ્વર્ગનું શિખર, પર્વતની ગુફાઓ, કૂવા અને ચારે બાજુના કિનારા—આ બધું જ ધક્કા ખાઈને, તૂટીને, વહેંચાઈને નાશ પામ્યું.
શૃઙ્ગાણિ સિદ્ધવૃન્દાનિ ગિરયસ્ સાગરાર્ણવાઃ । સરસ્સરસ્યસ્ સરિતો દેવાસુરનરોરગાઃ
પર્વતોના શિખરો, સિદ્ધોનું સમૂહ, પર્વતો, સાગરો, સરોવર, નદીઓ, દેવો, દાનવો, મનુષ્યો અને સાપ—બધું જ ભસ્મ થઈ ગયું.
આશાશ્ શનશનાશબ્દૈḫ પુરુષૈર્ અશિવાર્ચિષામ્ । આસન્ ક્ષ્વેડાકુરાક્ષસ્યો જ્વાલાજાલોજ્જ્વલોર્ધ્વજાઃ
દિશાઓમાં પુરુષોના ફુફાટ અને અશુભ જ્વાળાઓના અવાજથી બધું ભરાઈ ગયું હતું; રાક્ષસો ગર્જના કરતા હતા અને અગ્નિની જ્વાળાઓ ધ્વજની જેમ લહેરાતી હતી.
ભં ભં ભમ્ ઇતિ ભાઙ્કારૈર્ ભીષણૈર્ ભૂરિભસ્મભિઃ । જ્વાલાશ્ શ્વભ્રાદ્રિભૂમીનાં ગુહાભ્યḫ પરિનિર્યયુઃ
ભયાનક 'ભં ભં ભં' અવાજો અને ઘણાં રાખ સાથે, અગ્નિની જ્વાળાઓ ધરતી, પર્વતો અને ખીણોની ગુફાઓમાંથી બહાર નીકળી આવી.
જ્વાલોદરસ્થા અરુણાસ્ સમસ્તા ભૂતજાતયઃ । સ્થલપદ્મોદરાલીનામ્ આજહ્રુશ્ શ્રિયમ્ અશ્રિયઃ
જ્વાળાની અંદર લાલ રંગથી રંગાયેલા બધા જીવજંતુઓ, જમીનના કમળ જેવી ગુફાઓમાં રહેતા લોકોની સંપત્તિ ઝૂંટવી લે છે, જ્યારે પોતે તો કંગાળ છે.
સદ્યોનિસ્સૃતરક્તાભૈસ્ સિન્દૂરામ્ભોદસુન્દરૈઃ । ધગ્ ધગ્ ધગ્ ઇતિ ગાયદ્ભિર્ જ્વાલાજાલૈર્ જગદ્ગતૈઃ
એકાએક લોહી જેવા લાલ અને સિંધૂર જેવા સુંદર રંગની જ્વાળાઓ, 'ધગ ધગ ધગ' ગાતી, આખા વિશ્વમાં ફેલાઈ ગઈ.
આસીદ્ રક્તાંશુકૈẖ કીર્ણં સન્ધ્યાભ્રૈર્ ઇવ વા નભઃ । ઉત્ફુલ્લકિંશુકવનૈર્ ઉડ્ડીનૈર્ ઇવ વાવૃતમ્
આકાશ લાલ કિરણોથી છવાઈ ગયું, જાણે સાંજના વાદળો છવાયા હોય, અને જાણે ફૂલેલા કિંચુકના જંગલો ઊડીને છવાઈ ગયા હોય એમ દેખાતું હતું.
ઔર્વેણ વાવૃતા આસન્ ફુલ્લાશોકવના ઇવ । સ્થલાબ્જવલિતા રાવવિરાવા ઇવ ચાર્ણવાઃ
ઔર્વના અગ્નિએ જમીનને આવરી લીધી હતી, જાણે ખીલેલા અશોકના વનોથી ઢંકાઈ ગઈ હોય. સમુદ્રોમાં કમળો ખીલી ઉઠ્યા હતા અને ત્યાં ગર્જના જેવી ધ્વનિ સંભળાતી હતી.
નાનાવર્ણજ્વલજ્જ્વાલાધૂમવિન્યાસબન્ધવાન્ । રૂઢવાન્ હિમવાન્ ધાતુચિત્રસૌધતલશ્રિયમ્
હિમવંત પર્વત રંગબેરંગી જ્વાળાઓ અને ધૂમાડાથી શોભિત થયો હતો, અને તેની ખનિજોથી શણગારેલી મહેલો જેવી ટેકરીઓની ભવ્યતા દેખાતી હતી.