એવં સ્થિતે મહાસત્ત્વ પ્રાણેશ હૃદયપ્રિય । કિમ્ ઇદાનીં પ્રભો બ્રૂહિ રોચતે તે મહામતે
હવે, મહાન આત્માવાળા, પ્રાણોના સ્વામી અને હૃદયના પ્રિય, હે મહાજ્ઞાની, તને શું કહેવું તે મને સમજાતું નથી; તને જે ગમતું હોય એ જ કહું છું.
પ્રતિષેધં ન જાનામિ ન જાનામ્ય્ અભિવાઞ્છનમ્ । યદ્ આચરસિ તન્વિ ત્વં કદાચિદ્ વેદ્મિ તન્ ન વા
હું ના તો કોઈ વસ્તુનો ઇનકાર જાણું છું, ના તો કોઈ ઈચ્છા રાખું છું; હે સુકુમારી, તું જે કરે છે એ ક્યારેક મને ખબર પડે છે, ક્યારેક નથી પડતી.
મન્મનો નાશકલનાં તથા સ્થિતિકલાં પ્રિયે । ન કાઞ્ચિદ્ અનુસન્ધાતું જાનાત્ય્ અમ્બરસુવ્રતમ્
પ્રિયે, મારા મનને નાશ કે સ્થિરતા વિશે વિચારવાની પણ સમજ નથી; એ કંઈ પણ પકડી શકતું નથી, જાણે આકાશે કોઈ વ્રત લીધું હોય એમ.
યદ્ એવ કિઞ્ચિજ્ જાનાસિ તદ્ એવ કુરુ સુન્દરિ । તદ્ એવ ધારયિષ્યામિ પ્રતિબિમ્બં યથા મણિઃ
સુંદરિ, તારે જે જાણવું છે એ જ કર; હું પણ એ જ સ્વીકારું, જેમ રત્ન સામે જે આવે એ જ પ્રતિબિંબ આપે છે.
ચેતસા વિગતેચ્છેન યથાપ્રાપ્તમ્ અનિન્દિતે । ન સ્તૌમિ ન ચ નિન્દામિ યદ્ ઇચ્છસિ તદ્ આચર
હે નિર્દોષે, ઈચ્છા રહિત મનથી જે મળે છે એમાં હું ન તો પ્રશંસા કરું છું, ન તો નિંદા; તારે જે મન થાય એ કર.
યદ્ય્ એવં તન્ મહાભાગ સમાકર્ણય મન્મતમ્ । આકર્ણ્ય જીવન્મુક્તાત્મંસ્ તદ્ એવાહર્તુમ્ અર્હસિ
જો આમ હોય તો, હે મહાભાગ્યવાળી, હવે મારા મનની વાત ધ્યાનથી સાંભળ; જીવિત મુક્ત પુરુષ પાસેથી સાંભળીને એ જ સ્વીકારી લેવું.
સર્વત્રૈક્યાવબોધેન મૌર્ખ્યક્ષયભુવાધુના । નિરિચ્છાસ્ તાવદ્ આકાશવિશદાસ્ સંસ્થિતા વયમ્
હવે સર્વત્ર એકતા સમજવાથી અને અજ્ઞાનના નાશથી, અમે આખા આકાશ જેટલા નિર્મળ અને ઇચ્છાવિહિન બનીને સ્થિર છીએ.
યાદૃગ્ એષણમ્ અસ્માકમ્ તાદૃગ્ એતદ્ અનેષણમ્ । એષણાનેષણે ભેદશ્ ચિન્માત્રોલ્લસને હિ કઃ
જેમ અમારી શોધ હતી, તેમ હવે શોધનો અભાવ પણ છે; શુદ્ધ ચેતનાની ઝાંખી સામે શોધ અને અશોધમાં શું ફરક રહે છે?
તસ્માદ્ આદ્યન્તમધ્યેષુ યે વયં પુરુષોત્તમ । મૌર્ખ્યમ્ એવ પરિત્યજ્ય ત એવેમે સ્થિતા ઇહ
અત્યારે, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, જે અમે શરૂઆત, મધ્ય અને અંતે માત્ર અજ્ઞાન છોડીને સ્થિર રહ્યા છીએ, એ જ અહીં સ્થાયી છે.
સામ્પ્રતં પ્રકૃતેનેમં કાલં નીત્વા ક્રમેણ વૈ । વિદેહતાં પ્રયાસ્યામઃ પ્રભો કાલેન કેનચિત્
હવે અમે કુદરતી રીતે આ સમય પસાર કરીશું અને, હે પ્રભુ, કોઈક રીતે શરીરથી પરની અવસ્થામાં પહોંચી જઈશું.
વયમ્ આદ્યન્તમધ્યેષુ કીદૃશાસ્ તરલે વદ । મોહમ્ એકં પરિત્યજ્ય તિષ્ઠામઃ કથમ્ એવ વા
કૃપા કરીને કહો, આપણે શરૂઆત, અંત અને વચ્ચે કયા પ્રકારના જીવ છીએ? માત્ર મોહને છોડીને, આપણે કેવી રીતે સ્થિર રહી શકીએ છીએ?
વયમ્ આદ્યન્તમધ્યેષુ રાજાનો રાજસત્તમ । મોહમ્ એકં પરિત્યજ્ય તિષ્ઠામઃ પુનર્ એવ તે
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આપણે શરૂઆત, અંત અને વચ્ચે માત્ર મોહને છોડીને, ફરીથી તારી خاطر સ્થિર રહીએ છીએ.
સ્વ એવ નગરે રાજા ભવ ત્વં સ્વાસને સ્થિતઃ । લલામભૂતા કાન્તાનાં મહિષી તે ભવામ્ય્ અહમ્
તમે તમારા પોતાના શહેરમાં, તમારા સિંહાસન પર બેસીને રાજા બનો; અને હું પ્રેમાળ સ્ત્રીઓમાં શોભાયમાન, તમારી મુખ્ય રાણી બનીશ.
સનૃપા મત્તવાસ્તવ્યા નૃત્યન્નવવરાઙ્ગના । સપતાકા ધ્વનત્તૂર્યા પુષ્પપ્રકરિણી પુરી
આ શહેરમાં રાજાઓ, મસ્ત રહેવાસીઓ, નૃત્ય કરતી સુંદરાઓ, લહેરાતી ધ્વજાઓ, ગાજતાં વાદ્યયંત્રો અને ફૂલોની વરસાતથી ભરપૂર રહેશે.
લસદ્વલ્લ્યા સમઞ્જર્યા રણત્ષટ્પદયા સમા । મધુમાસવનાવલ્યા ચિરાદ્ ભવતુ નઃ પ્રભો
હે પ્રભુ, અમને લાંબા સમય સુધી ફૂલોથી શોભતી, મધમાખીઓના ગુંજનથી ગૂંજતી લતાવન અને વસંતના મધની માળા ભોગવવાની તક મળે એવી કૃપા કરો.
ઇતિ ચૂડાલયા પ્રોક્તે વિહસ્ય સ શિખિધ્વજઃ । પ્રોવાચ મધુરં વાક્યમ્ અક્ષુબ્ધં વિગતત્વરમ્
ચૂડાલાએ આવું કહ્યું ત્યારે શિખિધ્વજ હસ્યા અને ધીરજપૂર્વક, મીઠા અને શાંત શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
એવં ચેત્ તદ્ વિશાલાક્ષિ સ્વાયત્તા નસ્ ત્રિવિષ્ટપે । સિદ્ધભોગભુવસ્ તાસુ નિવસામો ન કિં પ્રિયે
એવું હોય તો, વિશાળ નેત્રવાળી, જો સ્વર્ગના આનંદભોગ અમારા માટે પ્રાપ્ત્યમાં હોય, તો પ્રિયે, આપણે ત્યાં કેમ ન રહેવું?
ન રાજન્ મમ ભોગેષુ વાઞ્છા ન ચ વિભૂતિષુ । સ્વભાવસ્ય વશાદ્ એવ યથાપ્રાપ્તે રમે નૃપ
રાજા, મને ભોગોમાં કે વૈભવમાં કોઈ ઇચ્છા નથી; જે કંઈ મારા સ્વભાવ પ્રમાણે મળે છે, તેમાં જ આનંદ માણું છું.
ન સુખાય મમ સ્વર્ગો ન રાજ્યં નાપિ નાકિતા । યથાસ્થિતમ્ અવિક્ષુબ્ધં તિષ્ઠામિ સ્વસ્થચેષ્ટિતા
મારે માટે સ્વર્ગમાં સુખ નથી, રાજપદમાં પણ નથી, અને દેવલોકમાં પણ નથી; હું જેવો છું એ જ રીતે, સ્થિર અને શાંત મનથી, મારી સ્વભાવ પ્રમાણે જ રહું છું.
ઇદં સુખમ્ ઇદં નેતિ મનને ક્ષયમ્ આગતે । સમમ્ એવ પદે શાન્તે તિષ્ઠામીહ યથાસુખમ્
‘આમાં સુખ છે’ કે ‘આમાં નથી’ એવા વિચારો પૂરા થઈ જાય ત્યારે, હું અહીં શાંતિથી, સમાન રીતે, મનગમતું જીવન જીઉં છું.
યુક્તમ્ ઉક્તં વિશાલાક્ષિ ત્વયૈતત્ સમયા ધિયા । કો વાર્થઃ કિલ રાજ્યસ્ય ગ્રહે ત્યાગે ઽપિ વા ભવેત્
વિશાળ નેત્રવાળી, તું જે કહ્યું તે યોગ્ય અને સમજદારીપૂર્વક કહ્યું છે; રાજપદ મેળવવામાં કે છોડવામાં ખરેખર શું લાભ છે?
સુખદુઃખદશાચિન્તાં ત્યક્ત્વા વિગતમત્સરમ્ । યથાસંસ્થાનમ્ એવેમૌ તિષ્ઠાવસ્ સ્વસ્થતાં ગતૌ
સુખ-દુઃખના વિચારો છોડીને, ઈર્ષ્યા વિના, ચાલ આપણે જેમ છીએ તેમ, પોતાની જ શાંતિમાં સ્થિર રહીએ.
ઇતિ તત્ર કથાલાપકથનેન તયોર્ દ્વયોઃ । કાન્તયોશ્ ચિરદમ્પત્યોર્ વાસરસ્ તનુતાં યયૌ
એ રીતે, લાંબા સમયથી એકસાથે જીવતા પ્રેમાળ dampatio વચ્ચે વાતચીત અને વાર્તાલાપ ચાલતો રહ્યો, અને ધીમે ધીમે આખો દિવસ પૂરો થયો.
અથોત્થાય દિનાચારં યથાપ્રાપ્તમ્ અનિન્દિતૌ । સોત્કણ્ઠાવ્ અપ્ય્ અનુત્કણ્ઠૌ ચક્રતુઃ કાર્યકોવિદૌ । સ્વર્ગસિદ્ધિમ્ અનાદૃત્ય તસ્થતુઃ પૂર્ણચેતસૌ
પછી, બંને નિર્દોષ dampatio ઊઠીને રોજિંદા કામકાજ યોગ્ય રીતે કર્યા; એકબીજાની લાગણી હોવા છતાં, તેઓમાં કોઈ તીવ્ર ઇચ્છા નહોતી, કામમાં nipun હતા અને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિની ચિંતા કર્યા વિના, સંતોષપૂર્વક સ્થિર રહ્યા.
એકસ્મિન્ન્ એવ શયને તૈસ્ તૈઃ પ્રણયચેષ્ટિતૈઃ । સા વ્યતીયાય રજની તયોર્ જીવદ્વિમુક્તયોઃ
એક જ પથારી પર, વિવિધ પ્રેમભર્યા હાવભાવથી, એ બંને જીવંત મુક્ત dampatio માટે આખી રાત આનંદથી વીતી.
તદ્ ભોગમોક્ષસુખમ્ ઉત્તમયોસ્ તયોસ્ સ્વમ્ આચેતતોઃ પ્રણયવાક્યવિલાસગર્ભમ્ । ઉત્કણ્ઠિતં પ્રણયિનોર્ ઘનતાં નયન્તી દીર્ઘા મુહૂર્તવદ્ અસૌ રજની જગામ
એ રાતે, બંને આત્મનિર્ભર dampatioને મળતું સર્વોત્તમ ભોગ અને મુક્તિનું સુખ, પ્રેમભર્યા મીઠા શબ્દો અને રમૂજી વાતોથી ભરપૂર, અને એકબીજાની તીવ્ર લાગણી વધારેતી, લાંબી અને ધીમે ધીમે પસાર થતી લાગેલી.
તતસ્ સમુદિતે સૂર્યે વિતમસ્ય્ અમ્બરે સ્થિતે । સમુદ્ગકાદ્ ઇવ જગન્મણાવ્ અસ્મિન્ વિનિર્ગતે
પછી જ્યારે સૂર્ય ઉગ્યો અને આકાશમાંથી અંધકાર દૂર થયો, ત્યારે એવું લાગ્યું કે જાણે જગતનો મણિ પોતાના ડબ્બામાંથી બહાર આવ્યો હોય.
વિકસત્ય્ અરુણોપાન્તે ચક્ષુષીવામ્બુજાકરે । આચારેષ્વ્ ઇવ લોકેષુ પ્રસૃતેષ્વ્ અર્કરશ્મિષુ
સૂર્યના કિનારે લાલિમા ફૂટી, જેમ કમળની વાડી આંખ સામે ખીલે છે, અને જેમ સૂર્યકિરણો સર્વત્ર ફેલાય છે, એ જ રીતે સારા આચાર લોકોમાં પ્રસરે છે.
દમ્પતી તૌ સમુત્થાય કૃતસન્ધ્યાક્રમૌ સ્થિતૌ । પત્ત્રાસને મૃદુસ્નિગ્ધે કાન્તૌ કાઞ્ચનકન્દરે
એ બંને dampatī ઊઠી, સંધ્યાવંદન કર્યું અને પછી સુવર્ણ ગુફામાં મૃદુ અને સુગંધિત પાંદડાની આસન પર સાથે બેઠા. બંનેની સુંદરતા તેજસ્વી હતી.
અથોત્થાયાત્ર ચૂડાલા રત્નકુમ્ભં કરસ્થિતમ્ । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
પછી ત્યાંથી ઊભી રહી, ચૂડાલાએ પોતાના હાથમાં રત્નોથી ભરેલો ઘડો પકડી લીધો...