એવં દુરુત્તરાદ્ અસ્માત્ સંસારકુહરાદ્ અહમ્ । ઉત્તારિતો યયા બુદ્ધ્યા સા હિ કેનોપમીયતે
આવી જ્ઞાનથી હું આ અઘરી અને ઊંડી સંસારની ખાઈમાંથી બહાર આવી ગયો છું—આ જ્ઞાનની સરખામણી તો કશી સાથે કરી શકાય તેમ નથી.
અરુન્ધતી શચી ગૌરી ગાયત્રી શ્રીસ્ સરસ્વતી । સમસ્તાઃ પેલવાયન્તે તન્વ્યાસ્ સત્ત્વગુણશ્રિયા
અરુંધતી, શચી, ગૌરી, ગાયત્રી, શ્રી અને સરસ્વતી—આ બધાની મહિમા પણ આ સુકુમારીના સદ્ગુણ અને સૌમ્યતાની સામે નાની લાગે છે.
ધીશ્રીકાન્તિક્ષમામૈત્રીકરુણાદ્યાસુ સુન્દરિ । કાન્તાસ્વ્ આકારકાન્તાસુ પ્રથમૈવાસિ લક્ષ્યસે
સુંદરિ, જ્ઞાન, તેજ, ક્ષમા, મિત્રતા અને કરુણા જેવી વિશેષતાઓથી યુક્ત સ્ત્રીઓમાં પણ રૂપ અને સૌંદર્યમાં તું સર્વોપરી દેખાય છે.
પરેણાધ્યવસાયેન ત્વયાહમ્ અવબોધિતઃ । કેન પ્રત્યુપકારેણ તુલામ્ એષ્યન્તિ મે ગુણાઃ
તેરી ઉત્તમ દૃઢ નિશ્ચયથી મને સાચું જ્ઞાન મળ્યું છે; મારા ગુણો કઈ રીતે તારા ગુણોની બરાબરી કરી શકે?
મોહાદ્ અનાદિગહનાદ્ અનન્તવિષમાદ્ અપિ । પતિમ્ અધ્યવસાયિન્યસ્ તારયન્તિ કુલસ્ત્રિયઃ
મોહના અનાદિ અને ગાઢ અંધકારથી, અનંત ઝેર જેવી મુશ્કેલીમાંથી પણ, કુટુંબની સતી સ્ત્રીઓ પોતાના દૃઢ નિશ્ચયથી પતિઓને ઉગારતી હોય છે.
શાસ્ત્રાર્થગુરુમન્ત્રાદિ ન તથોત્તારણક્ષમમ્ । યથૈતાસ્ સ્નેહશાલિન્યો ભર્તૄણાં કુલયોષિતઃ
શાસ્ત્રના અર્થ, ગુરુ, મંત્ર વગેરે પણ જેટલું ઉદ્ધાર કરી શકે એટલું પતિઓ માટે પ્રેમથી ભરેલી કુટુંબની સ્ત્રીઓ કરી શકે છે.
સખા ભ્રાતા સુહૃદ્ ભૃત્યો ગુરુર્ મન્ત્રો ધનં સુખમ્ । શાસ્ત્રમ્ આયતનં દાસ્યસ્ સર્વં ભર્તુઃ કુલસ્ત્રિયઃ
પતિ માટે કુટુંબની સતી સ્ત્રી મિત્ર, ભાઈ, સાથી, સેવિકા, ગુરુ, મંત્ર, ધન, સુખ, શાસ્ત્ર, આશ્રય અને બધું જ બની જાય છે.
સર્વદા સર્વયત્નેન પૂજનીયાઃ કુલાઙ્ગનાઃ । લોકદ્વયસુખં સમ્યક્ સર્વં તાસુ પ્રતિષ્ઠિતમ્
કુટુંબની સતી સ્ત્રીઓને હંમેશા અને સર્વાંગી પ્રયત્નથી સન્માન આપવું જોઈએ, કારણ કે બંને લોકનું સાચું સુખ બધું એમા જ સ્થિર છે.
નિરિચ્છાયાઃ પ્રયાતાયાઃ પારં સંસારવારિધેઃ । કથમ્ અસ્યોપકારસ્ય કરિષ્યે તે પ્રતિક્રિયામ્
જે વ્યક્તિ કોઈ ઈચ્છા વિના સંસારના મહાસાગર પાર કરી ગઈ છે, તેના ઉપકારનું હું કેમ પ્રતિફળ આપી શકું?
મન્યે કુલાઙ્ગનાલોકો લોકે સર્વસ્ ત્વયાધુના । નારીસૌજન્યચર્ચાસુ વ્યપદેશ્યો ભવિષ્યતિ
હું માનું છું કે હવે તમારી કારણે સમગ્ર દુનિયામાં સારા સ્વભાવવાળી સ્ત્રીઓની પ્રસિદ્ધિ સ્ત્રીઓના સદ્ગુણોની ચર્ચામાં ઉલ્લેખાય તેવી બનશે.
ત્વાં નિર્મિતવતો ધાતુર્ ગુણજાલાતિશાયિનીમ્ । મન્યે પ્રકુપિતા નૂનમ્ અરુન્ધત્યાદિકાસ્ સ્ત્રિયઃ
મને લાગે છે કે સર્જનહાર જે રીતે તમને સર્વગુણોમાં અતિશય બનાવી રચ્યા છે, એ જોઈને અરુંધતી જેવી મહાન સ્ત્રીઓ પણ કદાચ તમારી ઉપર ઈર્ષ્યા કરે છે.
સતીત્વરૂપસૌજન્યગુણરત્નસમુદ્ગિકે । એહિ મે ત્વદ્ગુણોત્કસ્ય પુનર્ આલિઙ્ગનં કુરુ
પવિત્રતા, સૌંદર્ય, સૌજન્ય અને સદ્ગુણોના ખજાનાં જેવી પ્રિયે, આવો, તમારા ગુણોની તરસે હું ફરીથી તમારું આલિંગન કરવા માંગું છું.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મૃગશાવાક્ષીં ચૂડાલાં સ શિખિધ્વજઃ । આલિલિઙ્ગ પુનર્ ગાઢં નકુલો નકુલીમ્ ઇવ
આવું કહીને, હરણની જેમ નયનવાળી ચૂડાલાને શિખિધ્વજએ ફરીથી ખૂબ પ્રેમથી ભાંયકી, જેમ નકુલ પોતાનાં સાથીને ભાંયકે છે.
દેવ શુષ્કક્રિયાજાલપરે ત્વય્ય્ આકુલાત્મનિ । તથાભૂવં ભૃશમ્ અહં ત્વદર્થં દુઃખિતા કિલ
હે સ્વામી, જ્યારે તમે સૂકા વિધિવિધાનમાં મગ્ન હતા અને તમારું મન વ્યાકુળ હતું, ત્યારે હું ખરેખર તમારી خاطر ખૂબ દુઃખી થઈ હતી.
તેન ત્વદવબોધાત્મા સ્વાર્થ એવોપપાદિતઃ । મયા તદ્ અત્ર કિં દેવઃ કરોતિ મયિ શંસનમ્
આથી, તમારું જ્ઞાનપ્રાપ્તિથી તમારો હિત તો પૂર્ણ થયો છે; તો હવે સ્વામી એમાં મને શા માટે વખાણે છે?
ત્વયા યથા વરારોહે સ્વાર્થસ્ સમ્પાદિતશ્ શુભઃ । તથેદાનીં સતાં સર્વાસ્ સાધયન્તુ કુલસ્ત્રિયઃ
જેમ તમે, સુંદરે, તમારો શુભ હેતુ પ્રાપ્ત કર્યો છે, તેમ હવે સર્વ સજ્જન કુળસ્ત્રીઓ પણ પોતાનો હેતુ સિદ્ધ કરે.
બુદ્ધ્યંશૈકાન્તવિશ્રાન્તજગજ્જાલક દેવ હે । અદ્ય તં પ્રાક્તનં કચ્ચિન્ મોહં સમનુપશ્યસિ
હે દેવ, જે જગતના જાળને માત્ર બુદ્ધિના અંશમાં આરામ આપીને ધારણ કરે છે, શું આજે તું એ જૂના મોહને ઓળખી શકે છે?
ઇદં કરોમિ નેદં તુ પ્રાપ્નોમીદમ્ ઇતસ્ ત્વ્ ઇતિ । અન્તર્ હસસિ તાં કચ્ચિદ્ આશાપેલવતાં ધિયઃ
મનના આશાવાદ કે 'હું આ કરીશ, આ નહીં કરું; આ મેળવવું છે, એ નહીં'—આવી આશાઓને આજે તું અંદરથી હસતો નથી, જાણે ખોટી આશાઓ જેવી?
તાસ્ તુચ્છતૃષ્ણાકલનાસ્ તાસ્ સઙ્કલ્પકુકલ્પનાઃ । ત્વયિ નાદ્યાવલોક્યન્તે દેવ વ્યોમ્નીવ પર્વતાઃ
એ તુચ્છ તૃષ્ણાઓ અને ખોટી કલ્પનાઓ, મનની વાંકી રચનાઓ, હવે તારા અંદર દેખાતી નથી, હે દેવ, જેમ આકાશમાં પર્વતો દેખાતા નથી.
કસ્ ત્વમ્ અદ્યાઙ્ગસમ્પન્નઃ કિંનિષ્ઠો ઽસિ કિમ્ ઈહસે । કથં પશ્યસિ પાશ્ચાત્યં દેહાવસ્થાક્રમં પ્રભો
હવે તું કોણ છે, તારી બધી ઇન્દ્રિયો સાથે? તું કઈ આધાર પર ઊભો છે? તું શું ઇચ્છે છે? હે પ્રભુ, શરીરની આગળની અવસ્થાઓને તું કેવી રીતે જુએ છે?
સુમનઃપૂર્ણનીલાબ્જમાલાસારવિલોકને । યસ્ય ત્વમ્ એવ તજ્જ્ઞાસિ તદ્ એવાહમ્ ઉપસ્થિતઃ
જે જગ્યાએ શાંત મનથી ભરેલા નીલ કમળની માળા તું જોવે છે, ત્યાં જ મને જાણ, કેમ કે હું ત્યાં હાજર છું.
નિરીહો ઽસ્મિ નિરંશો ઽસ્મિ નભસ્સ્વચ્છો ઽસ્મિ નિસ્સ્પૃહઃ । શાન્તાહમર્થરૂપો ઽસ્મિ ચિરાયાહમ્ અહં સ્થિતઃ
હું કોઈ ઈચ્છા વગરનો છું, ભાગરહિત છું, આકાશ જેવો સ્વચ્છ છું, કોઈ લાલસા નથી; હું શાંત છું, અર્થરૂપ છું અને બહુ સમયથી પોતાનામાં સ્થિર છું.
તાં દશામ્ ઉપયાતો ઽસ્મિ યતશ્ ચણ્પકવર્ણિનિ । પ્રતિભાન્તિ મહાન્તો ઽપિ શોચ્યા હરિજિનાદયઃ
હે સુવર્ણવર્ણે, હું એ અવસ્થામાં પહોંચી ગયો છું, જ્યાં ઈન્દ્ર જેવા મહાન દેવતાઓ પણ, જેમને દુઃખ થાય છે, મને દયનીય લાગે છે.
નકિઞ્ચિન્માત્રચિન્માત્રનિષ્ઠો ઽસ્મિ સ્વસ્થ આસ્થિતઃ । ભ્રમેણાલં વિમુક્તો ઽસ્મિ સંસારેણાલિલોચને
હું માત્ર શુદ્ધ ચેતનામાં સ્થિર છું, બીજું કંઈ નથી, પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિત છું; હે કમળનેત્રે, હું મોહથી અને સંસારથી સંપૂર્ણ મુક્ત છું.
ન તુષ્ટો ઽસ્મિ ન ખિન્નો ઽસ્મિ નાયમ્ અસ્મિ ન ચેતરત્ । ન સ્થૂલો ઽસ્મિ ન સૂક્ષ્મો ઽસ્મિ સર્વમ્ અસ્મિ ચ સુન્દરિ
હું ખુશ પણ નથી, દુઃખી પણ નથી, આ પણ નથી અને બીજું કંઈ પણ નથી; હું neither મોટો છું કે નાનો, છતાં સૌમાં છું, હે સુંદર one.
તેજોબિમ્બાત્ પ્રયાતેન ભિત્તાવ્ અપતિતેન ચ । ક્ષયાતિશયમુક્તેન પ્રકાશેનાસ્મિ વૈ સમઃ
જેમ પ્રકાશનું ચમકતું ગોળું પ્રકાશ ફેંકે છે પણ દીવાલ પર પડતું નથી, અને એ પ્રકાશ વધઘટથી અપરિચલિત રહે છે, એમ હું પણ હંમેશા સમાન છું.
શાન્તો ઽસ્મિ સામ્યમ્ એવાસ્મિ સ્વચ્છો ઽસ્મિ વિગતામયઃ । પરિનિર્વાણ એવાસ્મિ સદ્ અસ્મ્ય્ અતિસતીવ્રતે
હું શાંત છું, સમતામાં જ છું, હું સ્વચ્છ છું, રોગરહિત છું; હું સાચો પરમ મુક્તિ છું, હું સત્તા છું અને ઊંચા સંકલ્પમાં સ્થિર છું.
યત્ તદ્ અસ્તિ તદ્ એવાસ્મિ વક્તું શક્નોમિ નેતરત્ । તરઙ્ગતરલાપાઙ્ગે ગુરુસ્ ત્વં મે નમો ઽસ્તુ તે
જે સાચું છે એ જ હું છું, એ જ કહી શકું છું, બીજું કંઈ નહીં. હે ગુરુ, તમારી દૃષ્ટિ તરંગ જેવી કોમળ છે, તમને વંદન છે.
પ્રસાદેન વિશાલાક્ષ્યાસ્ તીર્ણો ઽસ્મિ ભવસાગરાત્ । પુનર્ મલં ન ગૃહ્ણામિ શતધ્માતસુવર્ણવત્
વિશાળ આંખવાળી દેવીની કૃપાથી હું સંસારના મહાસાગર પાર કરી ગયો છું; હવે હું ફરી કદી અશુદ્ધિ સ્વીકારતો નથી, જેમ સો વાર શુદ્ધ કરેલું સોનું ફરી કદી મલિન થતું નથી.
સ્વસ્થશ્ શાન્તો મૃદુર્ દાન્તો વીતરાગો નિરંશધીઃ । સર્વાતીતસ્ સર્વગશ્ ચ ખમ્ ઇવાયમ્ અહં સ્થિતઃ
હવે હું સંપૂર્ણ શાંત, મૃદુ, સંયમિત, રાગરહિત અને વિભાજનરહિત મનવાળો છું; બધું પાર કરી, સર્વત્ર વ્યાપક બની, આકાશ જેવો સ્થિર રહ્યો છું.